Dây tiêu, cây tiêu thường chỉ to cỡ ngón tay, nhưng ở đây có nhiều gốc (choái) tiêu thân to. Đó là giống tiêu bản địa, được gọi là hồ tiêu Tiên Phước.
Ở Tiên Phước, tiêu được trồng từ rất lâu. Ngày nay nhiều người dân vẫn còn bảo tồn nhiều cây tiêu gốc hàng chục năm tuổi, gốc thân to, xum xuê.
Vườn tiêu của ông Nguyễn Văn Quá (59 tuổi, thôn 5, xã Lãnh Ngọc, trước đây thuộc xã Tiên Hiệp, huyện Tiên Phước) với gần trăm gốc, trong đó hàng chục cây được trồng từ năm 1986, đến nay tròn 40 năm.
Đây là một trong số những vườn hồ tiêu còn giữ được những gốc tiêu “khủng”.
“Gia sản của gia đình, những gốc tiêu được trồng từ khi tui còn thanh niên, nay tui cũng ngót nghét tuổi lục tuần”, ông Quá tâm sự.
Ông chỉ một cây tiêu với rất nhiều dây thân bám quanh cây lật mất (cây lồng mức). Thân mẹ to bằng cổ tay người lớn, những thân con to hơn ngón chân cái bám quanh, lá xanh um, xum xuê chùm trái mọc chi chít từ dưới gốc lên đến ngọn.
Theo ông, người dân hay trồng cây tiêu bám trên thân các loại cây như sữa, lật mất, ươi…
Ông cho biết hằng năm vào vụ, mỗi choái tiêu của gia đình thu hoạch hơn 0,5kg hạt khô. Mỗi năm vườn tiêu thu hơn nửa tạ, giá bán ổn định từ 450.000 – 500.000 đồng/kg khô, vừa qua giá cao kỷ lục lên đến 600.000 đồng/kg.
“Hiện nay đầu ra cây tiêu tốt, mỗi vụ gia đình kiếm được vài chục triệu đồng, trang trải chi phí sinh hoạt”, ông Quá kể.
Theo ông, hiện nay trồng tiêu có hiệu quả kinh tế, ít tốn công chăm, chỉ tưới nước, bón phân. Ở Tiên Phước có nhiều vườn tiêu với những gốc tiêu thuộc hàng to, loại ít nhất hơn chục năm, nhiều vài chục năm.
Vùng trồng tiêu Tiên Phước địa hình gò đồi dạng bát úp hoặc lượn sóng phân bổ rải rác trên các độ cao dao động từ 100-180 m so với mực nước biển, độ dốc trung bình từ 10-30 độ.
Mùa thu hoạch tiêu bắt đầu từ tháng 4 đến tháng 7, khi tiết trời có số giờ nắng cao nhất, độ ẩm không khí thấp nhất. Thu hoạch được chia nhiều lần hái, mỗi lần cách nhau khoảng 1-2 tuần.
Trước đó Cục Sở hữu trí tuệ (Bộ Khoa học và Công nghệ) đã ban hành quyết định cấp giấy chứng nhận đăng ký chỉ dẫn địa lý cho sản phẩm hạt tiêu Tiên Phước.
Theo văn bằng bảo hộ, UBND xã Tiên Phước là tổ chức đại diện các xã được giao quản lý chỉ dẫn địa lý “Tiên Phước” cho sản phẩm hạt tiêu với khu vực địa lý được bảo hộ thuộc các xã Tiên Phước, Lãnh Ngọc, Thạnh Bình và Sơn Cẩm Hà.
Từ lâu hạt tiêu Tiên Phước nổi tiếng với hương thơm đậm, vị cay nồng đặc trưng và chất lượng cao. Theo hồ sơ mô tả chỉ dẫn địa lý, sản phẩm gồm ba dạng chính là tiêu xanh, tiêu đen và tiêu trắng.
Trong đó tiêu đen có hàm lượng piperin 6,82 – 7,17% và hàm lượng tinh dầu bay hơi từ 2,47 – 2,67%, tiêu trắng có hàm lượng piperin đạt 7,32 – 7,44%, tạo nên vị cay nồng đặc trưng khó nhầm lẫn với các vùng tiêu khác.
Các nhà khoa học xác định chất lượng đặc thù của tiêu Tiên Phước là kết quả của sự kết hợp đặc biệt giữa điều kiện tự nhiên đặc hữu và tập quán canh tác truyền thống của người dân.
Tiêu được trồng trên vùng gò đồi, nhiều sỏi sạn, khí hậu có biên độ nhiệt ngày đêm lớn cùng số giờ nắng cao giúp cây tiêu tích lũy hàm lượng tinh dầu, piperin cao hơn.
Bên cạnh yếu tố tự nhiên, người dân duy trì phương thức canh tác truyền thống như sử dụng choái sống, bố trí hàng tiêu theo hướng Đông – Tây, ưu tiên sử dụng phân chuồng, phân hữu cơ, phân vi sinh.
Hạt tiêu Tiên Phước còn mang đậm dấu ấn lịch sử và văn hóa. Từ đầu thế kỷ 17, hồ tiêu đã là một trong những mặt hàng giao thương quan trọng của vùng Đàng Trong thông qua thương cảng Hội An.
Nhiều tài liệu lịch sử của các học giả trong, ngoài nước đều ghi nhận hồ tiêu Tiên Phước là sản vật quý, có danh tiếng từ sớm.
Việc bảo hộ chỉ dẫn địa lý “Tiên Phước” đối với sản phẩm hạt tiêu có ý nghĩa quan trọng trong xác lập cơ sở pháp lý nhằm bảo vệ danh tiếng, chất lượng, nguồn gốc sản phẩm. Tạo điều kiện để tổ chức quản lý, kiểm soát chất lượng, truy xuất nguồn gốc và phát triển thị trường.
Ông Nguyễn Hùng Anh, Chủ tịch UBND xã Tiên Phước, cho biết việc sản phẩm hạt tiêu Tiên Phước được cấp giấy chứng nhận đăng ký chỉ dẫn địa lý mở ra cơ hội lớn để nâng cao giá trị thương hiệu, tăng sức cạnh tranh của sản phẩm trên thị trường, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế nông nghiệp, nâng cao thu nhập và đời sống cho người dân.
Đây được xem là bước đi tiên phong trong triển khai mô hình hợp tác công - tư cho đầu tư đổi mới sáng tạo theo Nghị định 264 của Chính Phủ.
Ông Trần Trọng Tuyên, Phó giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ TP.HCM, cho biết như trên tại Diễn đàn đối thoại cấp cao Venture Forum 2026 với chủ đề "Bức tranh M&A Việt Nam: Những động lực dẫn dắt làn sóng mới".
Diễn đàn do Sở Khoa học và Công nghệ TP.HCM phối hợp cùng Công ty cổ phần Quỹ đầu tư mạo hiểm VinVentures, Lotte Ventures và Impact Square tổ chức hôm nay, 12-6.
Phát biểu tại diễn đàn, ông Trần Trọng Tuyên cho biết diễn đàn được tổ chức trong bối cảnh Việt Nam nói chung và TP.HCM nói riêng đang bước vào giai đoạn phát triển mới: triển khai các định hướng chiến lược về phát triển kinh tế dựa trên khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và phát huy mạnh mẽ vai trò của khu vực kinh tế tư nhân.
Đặc biệt, năm 2026 là năm đầu tiên TP.HCM triển khai Nghị quyết Đại hội Đảng bộ Thành phố nhiệm kỳ 2025-2030 và Nghị quyết số 09 của Bộ Chính trị về xây dựng, phát triển TP.HCM trong kỷ nguyên mới.
TP.HCM đã đưa Trung tâm Khởi nghiệp sáng tạo vào vận hành tại cơ sở mới, đóng vai trò là điểm kết nối của hệ sinh thái khởi nghiệp trong và ngoài nước. Đồng thời, Trung tâm Tài chính Quốc tế TP.HCM cũng được ra mắt nhằm thúc đẩy liên kết dòng vốn toàn cầu với các doanh nghiệp công nghệ và khởi nghiệp sáng tạo.
Theo ông Tuyên, các cơ chế mới như sandbox cho công nghệ tài chính, chính sách thu hút chuyên gia quốc tế và các mô hình đầu tư mạo hiểm có kiểm soát rủi ro đang từng bước được hoàn thiện, tạo nền tảng cho việc phát triển các ngành công nghệ chiến lược.
Cùng với đó, hàng loạt chính sách hỗ trợ cũng đang được xây dựng nhằm hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng hai con số trong giai đoạn 2026-2030.
Ở góc độ thị trường vốn, ông Tuyên nhấn mạnh để chuyển hóa tiềm năng đổi mới sáng tạo thành các doanh nghiệp có quy mô lớn và năng lực cạnh tranh toàn cầu, nguồn vốn vẫn là yếu tố then chốt.
Do đó, TP.HCM đang ưu tiên thúc đẩy phát triển thị trường vốn cho đổi mới sáng tạo, khuyến khích đầu tư mạo hiểm, đầu tư tăng trưởng và hoạt động M&A, đặc biệt trong các lĩnh vực như công nghệ số, trí tuệ nhân tạo, bán dẫn và các ngành công nghiệp tương lai.
Chia sẻ tại diễn đàn, bà Lê Hàn Tuệ Lâm - giám đốc điều hành VinVentures (Vingroup) cho rằng thị trường M&A Việt Nam đang đứng trước một điểm đảo chiều với nhiều tín hiệu tài chính tích cực.
Một điểm đáng chú ý khác là năm 2026 đánh dấu lần đầu tiên thị trường ghi nhận sự hội tụ của ba nguồn cung lớn cùng lúc: thoái vốn doanh nghiệp nhà nước, ước hơn 2 tỉ USD, áp lực thoái vốn từ các quỹ đầu tư tư nhân (khoảng 3,5 tỉ USD) và chu kỳ M&A của các startup quy mô lớn như Highlands, Golden Gate hay Long Châu (khoảng 1,8 tỉ USD).
Theo bà Lâm, sự kiện nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam lên nhóm Emerging Markets của FTSE dự kiến diễn ra vào ngày 21-9 tới sẽ đóng vai trò then chốt trong việc kích hoạt chu kỳ M&A mới. Việc nâng hạng không chỉ cải thiện thanh khoản mà còn giúp định giá IPO ổn định hơn, qua đó mở ra lối thoát thực chất cho các quỹ đầu tư và thu hút dòng vốn ngoại quay trở lại.
"Với những nền tảng này, chúng tôi dự báo quy mô thị trường M&A Việt Nam đến năm 2030 có thể đạt mức 14-16 tỉ USD", bà Lâm nhận định.
Tại phiên thảo luận "Chiến lược khác biệt, cùng điểm đến: Vì sao các tập đoàn châu Á đang đẩy mạnh M&A tại Việt Nam", khi được hỏi lĩnh vực nào sẽ thu hút dòng vốn mạnh mẽ nhất trong thời gian tới, ông Maxx Tsai - giám đốc Đầu tư Chiến lược doanh nghiệp và M&A, Advantech (Đài Loan) khẳng định tương lai của Việt Nam nằm ở IoT, AI và bán dẫn. Nhìn vào lịch sử dòng vốn tại Trung Quốc (trước 2010 tập trung vào tiêu dùng/internet, sau 2018 dồn toàn lực cho công nghệ lõi), Việt Nam đang đi trên một quỹ đạo tương tự.
Sự xuất hiện của các trung tâm R&D từ Nvidia, Intel, MediaTek cùng với nền tảng kỹ sư chất lượng cao sẽ biến Việt Nam thành điểm nóng của các thương vụ M&A công nghệ trong 5-10 năm tới.
Ông Junsung Bae - giám đốc điều hành khối đầu tư, Lotte Ventures cho rằng tiềm năng to lớn từ nhân khẩu học trẻ của Việt Nam, tạo đà cho các startup mảng thương mại.
Quan trọng hơn, trong lĩnh vực sản xuất, dòng vốn sẽ không ưu tiên các nhà xưởng gia công thành phẩm, mà nhắm đến các startup nắm giữ công nghệ lõi về linh kiện. Sự kết hợp giữa công nghệ đặc thù và lực lượng lao động cạnh tranh sẽ tạo ra sức hút M&A cực lớn.
Bộ Công Thương đang lấy ý kiến dự thảo Thông tư về cơ chế chi tạm ứng Quỹ bình ổn giá xăng dầu từ ngân sách trung ương. Theo dự thảo, Bộ sẽ tiếp nhận nguồn tạm ứng từ ngân sách, phân bổ cho Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước quản lý, theo dõi, kiểm tra. Quỹ sẽ được tạm ứng cho các thương nhân đầu mối để điều hành giá.
Về quy trình lần đầu, dựa kịch bản điều hành giá, doanh nghiệp đầu mối gửi đề nghị tạm ứng theo sản lượng tiêu thụ dự kiến 7 ngày (x) mức chi quỹ cho diesel là 5.000 đồng, các mặt hàng khác 4.000 đồng một lít.
Trước mỗi kỳ điều hành tiếp theo, doanh nghiệp báo cáo việc sử dụng, số dư và nhu cầu tạm ứng từ quỹ.
Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước sẽ trình Bộ Công Thương duyệt và chuyển tiền vào tài khoản của doanh nghiệp đầu mối dùng riêng cho chi, trích lập và hoàn trả ngân sách.
Trường hợp nguồn tạm ứng không đủ cho chu kỳ điều hành 7 ngày, Cục đánh giá, đề xuất liên Bộ Công Thương - Tài chính trình cấp có thẩm quyền bổ sung dự toán ngân sách để tiếp tục tạm ứng.
Sau quá trình bình ổn, doanh nghiệp xác định số tiền đã chi theo sản lượng tiêu thụ, hoàn thiện hồ sơ để rút tiền từ tài khoản phong tỏa. Lãi phát sinh được cộng vào quỹ.
Với trường hợp trích lập quỹ, trong 5 ngày sau mỗi kỳ điều hành, thương nhân xác định và chuyển toàn bộ tiền vào tài khoản phong tỏa. Số trích lập = mức trích (x) sản lượng tiêu thụ thực tế.
Khi quy mô quỹ đạt 8.000 tỷ đồng trở lên, Bộ Công Thương yêu cầu thương nhân đầu mối kiểm toán độc lập để xác định số chi, trích lập làm cơ sở quyết toán, hoàn trả ngân sách trong 3 tháng. Tiếp đó, thương nhân phải nộp số dư quỹ vào tài khoản trong vòng 5 ngày để cơ quan quản lý hoàn trả ngân sách và quyết toán.
Nếu sau 12 tháng từ khi trích lập, quỹ chưa đủ để hoàn trả, Bộ Công Thương báo cáo Bộ Tài chính trình Chính phủ xem xét.
Trước đó, theo quyết định của Thủ tướng Phạm Minh Chính, Chính phủ bổ sung 8.000 tỷ đồng cho Bộ Công Thương từ nguồn tăng thu ngân sách trung ương 2025 để tạm ứng cho Quỹ bình ổn giá xăng dầu.
Các giải pháp này được đưa ra trong bối cảnh xung đột ở Trung Đông tiếp tục căng thẳng, khiến thị trường năng lượng trong nước biến động mạnh. Từ cuối tháng 2 đến nay, giá bán lẻ xăng dầu trong nước có 11 kỳ điều hành, hiện mỗi lít xăng RON 95-III là 24.330 đồng, dầu diesel 35.440 đồng. Trước đó, có thời điểm giá hai loại nhiên liệu này lên lần lượt gần 34.000 đồng và 40.000 đồng một lít.
Để ổn định thị trường, nhà điều hành đã sử dụng Quỹ bình ổn giá xăng dầu 9 lần với mức chi gần 5.300 tỷ đồng. Hiện quỹ này còn khoảng 320 tỷ. Ngoài công cụ quỹ bình ổn, Chính phủ cũng giảm tối đa các loại thuế (bảo vệ môi trường, VAT, tiêu thụ đặc biệt) nhằm giảm áp lực tăng giá nhiên liệu.
Kết thúc tuần giao dịch từ ngày 22/6 đến 27/6, giá vàng miếng SJC được niêm yết ở 145,5-148,5 triệu đồng/lượng (mua vào - bán ra). Chênh lệch giữa 2 chiều mua và bán được duy trì ở mức 3 triệu đồng/lượng. Tính chung tuần qua, giá vàng miếng SJC tăng 1,5 triệu đồng/lượng.
Trong khi đó, giá vàng thế giới có thêm một tuần biến động mạnh. Nguyên nhân là các dữ liệu kinh tế mạnh mẽ của Mỹ, lạm phát dai dẳng, đồng USD tăng giá và kỳ vọng Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) tăng lãi suất gia tăng đã đẩy kim loại quý lùi về mức 4.000 USD, trước khi một đợt tăng vọt vào phút chót đưa giá lên sát ngưỡng 4.100 USD.
Cụ thể, giá vàng giao ngay mở đầu tuần ở mức 4.142,13 USD và nhanh chóng tăng lên mức cao nhất tuần là 4.220,82 USD. Đà tăng nhanh chóng suy yếu khi đồng USD mạnh lên và thị trường tiếp tục điều chỉnh kỳ vọng theo hướng Fed sẽ có phản ứng quyết liệt hơn nhằm kiềm chế lạm phát.
Áp lực bán gia tăng trong các phiên thứ 3 và thứ 4 khiến giá vàng lần lượt xuyên thủng mốc 4.100 USD rồi tạm thời mất luôn ngưỡng 4.000 USD. Mức thấp nhất tuần là 3.959,38 USD.
Đến phiên thứ 5, giá vàng bắt đầu ổn định trở lại sau khi chỉ số giá chi tiêu tiêu dùng cá nhân (PCE) của Mỹ trong tháng 5 cho thấy lạm phát tăng 4,1% so với cùng kỳ năm trước. Trong khi đó, số đơn xin trợ cấp thất nghiệp lần đầu giảm xuống còn 215.000 đơn, củng cố quan điểm rằng Fed vẫn còn rất ít dư địa để nới lỏng chính sách tiền tệ.
Trong phiên giao dịch thứ 6, giá vàng phục hồi mạnh hơn khi căng thẳng gia tăng tại eo biển Hormuz đẩy giá dầu đi lên và khơi lại nhu cầu trú ẩn an toàn. Tuy nhiên, mức tăng này vẫn không đủ để bù đắp toàn bộ mức giảm của cả tuần. Như vậy, kim loại quý đã ghi nhận 4 tuần giảm giá liên tiếp.
18 nhà phân tích đã tham gia khảo sát giá vàng tuần tới của Kitco. Có 5 chuyên gia, tương đương 28%, kỳ vọng giá vàng sẽ tăng trong khi 8 người khác, chiếm 44%, dự báo giá sẽ sụt giảm. 5 nhà phân tích còn lại, tương đương tỷ lệ 28%, nhận định kim loại quý này sẽ duy trì xu hướng đi ngang.
238 lượt bình chọn đã được ghi nhận trong cuộc thăm dò trực tuyến của Kitco. Kết quả cho thấy 89 nhà giao dịch bán lẻ, tương đương 37%, kỳ vọng giá vàng sẽ đi lên trong khi 109 người, tương đương 46%, dự đoán kim loại màu vàng sẽ rớt giá; 40 nhà đầu tư còn lại, chiếm 17%, kỳ vọng thị trường sẽ bước vào giai đoạn tích lũy.
Không ít chuyên gia cho rằng sau nhịp điều chỉnh kéo dài, giá vàng có thể phục hồi trong tuần tới khi thị trường bước vào giai đoạn tích lũy và dòng tiền có dấu hiệu quay trở lại.
Neil Welsh, Giám đốc bộ phận kim loại tại đơn vị chuyên về phân tích thị trường Britannia Global Markets, nhận định tâm lý nhà đầu tư vẫn khá thận trọng. Tuy nhiên, theo ông, diễn biến hiện tại phản ánh một giai đoạn tích lũy hơn là dấu hiệu bên mua đã từ bỏ thị trường.
Cùng quan điểm, Darin Newsom, chuyên gia phân tích thị trường cấp cao tại đơn vị chuyên về giao dịch trực tuyến Barchart.com, dự báo giá vàng sẽ phục hồi. Ông cho rằng nếu không xuất hiện những diễn biến bất ngờ vào cuối tuần, dòng tiền của các quỹ có thể tiếp tục dịch chuyển khỏi nhóm năng lượng để tìm kiếm cơ hội đầu tư mới.
Theo Darin Newsom, trong bối cảnh lạm phát toàn cầu vẫn là mối quan ngại và các ngân hàng trung ương tiếp tục mua vàng, dòng vốn nhiều khả năng sẽ quay trở lại thị trường vàng và bạc.
Rich Checkan, Chủ tịch kiêm Giám đốc điều hành đơn vị chuyên về quản lý tài sản Asset Strategies International, cũng kỳ vọng giá vàng sẽ tăng trong tuần tới.
Ông cho rằng mốc hỗ trợ tâm lý 4.000 USD/ounce vẫn đang được giữ vững, trong khi vùng hỗ trợ kỹ thuật nằm thấp hơn, quanh 3.800 USD/ounce. Theo Checkan, đợt bán tháo thời gian qua đã diễn ra quá mức và tạo cơ hội để cả nhà đầu tư cá nhân lẫn các ngân hàng trung ương gia tăng mua vào ở vùng giá hấp dẫn.
Trong khi đó, Jesse Colombo, chuyên gia phân tích kim loại quý độc lập và là người sáng lập đơn vị chuyên về phân tích kim loại BubbleBubble Report, cho rằng xu hướng của vàng và bạc đang dần thay đổi, trong đó thị trường trái phiếu kho bạc Mỹ sẽ là yếu tố cần theo dõi.
Ông cho biết hồi tháng 3, giá vàng và bạc giảm khi giá dầu tăng, kéo theo kỳ vọng lạm phát đi lên. Tuy nhiên, hiện giá dầu đã giảm mạnh trong khi kim loại quý vẫn suy yếu, cho thấy thị trường chưa phản ánh đầy đủ những thay đổi trên thị trường trái phiếu Mỹ.
Theo ông, kỳ vọng lạm phát đang hạ nhiệt có thể giúp giá trái phiếu kho bạc Mỹ tăng, lợi suất giảm và tạo thêm động lực cho vàng. Bên cạnh đó, báo cáo chỉ số giá chi tiêu tiêu dùng cá nhân (PCE) vừa công bố nhìn chung phù hợp với kỳ vọng của thị trường, trong khi chỉ số USD cũng điều chỉnh giảm nhẹ, góp phần hỗ trợ kim loại quý.
Ở góc độ kỹ thuật, Colombo cho biết giá vàng đã bật tăng từ vùng hỗ trợ quan trọng 3.900-4.100 USD/ounce, được hình thành từ các mức đáy của tháng 10 và tháng 11 năm ngoái. Nếu giá đóng cửa vững trên mốc 4.100 USD/ounce, tâm lý thị trường sẽ được cải thiện và động lực tăng ngắn hạn có thể được củng cố.
Ông cho biết sẽ theo dõi vùng 4.100-4.600 USD/ounce - hiện là ngưỡng kháng cự quan trọng của giá vàng. Theo chuyên gia này, khi thị trường ở trạng thái quá bán như hiện nay, khả năng xuất hiện một nhịp phục hồi mạnh là hoàn toàn có thể.
