Tên lửa Hệ thống Phóng Không gian (SLS) đưa tàu Orion, chở phi hành đoàn Artemis II, rời bệ phóng tại Trung tâm Vũ trụ Kennedy, Florida, lúc 5h35 ngày 2/4 (giờ Hà Nội). Chuyến bay làm nên lịch sử khi trở thành nhiệm vụ có người lái đầu tiên hướng tới Mặt Trăng kể từ nhiệm vụ Apollo 17 cách đây 54 năm.
Artemis II là cột mốc quan trọng trong chương trình Artemis, tạo bước đệm cho việc thiết lập sự hiện diện lâu dài của con người trên bề mặt Mặt Trăng. Ngoài thử nghiệm công nghệ cho chương trình, chuyến bay kéo dài 10 ngày này còn thu thập dữ liệu về mức độ phơi nhiễm bức xạ, sức khỏe và khả năng hoạt động của con người ngoài quỹ đạo Trái Đất thấp, đồng thời quan sát Mặt Trăng từ góc nhìn hiếm.
Nghiên cứu về sức khỏe phi hành gia
Một thí nghiệm đáng chú ý trên tàu Orion là Phản ứng tương tự mô của phi hành gia ảo (AVATAR). Thí nghiệm sử dụng các “chip cơ quan” – mẫu mô nuôi cấy trong phòng thí nghiệm, lớn tương đương chiếc USB, chứa tế bào người sống được chỉnh sửa để hoạt động giống như cơ quan thật.
AVATAR tập trung vào mô tủy xương nuôi cấy từ tế bào thu thập trong quá trình hiến máu trước chuyến bay của các phi hành gia. Tủy xương sản sinh ra tế bào miễn dịch và máu, đồng thời đặc biệt nhạy cảm với bức xạ, do đó là mục tiêu quan trọng để đánh giá rủi ro sức khỏe trong các nhiệm vụ ngoài Trái Đất.
Sau khi nhiệm vụ Artemis II kết thúc, các nhà nghiên cứu sẽ phân tích mẫu mô ở cấp độ phân tử để đánh giá cách hàng nghìn gene phản ứng với chuyến du hành vũ trụ. Để xác định xem chúng có thể dự đoán chính xác phản ứng của con người trước căng thẳng liên quan đến vũ trụ hay không, họ cũng sẽ so sánh kết quả với dữ liệu từ Trạm Vũ trụ Quốc tế (ISS) và với các mẫu sinh học thu thập từ phi hành đoàn trước và sau chuyến bay.
Nghiên cứu trước đây trên trạm ISS, vốn được từ trường Trái Đất che chắn một phần, cho thấy phi hành gia bị tiêu xương ngay cả trong chuyến bay ngắn. Các nghiên cứu tương tự có thể giúp định hướng chiến lược chăm sóc sức khỏe tốt hơn cho phi hành gia trong những nhiệm vụ dài hạn sau này.
Thử nghiệm thích nghi trong không gian sâu
Một thí nghiệm quan trọng khác là ARCHeR, hướng đến tìm hiểu cách phi hành gia thích nghi với cuộc sống trong tàu Orion khép kín. Họ sẽ đeo thiết bị trên cổ tay để theo dõi mức độ căng thẳng, sự chuyển động, giấc ngủ và khả năng nhận thức. Nhóm nghiên cứu hy vọng dữ liệu thời gian thực sẽ giúp phân tích cách hoạt động hàng ngày, sự nghỉ ngơi và môi trường giới hạn ảnh hưởng thế nào đến sức khỏe và khả năng làm việc nhóm ngoài không gian.
Một nghiên cứu khác sẽ tập trung vào hệ miễn dịch. Trong suốt nhiệm vụ, các phi hành gia sẽ thu thập mẫu nước bọt bằng cách thấm chúng lên giấy chuyên dụng lưu trữ trong những cuốn sổ nhỏ – phương pháp đơn giản và cần thiết vì tàu Orion không có tủ lạnh.
Khi so sánh với các mẫu thu thập trước và sau chuyến bay, dữ liệu về nước bọt và máu sẽ cho phép nhóm nghiên cứu theo dõi thay đổi miễn dịch liên quan đến tác nhân gây căng thẳng như bức xạ và sự cô lập. Họ cũng dự định theo dõi khả năng virus “ngủ đông”, bao gồm virus liên quan đến bệnh thủy đậu và zona thần kinh, tái hoạt động trong chuyến du hành vũ trụ – hiện tượng từng xảy ra trên trạm ISS.
Đo lường bức xạ mạnh
Khác với phi hành đoàn trên trạm ISS, Artemis II sẽ bay vượt khỏi từ quyển Trái Đất, tiếp xúc với bức xạ vũ trụ nhiều hơn đáng kể. Để theo dõi rủi ro này, họ sẽ mang máy đo liều lượng bức xạ cá nhân trong túi để theo dõi mức độ tiếp xúc theo thời gian thực. Cùng với 6 cảm biến bức xạ lắp đặt trên khoang chở người của tàu Orion, chúng có thể phát hiện sự gia tăng bức xạ đột ngột, ví dụ như trong bão Mặt Trời, và cảnh báo phi hành đoàn thực hiện biện pháp bảo vệ.
Dữ liệu từ các thiết bị trên cùng với phép đo từ một số vệ tinh nhỏ mà đối tác quốc tế cung cấp sẽ giúp giới khoa học hiểu rõ hơn về cách bức xạ hoạt động bên trong Orion và ảnh hưởng đến sức khỏe con người.
Góc nhìn hiếm về Mặt Trăng
Khi Orion bay vòng qua phía xa Mặt Trăng (phía luôn bị khuất khi nhìn từ Trái Đất), phi hành đoàn Artemis II có khoảng ba giờ để nghiên cứu địa hình mà chưa ai khảo sát kỹ hơn suốt 50 năm qua. Dù vậy, tầm nhìn của phi hành đoàn sẽ phụ thuộc vào đường bay của Orion cũng như góc chiếu của ánh sáng Mặt Trời.
Họ sẽ dựa vào kiến thức địa chất để chụp ảnh và mô tả các cấu trúc bề mặt hình thành từ những vụ va chạm và dòng dung nham cổ xưa. Một trong những mục tiêu hấp dẫn nhất là bồn trũng Orientale – vết tích va chạm khổng có niên đại 3,8 tỷ năm, rộng khoảng 960 km, đánh dấu ranh giới giữa phía gần và phía xa Mặt Trăng nhưng nằm ngoài tầm quan sát trong thời Apollo.
Phi hành đoàn Artemis II cũng có thể chứng kiến tia sáng lóe lên do thiên thạch lao xuống hoặc đám mây bụi mờ ảo lơ lửng phía trên đường chân trời của Mặt Trăng, vốn rất bí ẩn với con người. Những quan sát này được kỳ vọng giúp định hướng cho các nhiệm vụ Artemis tiếp theo, bao gồm cả kế hoạch đưa con người hạ cánh gần cực nam Mặt Trăng. Dữ liệu mới có thể ảnh hưởng đến địa điểm mà phi hành đoàn tương lai khám phá, mẫu vật cần thu thập cũng như việc xác định khu vực có giá trị khoa học cao.
Khi mua TV mới, người dùng thường chú trọng đến công nghệ màn hình (như OLED, LCD, QLED), độ phân giải, chất lượng dải động cao (HDR) và khả năng hỗ trợ cho thể thao hoặc chơi game. Tuy nhiên, một yếu tố quan trọng khác mà nhiều người có thể không chú ý là chân đế của TV.
Trước đây, TV màn hình phẳng thường có chân đế chắc chắn ở giữa nhằm mang lại sự ổn định cao. Nhưng giờ đây, nhiều mẫu TV lại sử dụng chân đế nhỏ gọn ở hai bên. Sự thay đổi này phản ánh xu hướng ngày càng nhiều người treo TV lên tường thay vì đặt trên đồ nội thất. Bên cạnh đó, TV hiện đại cũng nhẹ và mỏng hơn, dẫn đến việc không cần chân đế vững chắc như trước. Tuy nhiên, một số người lại cho rằng việc các hãng chuyển sang thiết kế chân đế nhỏ hơn có thể là biện pháp nhằm cắt giảm chi phí sản xuất.
Các TV có thiết kế hiện đại sử dụng chân đế ở hai bên thay vì trung tâm, điều này gây ra những vấn đề liên quan đến sự an toàn. Khi kích thước TV ngày càng lớn, nhưng chân đế ở giữa ngày càng hiếm khiến việc đảm bảo bề mặt đặt TV đủ rộng trở nên quan trọng hơn.
Báo cáo của Ủy ban An toàn Sản phẩm Tiêu dùng Mỹ (CPSC) trong năm 2019 cho thấy, khoảng 5.500 người được điều trị tại phòng cấp cứu mỗi năm từ năm 2016 đến năm 2018 vì thương tích do TV bị đổ. Thậm chí, 348 trong số 556 trường hợp tử vong do TV bị đổ được báo cáo cho cơ quan này từ năm 2000 đến 2018. Hậu quả vẫn rất nghiêm trọng khi tai nạn xảy ra, đặc biệt là đối với trẻ em, chiếm 83% số ca tử vong do TV bị đổ được báo cáo cho cơ quan này, mặc dù con số đó bao gồm cả những trường hợp tử vong không chỉ do TV gây ra.
Để giảm thiểu rủi ro, CPSC khuyến cáo người dùng nên sử dụng bộ dụng cụ chống đổ cho TV. Đối với những ai không muốn treo tường hoặc không muốn chi thêm tiền cho kệ TV lớn hơn có thể tìm mua các loại chân đế trung tâm bán riêng.
Mặc dù không phổ biến, một số TV vẫn được trang bị chân đế ở giữa, nhưng thường có giá cao hơn. Ví dụ, TV OLED Bravia XR 48 inch của Sony có chân đế ở giữa và giá bán lên tới 23 triệu đồng. Một số nhà sản xuất như Hisense cũng cung cấp các điểm gắn chân đế gần trung tâm hơn, nhưng không phải mẫu nào cũng có tính năng này. Do đó, người dùng nên xác nhận thông tin với nhà bán lẻ hoặc nhà sản xuất trước khi quyết định mua.
Ngay sau khi triển khai One UI 8.5 cho người dùng Hàn Quốc, Samsung cũng công bố kế hoạch đưa bản cập nhật này đến người dùng toàn cầu, bắt đầu từ ngày 11.5. Các thiết bị nhận One UI 8.5 đầu tiên trong đợt phát hành toàn cầu sẽ bao gồm Galaxy S25, S24, S24 FE, Z Fold7, Z Flip7, Z Fold6, Z Flip6, Galaxy Tab S11 và Tab S10.
One UI 8.5 chạy trên nền tảng Android 16 và mang đến 4 tính năng AI (trí tuệ nhân tạo) từ Galaxy S26 cho các thiết bị cũ đủ điều kiện: Call Screening, Advanced Audio Eraser (cho cả ứng dụng bên thứ ba), Creative Studio và cải tiến Photo Assist.
Các thiết bị cao cấp cũ hơn như Galaxy S23 và S22 sẽ được cập nhật trong giai đoạn thứ hai, nhưng chưa có ngày cụ thể, trong khi các thiết bị dòng Galaxy A trong ba năm qua sẽ nhận được một phiên bản One UI 8.5 với các tính năng AI rút gọn hơn, được Samsung gọi là Awesome Intelligence.
Một trong những điểm nhấn chính của bản cập nhật này là thiết kế Ambient, mang đến giao diện mới dựa trên hiệu ứng mờ cho các thành phần như Quick Panel, thanh điều chỉnh âm lượng và các yếu tố điều hướng hệ thống.
Thanh tìm kiếm trong các ứng dụng của Samsung, bao gồm cả Settings, đã được chuyển xuống dưới cùng của màn hình để dễ dàng sử dụng bằng một tay, một thay đổi nhỏ nhưng có tác động lớn trong quá trình sử dụng hằng ngày.
Ngoài 4 tính năng AI được đưa xuống từ dòng Galaxy S26, Samsung cũng nâng cấp trợ lý ảo Bixby với công nghệ Perplexity và trình duyệt Samsung Internet được đổi tên thành Samsung Browser với tính năng Ask AI mới, hoàn thiện những thay đổi đáng chú ý trong bản cập nhật này.
Bản cập nhật One UI 8.5 có dung lượng khoảng 4,5 GB cho các thiết bị nâng cấp từ One UI 8.0. Những người tham gia beta sẽ nhận được gói cập nhật nhỏ hơn. Để kiểm tra bản cập nhật, người dùng có thể vào Settings > Software update > Download and install.
Trong nhiều năm, Google gần như là lựa chọn mặc định của người dùng Internet khi cần tìm kiếm thông tin. Tuy nhiên sự xuất hiện ngày càng dày đặc của các tính năng AI trong Google Search đang tạo ra những phản ứng trái chiều từ cộng đồng người dùng.
Một số người dùng cho rằng các câu trả lời do AI tạo ra đôi khi khiến trải nghiệm tìm kiếm trở nên phức tạp hơn, từ đó thúc đẩy sự quan tâm trở lại đối với các công cụ tìm kiếm tập trung vào quyền riêng tư như DuckDuckGo.
Từ năm 2024, Google liên tục mở rộng AI Overviews, tính năng sử dụng trí tuệ nhân tạo để tạo phần tóm tắt xuất hiện phía trên kết quả tìm kiếm truyền thống, giúp người dùng nhanh chóng nhận được câu trả lời mà không cần truy cập nhiều trang web khác nhau. Tuy nhiên không phải ai cũng hài lòng với sự thay đổi này.
Theo tìm hiểu của Tuổi Trẻ Online, trên các diễn đàn công nghệ như Reddit, Hacker News và mạng xã hội X, nhiều người dùng cho biết họ muốn quay lại trải nghiệm tìm kiếm đơn giản hơn với danh sách liên kết truyền thống. Một số ý kiến cho rằng AI khiến việc tìm kiếm mất đi tính chủ động, trong khi những người khác lo ngại về độ chính xác của các câu trả lời được tạo tự động.
Bên cạnh đó một bộ phận người dùng không phản đối trí tuệ nhân tạo, nhưng muốn có quyền lựa chọn cách tìm kiếm thông tin. Sự gia tăng của các tính năng AI mặc định trên Google Search được cho là một trong những nguyên nhân khiến nhiều người tìm đến các công cụ tìm kiếm thay thế.
Hơn hết, những tranh cãi này xuất hiện trong bối cảnh Google đang chịu áp lực rất lớn từ cuộc đua AI với OpenAI, Microsoft và Anthropic. Việc tích hợp AI sâu hơn vào công cụ tìm kiếm được xem là một trong những chiến lược quan trọng nhằm duy trì vị thế dẫn đầu của Google.
Tuy nhiên sự thay đổi quá nhanh cũng khiến một bộ phận người dùng cảm thấy bị "ép" sử dụng AI, ngay cả khi họ chỉ muốn tìm kiếm theo cách truyền thống.
Trong bối cảnh đó, DuckDuckGo đang nhận được nhiều sự chú ý hơn từ cộng đồng công nghệ. Và số liệu do chính DuckDuckGo công bố gần đây cho thấy số lượt cài đặt ứng dụng của hãng tại Mỹ tăng trung bình 18,1% trong giai đoạn 20 đến 25-5, đạt đỉnh 30,5% vào ngày 25-5.
Trên iPhone, tốc độ tăng trưởng có thời điểm gần 70%, trong khi lượng truy cập phiên bản tìm kiếm không sử dụng AI (noai.duckduckgo.com) cũng tăng tới 27,7%.
Khác với Google, DuckDuckGo xây dựng hình ảnh xoay quanh quyền riêng tư và trải nghiệm tìm kiếm tối giản. Công cụ này không theo dõi lịch sử tìm kiếm của người dùng để phục vụ quảng cáo cá nhân hóa như cách các nền tảng lớn thường làm.
Một trong những điểm được người dùng đánh giá cao là DuckDuckGo vẫn ưu tiên hiển thị các liên kết tìm kiếm truyền thống, giúp họ dễ dàng truy cập trực tiếp tới nguồn thông tin gốc thay vì đọc phần tóm tắt do AI tạo ra.
Điều này đặc biệt thu hút nhóm người dùng công nghệ, nhà báo, lập trình viên và những người thường xuyên cần kiểm chứng thông tin từ nhiều nguồn khác nhau.
Dù vậy, DuckDuckGo không hoàn toàn đứng ngoài làn sóng AI. Công ty cũng đã giới thiệu một số tính năng AI riêng như Duck.ai, cho phép người dùng tương tác với các mô hình ngôn ngữ mà vẫn đảm bảo các cam kết về quyền riêng tư.
Theo giới quan sát, xu hướng chuyển sang các công cụ tìm kiếm thay thế chưa đủ lớn để đe dọa vị thế thống trị của Google. Tuy nhiên, phản ứng từ người dùng cho thấy cuộc đua AI trong lĩnh vực tìm kiếm vẫn còn nhiều tranh cãi.
