“Chúng tôi đã sửa đổi ‘Ba nguyên tắc về chuyển giao công nghệ và thiết bị quốc phòng’ cùng ‘Hướng dẫn thực hiện'”, Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi thông báo hôm nay, thêm rằng những điều chỉnh này sẽ giúp “chuyển giao tất cả các loại thiết bị quốc phòng trở nên khả thi về mặt nguyên tắc”.
Nhật Bản trước đây chỉ được phép xuất khẩu các thiết bị quân sự nằm trong 5 danh mục gồm tìm kiếm và cứu hộ cứu nạn, vận tải, cảnh báo, trinh sát và quét mìn.
Các quy định mới nằm trong nỗ lực nới lỏng dần lệnh cấm xuất khẩu vũ khí toàn diện được ban hành từ năm 1976. Thủ tướng Takaichi khẳng định Nhật Bản chỉ bán khí tài cho những quốc gia “cam kết sử dụng chúng theo cách phù hợp với Hiến chương Liên Hợp Quốc”.
“Hoàn toàn không có thay đổi nào trong cam kết của chúng tôi đối với các nguyên tắc cốt lỗi mà Nhật Bản theo đuổi hơn 80 năm qua, với tư cách quốc gia theo chủ nghĩa hòa bình kể từ khi chiến tranh kết thúc”, bà cho hay.
Chánh văn phòng Nội các Nhật Bản Minoru Kihara cho biết thay đổi chính sách đã được nội các và Hội đồng An ninh Quốc gia thông qua.
“Những quyết định trên được đưa ra khi môi trường an ninh xung quanh đất nước đang thay đổi với tốc độ ngày càng nhanh. Chúng nhằm mục đích đảm bảo an ninh cho Nhật Bản và đóng góp nhiều hơn vào hòa bình, ổn định của khu vực cũng như cộng đồng quốc tế. Ngày nay, không quốc gia nào có thể tự bảo vệ an ninh và hòa bình của bản thân”, ông nói.
Hãng thông tấn Reuters cho biết đây là đợt cải tổ lớn nhất về quy định xuất khẩu quốc phòng của Nhật Bản trong hàng thập kỷ.
Nhật Bản trước đây từng xuất khẩu đạn dược và vật tư quân sự để thúc đẩy nền kinh tế, đặc biệt là trong giai đoạn diễn ra Chiến tranh Triều Tiên năm 1950-1953, song đã áp dụng lệnh cấm xuất khẩu vũ khí có điều kiện vào năm 1967 trước khi ban hành lệnh cấm toàn diện sau đó khoảng 10 năm.
Tokyo đưa ra một số ngoại lệ trong vài chục năm gần đây, đặc biệt là khi tham gia những dự án phát triển vũ khí hợp tác với nước ngoài. Chính phủ Nhật Bản bắt đầu cho phép xuất khẩu thiết bị quốc phòng từ năm 2014, song chỉ giới hạn ở 5 hạng mục khí tài phi sát thương.
Nhật Bản chấm dứt hạn chế tự áp đặt về bán vũ khí sát thương giữa lúc nước này đang tìm cách gia nhập thị trường vũ khí quốc tế, với hy vọng tăng cường năng lực quốc phòng và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.
Những người ủng hộ cho rằng thay đổi chính sách sẽ giúp Tokyo hội nhập sâu hơn vào chuỗi cung ứng quốc tế, cũng như làm sâu sắc thêm quan hệ quốc phòng, kinh tế và ngoại giao với các nước đối tác. Tuy nhiên, quyết định này cũng khiến một bộ phận người dân Nhật Bản cảm thấy lo ngại, trong đó phe chỉ trích cáo buộc Thủ tướng Takaichi làm xói mòn chủ nghĩa hòa bình của đất nước.
Heigo Sato, chuyên gia về quốc phòng và kiểm soát vũ khí tại Đại học Takushoku, cho biết Nhật Bản phải tận dụng thời gian hòa bình để đảm bảo “khả năng sẵn sàng chiến đấu”, bằng cách thiết lập hệ thống giúp đảm bảo hoạt động trao đổi vũ khí và đạn dược giữa các đồng minh “diễn ra thông suốt”.
Theo ông, các thương vụ bán vũ khí còn đi kèm với hợp đồng bảo trì định kỳ, mang lại cho ngành công nghiệp quốc phòng Nhật Bản nguồn công việc ổn định và lâu dài, cũng như giúp thắt chặt quan hệ với quốc gia mua hàng.
Phát biểu tại một hội nghị ở khu định cư tại Bờ Tây ngày 28.5, ông Netanyahu nói Israel đang gia tăng sức ép lên Hamas. "Hiện chúng tôi kiểm soát 60% lãnh thổ ở Dải Gaza. Trước đây là 50%, giờ đã lên 60%. Chỉ thị của tôi là phải tiến tới 70%", theo Reuters dẫn lời ông nói.
Ông Netanyahu mô tả lãnh thổ mà Israel đã kiểm soát ở Gaza, Syria và Lebanon là "vùng đệm" có thể ngăn chặn các cuộc tấn công tiềm tàng của các lực lượng vũ trang sau cuộc tấn công do Hamas dẫn đầu vào ngày 7.10.2023 - sự kiện sau đó kéo theo cuộc chiến trả đũa chết chóc của Israel.
Theo thỏa thuận ngừng bắn do Mỹ làm trung gian hồi tháng 10.2025, quân đội Israel rút về một đường ranh giới tạm thời, qua đó kiểm soát trực tiếp khoảng 53% Dải Gaza. Tuy nhiên, trong nhiều tháng qua, lực lượng Israel được cho là tiếp tục mở rộng khu vực kiểm soát về phía tây, đồng thời thiết lập vùng đệm ngày càng lớn giữa phần do Israel và Hamas kiểm soát.
Ông Israel Katz, Bộ trưởng Quốc phòng Israel, ngày 26.5 nói mục tiêu cuối cùng của chính phủ nước này là khuyến khích một lượng lớn người Palestine rời Gaza thông qua cái mà ông gọi là "di cư tự nguyện". Tuy nhiên, các tổ chức nhân quyền chỉ trích đây có thể là một kế hoạch dài hạn nhằm buộc người dân Gaza rời đi bằng cách khiến điều kiện sống trở nên không thể chịu đựng.
Ông Muhammad Shehada, nghiên cứu viên tại Hội đồng Quan hệ đối ngoại châu Âu (Đức), nhận định tuyên bố của ông Netanyahu đồng nghĩa với việc Israel đang xem khuôn khổ Gaza trong kế hoạch của ông Trump là không còn hiệu lực.
Theo ông Shehada, nếu Israel kiểm soát 70% Gaza, khoảng 2,2 triệu người Palestine sống sót sau xung đột sẽ bị dồn vào chưa đến 1/3 lãnh thổ tại Gaza. "Điều kiện ở đó đã rất tồi tệ. Đó là một trong những nơi đông đúc nhất thế giới", ông nói.
Trong khi đó, Liên Hiệp Quốc ghi nhận các dấu hiệu cho thấy lực lượng Israel tiếp tục mở rộng hoạt động gần đường ranh giới ngừng bắn. Tại Jabalia ở miền bắc Gaza, các báo cáo cho biết xe tăng Israel xuất hiện hằng ngày.
Hơn 900 người Palestine đã thiệt mạng kể từ khi lệnh ngừng bắn bắt đầu, theo The Guardian. Ngày 26.5, Israel tuyên bố tiêu diệt thủ lĩnh cánh vũ trang của Hamas. Vụ việc trên đã khiến 10 người tại Gaza thiệt mạng và 18 người khác bị thương.
Theo thông báo của Bộ Tổng tham mưu Ukraine, ngày 27/5, Ukraine đã tấn công nhà máy lọc dầu Tuapse của Nga và nhiều mục tiêu quân sự khác của Nga, bao gồm các hệ thống phòng không, sở chỉ huy và hệ thống trinh sát tự động do Không quân Nga sử dụng.
Bộ Tổng tham mưu Ukraine xác nhận, lực lượng Ukraine đã tấn công nhà máy lọc dầu Tuapse ở vùng Krasnodar, gây ra hỏa hoạn và khói dày đặc tại cơ sở này. Mức độ thiệt hại đang được đánh giá.
Nhà máy lọc dầu Tuapse là một trong những cơ sở xử lý dầu lớn nhất ở miền nam Nga, với công suất xử lý hàng năm khoảng 12 triệu tấn dầu. Nhà máy này sản xuất nhiên liệu được sử dụng một phần để cung cấp cho quân đội Nga và đã trở thành mục tiêu thường xuyên trong chiến dịch tấn công tầm xa của Ukraine nhằm vào cơ sở hạ tầng dầu khí của Nga.
Nhà máy lọc dầu và các hạ tầng cảng lân cận đã liên tục bị máy bay không người lái và tên lửa của Ukraine tấn công trong những tháng qua, gây ra hỏa hoạn, ngừng hoạt động tạm thời và gián đoạn xuất khẩu nhiên liệu qua Biển Đen.
Lực lượng Không quân Ukraine cũng đã sử dụng tên lửa hành trình Storm Shadow để tấn công các hệ thống tự động hóa trinh sát của Nga tại các khu vực Voronezh, Taganrog và Sevastopol ở Crimea, nơi Nga tuyên bố sáp nhập và kiểm soát.
Tỉnh Voronezh giáp với tỉnh Kharkov ở Ukraine và thường được sử dụng làm điểm xuất phát cho các cuộc tấn công của Nga trên tiền tuyến cũng như thành phố Kharkov. Taganrog nằm dọc theo bờ biển Azov phía nam nước Nga, chỉ cách biên giới Ukraine với Nga 40km.
Ngoài ra, lực lượng Ukraine còn tấn công các sở chỉ huy của Nga gần Tsvitni Pisky và Sorokyne ở tỉnh Lugansk phía đông Ukraine, nơi Nga tuyên bố sáp nhập và kiểm soát, cũng như một kho hậu cần ở Sorokyne và một nhà máy sản xuất máy bay không người lái gần Azovske ở tỉnh Zaporizhzhia, nơi Nga tuyên bố sáp nhập và kiểm soát.
Bộ Tổng tham mưu Ukraine cho biết lực lượng Ukraine cũng đã tấn công một trạm radar Nebo-SV gần Kamianka và một xe chỉ huy Buk-M2 gần Kadiivka ở tỉnh Lugansk.
"Lực lượng Phòng vệ Ukraine sẽ tiếp tục thực hiện các biện pháp có hệ thống để làm suy yếu tiềm lực quân sự - kinh tế của Nga và buộc Nga phải chấm dứt hành động gây hấn vũ trang chống lại Ukraine", tuyên bố của Bộ Tổng tham mưu Ukraine cho biết.
Các nhà phân tích cho rằng các cuộc tấn công liên tục của Ukraine vào nhà máy lọc dầu Tuapse cho thấy khó khăn mà Nga phải đối mặt trong việc bảo vệ cơ sở hạ tầng dầu mỏ trải rộng trên lãnh thổ rộng lớn, ngay cả khi đã triển khai các hệ thống phòng không nhiều lớp.
Các cuộc tấn công này là một phần trong chiến dịch "trừng phạt tầm xa" đang diễn ra của Ukraine nhằm vào cơ sở hạ tầng công nghiệp quân sự và năng lượng của Nga nằm sâu phía sau tiền tuyến. Kiev đang tìm cách gây ra tổn thất lớn hơn cho nỗ lực duy trì chiến dịch quân sự của Moscow tại Ukraine.
Xung đột có xu hướng leo thang trong những tuần gần đây khi Nga và Ukraine liên tiếp tấn công ăn miếng trả miếng lẫn nhau.
Hôm 23/5, Nga đã tập kích quy mô lớn vào Kiev bằng 600 máy bay không người lái và 90 tên lửa, trong đó có tên lửa siêu vượt âm Oreshnik mà Moscow từng tuyên bố là "không hệ thống nào có thể đánh chặn".
Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Nga Maria Zakharova cho biết, cuộc tấn công nhằm đáp trả cuộc tập kích của Ukraine vào một ký túc xá ở thị trấn Starobelsk thuộc vùng Lugansk khiến 21 người thiệt mạng.
Nga coi diễn biến đó là "giọt nước tràn ly" và cảnh báo sẽ tiến hành các “cuộc tấn công mang tính hệ thống" vào hàng loạt mục tiêu khác nhau trên khắp thủ đô của Ukraine kể từ thời điểm này.
Bộ Ngoại giao Nga lưu ý chiến dịch cũng sẽ nhắm mục tiêu vào các trung tâm đầu não "ra quyết định" và các sở chỉ huy của Ukraine nằm rải rác trên khắp Kiev.
Truyền thông Mỹ ngày 26/4 tiếp cận được nội dung một email gửi cho người thân từ Cole Allen, 31 tuổi, nghi phạm nổ súng tại tiệc tối của Hiệp hội Phóng viên chuyên trách Nhà Trắng có Tổng thống Donald Trump tham dự.
Anh trai của Allen đã báo cảnh sát tại bang Connecticut sau khi nhận được email đáng lo ngại từ nghi phạm. Giới chức sau đó phát hiện thêm các tài liệu viết tay tại nhà riêng của Allen ở Torrance, California, và trong phòng khách sạn tầng 10 tại Washington Hilton, nơi tổ chức sự kiện.
Theo đoạn trích email được đăng bởi CBS, email này khẳng định mục tiêu của Allen là "các quan chức chính quyền, được ưu tiên theo cấp bậc từ cao xuống thấp". Trong thư, Allen nói lực lượng thực thi pháp luật, nhân viên khách sạn và khách tham dự không phải là mục tiêu trực tiếp, song vẫn có thể bị tấn công nếu cần thiết để tiếp cận những người anh ta nhắm tới.
Allen sử dụng giọng điệu mang tính tự sự pha mỉa mai. Nghi phạm xin lỗi bố mẹ vì nói dối rằng mình đang tham dự một cuộc phỏng vấn, đồng thời xin lỗi đồng nghiệp và học sinh khi viện lý do "tình huống cá nhân khẩn cấp" để vắng mặt. Allen dự đoán khi người khác đọc được email, anh ta có thể đã cần chăm sóc y tế khẩn cấp "do tôi tự chuốc lấy".
Allen cho biết động cơ hành động là không muốn tiếp tục "dính líu" đến những gì anh ta gọi là tội ác của chính quyền đương nhiệm. Nghi phạm không nhắc trực tiếp tên Tổng thống Trump hay mục tiêu nào cụ thể, song nói rằng mình sẽ bỏ qua Giám đốc Cục Điều tra Liên bang Kash Patel.
"Nếu ai tò mò cảm giác tôi ra sao khi làm điều này: nó thật tồi tệ. Tôi muốn nôn. Tôi muốn khóc vì tất cả những điều tôi từng muốn làm nhưng sẽ không bao giờ làm được nữa, vì tất cả những người mà niềm tin của họ đã bị phản bội. Tôi cảm thấy cơn giận dữ dâng lên khi nghĩ về mọi thứ mà chính quyền này đã làm", Allen viết trong email gửi người thân.
Nghi phạm nói sẽ không nhắm vào Mật vụ, cảnh sát Đồi Capitol hay lực lượng Vệ binh Quốc gia trừ khi cần thiết. Allen đề cập mình sẽ sử dụng đạn ghém, nhằm giảm thiểu thương vong do khả năng xuyên tường thấp hơn. Allen cũng nhắc đến vấn đề an ninh tại khách sạn, mô tả mức độ hời hợt của Sở Mật vụ Mỹ trong rà soát các mối đe dọa.
"Không có một tí an ninh nào. Không có kiểm tra phương tiện, hay trong khách sạn hay tại khuôn viên sự kiện", nghi phạm viết.
Ở phần chữ ký email, nghi phạm tự gọi mình là "Sát thủ Liên bang Thân thiện".
Theo các nguồn tin, Washington Hilton, nơi tổ chức bữa tiệc, vẫn hoạt động như khách sạn bình thường trong thời gian qua. Lực lượng Mật vụ chỉ phong tỏa một số khu vực cụ thể thay vì toàn bộ tòa nhà.
Khoảng 2.500 người đã tham dự buổi tiệc tối, sự kiện thường niên nhằm tôn vinh Tu chính án thứ nhất của Hiến pháp Mỹ về tự do ngôn luận, tự do báo chí. Tổng thống Trump trước đây nhiều lần từ chối tham dự nhưng đã nhận lời trong năm nay. Ông cho biết có thể tổ chức lại sự kiện trong vòng 30 ngày tới sau sự cố an ninh lần này.
Allen đã lao qua một chốt kiểm soát an ninh bên ngoài sự kiện, mang theo súng shotgun, súng ngắn và dao. Allen bị khống chế và bắt giữ sau khi xảy ra đấu súng với lực lượng an ninh. Tổng thống Trump cùng các quan chức đã nhanh chóng được hộ tống rời khỏi khu vực, sự kiện sau đó bị hủy.
Điều tra ban đầu cho thấy Allen di chuyển bằng tàu từ Los Angeles đến Washington qua Chicago, có thể nhằm tránh kiểm tra an ninh hàng không. Giới chức cũng xác nhận anh ta mua nhiều vũ khí hợp pháp và thường xuyên luyện tập bắn súng.
Allen từng làm việc tại một công ty luyện thi, có nền tảng học vấn về kỹ thuật và khoa học máy tính. Giới chức đang tiếp tục điều tra động cơ và các mối liên hệ liên quan đến sự việc. Em gái của Allen nói với điều tra viên rằng nghi phạm thường sử dụng ngôn ngữ mang tính cực đoan và từng nhắc đến việc "làm điều gì đó" để giải quyết những bất cập mà anh ta nhận thấy trong xã hội.
Công tố viên liên bang tại Washington Jeanine Pirro cho biết nghi phạm dự kiến đối mặt với các cáo buộc liên quan sử dụng vũ khí trong tội phạm bạo lực và tấn công nhân viên liên bang.
