Nhiều bạn trẻ cho rằng sự xứng đôi cần thêm ở trình độ học vấn, lối sống, cách chi tiêu và định hướng tương lai. Cách nhìn ấy có khiến tình yêu bị đặt trong quá nhiều điều kiện?
Đây không phải áp lực từ gia đình, mà là quyết định chủ động của cá nhân. Trong bối cảnh giá nhà, chi phí sinh hoạt và áp lực nghề nghiệp ngày càng lớn, việc cân nhắc sự hòa hợp được xem là bước chuẩn bị cần thiết cho cam kết lâu dài.
Vậy câu hỏi đặt ra là: tình cảm còn bao nhiêu khoảng trống để phát triển? Và ranh giới giữa tỉnh táo và tính toán nằm ở đâu?
Phương Linh (29 tuổi, kiểm toán viên tại TP.HCM) đã dừng lại hai mối quan hệ nghiêm túc trước ngưỡng cưới. Người đầu tiên hiền lành, chăm chỉ nhưng thiếu định hướng dài hạn. “Tôi không coi trọng tiền, nhưng tôi cần một người biết mình muốn gì. Tôi không muốn 5-10 năm nữa vẫn loay hoay tìm sự ổn định”, Linh chia sẻ.
Người thứ hai có thu nhập tốt nhưng quan điểm về vai trò của phụ nữ trong gia đình quá khác biệt. Anh cho rằng sau sinh con, vợ nên ưu tiên ở nhà, Linh thấy mình không sẵn sàng đánh đổi sự nghiệp. Vì vậy cô chấp nhận độc thân thay vì bước vào hôn nhân với cảm giác sẽ phải hy sinh quá nhiều.
Anh Khoa (32 tuổi, tài xế xe công nghệ tại Hà Nội) lại rời đi vì cảm giác chênh lệch. Bạn gái anh làm trong lĩnh vực tài chính, gia đình khá giả. “Những buổi trò chuyện toàn nói về đầu tư, chứng khoán, du lịch châu Âu. Tôi thấy mình lạc lõng”, anh kể.
Không ai gây áp lực, nhưng khoảng cách vô hình vẫn khiến Khoa chùn bước. Anh thừa nhận yêu thì có thể, còn cưới lại là câu chuyện khác vì sợ những so sánh sau này. Nỗi lo mình không đủ tự tin bước vào thế giới quá khác biệt nên anh chọn chia tay.
Chị Hạnh (35 tuổi, nhân viên văn phòng tại Bình Dương) kết hôn khi chồng đang khởi nghiệp. Những năm đầu, tài chính gia đình chủ yếu dựa vào thu nhập của chị. Áp lực tiền thuê nhà, chi tiêu, gửi về quê khiến mâu thuẫn dần tích tụ.
“Có lúc tôi thấy mình giống trụ cột kinh tế hơn. Giá như trước khi cưới, chúng tôi nói kỹ hơn về kỳ vọng và khả năng thực tế”, chị kể. Sau nhiều lần căng thẳng, hai vợ chồng buộc phải ngồi lại, phân chia lại trách nhiệm và thống nhất kế hoạch rõ ràng hơn.
Trong khi đó, anh Tuấn (37 tuổi, giáo viên dạy nghề tại Cần Thơ) cho rằng sự tương xứng không nằm ở con số thu nhập. Khi cưới, vợ chồng anh đều không dư dả, phải thuê trọ và tiết kiệm từng khoản nhỏ.
“Chúng tôi không giàu, nhưng cùng nhìn về một hướng, ổn định và tích lũy từng bước”. Sau 10 năm, họ mua được căn nhà nhỏ. Anh quan điểm về môn đăng hộ đối là cùng ý thức trách nhiệm, chứ không phải xuất phát điểm.
Đặt câu chuyện vào bối cảnh hiện nay, dễ hiểu vì sao người trẻ thận trọng hơn. Kinh tế biến động, giá nhà vượt xa thu nhập, chi phí sống ngày càng cao khiến hôn nhân không còn là câu chuyện của cảm xúc. Với nhiều người trẻ, đó là quyết định gắn với trách nhiệm tài chính và kế hoạch dài hạn.
Ở góc độ này, cân nhắc sự tương đồng về lối sống, tiền bạc hay định hướng nghề nghiệp không phải lạnh lùng, mà là ý thức rõ về hệ quả của lựa chọn. Người trẻ không còn tin rằng tình yêu có thể tự động giải quyết mọi khác biệt.
Nhưng vấn đề nảy sinh khi đắn đo giảm thiểu rủi ro trở thành mục tiêu cao nhất, thì tình yêu dễ bị nhìn như phương án cần tối ưu hóa. Người ta bắt đầu so khớp điều kiện như so hồ sơ, ai có lợi thế hơn, ai ít rủi ro hơn, ai bảo đảm tương lai hơn. Sự thận trọng dần chuyển thành phòng thủ.
Trong khi đó, nếu mọi tiêu chí đều phải đạt chuẩn ngay từ đầu, mối quan hệ sẽ khó còn là hành trình cùng trưởng thành. Nó trở thành lựa chọn dựa trên mức độ an toàn hiện tại, thay vì tiềm năng đồng hành lâu dài.
Vì thế, câu hỏi không phải có nên cân nhắc điều kiện hay không, vì cân nhắc là cần thiết. Nhưng khi điều kiện trở thành hàng rào quá dày, người ta có thể loại bỏ cả những mối quan hệ có khả năng phát triển chỉ vì chưa “đủ chuẩn” ở thời điểm bắt đầu.
Thực tế cho thấy nhiều cuộc hôn nhân tan vỡ không chỉ vì thiếu tiền, mà do thiếu đối thoại và chia sẻ trách nhiệm. Ngược lại, không ít cặp đôi chênh lệch xuất phát điểm vẫn bền vững nhờ cùng điều chỉnh và trưởng thành theo thời gian.
Nếu “môn đăng hộ đối” chỉ là sự so khớp điều kiện, nó khó bảo đảm hạnh phúc. Nhưng nếu được hiểu là sự tương đồng về giá trị sống và mức độ sẵn sàng chịu trách nhiệm, đó là nền tảng cần thiết.
Sau cùng, vấn đề không nằm ở việc người trẻ thực dụng hay không. Vấn đề là họ đang bước vào tình yêu với tâm thế gì, tìm một phương án an toàn tuyệt đối, hay chấp nhận một phần thiếu sót để cùng xây dựng tương lai?
Nếu chỉ đợi đến khi mọi thứ đủ điều kiện mới dám cam kết, rất có thể điều bị đánh mất không phải là sự an toàn, mà là cơ hội cùng nhau trưởng thành.
"Tôi không thể bước ra khỏi cửa nhà. Có lúc tôi được báo tin có tới 50.000 người kéo đến nhà", Cheng Yunfu, 44 tuổi, ở thành phố Lâm Nghi, tỉnh Sơn Đông kể về mùa xuân năm 2021, thời điểm ông trở thành hiện tượng mạng.
Cheng có 15 năm bán mì tại các hội chợ luân phiên trong huyện với mức giá không đổi là 0,45 USD một bát. Ngày đông khách, ông làm việc liên tục từ sáng đến 18h, bán hơn 600 bát. "Tôi mang về nhà khoảng 30-45 USD tiền lãi, đủ cho gia đình chi tiêu", ông kể và cho biết nhà mình còn kiếm thêm từ việc bán nông sản.
Sự việc bắt đầu vào dịp Tết Nguyên đán 2021, khi một video ghi lại cảnh ông làm mì nước hầm xương với giá "siêu rẻ", đăng lên mạng xã hội. Bài đăng thu hút 200 triệu lượt xem, 350.000 lượt thích và 18.000 bình luận.
Lập tức, vlogger và người hiếu kỳ kéo đến bám theo ông để quay phim, phát trực tiếp. Sạp hàng chật cứng đám đông chen lấn, trèo lên ôtô, gây ách tắc. Điện thoại của ông liên tục nhận cuộc gọi từ người lạ.
Kèm theo sự tung hô là làn sóng miệt thị. Một số người tố cáo ông dàn dựng để gây chú ý hoặc cắt xén lời nói biến ông thành kẻ quên nguồn cội. Có người khẳng định ông tạo chiêu trò để nổi tiếng và kiếm tiền.
"Có quá nhiều thứ nằm ngoài tầm kiểm soát", Cheng nói.
Bà Hu Lirong, vợ ông Cheng, cho biết áp lực lớn đến mức chồng nhiều lần khóc khi về nhà. "Ông ấy là nông dân, không thể đối phó với những lời đàm tiếu", bà nói.
Sau đó, Cheng đăng một video trên tài khoản cá nhân có 2,7 triệu người theo dõi, đưa ra thông điệp: "Mong muốn lớn nhất của tôi là sống bình thường và tiếp tục làm mì". Ông quyết định không tham gia các hội chợ, chuyển sạp hàng về cố định tại cửa nhà và chỉ bán sau khi xong việc đồng áng.
Hiện tại, mạng xã hội không còn tập trung vào Cheng. Buổi sáng, ông nhào bột, nấu nước hầm xương và phục vụ vài chục khách quen. Ông không tăng giá mì và vừa dùng tiền tiết kiệm để xây nhà mới cho con trai.
Trên nền tảng Douyin, ông cùng con trai và vợ tự quay, chỉnh sửa các video ghi lại cảnh làm nông, trồng cây và bán nông sản địa phương. Các video không còn lượng tương tác đột biến như trước. Ông cho biết việc làm nội dung hiện tại không nhằm mục tiêu lợi nhuận, mức hoa hồng bán nông sản chỉ thu về khoảng 10% và bị trừ nhiều khoản phí.
Nhìn lại quá khứ, Cheng nhận ra sức mạnh gia đình giúp ông vượt qua giai đoạn tồi tệ nhất. "Con người không thể sống cả đời trong sự phán xét, mà phải sống vì những người chung một mái nhà", ông nói.
"Danh tiếng trên mạng đến nhanh, đi nhanh và phơi bày mọi góc cuộc sống của bạn trước công chúng", Cheng nói. Nhận xét về môi trường Internet, người đàn ông 44 tuổi cho biết chỉ cần giữ vững nguyên tắc làm việc, con người sẽ không bị cuốn theo những rắc rối trên mạng.
Nhắn gửi tới những người mơ ước nổi tiếng trên mạng, ông cho rằng internet là con thú dữ, không nên vắt kiệt sức để thuần hóa. "Dù làm gì, chỉ cần không trái lương tâm và nguyên tắc, bạn sẽ giữ vững được đôi chân trên mặt đất", Cheng đúc kết.
5 năm trước, Lee Jin-seok (tên đã đổi), 31 tuổi, có cha mắc ung thư giai đoạn cuối. Cha anh muốn sống những ngày cuối cùng bên con cháu. Tuy nhiên, khi ông có dấu hiệu trở nặng vào sáng sớm, Lee gọi xe cấp cứu đưa cha đến bệnh viện.
Anh cho biết nguyên nhân là lo ngại nguy cơ bị cảnh sát điều tra về hành vi "không tìm kiếm sự trợ giúp y tế" nếu cha qua đời tại nhà. "Đó là lựa chọn an toàn về pháp lý, nhưng tôi luôn nghĩ lẽ ra cha đã có những ngày cuối đời ở nhà", Lee kể.
Theo số liệu năm 2024, 8,3% người cao tuổi nhận trợ cấp phúc lợi xã hội ở Hàn Quốc được hoàn thành tâm nguyện trút hơi thở cuối cùng tại nhà, trong vòng tay người thân. Khoảng 75% ca tử vong của nhóm này diễn ra tại bệnh viện.
Tỷ lệ này ở Mỹ là 43%. Nhật Bản cũng đối mặt với khủng hoảng già hóa dân số, nhưng tỷ lệ người qua đời tại nhà của họ trong năm 2023 đạt 17%. Nguyên nhân chính là Nhật Bản có mạng lưới bác sĩ gia đình và các phòng khám hỗ trợ chăm sóc tại nhà hoạt động hiệu quả.
Số liệu này của Hàn Quốc cho thấy bệnh nhân phải trải qua những ngày cuối đời trong các phòng bệnh chung với những người khác cũng đang cận kề cái chết, gây áp lực tinh thần lên bản thân và gia đình họ.
Theo một nghiên cứu phân tích hiệu quả chi phí tại Hàn Quốc đăng trên Thư viện Y khoa Quốc gia Mỹ, chi phí trung bình cho dịch vụ chăm sóc giảm nhẹ tại bệnh viện khoảng 2,48 triệu won (1.700 USD) một tuần, tốn kém gấp 11 lần tại nhà (khoảng 225.000 won).
Rào cản lớn nhất đến từ Luật Dịch vụ Y tế. Theo quy định, bác sĩ chỉ được cấp giấy chứng tử nếu bệnh nhân qua đời trong vòng 48 giờ sau lần khám cuối. Qua thời hạn này, việc tử vong tại nhà được xem là "trường hợp bất thường" và sẽ bị điều tra.
Luật sư Shin Hyun-ho, Công ty Luật Haeul, cho biết dù không có bằng chứng phạm tội, gia đình vẫn đối mặt nguy cơ bị điều tra về hành vi ngược đãi người cao tuổi. Một số gia đình phải hoãn tang lễ để cơ quan chức năng khám nghiệm tử thi. Nhằm tránh thủ tục này, nhiều gia đình chuyển người thân đã tử vong đến bệnh viện để nhận giấy chứng tử.
Sự thiếu hụt về nguồn lực y tế là rào cản thứ hai. Bà Jeong Hye-jin, Giám đốc Hiệp hội Y học tại nhà Hàn Quốc, cho biết sức khỏe người cao tuổi mắc các bệnh nền thường biến động nhanh. "Hệ thống chăm sóc cộng đồng là cần thiết, nhưng chúng ta chưa có đủ nhân lực y tế trực cấp cứu tại nhà", bà Jeong nói.
Từ tháng 3/2026, Chính phủ Hàn Quốc triển khai các gói chăm sóc tại nhà cho người cao tuổi. Tuy nhiên, giới chuyên môn cho rằng hệ thống này mới tập trung vào quá trình sinh hoạt, chưa chú trọng dịch vụ hỗ trợ bệnh nhân giai đoạn cuối.
Giáo sư Kim Dae-kyun, Bệnh viện Incheon St. Mary's, cho biết người bệnh đang phải di chuyển liên tục giữa nhà và bệnh viện. Ông đề xuất đưa dịch vụ chăm sóc người bệnh giai đoạn cuối vào nhóm y tế thiết yếu và phân bổ ngân sách phù hợp, thay vì chỉ xếp vào nhóm phúc lợi xã hội.
Bà Amy Kant, 65 tuổi, sống ở ngoại ô Boston, độc thân và không có con. Từ 10 năm trước, bà muốn lập giấy ủy quyền hợp pháp nhưng đến nay chưa tìm được người phù hợp.
Việc chọn người đại diện đưa ra các quyết định tài chính chỉ là một trong nhiều vấn đề khi tuổi già ập đến. Hiện tại, bà Kant phải tự lo liệu việc chăm sóc sức khỏe, lên kế hoạch tài sản và tìm nơi ở. "Mọi thứ đều đổ dồn lên vai tôi", bà nói.
Bà Kant từng duy trì thói quen tập yoga và đi bộ 8 km mỗi ngày. Tuy nhiên, các ca phẫu thuật lưng và thay van tim gần đây biến căn hộ của bà thành phòng hồi sức. Dù có tiền tiết kiệm hưu trí, bà lo lắng tài sản sẽ sụt giảm nếu thị trường chứng khoán biến động, trong khi chi phí chuyển vào các cơ sở dưỡng lão có thể lên tới hàng chục nghìn USD.
Kant là một trong hàng triệu người Mỹ đang đương đầu với tuổi già đơn độc. Phân tích dữ liệu điều tra dân số của tổ chức hưu trí AARP cho thấy, khoảng 10% trong số hơn 125 triệu người trưởng thành từ 50 tuổi trở lên ở Mỹ không có vợ chồng hay con cái.
Nếu tính cả những người có con nhưng sống xa nhà, con số này cao hơn. Hiện có hơn 16 triệu người Mỹ từ 65 tuổi trở lên sống một mình, cao gấp ba lần so với năm 1950. Tuổi thọ tăng, tỷ lệ ly hôn cao và thực trạng con cái sống xa cha mẹ là nguyên nhân dẫn đến tình trạng này.
Bác sĩ Suzanne Salamon, trưởng khoa lâm sàng lão khoa tại Trung tâm Y tế Beth Israel Deaconess, kể từng chăm sóc một bệnh nhân gần 90 tuổi sống một mình và không có người thân. Lo ngại cho sự an toàn của bệnh nhân, bác sĩ Salamon phải nhờ một trung tâm hỗ trợ người cao tuổi địa phương giúp đỡ định kỳ. "Đó là một mối lo ngại lớn vì nhiều người đang sống một mình mà không có sự gắn kết nào với thế giới", bà Salamon cho biết.
Theo chuyên gia này, sống một mình mang lại sự độc lập nhưng tiềm ẩn rủi ro khi sức khỏe suy giảm. Người lớn tuổi có thể duy trì thói quen ăn uống thiếu chất, quên tắt bếp, hoặc ngã gãy xương mà không ai hay biết.
Dù vậy, nhiều người chưa chuẩn bị cho tương lai. Khảo sát của AARP năm 2023 trên gần 1.100 người già neo đơn cho thấy 80% chưa có kế hoạch hỗ trợ sinh hoạt lâu dài; 25% có người để nhờ làm việc nhà khi cần, và 41% có di chúc hoặc chỉ thị chăm sóc y tế.
Khi bệnh tật ập đến, họ phải trông cậy vào mạng lưới anh chị em, hàng xóm hoặc tổ chức cộng đồng. Tuy nhiên, nhu cầu chăm sóc đang vượt quá khả năng đáp ứng của hệ thống.
Tại khu vực tây nam Virginia, tổ chức phi lợi nhuận Mountain Empire đang phục vụ khoảng 3.000 người từ 60 tuổi trở lên. Giám đốc điều hành Michael Wampler cho biết nguồn tài trợ hiện không theo kịp chi phí. Tổ chức luôn có một danh sách dài chờ người giúp việc nhà. "Hiện có những người lớn tuổi trong khu vực mà không ai có thể phục vụ", ông Wampler nói.
Sự thiếu hụt nhân sự ảnh hưởng trực tiếp đến những người như bà Johnny Mumpower, người mắc bệnh thận, phải tự lọc máu vào ban đêm. Dù được giao bữa ăn tận nhà, bà vẫn nằm trong danh sách chờ người giúp việc. "Rất khó để vừa đẩy máy hút bụi vừa dùng khung tập đi", bà kể. Người thân ruột thịt duy nhất của bà sống cách đó 4 tiếng lái xe.
Bà Verna Gilbert, 84 tuổi, từng chăm sóc mẹ và người chồng qua đời cách đây gần 20 năm. Sống trong ngôi nhà của mình suốt 60 năm, bà không muốn rời đi. Những bữa ăn đông lạnh do nhân viên Mountain Empire giao tận nhà giúp bà duy trì sinh hoạt cơ bản.
Trở lại với Amy Kant, sau những đợt ốm, bà nhận ra việc ở căn hộ có cầu thang không còn an toàn và đang tìm hiểu các cộng đồng hưu trí dành cho người trên 55 tuổi. Kant đã nhờ một người bạn đại học làm người đại diện y tế và lập danh sách bạn bè sắp xếp đến thăm khi ốm đau.
Bà tự đặt thời hạn một năm để hoàn tất giấy tờ tài sản, bao gồm lập di chúc và làm việc với các quỹ tín thác nhằm tránh tranh chấp về sau.
