"Họ bỏ lỡ thời điểm vàng điều trị, lạm dụng thực phẩm chức năng, detox cực đoan hoặc các liệu pháp phản khoa học từ tự chẩn đoán bằng cách xem mạng xã hội, diễn đàn, video ngắn", TS.BS Trương Hồng Sơn, Phó Tổng thư ký Tổng hội Y học Việt Nam, nói tại lễ ra mắt văn phòng Trung tâm Truyền thông và Chăm sóc sức khỏe cộng đồng hôm 22/5.
Ngày nay, sự phát triển của Internet và trí tuệ nhân tạo (AI) giúp người dân tiếp cận kiến thức sức khỏe dễ dàng hơn bao giờ hết. Tuy nhiên, chính môi trường này tồn tại điểm yếu lớn khi các nền tảng tìm kiếm và AI hiện chưa thể tự phân biệt được thông tin đúng - sai.
"Google hay AI chủ yếu dựa vào tần suất xuất hiện của thông tin để đưa ra kết quả, đồng nghĩa những nội dung được quảng cáo mạnh, lan truyền nhiều sẽ dễ xuất hiện hơn dù chưa chắc là thông tin chính thống hay có cơ sở khoa học", TS Sơn phân tích.
Thực tế, các nội dung quảng cáo sản phẩm, thực phẩm chức năng hay mẹo chữa bệnh dân gian xuất hiện dày đặc trên không gian mạng. Nhiều người đang có xu hướng tin vào những lời quảng bá như "uống chanh chữa tiểu đường", "thanh lọc cơ thể", "thực phẩm siêu dinh dưỡng giúp tiêu u" hoặc các sản phẩm được quảng cáo như thuốc điều trị mà không có căn cứ khoa học rõ ràng.
Ví dụ trào lưu sử dụng chanh liều cao. Chánh giàu vitamin C - vi chất quan trọng với cơ thể. Tuy nhiên, sử dụng quá nhiều nước cốt chanh, đặc biệt khi bụng đói, có thể gây kích ứng dạ dày, ảnh hưởng tiêu hóa và làm thay đổi khả năng hấp thu thức ăn.
"Điều nguy hiểm là nhiều người tin rằng phương pháp này chữa bệnh hoặc tăng cường sức khỏe thần kỳ trong khi không có bằng chứng khoa học chứng minh", TS Sơn nói.
ThS Nguyễn Chính Nghĩa, Giám đốc Trung tâm Truyền thông và Chăm sóc sức khỏe cộng đồng, cũng cho hay ngoài tin vào "bác sĩ Google", nhiều người còn có tâm lý "đợi bệnh rồi chữa", chỉ đi khám khi bệnh đã nặng. Không ít trường hợp âm thầm chịu đựng các dấu hiệu bất thường như mất ngủ kéo dài, tăng huyết áp, đau tức ngực, mệt mỏi, đường huyết cao... đến khi biến chứng mới nhập viện.
Vì vậy, ttheo định hướng đến năm 2030, Trung tâm sẽ lấy truyền thông và giáo dục sức khỏe cộng đồng làm trụ cột cốt lõi, hướng tới xây dựng văn hóa chăm sóc sức khỏe chủ động trong người dân.
Tại sự kiện, PGS Nguyễn Thị Xuyên, Chủ tịch Tổng hội Y học Việt Nam, nói rằng khoảng nửa thế kỷ trước phần lớn ca tử vong do bệnh truyền nhiễm. Còn hiện nay mô hình này đã thay đổi, các bệnh không lây nhiễm trở thành gánh nặng lớn nhất đối với hệ thống y tế và từng gia đình.
"Tỷ lệ tử vong do các bệnh mạn tính không lây tại Việt Nam hiện chiếm khoảng 80%, cho thấy mô hình bệnh tật đang thay đổi mạnh, từ bệnh truyền nhiễm sang các bệnh liên quan lối sống như tim mạch, đái tháo đường, ung thư, tăng huyết áp", bà Xuyên nói.
Ytế hiện đại cần chuyển trọng tâm sang phòng ngừa, phát hiện sớm và quản lý nguy cơ bệnh tật ngay từ cộng đồng, theo các chuyên gia. Chăm sóc sức khỏe chủ động không đơn thuần là khám bệnh định kỳ, mà cần thay đổi toàn diện lối sống mỗi ngày. Các yếu tố nguy cơ lớn nhất của bệnh mạn tính gồm hút thuốc lá, lạm dụng rượu bia, ít vận động, ăn uống mất cân bằng, căng thẳng kéo dài và thiếu ngủ.
Tin Gốc: Vnexpress
