Trò chuyện với Tuổi Trẻ tại Hà Nội, chuyên gia kỳ cựu về game Mike Fischer (Mỹ) – người đã tham gia phát triển chiến lược phát hành cho nhiều thương hiệu game nổi tiếng như Final Fantasy, Tomb Raider – nhấn mạnh Việt Nam đã được cả thế giới công nhận là một cường quốc về phát triển game, đặc biệt là game mobile.
* Ông đã gặp gỡ các sinh viên và người trẻ Việt Nam trong chuyến đi lần này. Ông cảm nhận thế nào về nguồn năng lượng ở họ?
– Tôi đã đến thăm một trường đại học có nhiều nét tương đồng với nơi tôi từng theo học thời trẻ. Điều đáng kinh ngạc là có rất nhiều bạn trẻ đang theo học ngành thiết kế game online (trò chơi điện tử). Đây là minh chứng cho nền tảng vững chắc mà ngành công nghiệp này đã xây dựng.
Sinh viên Việt Nam tràn đầy năng lượng và mang theo nhiều ước mơ sáng tạo. Tôi có thể cảm nhận được điều này khi trò chuyện với họ. Những người yêu game là một “bộ lạc toàn cầu”, dù ở đâu chúng tôi cũng có thể nói về tình yêu với Final Fantasy, Mario hay Fortnite. Tôi cảm thấy sự kết nối sâu sắc khi được trò chuyện với họ.
* Ông nhận thấy xu hướng hay sự đổi mới nào đang diễn ra ở ngành game tại Việt Nam?
– Tôi nhận thấy có hai xu hướng. Trước tiên xu hướng toàn cầu là làm thế nào để sử dụng các công cụ trí tuệ nhân tạo (AI) tối ưu trong ngành game. Nếu làm đúng cách, AI sẽ giúp các đội ngũ phát triển nhỏ trên khắp thế giới tạo ra những trò chơi chất lượng cao. Nhưng AI không thực sự có thể thay thế quá trình sáng tạo. Đó là bài toán chung của toàn ngành.
Điều thứ hai mang tính đặc thù hơn đó là Việt Nam đang tiến lên chuỗi giá trị cao hơn. Năng lực kỹ thuật, nghệ thuật và sáng tạo ở nơi đây đang ngang tầm với những nơi tốt nhất trên thế giới. Tuy nhiên phần lớn công việc không phải là tạo quyền sở hữu trí tuệ (IP) gốc mà là làm thuê hoặc phát triển những game cơ bản.
Tôi rất vui khi được biết Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Việt Nam là cơ quan trực tiếp quản lý game online. Cũng như sách, phim hay âm nhạc, game là văn hóa. Ngày nay game là cách tốt nhất để bạn chạm đến nhiều người trên thế giới.
Tôi muốn thế hệ nhà phát triển game tiếp theo không chỉ được nhìn nhận như nguồn lực kỹ thuật outsource (thuê ngoài), đội ngũ sáng tạo có thể kể những câu chuyện về văn hóa truyền thống, những câu chuyện mới, khoa học viễn tưởng, về những cuộc chiến tranh, mang bản sắc riêng của Việt Nam.
* Nghị quyết 80 xác định trò chơi điện tử là một trong những lĩnh vực trọng điểm cần phát triển trong công nghiệp văn hóa Việt Nam. Ông đánh giá ra sao về định hướng này? Làm sao để Việt Nam phát huy tiềm năng của ngành game, vươn ra khu vực và toàn cầu?
– Tôi cho rằng đây là cách tiếp cận rất phù hợp. Chính phủ, giới học thuật và môi trường kinh doanh đã có sự đồng thuận và cùng tích cực hướng về phía trước.
Tôi không chỉ là một giảng viên mà còn là một nhà đầu tư, vì vậy tôi cho rằng việc bảo vệ vững chắc quyền sở hữu trí tuệ và môi trường kinh doanh minh bạch là những yếu tố cực kỳ quan trọng. Tôi cần biết rằng nếu tôi bỏ tiền vào một đội ngũ phát triển game ở đây và họ thành công, chúng tôi có thể chia sẻ thành quả đó một cách công bằng.
Ngành game ở Việt Nam chắc chắn là thị trường toàn cầu. Yếu tố còn thiếu là kinh nghiệm thực tiễn về xuất bản và kinh doanh. Tôi dự đoán rằng trong tương lai, một đội ngũ phát triển game tại Việt Nam sẽ tạo ra một “siêu hit”. Đó sẽ là ngọn hải đăng để truyền cảm hứng cho các nhà phát triển khác, đồng thời thu hút thêm các nhà đầu tư mới.
Điều cần làm là tạo môi trường thúc đẩy tinh thần khởi nghiệp, ưu đãi thuế, đầu tư hạt giống từ Chính phủ hoặc công – tư, chương trình vườn ươm. Điểm thú vị là ngành game không đòi hỏi nhà máy hay đất đai, nó chỉ cần tài năng và những chiếc máy tính.
Từ các game engine như Unity, Unreal cho đến sự hỗ trợ của AI, một đội ngũ khoảng 10 người ngày nay đã có thể phát triển một tựa game mà trước đây cần tới 50 người. Điều này mở ra cơ hội để các nhóm nhỏ và ít vốn ở Việt Nam tạo ra những sản phẩm đạt chuẩn quốc tế.
* Có quốc gia nào đã thành công mà Việt Nam có thể học hỏi kinh nghiệm không?
– Tôi nghĩ có một vài ví dụ điển hình. Đầu tiên là Phần Lan, đất nước chỉ có 5,5 triệu dân nhưng vào thời kỳ đỉnh cao với sự dẫn đầu của Angry Birds và Clash of Clans, quốc gia này chiếm tới 5% tổng doanh thu game trên iOS. Một số nhà phát triển trở nên thành công, họ lấy lợi nhuận đầu tư vào thế hệ nhà phát triển tiếp theo và hệ sinh thái tích cực đó giúp nhau cùng tiến lên.
Tiếp theo là Ba Lan. Ban đầu chỉ là nguồn nhân lực outsource giá rẻ nhưng sau vài năm, các nhóm này bắt đầu tạo ra game gốc của riêng mình, lúc đầu là chất lượng thấp, rồi trung bình và giờ họ tạo ra những tựa game hay và thành công nhất thế giới.Điểm chung của hai quốc gia này là môi trường kinh doanh minh bạch, khung pháp lý vững chắc, bảo vệ IP tốt.
Và tôi hoàn toàn không nghi ngờ về việc Việt Nam sẽ là quốc gia dẫn đầu thế giới về game tiếp theo. Việt Nam là đất nước lớn hơn, có nhiều tài năng hơn, đang nhận được sự hỗ trợ từ Chính phủ và các chương trình học thuật. Sự kiện Ngày hội game Việt Nam (Vietnam GameVerse) mỗi năm lại mở rộng hơn về quy mô và thu hút nhiều sự chú ý từ khắp thế giới.
* Nhiều thương hiệu game toàn cầu như Final Fantasy và Tomb Raider đã thành công trong việc kết hợp giữa cốt truyện, bản sắc văn hóa và hiệu quả thương mại. Việt Nam có thể làm gì để xây dựng các thương hiệu game mang dấu ấn văn hóa riêng đồng thời có sức hút quốc tế?
– Tôi đã từng đến Campuchia vì rất yêu thích trò chơi Tomb Raider. Khi đứng trước Angkor Wat, tôi cảm giác như mình chính là nhân vật Laura Croft vậy.
Tôi nghĩ rằng việc kể những câu chuyện về các vùng miền khác nhau của Việt Nam sẽ thu hút mọi người đến thăm những vùng đất này. Tôi muốn nhấn mạnh rằng đó không nhất thiết phải là những câu chuyện truyền thống, đó có thể là những câu chuyện hiện đại, thậm chí khoa học viễn tưởng dựa trên di sản văn hóa độc đáo của Việt Nam. Đó sẽ là điều chỉ riêng Việt Nam mới có.
Lần tới tôi sẽ quay lại với tư cách nhà đầu tư, đánh giá những studio mà tôi có thể hỗ trợ mở rộng quy mô, biến họ thành những câu chuyện thành công toàn cầu.
Android 17 vừa được Google giới thiệu tại sự kiện Android Show 2026 với trọng tâm là hệ sinh thái AI Gemini. Không chỉ nâng cấp hiệu năng hay giao diện, phiên bản mới cho thấy tham vọng biến AI thành "bộ não vận hành" của điện thoại thông minh, hỗ trợ người dùng từ công việc hằng ngày đến quản lý thói quen số.
Theo Google, Gemini trên Android 17 không còn hoạt động như một chatbot đơn thuần mà đã trở thành "AI Agent" - tác nhân AI có khả năng chủ động xử lý nhiều tác vụ phức tạp.
AI này có thể tự tìm thông tin trong Gmail, hỗ trợ lên lịch, đặt xe, gọi đồ ăn hoặc thực hiện một chuỗi thao tác thay cho người dùng mà không cần mở từng ứng dụng riêng lẻ.
Google cũng tích hợp AI sâu vào bàn phím Gboard với tính năng Rambler. Công cụ này có thể tự động lọc bỏ các từ đệm như "ừm", "à", chỉnh sửa câu nói ngập ngừng và hiểu kiểu trò chuyện pha trộn nhiều ngôn ngữ để tạo thành đoạn văn hoàn chỉnh.
Ngoài ra, Android 17 còn bổ sung xu hướng "Vibe Coding", cho phép người dùng tùy biến widget màn hình chính bằng mô tả ngôn ngữ tự nhiên thay vì phải thao tác thủ công.
Một trong những điểm gây chú ý nhất trên Android 17 là tính năng Pause Point nhằm hạn chế tình trạng "doomscrolling" - thói quen lướt mạng xã hội vô thức trong thời gian dài.
Theo đó, hệ thống sẽ tạo khoảng chờ 10 giây trước khi người dùng mở các ứng dụng dễ gây sao nhãng như TikTok hay Facebook. Google cho biết mục tiêu của tính năng này là giúp người dùng có thêm thời gian suy nghĩ trước khi tiếp tục sử dụng mạng xã hội.
Đáng chú ý, nếu muốn tắt Pause Point, người dùng phải khởi động lại thiết bị thay vì chỉ thao tác trực tiếp trong phần cài đặt. Đây được xem là cách Google hạn chế việc vô hiệu hóa tính năng trong lúc sử dụng theo thói quen.
Android 17 cũng được nâng cấp mạnh về khả năng sáng tạo nội dung. Google hợp tác với Meta và Adobe để đưa các công nghệ như Ultra HDR hay Night Sight trực tiếp lên Instagram, cải thiện chất lượng ảnh và video khi đăng tải từ điện thoại Android.
Các công cụ AI mới như Smart Enhance hay Sound Separation hỗ trợ chỉnh sửa hình ảnh, lọc tạp âm và biên tập video ngay trên thiết bị. Google cũng cho biết ứng dụng Adobe Premiere phiên bản dành cho Android sẽ ra mắt vào cuối mùa hè năm nay.
Ở mảng đa nhiệm, Android 17 giới thiệu App Bubbles - giao diện đưa ứng dụng về dạng "bong bóng" nổi giúp chuyển đổi và thao tác giữa nhiều ứng dụng thuận tiện hơn.
Google dự kiến công bố chính thức Android 17 tại hội nghị Google I/O 2026 trong tháng 5 trước khi phát hành rộng rãi cho các dòng Pixel và Samsung Galaxy vào mùa hè năm nay.
Cáp USB hiện nay có nhiều hình dạng và kích cỡ khác nhau, tùy thuộc vào ứng dụng, thương hiệu và cấu hình. Sự đa dạng của cáp USB không chỉ tạo ra sự phong phú trong lựa chọn mà còn dẫn đến sự chênh lệch giá cả đáng kể.
Sự khác biệt về giá thường xuất phát từ chất liệu sản xuất và các đặc tính kỹ thuật của cáp, ảnh hưởng trực tiếp đến tốc độ truyền dữ liệu và khả năng cung cấp điện. Chẳng hạn, cáp USB-C giá rẻ thường được làm từ nhựa PVC kém chất lượng, thay vì nylon bện hoặc silicon bền khiến chúng dễ bị uốn cong và hư hỏng theo thời gian.
Một yếu tố quan trọng khác là số lượng chân cắm. Các loại cáp giá rẻ thường có ít chân cắm hơn, vốn được xem là nguyên nhân chính khiến chúng không thể hỗ trợ tốc độ truyền dữ liệu cao.
Khi mua cáp USB, người dùng có thể nhận biết chất lượng thông qua một số dấu hiệu trên bao bì, như chứng nhận USB-IF (Universal Serial Bus-Implementers Forum) và các nhãn an toàn như UL, cUL, CE, UKCA Mark và FCC. Những chứng nhận này đảm bảo cáp đáp ứng các tiêu chuẩn an toàn quốc gia và quốc tế.
Đối với các ứng dụng yêu cầu hiệu suất cao, người dùng nên chọn cáp có chip E-marker giúp cung cấp đúng công suất khi kết hợp với bộ nguồn. Chip này là bắt buộc đối với các cáp có công suất trên 60W nhằm đảm bảo an toàn khi sạc.
Ngoài ra, người dùng cũng cần chú ý đến thế hệ và màu sắc của cáp USB. Cáp USB 3.0 và các phiên bản mới hơn hỗ trợ tốc độ truyền dữ liệu nhanh hơn và cung cấp dòng điện cao hơn so với USB 2.0. Ví dụ, USB 3.0 có thể truyền dữ liệu lên tới 5 Gbps và cung cấp 900 mAh ở điện áp 5 volt. Cáp USB-C cũng có nhiều thế hệ khác nhau, với tốc độ truyền tải từ 5 - 20 Gbps, trong khi phiên bản mới nhất là USB4 có thể đạt tốc độ lên tới 80 Gbps.
Màu sắc của đầu nối cũng có thể là một chỉ báo về thế hệ cáp. Cáp USB-A từ USB 3.0 trở lên thường có màu xanh lam, vàng hoặc cam bên trong đầu nối, trong khi USB 2.0 thường có màu đen. Trong khi đó, cáp USB-C không sử dụng màu sắc để biểu thị khả năng hoạt động, do đó người dùng nên đọc kỹ thông số kỹ thuật trước khi mua.
Dữ liệu từ CoinMarketCap và TradingView cho thấy giá Bitcoin hôm nay tiếp tục rung lắc mạnh. Tính đến 7 giờ 40 ngày 18.5 (giờ Việt Nam), mỗi Bitcoin (BTC) được giao dịch quanh mốc 77.164 USD, giảm 1,23% so với hôm qua. Trước đó, lúc 7 giờ 10 cùng ngày, tiền mã hóa lớn nhất thế giới giảm mạnh về 76.990 USD. Như vậy trong vòng 7 ngày, BTC đã mất 5,56% giá trị.
Vốn hóa toàn thị trường tiền số cũng điều chỉnh theo đà giảm của Bitcoin, xuống còn 2.570 tỉ USD. Ethereum, tiền mã hóa lớn thứ hai thế giới tiếp tục giảm mạnh khi mất 3,25% giá trị trong vòng 24 giờ, chạm mốc 2.100 USD. Các token khác như BNB, XRP, Solana lần lượt giảm 1%, 1,59% và 1,65%.
Theo Bloomberg, việc nhà đầu tư bán tháo các tài sản rủi ro như cổ phiếu đã gây áp lực lên thị trường tiền mã hoá. Nỗi lo về lạm phát và giá dầu tăng cao đang làm lung lay niềm tin của các nhà đầu tư.
Nhiều người lo lắng các ngân hàng trung ương sẽ thắt chặt chính sách tiền tệ để kiềm chế lạm phát trong bối cảnh xung đột giữa Mỹ và Iran có thể tiếp tục kéo dài. Việc đóng cửa eo biển Hormuz đã ảnh hưởng đến tâm lý thị trường và đẩy giá dầu tăng cao.
"Trái phiếu toàn cầu đang giảm mạnh, đẩy lãi suất lên cao và thúc đẩy tâm lý né tránh rủi ro với các công cụ đầu cơ như tiền mã hoá", Bloomberg dẫn lời Michael O'Rourke, chiến lược gia thị trường chính tại Jonestrading.
Trước đây, những người ủng hộ tiền mã hóa thường lập luận rằng đây là tài sản hữu ích và là nơi trú ẩn an toàn trong thời kỳ hỗn loạn. Tuy nhiên, việc Bitcoin mất 11% giá trị từ đầu năm đến nay đã làm suy yếu luận điểm trên.
Thị trường tiền mã hóa tiếp tục ảm đạm ngay cả khi được hỗ trợ bởi tin tích cực như Ủy ban Ngân hàng Thượng viện Mỹ đã thông qua dự luật CLARITY. Đây được xem là bước ngoặt quan trọng về cấu trúc thị trường tài sản kỹ thuật số của Mỹ. Những quy định rõ ràng về mặt luật pháp có thể là điểm tựa quan trọng cho thị trường phát triển bền vững. Tuy nhiên, Bitcoin và phần còn lại của ngành công nghiệp tiền mã hóa vẫn chưa thể phục hồi.
