“Đó là điều khiến tôi bất ngờ nhất”, nam giáo viên tiếng Anh sống ở phường Long Biên nói.
Năm 2022, Ryan rời quê nhà London, Anh đến Hà Nội để trải nghiệm thành phố có bốn mùa rõ rệt. Tuy nhiên anh bị sốc ngay trong mùa hè đầu tiên.
Đầu tháng 4 trời vẫn mát mẻ nhưng vài ngày sau thành phố bước vào đợt nóng gay gắt. Sốc nhiệt, Ryan và những người bạn nước ngoài phải thay đổi thói quen sinh hoạt. Họ gần như cố thủ trong các trung tâm thương mại, quán cà phê hoặc ở nhà bật điều hòa để tránh nóng. Nhiều ngày liền anh không dám ra đường. “Đây là mùa làm người ta sợ hãi và cũng kiệt sức nhanh nhất”, Ryan nói.
Hè năm nay, trong đợt nắng nóng cao điểm cuối tháng 5, ở trường tiểu học nơi Ryan dạy, thời gian ngủ trưa của học sinh được kéo dài từ một lên hai giờ vì các em mệt hơn khi vận động. Quãng đường 6 km từ trường về nhà là thử thách lớn đối với anh. Vào giờ cao điểm, hơi nóng hắt lên từ mặt đường cùng khí thải phương tiện làm không khí ngột ngạt. Ryan kể, nhiều hôm anh phải ghé vào cửa hàng tiện lợi, hưởng ké điều hòa khoảng 10 phút để hạ nhiệt rồi mới tiếp tục đi tiếp.
Dù vậy, Ryan cho rằng mình vẫn may mắn vì ở Việt Nam, điều hòa phổ biến khắp nơi. “Tôi không thể tưởng tượng mình sẽ sống qua mùa hè Hà Nội thế nào nếu không có điều hòa”, chàng trai người Anh nói.
Với chàng trai Nigeria Godspromise Iveoghene Egbeji, dù đã quen với nền nhiệt độ cao ở châu Phi, mùa hè Hà Nội vẫn là một trải nghiệm đáng sợ. Anh kể ở quê nhà (bang Borno, Nigeria) nhiệt độ thường xuyên vượt 40 độ C nhưng độ ẩm không khí thấp, mồ hôi bốc hơi nhanh, cảm giác dễ chịu hơn. Trong khi đó, nắng nóng ở Hà Nội luôn đi kèm độ ẩm cao, khiến mồ hôi đọng lại trên cơ thể khiến anh luôn thấy bức bối, ngột ngạt.
Tuần trước, anh mua một chiếc áo khoác gắn quạt có sò lạnh thổi gió liên tục vào trong để làm mát khi ra đường. Anh cũng uống khoảng 3 lít nước mỗi ngày và hạn chế đi lại. “Mấy chục năm ở châu Phi tôi cũng chưa từng trải qua đợt nắng nào như tuần vừa qua. Cái nóng khiến tôi rất mệt mỏi, mất động lực và khó tập trung vào công việc”, Godspromise nói.
Đợt nắng nóng kéo dài từ 22 đến 27/5 khiến nhiều địa phương miền Bắc và Trung bộ đảo lộn cuộc sống. Tại trạm Láng, nhiệt độ ngày 26/5 đạt 41,1 độ C, tiệm cận mức kỷ lục 41,3 độ C của tháng 5/2019.
Nhà khoa học môi trường sức khỏe Sumeet Saksena, nghiên cứu viên cấp cao tại Trung tâm Đông Tây (Mỹ), cho biết nhiều yếu tố kết hợp khiến Hà Nội giống như một “lò nung ngoài trời”.
Chuyên gia này đã có 16 năm nghiên cứu về ô nhiễm không khí, sức khỏe môi trường và tác động của quá trình đô thị hóa tại Hà Nội. Ông cho biết nguyên nhân chính là hiệu ứng đảo nhiệt đô thị. Quá trình đô thị hóa nhanh khiến cây xanh, ao hồ và không gian mở dần được thay thế bằng bê tông, gạch và nhựa đường. Vật liệu xây dựng hấp thụ nhiệt vào ban ngày rồi tỏa nhiệt trở lại, khiến khu vực nội đô nóng hơn vùng xung quanh. Đặc điểm địa lý và các luồng gió khô nóng cũng giữ nhiệt lại trên khu vực đồng bằng.
“Hơi nóng bị giữ lại giữa các tòa nhà cao tầng, khiến không khí trở nên đặc quánh”, ông Sumeet Saksena cho biết.
Theo chuyên gia, đặc điểm thời tiết này khiến cơ chế điều hòa nhiệt của cơ thể những người vừa chuyển đến từ các vùng khí hậu mát mẻ hơn như Ryan Barnett bị quá tải. Người nước ngoài mới đến Việt Nam có thể gặp tình trạng kiệt sức với các triệu chứng như chóng mặt, đau đầu và buồn nôn.
Karim Raof, 30 tuổi, người Malaysia, du học tại Hà Nội được 7 tháng. Đến từ quốc gia nhiệt đới, Karim từng nghĩ bản thân quen với thời tiết nóng nhưng mùa hè Hà Nội vẫn làm anh bất ngờ.
Karim kể, giữa trưa, khi nhiệt độ ngoài trời khoảng 40 độ C, chỉ cần đi bộ 5 phút, mồ hôi đã làm ướt áo. Ngay cả ban đêm, anh không thể ngủ dù đã bật quạt và điều hòa. Malaysia nóng quanh năm nhưng thường có gió, còn mùa hè Hà Nội độ ẩm cao, oi bức hơn.
Karim cho biết anh bất ngờ khi thấy nhiều người tận dụng nền nhiệt để chiên trứng hoặc phơi thịt. Anh học được nhiều kinh nghiệm chống nóng của người Việt. Khác với Malaysia thường mặc đồ thoáng mát, người dân Hà Nội che kín cơ thể khi ra đường để tránh nắng. “Tôi bắt đầu mang theo áo khoác hoặc đội mũ mỗi khi ra ngoài vào ban ngày giống họ”, Karim nói.
Nói về kinh nghiệm thích nghi với mùa hè Hà Nội, Sumeet Saksena cho biết người nước ngoài cần thay đổi cách sinh hoạt hằng ngày. Ông khuyên hạn chế vận động mạnh ngoài trời từ 10h đến 16h, thay vào sáng sớm hoặc chiều tối.
Bên cạnh nước lọc, cơ thể cũng cần được bổ sung các chất điện giải như natri và kali. Nước điện giải, nước dừa hoặc các loại nước dùng loãng, thanh đạm có thể giúp bù khoáng hiệu quả hơn.
Ông cũng khuyến khích mặc quần áo rộng, nhẹ và sáng màu để cơ thể tản nhiệt tốt hơn. Khi vừa từ ngoài trời nắng bước vào phòng, không nên hạ điều hòa xuống quá thấp. Cơ thể cần thời gian để thích nghi với sự thay đổi nhiệt độ thay vì chuyển từ nóng sang lạnh đột ngột.
Nghiên cứu công bố trên Tạp chí Tâm lý học Anh (British Journal of Psychology) chỉ ra người có trí thông minh vượt trội thường cho thấy mức độ hạnh phúc ngược lại với chuẩn mực xã hội thông thường. Tiến sĩ, nhà tâm lý học người Mỹ Mark Travers cho biết sự khác biệt này xuất phát từ hai lý do chính.
Thích nghi tốt với thời đại mới
Theo "Lý thuyết Savanna", tâm lý con người tiến hóa để sinh tồn trong các cộng đồng nhỏ gắn kết. Ở thời kỳ này, giao tiếp xã hội liên tục là điều kiện sống còn.
Tuy nhiên, người thông minh có xu hướng thích nghi tốt hơn với môi trường hiện đại. Hạnh phúc của họ ít phụ thuộc vào việc tương tác xã hội thường xuyên. Khi não bộ quen với việc giải quyết các vấn đề phức tạp, những hoạt động nhóm lặp đi lặp lại hoặc những câu chuyện phiếm có thể làm họ phân tâm. Sự cô lập lúc này là hệ quả của việc tập trung theo đuổi các mục tiêu dài hạn.
Khó tìm người đồng điệu
Một nghiên cứu hình ảnh thần kinh năm 2021 cho thấy người có trí thông minh vượt trội có cách xử lý thông tin xã hội khác biệt. Trí thông minh gắn liền với khả năng suy luận trừu tượng. Do đó, việc tìm kiếm những người có cùng tần số tư duy là một thách thức đối với họ.
Trong giao tiếp thông thường, họ dễ gặp khó khăn để thảo luận sâu một vấn đề. Để hòa nhập, nhóm người này buộc phải đơn giản hóa suy nghĩ. Tiến sĩ Travers nói việc phải liên tục "ngụy trang xã hội" khiến họ mệt mỏi, dễ dẫn đến trạng thái "cô lập hiện sinh".
Ranh giới với sự cô đơn
Nhiều người thông minh chủ động chọn ở một mình để tư duy, sáng tạo và làm việc. Trạng thái này giúp họ gia tăng năng suất.
Tuy nhiên, ranh giới giữa sự cô độc chủ động và cảm giác cô đơn rất mong manh. Tiến sĩ Travers cho biết việc dành quá nhiều thời gian cho bản thân có thể làm giảm tần suất tương tác, dẫn đến sự thiếu hụt các mối quan hệ xã hội. Ông cũng nói thêm, trí tuệ không phải là yếu tố duy nhất quyết định sự cô đơn, mức độ thỏa mãn xã hội còn phụ thuộc vào tính cách, trí tuệ cảm xúc và môi trường sống của từng cá nhân.
Trong suốt hai năm qua, bà N.T.H (63 tuổi, quê Hà Nam cũ) thường xuyên xuất hiện những cơn nhức đầu, chóng mặt và hoa mắt kéo dài. Nghĩ đơn giản đây chỉ là rối loạn tiền đình hoặc dấu hiệu lão hóa tuổi già, bà tự mua thuốc về uống, cơn đau có lúc thuyên giảm nhưng rồi lại âm ỉ tái phát.
Khoảng một năm trở lại đây, tình trạng bắt đầu nặng lên khi nửa người bên trái dần yếu đi, vận động khó khăn hơn. Cho rằng cơ thể thiếu canxi hoặc suy nhược, gia đình đã tích cực bổ sung nhiều loại thực phẩm chức năng và thuốc bổ, tuy nhiên sức khỏe vẫn không cải thiện.
Mọi chuyện chỉ thực sự sáng tỏ khi bà vô tình bị một em học sinh va trúng và được đưa đi kiểm tra tại Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Minh Anh (Tp.HCM).
Kết quả chụp sọ não khiến gia đình bàng hoàng: nguyên nhân gây yếu nửa người là một khối u não kích thước rất lớn, hơn 7 cm, tương đương một trái cam sành.
BSCKII Đỗ Văn Long, Phó Giám đốc Y khoa Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Minh Anh, cho biết khối u rất sâu, vùng bên phải, xuất phát từ liềm não. Đáng ngại hơn, khối u đã xâm lấn nghiêm trọng vào các cấu trúc não bộ cực kỳ quan trọng bao gồm não thất bên, não thất ba, đồi thị và đặc biệt là chèn ép trực tiếp lên vùng vận động. Đây chính là lý do vì sao bệnh nhân bị yếu liệt nửa người bên trái suốt một thời gian dài trước đó.
Trước một ca mổ lớn, khi bệnh nhân đã có biểu hiện yếu nửa người, thách thức đặt ra cho các phẫu thuật viên là chỉ cần một sơ suất nhỏ, người bệnh có thể phải đối mặt với nguy cơ hôn mê sâu hoặc liệt hoàn toàn sau mổ.
Cuộc phẫu thuật kéo dài 6 giờ đồng hồ, các bác sĩ đã sử dụng hệ thống kính hiển vi hiện đại có độ phóng đại lớn, kết hợp cùng hệ thống định vị và theo dõi thần kinh trong suốt quá trình mổ.
Bên cạnh đó, nhờ kỹ thuật thao tác tỉ mỉ, ê kíp đã kiểm soát mất máu tốt, toàn bộ cuộc mổ phức tạp chỉ hao hụt khoảng 400 ml máu. Điều này có ý nghĩa sống còn đối với thể trạng vốn đã gầy yếu của cụ bà 63 tuổi, giúp bảo tồn tối đa sinh hiệu cho bệnh nhân. Khối u "trái cam" đã được bóc tách trọn vẹn, các cấu trúc não quan trọng được bảo tồn nguyên vẹn.
Một tuần sau phẫu thuật, bệnh nhân đã xuất viện, tự đứng dậy tự đi lại được trong niềm vui gia đình.
Vợ chồng Jennifer Gross vừa nhận ngôi nhà bốn phòng ngủ tại Phoenix, bang Arizona. Thấy con gái liên tục chuyển chỗ ở để tìm giá thuê rẻ và mất hai tiếng đi làm mỗi ngày, bố cô quyết định hỗ trợ tài chính. "Thu nhập của tôi chỉ có thể mua một chiếc sofa, không mua nổi một ngôi nhà", Jennifer nói.
Với người Mỹ, sở hữu nhà là cột mốc đánh dấu sự độc lập và trưởng thành. Tuy nhiên, người trẻ đang mắc kẹt trong thị trường bất động sản đắt đỏ nhất nhiều thập niên qua, việc mua nhà dần trở thành quyết định của cả gia đình và luôn đi kèm những ràng buộc.
Bố của Jennifer, ông Mark Gross, đặt ra giới hạn mua nhà 700.000 USD với điều kiện con gái phải sống cách ông trong bán kính 3 km. Tháng trước, họ chốt căn nhà 625.000 USD, cách nhà ông 8 phút đạp xe. Khoản thế chấp đứng tên ông Mark, Jennifer trả 2.200 USD mỗi tháng để bù đắp chi phí.
Tại San Jose, bang California, vợ chồng nhà trị liệu tâm lý Leslie Sherman, 33 tuổi, từng xác định thuê nhà cả đời do giá nhà trung bình ở đây là 1,2 triệu USD, cao gấp ba lần mức toàn quốc.
Tháng 2, vợ chồng bà Kathy (mẹ Leslie) và ông Michael Sherman hỗ trợ con gái mua căn chung cư 850.000 USD. Cha mẹ đóng góp 650.000 USD, còn vợ chồng Leslie vay thế chấp 200.000 USD. Bốn người cùng đứng tên trong hợp đồng "sở hữu chung vốn" theo tỷ lệ 75-25. Vợ chồng Leslie chịu trách nhiệm thanh toán thuế, phí bảo trì. Chi phí nâng cấp lớn được chia theo tỷ lệ tương ứng.
Bà Kathy cho biết gia đình coi số tiền này như khoản ứng trước từ tài sản thừa kế. "Cách tốt nhất để tránh mâu thuẫn là lập hợp đồng. Nếu có bất đồng, chúng ta chỉ cần làm theo thỏa thuận", bà nói.
Việc mua nhà bằng tiền của cha mẹ thường đi kèm sự can thiệp vào các quyết định đầu tư. Tại Chicago, cha mẹ Amanda Magallanes hỗ trợ tiền trả trước và đồng đứng tên thế chấp căn hộ. Đổi lại, cha cô giám sát chặt chẽ nhân viên kiểm tra nhà và yêu cầu ghi nhận cả một ổ khóa lỏng vào báo cáo. Nữ tư vấn viên 27 tuổi cho biết sự kỹ tính của cha mẹ mang lại nhiều lợi ích vì họ am hiểu thị trường.
Tại Savannah, bang Georgia, vợ chồng James Torrence, 29 tuổi, định mua nhà cũ. Tuy nhiên, mẹ của James không hài lòng với chất lượng nhà nên tự tìm kiếm các lựa chọn quanh mức 300.000 USD. Bà đóng góp 155.000 USD, giúp vợ chồng con trai mua nhà giá 375.000 USD. "Nếu ai đó đề nghị mua nhà cho bạn, bạn cần tiếp thu ý kiến của họ", James nói.
Bà Stephanie Gossett, quản lý công ty môi giới Howard Hanna tại North Carolina luôn khuyến khích nhân viên lôi kéo cha mẹ khách hàng vào quá trình giao dịch. Bản thân bà cũng vừa mua một căn nhà 430.000 USD cho con gái 20 tuổi tại Wilmington để tạo bước đệm cho con trước khi ra trường. Theo bà, các bậc cha mẹ đang làm thiệt thòi con cái khi đợi đến lúc qua đời mới chuyển giao tài sản.
Người Mỹ từ 55 tuổi trở lên hiện nắm giữ phần lớn của cải quốc gia và sống thọ hơn. Bà Brittany Cook, giám đốc lập kế hoạch tài sản tại công ty quản lý đầu tư AlTi Global, cho biết khách hàng hiện nay có xu hướng tặng tiền mặt hoặc cho vay ngắn hạn ngay từ đầu để con cái tăng lợi thế cạnh tranh khi mua nhà.
Theo Hiệp hội Môi giới Bất động sản Quốc gia Mỹ (NAR), năm 2025 có 22% người mua nhà lần đầu dùng tiền gia đình hỗ trợ, trong khi tỷ lệ dùng tiền thừa kế đạt mức kỷ lục 8%.
Khảo sát của công ty tài chính Northwestern Mutual cũng cho thấy 74% phụ huynh đang lên kế hoạch giúp con mua nhà, thậm chí ưu tiên việc này hơn cả trả học phí đại học. Tình trạng tương tự cũng diễn ra tại Canada khi tỷ lệ cha mẹ đồng đứng tên mua nhà cùng con cái ở Toronto đã tăng gấp ba lần trong 20 năm qua.
"Việc đầu tư 100.000 USD để làm vốn trả trước cho một bất động sản là bước đi tạo dựng tài sản vượt trội hơn hầu hết các loại bằng cấp", ông Andrew Latham, giám đốc kế hoạch tài chính tại SuperMoney, nhận xét.
