Trần Minh Anh (24 tuổi, đang làm việc tại 160bis Bùi Thị Xuân, P.Bến Thành, TP.HCM; trước đây là P.Phạm Ngũ Lão, Q.1) thừa nhận đi làm nhưng không muốn gắn bó lâu dài với công ty.
“Bản thân tôi thấy công việc không còn là nơi để “an cư” như thế hệ bố mẹ từng nghĩ. Thay vào đó là một hành trình trải nghiệm, học hỏi và tìm kiếm sự phù hợp. Tôi không ngại nhảy việc nếu cảm thấy môi trường không còn giúp mình phát triển. Bạn bè tôi cũng vậy, nhiều người cho biết ưu tiên cân bằng cuộc sống hơn”, Minh Anh nói.
Chính suy nghĩ ấy dẫn đến thực tế đang dần hiện rõ, có những người trẻ không còn đặt mục tiêu gắn bó lâu dài với một doanh nghiệp. Họ sẵn sàng nghỉ việc sớm, chuyển việc liên tục, làm tự do hoặc ưu tiên trải nghiệm cá nhân thay vì gắn công việc xuyên suốt với một công ty nhiều năm.
Theo anh Hoàng Minh Hải, phụ trách nhân sự Công ty công nghệ Qubitech (P.An Khánh, TP.HCM; trước là P.An Phú, TP.Thủ Đức), trước đây ứng viên có hồ sơ “nhảy việc” thường bị đánh giá thấp. Nhưng vài năm trở lại đây, quan điểm ấy đã khác.
“Có những bạn 24 – 25 tuổi nhưng đã làm qua 3 – 4 công ty. Trước kia doanh nghiệp xem đó là thiếu ổn định, còn hiện nay nhiều nơi chấp nhận vì thị trường lao động đã thay đổi”, anh Hải nói.
Theo anh Hải, những lao động trẻ hiện nay không còn xem việc ở lại một công ty thật lâu là thước đo thành công. Họ quan tâm nhiều hơn đến môi trường làm việc, cơ hội phát triển, mức độ tôn trọng cá nhân và cả sức khỏe tinh thần.
“Có bạn nghỉ việc chỉ vì cảm thấy môi trường làm việc không phù hợp, hoặc không có thời gian cho bản thân, hoặc công việc quá áp lực. Điều này trước đây khá hiếm”, anh Hải chia sẻ.
Nguyễn Khánh Duy (26 tuổi, làm việc tại 1060 Nguyễn Văn Linh, P.Tân Hưng, TP.HCM; trước đây là P.Tân Hưng, Q.7), kể từng làm ở 3 công ty trong vòng 4 năm. “Nếu cứ ở mãi một chỗ, đôi khi mình bị ì. Tôi muốn thử nhiều môi trường khác nhau để biết mình phù hợp gì. Tôi không nghĩ chuyện làm 10 năm ở một công ty là mục tiêu bắt buộc”, Duy nói.
Không ít người trẻ hiện nay cũng ưu tiên những khoảng nghỉ giữa các công việc để du lịch, học thêm kỹ năng hoặc chăm sóc bản thân. Với họ, công việc không phải toàn bộ cuộc sống.
Sự dịch chuyển liên tục của lao động trẻ khiến nhiều doanh nghiệp rơi vào thế bị động. Không ít nơi vừa đào tạo xong nhân sự thì người lao động nghỉ việc, buộc phải tuyển mới liên tục.
Anh Lê Quốc Hưng, quản lý vận hành một chuỗi cà phê tại địa chỉ 240 – 242 Phạm Văn Đồng, P.Hiệp Bình, TP.HCM; trước là P.Hiệp Bình Chánh, TP.Thủ Đức), cho biết: “Có bạn mới làm vài tháng đã nghỉ vì muốn đổi môi trường hoặc cảm thấy công việc không đúng sở thích. Nếu doanh nghiệp vẫn giữ tư duy tuyển người làm lâu dài như trước sẽ rất khó”, anh Hưng nhận định.
Theo anh Hưng, thay vì mong nhân viên gắn bó nhiều năm, doanh nghiệp của anh chuyển sang tư duy linh hoạt hơn. Công ty chấp nhận tuyển dụng ngắn hạn, xây dựng quy trình đào tạo nhanh và tối ưu vận hành để giảm phụ thuộc vào một cá nhân.
“Quan trọng là hệ thống phải vận hành được dù nhân sự thay đổi. Chúng tôi cũng không còn quá khắt khe chuyện ứng viên từng nhảy việc”, anh Hưng nói.
Nhiều doanh nghiệp khác cũng bắt đầu thay đổi cách tiếp cận. Thay vì đặt nặng yếu tố gắn bó lâu dài của nhân viên, họ chú trọng hơn vào hiệu quả công việc trong từng giai đoạn.
Chị Trần Thị Như Mai, phụ trách tuyển dụng Công ty công nghệ Tầm Nhìn Số (xã Thanh An, TP.HCM; trước là xã Định Hiệp, H.Dầu Tiếng, Bình Dương), cho biết hiện nay công ty sẵn sàng hợp tác theo dự án hoặc tuyển nhân sự bán thời gian, làm việc từ xa thay vì chỉ tuyển toàn thời gian.
“Người trẻ thích sự linh hoạt, nên doanh nghiệp cũng phải thay đổi. Có những bạn làm rất tốt dù chỉ gắn bó 1 – 2 năm”, chị Mai nói.
Theo chị Mai, mô hình làm việc linh hoạt giúp doanh nghiệp dễ tiếp cận nhân sự chất lượng hơn, đặc biệt trong các ngành sáng tạo, công nghệ hoặc truyền thông.
Anh Vũ Quang Thành, Phó giám đốc Công ty QuickNest, (P.Khánh Hội; trước là P.8, Q.4), cho hay công ty anh đang tập trung xây dựng văn hóa làm việc cởi mở thay vì quản lý cứng nhắc. Theo đó, áp dụng chính sách làm việc linh hoạt, cho phép nhân viên làm từ xa, giảm các cuộc họp không cần thiết.
“Không phải cứ bàn làm việc kín chỗ là nhân viên làm hiệu quả. Điều quan trọng là họ có động lực và cảm thấy được tôn trọng”, anh Thành chia sẻ.
Cũng theo anh Thành, công ty bắt đầu đầu tư mạnh hơn vào phúc lợi mềm như chương trình chăm sóc sức khỏe tinh thần, hoạt động gắn kết nội bộ, hỗ trợ học tập kỹ năng mới hoặc xây dựng lộ trình phát triển nghề nghiệp rõ ràng.
Theo các chuyên gia, tư duy “nhân viên phải gắn bó lâu dài” đang dần thay đổi trong bối cảnh thị trường lao động biến động mạnh.
Thạc sĩ tâm lý Lê Thị Mỹ Hạnh, Trung tâm tham vấn tâm lý The Healing Room (P.Vĩnh Hội, TP.HCM; trước là P.2, Q.4), cho rằng người trẻ hiện nay lớn lên trong bối cảnh xã hội mở, nhiều cơ hội và nhiều lựa chọn nghề nghiệp hơn trước. Vì vậy, họ ít chấp nhận sự gò bó.
Theo bà Hạnh, việc người trẻ chuyển việc nhiều không hoàn toàn tiêu cực. Nếu doanh nghiệp biết thích nghi, đây cũng là cơ hội để làm mới môi trường làm việc và cải thiện văn hóa nội bộ.
Chuyên gia này cho rằng thay vì chỉ đặt câu hỏi “làm sao để nhân viên ở lại lâu”, doanh nghiệp nên tập trung vào việc tạo ra môi trường khiến nhân sự muốn cống hiến trong khoảng thời gian họ hiện diện.
“Nếu một nhân viên làm tốt trong 2 năm rồi chuyển đi, điều đó chưa chắc là thất bại. Quan trọng là cả hai bên đều có giá trị trong quá trình hợp tác”, bà Hạnh phân tích.
Dù xu hướng dịch chuyển công việc ngày càng phổ biến, nhiều chuyên gia cũng cho rằng người trẻ cần tỉnh táo trước quyết định nghỉ việc hoặc nhảy việc quá thường xuyên.
Theo bà Hạnh, không ít người trẻ nghỉ việc theo cảm xúc, thiếu kế hoạch dài hạn hoặc kỳ vọng môi trường làm việc “hoàn hảo”. “Công ty nào cũng có áp lực nhất định. Nếu cứ gặp khó là nghỉ thì rất khó phát triển kỹ năng và năng lực thích nghi”, bà Hạnh nói.
Anh Vũ Quang Thành cũng cho rằng người trẻ cần hiểu rõ mục tiêu nghề nghiệp của bản thân trước khi quyết định chuyển việc. “Việc thay đổi công ty nên xuất phát từ nhu cầu phát triển thực sự, chứ không chỉ vì chán hoặc thấy người khác nghỉ việc”, anh Thành khuyến nghị.
Nữ sinh ấy là Lê Ngọc Phương Thảo, tân cử nhân ngành truyền hình tại Học viện Điện ảnh và Truyền hình quốc gia Saint Petersburg (Liên bang Nga). Hành trình đến với nước Nga được Thảo xem như mối lương duyên, bên cạnh đó sự nỗ lực và cố gắng của chính Thảo đã tạo nên hành trình học tập đáng nhớ tại Nga.
Nguyện vọng du học Nga được Thảo nuôi dưỡng từ những năm học chuyên Nga tại Trường THPT chuyên Thái Nguyên. Giải 3 trong kỳ thi học sinh giỏi quốc gia tiếng Nga cùng điểm 10 tuyệt đối ngôn ngữ này trong kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2021 đã mở ra cơ hội giúp Thảo hiện thực hóa mục tiêu du học.
Theo Thảo, điều kiện quan trọng cho tấm vé du học chính là danh hiệu học sinh giỏi cấp quốc gia. "Mỗi ngày, mình và các bạn trong đội tuyển học từ 2 đến 3 ca tiếng Nga, đến tối về ký túc xá lại tiếp tục ôn lại các bài tập. Tất cả đều lặp đi lặp lại và diễn ra trong thời gian khoảng 2 tháng. Tuy căng thẳng nhưng được nhà trường và gia đình quan tâm, tạo nhiều động lực để mình toàn tâm toàn ý cho việc ôn luyện", Thảo tâm sự.
Chính nhờ những nguồn động viên và điều kiện học tập chất lượng xuyên suốt quá trình ôn luyện, Thảo đoạt giải 3 ở kỳ thi học sinh giỏi quốc gia tiếng Nga. Giải thưởng này góp phần giúp Thảo thêm tự tin trước khi bước vào kỳ thi tốt nghiệp THPT. Với hành trang tích lũy là giải thưởng cấp quốc gia trước đó, nút thắt về áp lực tâm lý đã được cởi bỏ, giúp Thảo tập trung hoàn thành kỳ thi với tổng điểm tổ hợp D02 (toán, ngữ văn, tiếng Nga) đạt 27 điểm, trong đó tiếng Nga đạt điểm 10 tuyệt đối.
"Tiếng Nga là một trong những môn thi cuối, sau khi hoàn thành bài thi, dù có đôi chút lo lắng về sai số trong bài thi nhưng mình khá tự tin đạt điểm tuyệt đối với những đáp án mà bản thân lựa chọn", Thảo nói thêm.
Chia sẻ về hành trình 5 năm du học tại Nga, Thảo cho biết việc được học và rèn luyện tiếng Nga từ những năm THPT đã giúp bản thân có thêm nhiều lợi thế khi giao tiếp với giảng viên và bạn bè tại trường. "Đôi khi học trên trường mình cũng không cập nhật được toàn bộ kiến thức, khả năng lưu loát khi giao tiếp với giảng viên và bạn bè chính là bí quyết hiệu quả mà mình áp dụng trong suốt quãng thời gian học tập tại Nga", Thảo bật mí.
Để lại nhiều ấn tượng với giảng viên Nga
Nhận xét về Thảo, thạc sĩ Kostantin Kimovich Guzinov, giảng viên Khoa Công nghệ truyền thông, Học viện Điện ảnh và Truyền hình quốc gia Saint Petersburg (Liên bang Nga), cho biết: "Trong nhiều năm giảng dạy, Thảo là một trong những sinh viên để lại trong tôi ấn tượng đặc biệt sâu sắc. Tinh thần ham học hỏi, sự chăm chỉ và ý thức trách nhiệm cao của Thảo là phẩm chất đáng quý. Mặc dù phải học tập ở một đất nước khác, bằng một ngôn ngữ khác và môi trường văn hóa hoàn toàn mới, Thảo chưa bao giờ ngại khó khăn mà luôn nỗ lực để hiểu vấn đề một cách sâu sắc nhất. Bên cạnh đó, Thảo luôn cởi mở, thân thiện và thái độ luôn tôn trọng thầy cô cũng như bạn bè. Theo tôi, những phẩm chất ấy không kém phần quan trọng so với kiến thức chuyên môn. Thảo là một sinh viên rất đáng tự hào của Việt Nam tại trường".
Theo học tại Saint Petersburg, thành phố đặc biệt trong mối quan hệ ngoại giao thân tình giữa 2 nước Việt - Nga đã góp phần giúp Thảo lên ý tưởng và thực hiện khóa luận tốt nghiệp. Thảo cho biết: "Đề tài mình triển khai mang tên "Chủ tịch Hồ Chí Minh và thành phố Saint Petersburg, 100 năm tình bạn và ký ức". Bài làm được thực hiện không chỉ bản giấy mà còn là phóng sự. Tại Saint Petersburg, có bảo tàng và tượng đài Bác được xây dựng nhân dịp kỷ niệm 100 năm Bác đặt chân đến nơi đây. Trong phóng sự, mình khai thác chủ yếu về bảo tàng, tượng đài Bác và mối quan hệ giữa Bác và thành phố này".
Bảo vệ khóa luận tốt nghiệp, đề tài của Thảo nhận về điểm xuất sắc cùng những lời khen từ giảng viên trong hội đồng. Thảo tự hào chia sẻ: "Các thầy cô nhận xét mình nghiêm túc và chuẩn bị cho đề tài này từ rất lâu, có sự am hiểu và thực hiện đề tài vô cùng trơn tru".
Theo Phương Thảo, từ khi nhận được học bổng du học, mục tiêu lớn nhất của cô là trở về để phục vụ đất nước. "Những kiến thức trong suốt 5 năm mình tích lũy được ở Nga sẽ ý nghĩa hơn khi mình trở về quê nhà và cống hiến", Thảo tâm sự.
Nhận thức rõ vai trò và trách nhiệm của bản thân, là người trẻ trong thời đại phát triển mới của đất nước, Thảo khẳng định, bản thân luôn cần trau dồi, học hỏi không ngừng và mong muốn lan tỏa những hình ảnh, câu chuyện mang giá trị tốt đẹp của đất nước và con người Việt Nam đến với bạn bè quốc tế.
Niềm vui của các cổ động viên Tây Ban Nha xen lẫn sự tiếc nuối của những người hâm mộ đội tuyển Argentina, khi Messi lỡ hẹn chức vô địch World Cup, tạo nên nhiều cung bậc cảm xúc trong đêm chung kết.
Ghi nhận của người viết tại quán cà phê Helen House (178 Nguyễn Oanh, phường Gò Vấp), hàng trăm người hâm mộ đã có mặt từ sớm để theo dõi trận đấu. Không gian được phủ kín áo đấu, màn hình LED cỡ lớn, tạo nên bầu không khí sôi động.
Suốt trận đấu đấu, tiếng hò reo, tiếng vỗ tay và những lời bình luận không ngớt vang lên sau mỗi pha bóng nguy hiểm. Tuy nhiên, khi trận đấu khép lại với chiến thắng dành cho Tây Ban Nha, không khí trong quán dần lắng xuống. Một góc quán vỡ òa trong niềm vui chiến thắng, trong khi nhiều cổ động viên đội còn lại lặng lẽ trong tiếc nuối.
Bạn Nguyễn Phước Đức Duy, sinh viên Trường ĐH Công nghệ TP.HCM, cho biết dù rất hào hứng khi được hòa mình vào không khí xem bóng đá cùng bạn bè, kết quả trận đấu vẫn khiến bản thân không khỏi thất vọng.
"Không khí ở quán rất tuyệt, mọi người cổ vũ rất nhiệt tình nên xem bóng đá cảm xúc hơn nhiều so với ở nhà. Mình thương Messi quá. Messi đá hay nhất hành tinh, nhưng đội tuyển Argentina không may mắn. Thật là buồn khi mình hy vọng yêu thích sẽ giành chiến thắng nhưng tiếc là kết quả không như mong đợi. Dù buồn nhưng đây vẫn là một trận chung kết đáng nhớ", Đức Duy chia sẻ.
Tương tự, Nguyễn Quốc Việt, sinh viên Trường ĐH Sen, cho biết điều khiến bản thân ấn tượng nhất không chỉ là diễn biến trên sân mà còn là cảm xúc của người hâm mộ sau khi trận đấu kết thúc. "Mình thấy mọi người cổ vũ rất cuồng nhiệt. Sau tiếng còi mãn cuộc, có người reo hò nhưng cũng có nhiều người ngồi lặng vì tiếc nuối", Việt nói.
Trái ngược với những cổ động viên chưa thể tận hưởng niềm vui trọn vẹn, các fan Tây Ban Nha tại quán đã ôm nhau ăn mừng khi đội tuyển nâng cao chiếc cúp vô địch.
Ngô Kim Thoa, sinh viên Trường ĐH Văn Lang, một cổ động viên của đội tuyển Tây Ban Nha, không giấu được niềm hạnh phúc.
"Mình thức trắng đêm chỉ để chờ khoảnh khắc này. Thấy Tây Ban Nha vô địch, mình rất xúc động. Dù hôm nay có mệt một chút nhưng hoàn toàn xứng đáng vì được chứng kiến đội bóng mình yêu thích đăng quang", Kim Thoa chia sẻ.
Trong khi đó, Trần Ngọc Anh Thư, sinh viên Trường ĐH Ngoại ngữ - Tin học TP.HCM, cũng cho biết việc phải đi làm không còn quá quan trọng sau khi chứng kiến đội tuyển Tây Ban Nha giành chức vô địch.
Họ chỉ có thể lặng lẽ nhìn cha mẹ già đi qua những cuộc gọi video, không thể bên con vào những dấu mốc quan trọng của cuộc đời. Gia đình là động lực lớn nhất giúp họ vượt qua những tháng ngày cô đơn, áp lực, khác biệt về ngôn ngữ, văn hóa, để họ dũng cảm ở lại, nỗ lực nơi xứ người.
Sang Nhật Bản làm việc từ năm 2017, anh Trần Hồng Cường (hiện đang sinh sống và làm việc tại tỉnh Shizuoka, TP. Hamamatsu) ngậm ngùi chia sẻ, đã 9 cái tết anh không có mặt ở nhà. "Ngày tôi sang Nhật Bản làm việc, con gái đầu của tôi mới 8 tháng tuổi, vợ tôi mới mang bầu bé thứ 2", anh nhớ lại.
9 năm ở xứ sở mặt trời mọc, anh thừa nhận có những khoảnh khắc anh muốn từ bỏ tất cả để trở về Việt Nam, để được ở bên gia đình, có rau ăn rau, có cháo ăn cháo. Đó là khi nhìn qua màn hình điện thoại thấy cha mẹ ngày càng già đi, con nhỏ vào viện chỉ có một mình vợ cáng đáng, khác biệt ngôn ngữ, văn hóa cuộc sống một mình lủi thủi nơi đất khách, là khi nỗ lực rất nhiều mà thành quả không như ý muốn.
"Hồi nhỏ, con tôi ốm, vào viện liên tục. Lúc vợ sinh bé thứ 2, một mình vợ chăm 2 con ở bệnh viện. Khi con lớn lên chút, những ngày tết, gọi về nghe con hỏi: Ba tết này không về à? Sao năm nào ba cũng không về?...", anh xúc động chia sẻ.
Bố mẹ anh đã gần 70 tuổi, mẹ anh chạy thận hơn 15 năm nay. Anh thường bán hàng tới 21 giờ, nếu có khách thêm, anh sẽ ở lại làm đến 1, 2 giờ sáng hôm sau. Ba năm nay có vợ qua phụ, hai con gửi nhờ ông bà nội ở quê nhà chăm, nên cuộc sống đỡ phần vất vả.
"Phải cố gắng, làm lâu chịu khó cũng quen việc, nhà hàng có khách quen, tôi tin rồi sẽ ổn định trở lại. Gia đình là động lực để tôi bám trụ, nỗ lực nơi xứ người", chàng trai Hà Tĩnh chia sẻ.
Nguyễn Thị Phương (31 tuổi, hiện đang làm việc tại Munich, Đức) chia sẻ 30.6 này tròn 4 năm cô qua Đức học tập và làm việc. Cũng ngày này 4 năm trước, xóm cô tổ chức đi biển Sầm Sơn nhân ngày Gia đình Việt Nam. Trước đó, cứ đến ngày này, vợ chồng cô sẽ về nhà ông bà nội ăn uống, sum vầy.
Nhưng từ ngày qua Đức, ngày này với cô cũng như bao ngày bình thường khác. "Khoảng 1 năm nay, tôi làm việc ca đêm, công việc bắt đầu từ 20 giờ đến 4 giờ 30 sáng, nếu tăng ca sẽ đến 5h30 sáng. 7,8 giờ sáng tôi sẽ đi ngủ", Phương chia sẻ ngắn gọn về một ngày làm việc của mình.
Phương yêu công việc làm bánh, khát khao học tập nên khi có cơ hội cô quyết tâm lên đường. "Phải kiếm được nhiều tiền, phải mua được nhà để hai vợ chồng không phải vất vả thế nữa. Chồng tôi làm ở sân bay, thời điểm đó tôi vừa đi làm vừa đi học. Mỗi ngày, tôi đi gần 50km còn chồng tôi đi làm tận 80km lận. Tôi nghĩ kinh tế gia đình phải 2 vợ chồng cùng gánh vác, tôi không muốn trở thành gánh nặng với chồng", cô chia sẻ.
Nói là vậy nhưng chuyến bay 13 tiếng từ Việt Nam qua Đức, hơn nửa chặng đường Phương khóc vì nhớ chồng nhớ con. Trên chuyến bay ngày hôm ấy, xung quanh toàn những người người nước ngoài, cảm giác lạc lõng, nơi đất nước xa lạ cô chẳng thể nào quên được.
Cô gái 9x nói chồng không ủng hộ việc cô ra nước ngoài vì vợ chồng trẻ mới cưới, con còn nhỏ, nhưng anh tôn trọng giấc mơ của vợ. Anh và gia đình nội ngoại chăm con để cô yên tâm học tập. "Ngày tôi quyết tâm qua Đức, anh nói anh không cản em được nhưng nếu vất vả quá thì về anh nuôi", Phương hạnh phúc chia sẻ về bạn đời.
Ngày cô qua xứ người, con gái cô mới 3 tuổi. Phương luôn day dứt vì không thể kề bên khi con đau ốm, những ngày tết đến khi con hỏi "mẹ đâu, sao mẹ không về với con"... Tết năm rồi là lần đầu tiên Phương về Việt Nam sau gần 4 năm qua Đức. "Bé nhà tôi thấy mẹ chạy ào ra: mẹ ơi, con đây. Cảm giác rất hạnh phúc", nhắc đến con gái, cô lại rơm rớm nước mắt.
Nhân ngày Gia đình Việt Nam 28.6, thông qua Báo Thanh Niên, Phương muốn gửi lời cảm ơn từ tận đáy lòng đến gia đình nội ngoại, đặc biệt là chồng và cô con gái nhỏ của mình: "Cảm ơn mọi người đã luôn là hậu phương, luôn bên cạnh động viên con. Gia đình là động lực để con vượt qua những ngày nhớ nhà và tiếp tục cố gắng nơi xứ người".
