Để hình thành một thị trường nhà ở cho thuê chuyên nghiệp, các chuyên gia cho rằng cần đồng thời tháo gỡ nhiều điểm nghẽn về đất đai, nguồn vốn, quy hoạch và khung pháp lý.
Đây là nội dung được các chuyên gia, nhà hoạch định chính sách trao đổi tại Phiên tọa đàm cấp cao với chủ đề “Cơ chế, chính sách phát triển nhanh thị trường nhà ở cho thuê giá hợp lý: Động lực mới cho an sinh nhà ở và phát triển đô thị bền vững”.
Mở đầu tọa đàm, ông Vũ Sỹ Kiên – Phó Cục trưởng Cục Quản lý đất đai (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) nhận định nhà ở cho thuê là phân khúc đặc biệt và đang trở thành một ưu tiên trong chiến lược phát triển thị trường bất động sản thời gian tới.
Theo ông, thời gian qua Chính phủ và Quốc hội đã ban hành nhiều cơ chế nhằm tháo gỡ khó khăn cho thị trường bất động sản, từ bố trí quỹ đất, xử lý các dự án tồn đọng đến cải cách chính sách xác định giá đất.
Đáng chú ý, ông Kiên cho rằng một trong những nút thắt lớn nhất hiện nay là Việt Nam chưa đánh giá đầy đủ quy mô và nhu cầu thực tế của phân khúc nhà ở cho thuê.
Theo lãnh đạo Cục Quản lý đất đai, cần sớm rà soát, đánh giá toàn diện nhu cầu nhà ở cho thuê trên phạm vi cả nước để làm cơ sở cho việc bố trí quỹ đất, xây dựng quy hoạch và thiết kế chính sách phù hợp.
Ông cũng đề xuất có thể thí điểm phát triển nhà ở cho thuê tại các khu vực TOD, trung tâm đô thị – nơi tập trung nhiều người trẻ, chuyên gia – với cơ chế ưu đãi mạnh về đất đai; đồng thời phát triển nhà ở cho thuê tại các khu công nghiệp phục vụ lực lượng lao động có thu nhập trung bình và thấp.
Từ góc độ pháp lý, PGS.TS Nguyễn Quang Tuyến – Trưởng khoa Pháp luật Kinh tế, Trường Đại học Luật Hà Nội cho rằng hệ thống pháp luật hiện hành vẫn chưa có cơ chế riêng cho nhà ở cho thuê.
Theo ông, dù Luật Nhà ở năm 2023 đã có chương riêng về nhà ở xã hội nhưng chưa có quy định đầy đủ đối với nhà ở cho thuê, dẫn tới khoảng trống trong thiết kế chính sách.
“Nếu chưa xác định được khái niệm pháp lý cụ thể của nhà ở cho thuê thì sẽ rất khó trong việc thiết kế chính sách và cơ chế quản lý phù hợp”, ông Tuyến nói.
Chuyên gia pháp lý đề xuất trong quá trình sửa đổi Luật Đất đai, Luật Nhà ở và Luật Kinh doanh bất động sản thời gian tới cần xây dựng hệ thống quy định riêng cho nhà ở cho thuê, bao gồm cơ chế tiếp cận đất đai, ưu đãi đầu tư, trách nhiệm chuẩn bị quỹ đất của địa phương và các quy định bảo vệ quyền lợi người thuê.
Theo ông, các quy định về hợp đồng thuê nhà, quyền và nghĩa vụ của chủ đầu tư cũng như người thuê cần được cụ thể hóa thay vì chỉ áp dụng các quy định chung của Bộ luật Dân sự.
Ở góc độ tài chính, TS. Lê Xuân Nghĩa – Thành viên Hội đồng Tư vấn chính sách tài chính tiền tệ Quốc gia cho rằng nguồn vốn là điểm nghẽn lớn nhất đối với mô hình nhà ở cho thuê.
Theo ông, đặc thù của loại hình này là thời gian hoàn vốn dài trong khi nguồn vốn của hệ thống ngân hàng chủ yếu mang tính ngắn và trung hạn.
“Nếu Việt Nam muốn hình thành được nền tảng nhà ở cho thuê trong 10 năm tới thì cần sử dụng vốn đầu tư công và các nguồn vốn từ Chính phủ, chứ không nên quá trông chờ vào các gói tín dụng ưu đãi”, TS. Lê Xuân Nghĩa nhận định.
Ông dẫn chứng gói tín dụng ưu đãi dành cho nhà ở xã hội hiện có tỉ lệ giải ngân rất thấp, cho thấy việc kỳ vọng ngân hàng thương mại cung cấp nguồn vốn dài hạn với lãi suất thấp là không dễ dàng.
Theo chuyên gia này, nguồn lực phù hợp hơn cho phát triển nhà ở cho thuê là vốn Chính phủ và trái phiếu Chính phủ với kỳ hạn dài, chi phí vốn thấp.
Bên cạnh vốn, TS. Lê Xuân Nghĩa cho rằng Việt Nam cần học hỏi kinh nghiệm quốc tế, trong đó Nhà nước đóng vai trò chuẩn bị đất đai, quy hoạch và nguồn lực ban đầu, còn khu vực tư nhân hoặc các tổ chức có năng lực đảm nhận vai trò đầu tư, vận hành và quản lý.
Ở góc độ chiến lược phát triển dài hạn, GS.TS Hoàng Văn Cường – Đại biểu Quốc hội khóa XV cho rằng sự dịch chuyển trong nhu cầu nhà ở của thế hệ trẻ đang tạo nền tảng cho sự phát triển của thị trường nhà ở cho thuê.
Theo ông, khác với các thế hệ trước thường gắn bó lâu dài với một địa phương hoặc nơi làm việc, người trẻ ngày nay có xu hướng dịch chuyển cao hơn, khiến nhu cầu thuê nhà ngày càng gia tăng. “Phát triển nhà ở cho thuê là một xu thế tất yếu”, ông Cường nhận định.
Tuy nhiên, vị chuyên gia nhấn mạnh thị trường này chỉ có thể phát triển bền vững khi có sự kết hợp giữa Nhà nước và khu vực tư nhân.
Theo đó, Nhà nước cần đóng vai trò dẫn dắt thông qua việc bố trí quỹ đất, đầu tư hạ tầng, hoàn thiện cơ chế thuế và các chính sách hỗ trợ. Đây là những yếu tố giúp giảm chi phí đầu tư, nâng cao hiệu quả dự án và tạo động lực để doanh nghiệp tham gia.
Bên cạnh đó, ông Hoàng Văn Cường cho rằng Việt Nam cần phát triển các công cụ tài chính bất động sản hiện đại như quỹ đầu tư bất động sản (REIT), tạo điều kiện để người dân tham gia đầu tư với số vốn nhỏ, đồng thời cung cấp nguồn vốn dài hạn cho thị trường.
“Không thể kỳ vọng các dự án nhà ở cho thuê được tài trợ hoàn toàn bằng vốn vay ngân hàng với lãi suất thương mại”, ông nói.
Phát triển nhà ở cho thuê giá hợp lý không chỉ là giải pháp an sinh mà còn là một cấu phần quan trọng của quá trình tái cấu trúc thị trường bất động sản.
Để hiện thực hóa mục tiêu này, các chuyên gia cho rằng cần một chiến lược tổng thể với sự tham gia đồng bộ của Nhà nước và khu vực tư nhân; trong đó Nhà nước giữ vai trò kiến tạo thông qua đất đai, quy hoạch, hạ tầng và thể chế, còn doanh nghiệp là lực lượng đầu tư và vận hành thị trường.
Tại Hà Nội, mới đây UBND TP.Hà Nội ban hành quyết định số 51 quy định một số trường hợp người dân dù đã sở hữu nhà ở nhưng vẫn được hưởng chính sách nhà ở xã hội nếu nơi ở hiện tại cách xa địa điểm làm việc.
Trong đó, người có nhà ở hợp pháp tại Hà Nội nhưng khoảng cách từ nơi ở đến nơi làm việc từ 20 km trở lên vẫn có thể được xem xét mua hoặc thuê nhà ở xã hội khi đáp ứng đầy đủ các điều kiện theo quy định.
Khoảng cách di chuyển được xác định theo tuyến đường bộ ngắn nhất bằng Google Maps, sử dụng chế độ ô tô tại thời điểm xét duyệt hồ sơ.
Bên cạnh đó người đăng ký chưa từng mua hoặc thuê mua nhà ở xã hội, đồng thời phải đáp ứng đầy đủ các tiêu chí về đối tượng và mức thu nhập theo quy định hiện hành. Với trường hợp đã kết hôn, cả vợ và chồng đều phải bảo đảm đủ điều kiện.
Quy định áp dụng đối với các nhóm được hưởng chính sách hỗ trợ nhà ở xã hội theo pháp luật về nhà ở, cùng các cơ quan quản lý nhà nước, tổ chức, doanh nghiệp, chủ đầu tư dự án nhà ở xã hội, hộ gia đình và cá nhân liên quan đến việc phát triển, quản lý, sử dụng và sở hữu nhà ở xã hội tại thủ đô.
Về cách xác định địa điểm làm việc, UBND TP.Hà Nội quy định rõ theo từng nhóm đối tượng.
Với người lao động làm việc theo hợp đồng hoặc quyết định tuyển dụng, địa điểm làm việc căn cứ theo địa chỉ ghi trong hợp đồng lao động, quyết định tuyển dụng hoặc quyết định phân công công tác của cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp.
Đối với lao động lưu động, địa điểm làm việc được xác định theo đơn vị quản lý trực tiếp và địa điểm tập trung chính thức của đơn vị này.
Trong khi đó với lao động tự do, địa điểm làm việc được tính theo nơi thường xuyên diễn ra hoạt động nghề nghiệp hoặc kinh doanh.
Tại TP.HCM, người có nhà ở thuộc phường cách nơi làm việc từ 14,5 km trở lên (sai số không quá 0,5 km), đồng thời phải đảm bảo khoảng cách từ nhà ở xã hội đến nơi làm việc gần hơn khoảng cách từ nhà ở thuộc sở hữu sẽ được mua nhà ở xã hội.
Một trường hợp nữa dù có nhà vẫn được mua nhà ở xã hội là người có nhà ở thuộc xã cách nơi làm việc từ 20 km trở lên (sai số không quá 0,5 km), đồng thời phải đảm bảo khoảng cách từ nhà ở xã hội đến nơi làm việc gần hơn khoảng cách từ nhà ở thuộc sở hữu.
Riêng đối với những người có nhà ở thuộc sở hữu tại Đặc khu Côn Đảo thì không được xem xét hưởng chính sách nhà ở xã hội tại TP.HCM, trừ trường hợp diện tích nhà ở bình quân nhỏ hơn 15 m2 sàn/người.
Ngoài ra, trường hợp đối tượng quy định tại khoản 1 điều 77 luật Nhà ở 2023, dù đã có nhà ở thuộc sở hữu của mình nhưng diện tích nhà ở bình quân đầu người thấp hơn 15m2 sàn/người thì vẫn đủ điều kiện xem xét được mua, thuê mua nhà ở xã hội.
Theo ông Trần Sĩ Nam, Phó giám đốc Sở Xây dựng TP.HCM, thời gian qua TP.HCM triển khai rất nhanh chính sách đặc thù của thành phố. Nhu cầu, điều kiện mua nhà ở xã hội rất thông thoáng, chỉ cần chưa có nhà đã được mua. Tuy nhiên, nếu có nhà rồi vẫn được mua, với điều kiện từ nơi ở đến nơi làm việc cách nhau khoảng 17 km là được mua.
Trước khi Chính phủ ban hành nghị định nâng trần thu nhập lên 25 triệu đồng/người/tháng được mua nhà ở xã hội, TP.HCM đã nâng lên rồi. Khi nghị định này ra, TP.HCM sẽ nghiên cứu để tiếp tục nâng trần thu nhập được mua nhà ở xã hội.
"TP.HCM là đô thị đặc biệt nên các chính sách mua nhà ở xã hội còn thông thoáng hơn các quy định của Chính phủ để người dân dễ mua nhà hơn", ông Trần Sĩ Nam cho hay.
Diễn ra từ ngày 8 - 11.4, SaigonTex - SaigonFabric 2026 năm nay có chủ đề "Xu hướng AI và phát triển ngành dệt may bền vững" nhằm giúp các doanh nghiệp nắm bắt xu hướng thị trường và tiếp cận trực tiếp các thiết bị và giải pháp công nghệ dệt may mới nhất, thúc đẩy quá trình chuyển đổi của doanh nghiệp trong ngành.
Hiện nay, các công nghệ dệt may trên thế giới đã có rất nhiều cải tiến, từ quy trình cắt, may, đến các khâu hoàn thiện như gấp, đóng gói sản phẩm hay vệ sinh nhà máy đều đã được tự động hóa. Trong đó, các công nghệ giải pháp tự động và robot đang được áp dụng nhiều dòng sản phẩm máy may như của HIKARI, VITONI, CHNKI, ROBOTECH... hay các giải pháp gấp gói hoàn thiện của THERMOTRON và ASIA ROBOTICS; giải pháp xe tự hành, vệ sinh hút bụi thông minh PUDU phục vụ trong tất cả các khu vực nhà xưởng; cho đến các giải pháp cắt trải tự động thông minh của iECHO và Timing, Maika.
Ngoài ra, còn có các giải pháp điều hòa không khí sử dụng nước tuần hoàn tiết kiệm điện và thân thiện với môi trường. Tại triển lãm năm nay, Phồn Thịnh - Tae Gwang mang tới 8 gian hàng tương ứng với các khâu khác nhau trong quy trình khép kín của hệ sinh thái nhà máy may, với định hướng rõ ràng là tối ưu hóa sản xuất thông qua số hóa, tự động hóa và các công nghệ hỗ trợ vận hành, thay vì chỉ dừng ở các cải tiến đơn lẻ từng thiết bị.
Chia sẻ tại sự kiện, ông Vũ Đức Giang, Chủ tịch Hiệp hội Dệt May Việt Nam (VITAS) cho biết: Các doanh nghiệp dệt may đang bước vào một giai đoạn mới, với đơn hàng yêu cầu thời gian giao nhanh hơn, giá cạnh tranh hơn và đặc biệt là chất lượng cao hơn. Trong bối cảnh chung, xu hướng đổi mới công nghệ, tối ưu hóa sản xuất thông qua số hóa, tự động hóa và các công nghệ hỗ trợ vận hành, đặc biệt là ứng dụng trí tuệ nhân tạo AI, đang trở thành yêu cầu bắt buộc nhằm tối ưu chi phí, nâng cao năng suất và đáp ứng các tiêu chuẩn sản xuất bền vững. "Doanh nghiệp cần thiết quan tâm đầu tư hạ tầng nhà xưởng đạt chuẩn đánh giá quốc tế, đầu tư công nghệ, tự động hóa, robot và thậm chí ứng dụng AI trong sản xuất", ông Vũ Đức Giang nhấn mạnh.
Ông Wu Liang Jie - Chủ tịch Tập đoàn HIKARI (Thượng Hải) cho biết: "Hiện ngành dệt may Việt Nam đang đối mặt với những thách thức mới như chi phí lao động tăng hay thiếu hụt lao động, đây là xu hướng tất yếu mà bất kỳ quốc gia nào cũng gặp phải khi phát triển đến một giai đoạn nhất định. Trên thực tế, lợi thế cạnh tranh cốt lõi của ngành dệt may Việt Nam đã được hình thành. Giai đoạn tiếp theo sẽ là quá trình tích hợp các công nghệ tiên tiến hơn, thiết bị hiện đại hơn, phương thức quản lý hiệu quả hơn và tư duy vận hành mới, từ đó vừa giải quyết thách thức, vừa mở ra một giai đoạn phát triển mới".
Ông Nguyễn Văn Tiếp, Phó tổng giám đốc Công ty TNHH Phồn Thịnh - Tae Gwang, cho biết các doanh nghiệp dệt may đã thực hiện chuyển đổi khoảng 30 - 40% các thiết bị sang công nghệ mới. Việc chuyển đổi này đã góp phần nâng tầm vị thế cho doanh nghiệp, đồng thời, cải thiện năng suất rõ rệt. "Quan trọng hơn là chất lượng sản phẩm đầu ra được đồng nhất, không phụ thuộc vào tay nghề của công nhân. Ngoài ra, việc tự động hóa, chuyên biệt hóa cũng giúp các doanh nghiệp đẩy nhanh quá trình số hóa, hướng đến xanh hóa để theo kịp xu hướng của thế giới", ông Tiếp nói.
Trong bối cảnh cuộc xung đột ở Trung Đông làm lung lay thị trường năng lượng truyền thống, người dân châu Âu đang đổ xô lắp đặt tấm pin năng lượng mặt trời trên mái nhà như một "lá chắn" bảo vệ túi tiền trước tình trạng giá khí đốt và giá điện leo thang.
Theo Reuters, nhu cầu từ các hộ gia đình và doanh nghiệp sẵn sàng lắp đặt hệ thống điện mặt trời áp mái đã tăng vọt trong tháng 3 và tiếp tục tăng với tốc độ cao hơn nữa trong tháng 4.
Đáng chú ý, nhu cầu điện mặt trời áp mái ở Đức, Hà Lan và Anh đã tăng từ 30% đến 50% kể từ khi cuộc chiến ở Trung Đông bắt đầu vào ngày 28/2, các nguồn tin trong ngành nói với Reuters.
Ví dụ, doanh số bán hàng của nhà bán buôn thiết bị năng lượng mặt trời Solarhandel24 của Đức đã tăng hơn gấp 3 lần trong tháng trước và dự kiến sẽ tăng gấp 3 lần nữa trong tháng 4, trong bối cảnh nhu cầu về năng lượng mặt trời áp mái tăng vọt, đại diện công ty nói với Reuters.
"Cuộc xung đột chỉ đơn thuần là phơi bày vấn đề đã tồn tại từ lâu: Sự phụ thuộc vào năng lượng", Janik Nolden, đồng sáng lập công ty bán buôn thiết bị năng lượng mặt trời tư nhân Solarhandel24 của Đức, cho biết.
Để đảm bảo nguồn cung, Solarhandel24 đã dự trữ khoảng nửa triệu tấm pin mặt trời trong những tuần gần đây, ông Nolden cho biết.
Tương tự, nhà cung cấp giải pháp năng lượng mặt trời Enpal của Đức cũng báo cáo nhu cầu mạnh mẽ về năng lượng mặt trời trên mái nhà đã thúc đẩy đơn đặt hàng tăng 30% trong tháng 3 so với cùng kỳ năm ngoái và dự kiến sẽ tăng thêm 33% trong tháng 4.
"Đây là vấn đề về khả năng phục hồi của châu Âu", Giám đốc điều hành kiêm người sáng lập Enpal, Mario Kohle, cho biết. "Chúng ta cũng đang thấy xu hướng này trong lĩnh vực quốc phòng. Cũng như châu Âu phải có khả năng tự vệ, chúng ta cũng phải có khả năng tự cung cấp năng lượng cho chính mình".
Đối với người tiêu dùng châu Âu, đây không còn chỉ là vấn đề bảo vệ môi trường, mà là bài toán kinh tế sát sườn. Việc tự chủ nguồn cung năng lượng tại chỗ thông qua điện mặt trời áp mái đã trở thành lựa chọn ưu tiên hàng đầu để giảm thiểu sự phụ thuộc vào lưới điện quốc gia vốn đang chịu ảnh hưởng nặng nề từ giá khí đốt thế giới.
Vương quốc Anh cũng đang tìm cách thúc đẩy việc lắp đặt hệ thống điện mặt trời áp mái như một phần trong các biện pháp của chính phủ được công bố tuần này, nhằm mục đích phá vỡ ảnh hưởng quá lớn của giá khí đốt đối với giá điện.
Công ty OVO Energy của Anh cho biết trong một phân tích hồi tháng trước rằng có khoảng 13,7 triệu hộ gia đình trên khắp Vương quốc Anh sẵn sàng lắp đặt tấm pin năng lượng mặt trời – gần một nửa tổng số nhà ở.
Nếu được lắp đặt, những tấm pin này sẽ tạo ra 28,5 terawatt-giờ (TWh) năng lượng tái tạo mỗi năm – đủ điện để sạc tất cả 1,2 triệu xe điện của Vương quốc Anh trong gần 10 năm, theo OVO Energy.
Nhờ điện mặt trời, EU đã tiết kiệm được 130 triệu USD (111,7 triệu Euro) mỗi ngày trong 17 ngày đầu tiên của cuộc xung đột ở Trung Đông – khoản tiết kiệm từ việc không phải nhập khẩu nhiên liệu hóa thạch khi giá cả biến động mạnh, Hiệp hội công nghiệp SolarPower Europe cho biết.
Theo ước tính của hiệp hội này, nếu không có điện mặt trời, hóa đơn nhập khẩu nhiên liệu hóa thạch của EU sẽ cao hơn 32% so với hiện tại.
