Tên lửa Hệ thống Phóng Không gian (SLS) đưa tàu Orion, chở phi hành đoàn Artemis II, rời bệ phóng tại Trung tâm Vũ trụ Kennedy, Florida, lúc 5h35 ngày 2/4 (giờ Hà Nội). Chuyến bay làm nên lịch sử khi trở thành nhiệm vụ có người lái đầu tiên hướng tới Mặt Trăng kể từ nhiệm vụ Apollo 17 cách đây 54 năm.
Artemis II là cột mốc quan trọng trong chương trình Artemis, tạo bước đệm cho việc thiết lập sự hiện diện lâu dài của con người trên bề mặt Mặt Trăng. Ngoài thử nghiệm công nghệ cho chương trình, chuyến bay kéo dài 10 ngày này còn thu thập dữ liệu về mức độ phơi nhiễm bức xạ, sức khỏe và khả năng hoạt động của con người ngoài quỹ đạo Trái Đất thấp, đồng thời quan sát Mặt Trăng từ góc nhìn hiếm.
Nghiên cứu về sức khỏe phi hành gia
Một thí nghiệm đáng chú ý trên tàu Orion là Phản ứng tương tự mô của phi hành gia ảo (AVATAR). Thí nghiệm sử dụng các “chip cơ quan” – mẫu mô nuôi cấy trong phòng thí nghiệm, lớn tương đương chiếc USB, chứa tế bào người sống được chỉnh sửa để hoạt động giống như cơ quan thật.
AVATAR tập trung vào mô tủy xương nuôi cấy từ tế bào thu thập trong quá trình hiến máu trước chuyến bay của các phi hành gia. Tủy xương sản sinh ra tế bào miễn dịch và máu, đồng thời đặc biệt nhạy cảm với bức xạ, do đó là mục tiêu quan trọng để đánh giá rủi ro sức khỏe trong các nhiệm vụ ngoài Trái Đất.
Sau khi nhiệm vụ Artemis II kết thúc, các nhà nghiên cứu sẽ phân tích mẫu mô ở cấp độ phân tử để đánh giá cách hàng nghìn gene phản ứng với chuyến du hành vũ trụ. Để xác định xem chúng có thể dự đoán chính xác phản ứng của con người trước căng thẳng liên quan đến vũ trụ hay không, họ cũng sẽ so sánh kết quả với dữ liệu từ Trạm Vũ trụ Quốc tế (ISS) và với các mẫu sinh học thu thập từ phi hành đoàn trước và sau chuyến bay.
Nghiên cứu trước đây trên trạm ISS, vốn được từ trường Trái Đất che chắn một phần, cho thấy phi hành gia bị tiêu xương ngay cả trong chuyến bay ngắn. Các nghiên cứu tương tự có thể giúp định hướng chiến lược chăm sóc sức khỏe tốt hơn cho phi hành gia trong những nhiệm vụ dài hạn sau này.
Thử nghiệm thích nghi trong không gian sâu
Một thí nghiệm quan trọng khác là ARCHeR, hướng đến tìm hiểu cách phi hành gia thích nghi với cuộc sống trong tàu Orion khép kín. Họ sẽ đeo thiết bị trên cổ tay để theo dõi mức độ căng thẳng, sự chuyển động, giấc ngủ và khả năng nhận thức. Nhóm nghiên cứu hy vọng dữ liệu thời gian thực sẽ giúp phân tích cách hoạt động hàng ngày, sự nghỉ ngơi và môi trường giới hạn ảnh hưởng thế nào đến sức khỏe và khả năng làm việc nhóm ngoài không gian.
Một nghiên cứu khác sẽ tập trung vào hệ miễn dịch. Trong suốt nhiệm vụ, các phi hành gia sẽ thu thập mẫu nước bọt bằng cách thấm chúng lên giấy chuyên dụng lưu trữ trong những cuốn sổ nhỏ – phương pháp đơn giản và cần thiết vì tàu Orion không có tủ lạnh.
Khi so sánh với các mẫu thu thập trước và sau chuyến bay, dữ liệu về nước bọt và máu sẽ cho phép nhóm nghiên cứu theo dõi thay đổi miễn dịch liên quan đến tác nhân gây căng thẳng như bức xạ và sự cô lập. Họ cũng dự định theo dõi khả năng virus “ngủ đông”, bao gồm virus liên quan đến bệnh thủy đậu và zona thần kinh, tái hoạt động trong chuyến du hành vũ trụ – hiện tượng từng xảy ra trên trạm ISS.
Đo lường bức xạ mạnh
Khác với phi hành đoàn trên trạm ISS, Artemis II sẽ bay vượt khỏi từ quyển Trái Đất, tiếp xúc với bức xạ vũ trụ nhiều hơn đáng kể. Để theo dõi rủi ro này, họ sẽ mang máy đo liều lượng bức xạ cá nhân trong túi để theo dõi mức độ tiếp xúc theo thời gian thực. Cùng với 6 cảm biến bức xạ lắp đặt trên khoang chở người của tàu Orion, chúng có thể phát hiện sự gia tăng bức xạ đột ngột, ví dụ như trong bão Mặt Trời, và cảnh báo phi hành đoàn thực hiện biện pháp bảo vệ.
Dữ liệu từ các thiết bị trên cùng với phép đo từ một số vệ tinh nhỏ mà đối tác quốc tế cung cấp sẽ giúp giới khoa học hiểu rõ hơn về cách bức xạ hoạt động bên trong Orion và ảnh hưởng đến sức khỏe con người.
Góc nhìn hiếm về Mặt Trăng
Khi Orion bay vòng qua phía xa Mặt Trăng (phía luôn bị khuất khi nhìn từ Trái Đất), phi hành đoàn Artemis II có khoảng ba giờ để nghiên cứu địa hình mà chưa ai khảo sát kỹ hơn suốt 50 năm qua. Dù vậy, tầm nhìn của phi hành đoàn sẽ phụ thuộc vào đường bay của Orion cũng như góc chiếu của ánh sáng Mặt Trời.
Họ sẽ dựa vào kiến thức địa chất để chụp ảnh và mô tả các cấu trúc bề mặt hình thành từ những vụ va chạm và dòng dung nham cổ xưa. Một trong những mục tiêu hấp dẫn nhất là bồn trũng Orientale – vết tích va chạm khổng có niên đại 3,8 tỷ năm, rộng khoảng 960 km, đánh dấu ranh giới giữa phía gần và phía xa Mặt Trăng nhưng nằm ngoài tầm quan sát trong thời Apollo.
Phi hành đoàn Artemis II cũng có thể chứng kiến tia sáng lóe lên do thiên thạch lao xuống hoặc đám mây bụi mờ ảo lơ lửng phía trên đường chân trời của Mặt Trăng, vốn rất bí ẩn với con người. Những quan sát này được kỳ vọng giúp định hướng cho các nhiệm vụ Artemis tiếp theo, bao gồm cả kế hoạch đưa con người hạ cánh gần cực nam Mặt Trăng. Dữ liệu mới có thể ảnh hưởng đến địa điểm mà phi hành đoàn tương lai khám phá, mẫu vật cần thu thập cũng như việc xác định khu vực có giá trị khoa học cao.
Ẩn sau thanh tìm kiếm và các menu bên cạnh Google Maps là những tính năng nâng tầm ứng dụng này từ một công cụ hướng dẫn giao thông đơn giản thành một trợ lý cá nhân thực thụ, hỗ trợ tăng năng suất và đảm bảo an toàn.
Nếu muốn sử dụng Google Maps thành thạo như một chuyên gia, dưới đây là các chức năng "ẩn" hứa hẹn mang lại cho người dùng một trải nghiệm thú vị hơn.
Để biết khoảng cách chính xác giữa hai tòa nhà hoặc chiều dài của một mảnh đất mà không tính đường sá, Google Maps có thước đo tích hợp sẵn.
Việc quên mất mình đã đỗ xe ở đâu trong bãi đỗ xe khổng lồ là một điều gây khó chịu thường gặp. Ứng dụng Google Maps giải quyết vấn đề này chỉ trong hai giây.
Đi bộ quanh những thành phố xa lạ có thể gây bối rối, đặc biệt là khi ra khỏi tàu điện ngầm. Tính năng Live View sử dụng camera điện thoại để chiếu những mũi tên khổng lồ lên thế giới thực.
Khi về nhà một mình hay muốn gia đình/bạn bè biết bản thân đi đến đâu, người dùng có thể chia sẻ vị trí theo thời gian thực.
Nếu đi du lịch nước ngoài hoặc đến khu vực có vùng phủ sóng mạng không ổn định, đừng chỉ dựa vào mạng 4G hoặc 5G.
Đã bao giờ người dùng thử nhớ lại tên của nhà hàng tuyệt vời mà mình đã đến cách đây 3 tháng chưa? Tính năng "Dòng thời gian của bạn" sẽ ghi nhớ điều đó.
Người dùng hoàn toàn có thể xem con phố mình đang sống trông như thế nào cách đây 10 hoặc 15 năm, tùy thuộc dữ liệu mà Google đã cập nhật.
Google Maps đã phát triển từ một công cụ dẫn đường thành một nền tảng giúp dễ dàng truy cập và thuận tiện hơn. Trải nghiệm những tính năng này không chỉ đơn giản hóa công việc hằng ngày của người dùng mà còn biến smartphone thành một thiết bị thông minh và mạnh mẽ hơn nhiều.
Ổ cứng thể rắn (SSD) mặc dù đang thống trị thị trường lưu trữ, nhưng ổ cứng cơ học (HDD) vẫn giữ một vị trí bất khả xâm phạm nhờ ưu thế tuyệt đối về dung lượng lưu trữ khổng lồ và giá thành rẻ. Phần lớn người dùng máy tính hiện nay đều trang bị ít nhất một ổ HDD để làm kho chứa phim ảnh, tài liệu hoặc dữ liệu sao lưu ít dùng.
Thế nhưng, một sự thật đáng ngại là nếu bạn đang giữ nguyên các thiết lập mặc định của hệ điều hành Windows, chiếc ổ cứng của bạn có thể phải gồng mình hoạt động 24/7, dẫn đến tình trạng kiệt quệ linh kiện và hỏng hóc trước thời hạn.
Khác hoàn toàn với cấu trúc chip nhớ tĩnh của SSD, ổ cứng HDD là một hệ thống cơ học phức tạp chứa các bộ phận chuyển động liên tục, gồm các phiến đĩa xoay quanh trục với tốc độ hàng ngàn vòng mỗi phút và các đầu đọc vật lý di chuyển liên tục trên bề mặt đĩa. Mặc dù công nghệ chế tạo hiện đại đã tích hợp các lớp chất bôi trơn và linh kiện chính xác nhằm giảm thiểu hao mòn, nhưng lực ma sát vẫn luôn tồn tại khi ổ đĩa vận hành.
Việc để các phiến đĩa quay liên tục không ngừng nghỉ sẽ sinh ra một lượng nhiệt lượng lớn, độ rung cơ học và áp lực kéo dài lên toàn bộ cấu trúc trục quay. Ngoại trừ các dòng ổ cứng chuyên dụng cho doanh nghiệp hoặc hệ thống NAS được thiết kế chuyên biệt cho việc chạy liên tục, các dòng HDD phổ thông dành cho máy tính để bàn hoàn toàn không được sinh ra để hoạt động không lý do suốt ngày đêm. Đối với những kho lưu trữ dữ liệu theo kiểu 'thỉnh thoảng mới chạm tới', việc ép ổ cứng luôn nằm ở trạng thái sẵn sàng cao nhất là một sự lãng phí năng lượng và tàn phá phần cứng một cách vô ích.
Để giải quyết triệt để bài toán này, hệ điều hành Windows thực chất đã tích hợp sẵn một tính năng hữu ích mang tên 'Spin Down', nhưng lại bị giấu khá sâu trong các tầng cài đặt nâng cao khiến người dùng phổ thông hoàn toàn bỏ qua. Khi kích hoạt tính năng này, Windows sẽ gửi tín hiệu yêu cầu ổ cứng dừng hẳn các phiến đĩa, thu đầu đọc về vị trí an toàn và đưa thiết bị vào chế độ ngủ đông nếu không phát hiện lệnh truy cập dữ liệu trong một khoảng thời gian thiết lập.
Sau khi cài đặt, nếu bạn không dùng đến dữ liệu trên ổ HDD, nó sẽ hoàn toàn im lặng, không rung, không tỏa nhiệt và không ngốn điện. Khi bạn kích hoạt lại một file lưu trong ổ đĩa, hệ thống sẽ mất khoảng vài giây để 'thức giấc' và tăng tốc quay trở lại trạng thái vận hành.
Tuy nhiên, các chuyên gia phần cứng cũng đưa ra một lưu ý quan trọng: Tính năng này chỉ thực sự hữu ích đối với các ổ đĩa lưu trữ dữ liệu thuần túy (như kho phim, ảnh, tài liệu lưu trữ). Nếu bạn cài đặt thời gian tắt ổ đĩa quá ngắn và dồn dập (dưới 10 phút) trên một ổ cứng chứa các ứng dụng hoặc trò chơi đang chạy ngầm, việc các phiến đĩa phải liên tục 'khởi động - dừng lại' (spin up/spin down) sẽ phản tác dụng, gây ra một áp lực cơ học còn nặng nề hơn lên trục quay.
Một thiết lập hợp lý từ 20 - 30 phút sẽ là điểm cân bằng hoàn hảo, giúp biến chiếc ổ cứng HDD thành một kho lưu trữ thông minh, hoạt động năng nổ khi cần và nghỉ ngơi tuyệt đối khi rảnh rỗi, từ đó kéo dài tuổi thọ của linh kiện thêm nhiều năm.
Dưới đây là 5 thiết bị có tốc độ sạc nhanh nhất từ trước đến nay.
Được công bố vào tháng 2.2023 tại Mobile World Congress (MWC), Realme GT3 (hay GT Neo5 tại Trung Quốc) đã thiết lập tiêu chuẩn mới cho ngành công nghiệp với tốc độ sạc nhanh nhất từ trước đến nay. Chiếc điện thoại này có hai phiên bản, một bản hỗ trợ sạc 150W và một bản khác đạt tốc độ 240W qua cổng USB-C với chuẩn SuperVOOC.
Theo Realme, bộ sạc SuperVOOC 240W có thể nạp đầy pin từ 0 đến 100% chỉ trong 9 phút 30 giây. Với pin 4.600 mAh, GT3 chỉ mất 80 giây để sạc từ 0 đến 20%. Đặc biệt, chỉ cần sạc 30 giây, người dùng có thể sử dụng cho hai giờ gọi điện, ba giờ nghe nhạc hoặc 1 giờ xem video. Mặc dù tốc độ sạc nhanh gây lo ngại về độ bền của pin, Realme khẳng định pin vẫn duy trì ít nhất 80% dung lượng sau 1.600 chu kỳ sạc.
Redmi Note 12 Explorer (hay Discovery Edition) ra mắt vào tháng 11.2022 là một trong những mẫu điện thoại có tốc độ sạc nhanh ấn tượng. Chiếc smartphone này hỗ trợ sạc nhanh lên đến 210W qua USB-C, cho phép nạp đầy pin chỉ trong 9 phút, nhanh hơn cả GT3.
Tuy nhiên, pin của Redmi Note 12 Explorer có dung lượng 4.300 mAh, nhỏ hơn so với GT3. Nếu đang gấp, người dùng chỉ cần sạc 5 phút là đủ để đạt 66% pin. Điện thoại sử dụng tiêu chuẩn sạc độc quyền của Xiaomi, đạt công suất 210W thông qua ba kênh 20V với dòng điện 3,5A mỗi kênh. Đặc biệt, giá của điện thoại này chỉ khoảng 8,7 triệu đồng khi ra mắt.
Ra mắt năm 2023, Vivo iQOO 11S mang đến khả năng hỗ trợ sạc 200W. Thiết bị này được trang bị hai viên pin 2.350 mAh, tổng dung lượng đạt 4.700 mAh. Với công nghệ sạc FlashCharge 200W, người dùng chỉ mất 19 phút để sạc đầy từ 0 đến 100%.
Ngoài ra, iQOO 11S còn hỗ trợ sạc không dây 50 W, nhanh hơn cả iPhone 17 Pro Max của Apple. Bên cạnh tốc độ sạc ấn tượng, iQOO 11S còn được trang bị chip Snapdragon 8 Gen 2 giúp sản phẩm trở thành một trong những điện thoại có hiệu năng tốt nhất năm nay.
Cuộc đua về tốc độ sạc nhanh thực sự diễn ra sôi nổi từ năm 2020 đến 2023 và ZTE Nubia RedMagic 8 Pro+ là một trong những sản phẩm nổi bật trong giai đoạn này. Ra mắt vào cuối năm 2022, smartphone được thiết kế cho phân khúc flagship khi đi kèm chip di động cao cấp của Qualcomm.
Mặc dù có pin dung lượng 5.000 mAh, RedMagic 8 Pro+ nổi bật với tốc độ sạc 165W. Nhờ bộ sạc GaN đi kèm, điện thoại chỉ mất 14 phút để sạc đầy. Hơn nữa, Nubia đã tích hợp chip R2 độc quyền cùng chip Snapdragon để biến RedMagic 8 Pro+ thành một trong những smartphone chơi game tốt nhất năm đó.
Cái tên cuối cùng trong danh sách là OnePlus 10T, sản phẩm được ra mắt vào tháng 8.2022 với tốc độ sạc nhanh ấn tượng thời điểm đó. Với công nghệ SuperVOOC, điện thoại hỗ trợ tốc độ sạc lên đến 150W, mặc dù tốc độ này bị giới hạn ở mức 125W ở một số thị trường do các ổ cắm điện áp thấp. Với viên pin 4.800 mAh, OnePlus 10T có thể sạc đầy chỉ trong 19 phút ở tốc độ tối đa.
Ngay cả khi sạc ở mức 125W, thời gian sạc cũng chỉ kéo dài thêm 1 phút, đạt 20 phút từ trạng thái hết pin. Đáng chú ý, điện thoại đi kèm bộ sạc SUPERVOOC 160W ngay từ khi xuất xưởng, và cho đến nay, khó có mẫu smartphone OnePlus nào trên thị trường có thể sánh được với tốc độ sạc của OnePlus 10T, ngay cả mẫu cao cấp nhất hiện tại là OnePlus 15 cũng chỉ đạt tốc độ tối đa 100W.
