Kết thúc thời gian làm bài Tiếng Anh ở điểm thi trường THPT Trưng Vương, phường Sài Gòn, nhiều thí sinh hồ hởi ùa ra cổng, khoe bố mẹ là làm bài tốt.
Quỳnh Anh, THCS Nguyễn Du, phường Bến Thành, cho biết đề thi gồm 7 phần với 40 câu, gồm các nội dung: ngữ âm, đọc hiểu và điền từ, đọc hiểu trả lời câu hỏi, tìm dạng đúng của từ, viết lại câu.
Trong đó, em đánh giá phần viết lại câu, dạng đúng của từ (word form) là thử thách nhất nhưng độ khó đã giảm đi nhiều so với đề năm ngoái. Thông thường, đây là hai phần khó, nhằm phân hóa thí sinh ở môn Tiếng Anh.
“Đề dễ hơn năm ngoái nhiều, không có nội dung nào ngoài chương trình”, Quỳnh Anh nói, cho biết chỉ mất 30 phút để làm đề này. Thời gian còn lại em kiểm tra bài và chép lại gần như đầy đủ toàn bộ đề thi.
Quỳnh Anh tự tin lấy điểm 9,5, kết hợp với tình hình làm bài Văn buổi sáng, em hy vọng chinh phục lớp chuyên Sinh, trường THPT chuyên Lê Hồng Phong.
“Đề quá dễ, còn không khó bằng đề Tiếng Anh thi cuối học kỳ của trường em”, Gia Bảo, THCS Đoàn Thị Điểm, phường Nhiêu Lộc, nói.
Tương tự Quỳnh Anh, Gia Bảo cũng mất 20-30 phút để giải quyết đề Tiếng Anh. Theo em, đề tương tự những năm trước, chỉ có một phần mới là đọc đoạn văn để chọn từ phù hợp điền vào chỗ trống. Nam sinh hy vọng giành điểm tuyệt đối, thêm làm lợi thế bước vào ngày thi thứ hai với môn Toán thường và chuyên.
Cách đó 50 m, tại điểm thi THCS Võ Trường Toản, Bảo Ngọc cũng phấn khởi vì “đề chính thức còn dễ hơn đề minh họa đã công bố hồi đầu năm”. Em cho rằng các dạng câu hỏi đều quen thuộc, từ vựng đơn giản, không có câu bẫy. Tự đánh giá, Ngọc nghĩ làm đúng khoảng 80%, tiếc một số câu làm sai vì cẩu thả, vội vàng.
Tại điểm thi THPT Vũng Tàu, khu vực Bà Rịa – Vũng Tàu, Trần Quốc Bảo cho biết có một số phần mới tiếp xúc và ôn luyện gần đây như dạng đúng của từ nhưng vẫn làm tốt.
“Đề vừa sức với em, có thể đạt 7-8 điểm”, Bảo nói.
Ngày mai, các em làm bài thi môn Toán với 120 phút. Những em có nguyện vọng vào các lớp chuyên sẽ thi thêm môn tương ứng, dài 150 phút.
Năm ngoái, trước sáp nhập, khoảng 31,5% bài thi tiếng Anh của học sinh khu vực TP HCM dưới trung bình. Mức điểm phổ biến của thí sinh khoảng 5,75-8,25 điểm. Số bài đạt điểm tuyệt đối là 488.
Ban tổ chức của Breakthrough, được mệnh danh là giải "Oscar của khoa học", ngày 19/4 công bố Hong Wang được vinh danh ở hạng mục New Horizons. Giải thường dành cho những nhà khoa học trẻ xuất sắc, kèm phần thưởng 100.000 USD.
Wang đoạt giải ở lĩnh vực Toán nhờ các công trình nghiên cứu về phân tích điều hòa, phương trình vi phân riêng phần và lý thuyết đo hình học, bao gồm giả thuyết làm mịn cục bộ, giả thuyết tập hợp Furstenberg và giả thuyết Kakeya.
Trong đó, tên tuổi của Wang được biết đến nhiều nhất nhờ cùng cộng sự Joshua Zahl giải được giả thuyết Kakeya trong không gian ba chiều - bài toán làm "đau đầu" nhiều nhà toán học trong 100 năm.
Theo giới chuyên gia, kết quả của Wang đánh dấu cột mốc quan trọng, có ý nghĩa sâu rộng trong nghiên cứu toán học, có thể tác động đến các ứng dụng trong khoa học máy tính và mật mã như tạo hình ảnh, xử lý dữ liệu và truyền thông không dây.
Đây cũng là công trình giúp cô và cộng sự nhận giải thưởng danh giá của Viện Toán học Clay, công bố trước đó 5 ngày. Giải này được trao hàng năm nhằm tôn vinh những thành tựu xuất sắc của các nhà toán học tài năng trên thế giới.
Trước đó, cô nhận nhiều giải khác như Maryam Mirzakhani New Frontiers, giải Salem và Ostrowski, Huy chương Vàng của Hiệp hội quốc tế các nhà toán học Trung Quốc...
Hong Wang, 35 tuổi là nhà toán học người Trung Quốc. Năm 16 tuổi, cô từng đạt 653/750 điểm trong kỳ thi tuyển sinh đại học và được nhận vào Khoa Khoa học Trái đất của Đại học Bắc Kinh, sau đó chuyển sang khoa Toán.
Wang lấy bằng thạc sĩ tại Đại học Paris Sud và Ecole Polytechnique (Pháp), bằng tiến sĩ tại Viện Công nghệ Massachusetts - MIT (Mỹ), trước khi về giảng dạy tại Đại học New York. Hiện, cô là giáo sư bậc hai (associate professor) tại Viện Courant của trường này, đồng thời là giáo sư chính thức tại Viện nghiên cứu khoa học cao cấp Pháp (IHES).
Giải thưởng Breakthrough ra đời năm 2012 nhằm tôn vinh các nhà khoa học, truyền cảm hứng cho các nhà khoa học trẻ và thúc đẩy khoa học vì lợi ích toàn cầu. Còn giải Clay được bắt đầu vào năm 1999, một năm sau khi Viện Toán học Clay được doanh nhân người Mỹ Landon T. Clay và vợ thành lập, với niềm tin rằng toán học giữ vai trò cốt lõi trong sự phát triển của nhân loại, cả về tri thức, văn hóa và đời sống.
Việc cùng lúc nhận "cú đúp" giải thưởng lớn khiến nhiều người tin rằng Hong Wang đang tiến gần đến giải Fields - được coi như "Nobel Toán học" vào tháng 7 tới tại Mỹ.
Đó là liệu việc đề thi đánh giá năng lực tham khảo các nguồn câu hỏi quốc tế có phù hợp hay không; và không công bố đề thi và đáp án sau kỳ thi có phải là một thực tiễn hợp lý trong khảo thí hiện đại hay không?
Trước hết, cần phân biệt rõ giữa một công trình nghiên cứu khoa học và một bài thi đánh giá năng lực. Mục tiêu của một công trình nghiên cứu là tạo ra tri thức mới, trong khi mục tiêu của một bài thi là đo lường chính xác năng lực của người dự thi. Vì vậy, tiêu chí đánh giá chất lượng của một bài thi không phải là mức độ nguyên bản của từng câu hỏi mà là khả năng đánh giá đúng năng lực cần đo lường, bảo đảm độ tin cậy, độ giá trị và khả năng phân hóa thí sinh.
Trong bối cảnh đó, việc nghiên cứu và tham khảo các nguồn câu hỏi quốc tế là một yêu cầu mang tính chuyên môn. Các kỳ thi như LSAT, GRE, SAT, GMAT hay CAT đã được phát triển và hoàn thiện trong nhiều thập niên, trở thành những chuẩn mực quan trọng trong lĩnh vực khảo thí đánh giá năng lực. Việc tham khảo các mô hình câu hỏi, cấu trúc đánh giá và kỹ thuật xây dựng ngữ liệu từ các kỳ thi này giúp đơn vị tổ chức tiếp cận những phương pháp đo lường tiên tiến, đồng thời nâng cao chất lượng và độ tin cậy của bài thi.
Đối với các câu hỏi thuộc nhóm Logical Reasoning hay Analytical Reasoning, số lượng mô hình suy luận thực chất không nhiều. Phần lớn các câu hỏi đều được xây dựng trên các dạng cơ bản như phân nhóm, sắp xếp thứ tự, suy luận điều kiện, loại trừ hoặc xác định khả năng xảy ra. Do đó, việc xuất hiện những câu hỏi có cấu trúc logic tương đồng với các nguồn quốc tế là điều hoàn toàn bình thường.
Điều quan trọng không phải là hình thức bên ngoài của câu hỏi mà là quá trình cải biên, Việt hóa, điều chỉnh dữ kiện, xây dựng phương án trả lời và tích hợp vào hệ thống đánh giá phù hợp với đối tượng dự thi.
Nếu xem việc tham khảo các nguồn quốc tế là không phù hợp thì trên thực tế sẽ rất khó xây dựng được một kỳ thi đánh giá năng lực đạt chuẩn. Trong lĩnh vực khảo thí, học hỏi từ những mô hình đã được kiểm chứng là con đường ngắn nhất để tiếp cận các chuẩn mực quốc tế. Vấn đề cần quan tâm không phải là có tham khảo hay không, mà là tham khảo như thế nào, cải biên đến mức độ nào và liệu sản phẩm cuối cùng có đáp ứng mục tiêu đánh giá năng lực hay không.
Một vấn đề khác cũng được dư luận quan tâm là việc không công bố đề thi và đáp án. Từ góc độ khảo thí, đây là một chính sách hợp lý và phù hợp với thông lệ quốc tế, đặc biệt đối với các kỳ thi được tổ chức nhiều đợt trong năm. Nhiều tổ chức khảo thí lớn trên thế giới không công bố toàn bộ đề thi và đáp án của tất cả các đợt thi nhằm bảo vệ ngân hàng câu hỏi, duy trì khả năng tái sử dụng các câu hỏi đã được chuẩn hóa và bảo đảm tính ổn định của hệ thống đánh giá.
Nếu toàn bộ đề thi và đáp án được công bố sau mỗi đợt thi, ngân hàng câu hỏi sẽ nhanh chóng bị lộ, làm giảm đáng kể khả năng phân hóa của kỳ thi. Khi đó, các trung tâm luyện thi có thể tập trung huấn luyện theo từng câu hỏi hoặc từng bộ đề cụ thể, khiến kết quả thi phản ánh mức độ luyện tập đối với một nguồn tài liệu hơn là phản ánh năng lực thực chất của thí sinh. Điều này đi ngược lại mục tiêu cốt lõi của các kỳ thi đánh giá năng lực.
Không công bố đề thi không đồng nghĩa với thiếu minh bạch. Minh bạch trong khảo thí hiện đại được thể hiện thông qua quy trình xây dựng đề thi, cơ chế phản biện và thẩm định độc lập, việc kiểm soát chất lượng câu hỏi, các chỉ số kỹ thuật đo lường và cơ chế giải quyết khiếu nại. Khi các quy trình này được thực hiện nghiêm túc, chất lượng và độ tin cậy của kỳ thi không phụ thuộc vào việc công khai từng câu hỏi cụ thể sau mỗi lần tổ chức thi.
Nhìn từ góc độ khảo thí đánh giá năng lực, việc tham khảo các nguồn quốc tế để xây dựng câu hỏi và việc không công bố đề thi, đáp án sau kỳ thi đều là những lựa chọn có cơ sở chuyên môn vững chắc.
Mục tiêu cuối cùng của một kỳ thi đánh giá năng lực không phải là tạo ra những câu hỏi hoàn toàn chưa từng xuất hiện ở bất kỳ đâu, mà là xây dựng được một công cụ đo lường chính xác, công bằng và đáng tin cậy để đánh giá năng lực của thí sinh. Khi mục tiêu đó được bảo đảm thông qua một quy trình biên soạn, phản biện và thẩm định chặt chẽ, việc tham khảo các mô hình quốc tế và bảo mật ngân hàng câu hỏi không chỉ là lựa chọn hợp lý mà còn là điều cần thiết để duy trì chất lượng của kỳ thi trong dài hạn.
Một ngày tháng 5.2026, trên sân Trường tiểu học Nguyễn Trường Tộ, phường Xóm Chiếu, TP.HCM, giữa những tiếng hò reo của học trò trong giờ ra chơi, một nhóm học sinh chăm chú bên góc đọc sách.
Các em học sinh dồn sự tập trung của mình bên những cuốn sách về Bác Hồ. Một em say sưa đọc cuốn "Bác Hồ thời niên thiếu ở Huế" (tác giả Nguyễn Đắc Xuân). Từ những bài giảng của các thầy cô giáo về tấm gương của Bác, các em học sinh bồi hồi lần theo những con chữ, để hiểu hơn về cuộc đời, tuổi ấu thơ, thời niên thiếu của Bác...
Góc đọc sách ngoài vườn trường của Trường tiểu học Lê Văn Tám, phường Tân Mỹ, TP.HCM cũng là địa điểm học trò thường ghé tới sau giờ ăn cơm trưa. Trên những kệ sách báo được các thầy cô giáo sắp xếp, học trò thoải mái đọc theo sở thích.
Với chủ điểm tháng 5 với ngày sinh nhật Bác, nhiều em nhỏ tìm đọc những cuốn sách, bài báo viết về Bác Hồ.
Đọc sách về Bác, không chỉ là cách để thế hệ thiếu nhi hôm nay hiểu hơn về cuộc đời vĩ đại của Người, đó còn là một cách mỗi em tự soi chiếu lại bản thân, để hiểu rằng hành trình học tập, rèn luyện cần bền bỉ, kiên trì, nỗ lực hơn nữa để gặt hái thành công.
Ngày 19.5, chia sẻ với PV Báo Thanh Niên, bà Đào Mai Ly, Trưởng phòng truyền thông Nhà xuất bản (NXB) Trẻ, cho biết, bộ sách "Di sản Hồ Chí Minh" được NXB Trẻ bắt đầu thực hiện từ năm 1999, tới nay đã hơn 25 năm, với hơn 70 đầu sách giấy, audio book, ebook, bản đồ. Bộ sách bao gồm sách do Bác Hồ viết và sách của nhiều tác giả khác viết về cuộc đời và sự nghiệp của Bác.
Đặc trưng của bộ sách là tính ứng dụng cao, sách mỏng nhẹ, nội dung mỗi cuốn đi sâu vào một khía cạnh tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh, hướng tới đối tượng cụ thể. Vì vậy, theo bà Đào Mai Ly, bộ sách không chỉ được các cơ quan, thư viện, trường học mua trang bị cho Không gian văn hóa Hồ Chí Minh mà còn có đông đảo bạn đọc cá nhân mua để tham khảo, học tập và làm theo lời Bác. Sự đón nhận của bạn đọc đối với bộ sách thể hiện phần nào qua số lần tái bản: Gần 90% sách trong bộ đều từng được tái bản, trong đó có hơn 10 tựa vượt mốc vạn bản in.
Cụ thể như tựa sách "Di chúc của Chủ tịch Hồ Chí Minh" đã hơn 24 lần in, tương đương hơn 20.000 bản (hơn 2 vạn bản) đã phát hành. Sách "Con đường vạn dặm của Hồ Chí Minh" (tác giả Mai Văn Bộ) đã được 16 lần in, với hơn 1,5 vạn bản đã phát hành. Sách "Hỏi & đáp về cuộc đời & sự nghiệp của Chủ tịch Hồ Chí Minh (tác giả Bảo tàng Hồ Chí Minh chi nhánh TP.HCM) có 15 lần in.
Sách "Diễn ca lịch sử nước ta" với 18 lần in, gồm cả phiên bản khổ lớn và khổ nhỏ với hơn 2 vạn bản đã in. Sách "Sửa đổi lối làm việc" qua 16 lần in, hơn 1,5 vạn bản in. Sách "Bác Hồ thời niên thiếu ở Huế" (tác giả Nguyễn Đắc Xuân) qua 9 lần in và nhiều tựa sách khác được sự đón nhận lớn từ độc giả.
Trong đó, bà Đào Mai Ly nhắc tới tựa sách "Di chúc của Bác Hồ: Một giáo trình tiếng Việt độc đáo" (tác giả Dương Thành Truyền) đã được 9 lần in, tương đương hơn 1 vạn bản in.
"Căn cứ trên 3 lần viết và sửa chữa Di chúc của chính Chủ tịch Hồ Chí Minh vào các năm 1965, 1968 và lần cuối vào ngày 10.5.1969, tác giả - nhà báo Dương Thành Truyền đi tìm lời giải đáp cho thắc mắc "Vì sao Bác Hồ sửa chữa ngôn từ như thế?". Quá trình đó làm phát lộ nhiều chi tiết thú vị thuộc về phong cách ngôn ngữ và lối dụng ngữ của Hồ Chủ tịch. Tác phẩm được trao giải B Giải thưởng về chủ đề Học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh giai đoạn 2018-2020 do Ban Tuyên giáo Trung ương (nay là Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương) tổ chức", bà Đào Mai Ly chia sẻ.
