Bác sĩ Hà Hải Nam, Phó trưởng Khoa Ngoại bụng 1, cho biết ung thư đại trực tràng thường bắt đầu âm thầm, không có dấu hiệu rõ ràng ở giai đoạn đầu. Đến khi bệnh tiến triển, triệu chứng có thể xuất hiện như đầy bụng, rối loạn tiêu hóa, đi ngoài ra máu, phân chuyển màu hoặc bị táo bón xen kẽ tiêu chảy. Nếu để muộn, người bệnh có thể gặp biến chứng nguy hiểm như tắc ruột, thủng đại tràng hay xuất huyết tiêu hóa.
Theo thống kê của Tổ chức Ung thư Thế giới (Globocan) năm 2020, Việt Nam có hơn 14.000 ca mắc mới và hơn 7.500 ca tử vong do ung thư đại trực tràng. Đáng lo ngại, bệnh đang có xu hướng gia tăng ở nhóm tuổi 30-40, thậm chí dưới 20 tuổi.
“Trong đó, chế độ ăn không khoa học trở thành yếu tố nguy cơ cao dẫn đến ung thư, thậm chí khiến bệnh tiến triển nhanh hơn”, bác sĩ Nam nói.
Đầu tiên, chế độ ăn nhiều thịt đỏ, thịt chế biến sẵn, ít rau quả là thói quen gây hại sức khỏe, tiếp tay cho ung thư tiêu hóa. Tổ chức Nghiên cứu Ung thư Quốc tế (IARC) đã đưa thịt đỏ, đặc biệt là thịt chế biến ở nhiệt độ cao như chiên hay nướng vào nhóm 2A, tức là “có thể gây ung thư cho con người”.
Các nghiên cứu khoa học chỉ ra rằng việc tiêu thụ thịt đỏ hay thịt chế biến sẵn nhiều lần mỗi tuần làm tăng đáng kể nguy cơ ung thư tiêu hóa. Ví dụ, chỉ cần ăn 100g thịt đỏ mỗi ngày đã có thể tăng nguy cơ ung thư lên 17%. Nếu thêm 50g thịt chế biến sẵn hàng ngày (như xúc xích, thịt xông khói), nguy cơ này sẽ thêm 18%. Các chất bảo quản thường dùng trong thịt chế biến sẵn như nitrat, nitrit khi vào cơ thể có thể chuyển hóa thành hợp chất gây ung thư. Một nghiên cứu từ Singapore cũng cho thấy những thực phẩm chế biến giàu đường và chất béo còn sản sinh ra hợp chất methylglyoxal, tác động đến gene chống khối u và tăng nguy cơ mắc ung thư.
Lạm dụng thức ăn chiên, nướng nhiều lần, sử dụng thực phẩm ôi thiu, quá hạn, hay lạm dụng gia vị không đảm bảo an toàn cũng là những yếu tố nguy hiểm. Nướng đồ ăn trên than hoa, than củi cũng gây độc.
Chế độ ăn mặn cũng là yếu tố nguy cơ. Thực tế, người Việt Nam đang tiêu thụ trung bình 8,1g muối/ngày và 46,5g đường tự do/ngày, cao gần gấp hai lần so với khuyến cáo của WHO về mức tiêu thụ có lợi cho sức khỏe.
Theo Quỹ dân số Liên Hợp Quốc (UNFPA) cho biết, Việt Nam là một trong 10 nước có người dân lười vận động nhất thế giới. Nghiên cứu của Cục Y tế dự phòng, Bộ Y tế, 30% người Việt trưởng thành thiếu vận động thể lực. Tố chất về thể lực, sức bền và sức mạnh của thanh thanh niên Việt Nam xếp vào mức kém so với tiêu chuẩn.
Tình trạng trẻ hóa người nghiện thuốc lá, nhất là loại thế hệ mới như thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng là nguyên nhân gây bệnh. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), hút thuốc lá gây nhiều bệnh mạn tính và nan y. Trong khói thuốc lá có khoảng 7.000 chất hóa học, bao gồm 69 chất gây ung thư và là nguyên nhân gây ra 25 nhóm bệnh khác nhau, như 11 loại ung thư, các bệnh về tim mạch, hô hấp, ảnh hưởng đến sức khỏe sinh sản của cả nam và nữ. Ước tính, cứ hai người hút thuốc lá thì một người sẽ chết sớm, trong đó 1/2 số ca tử vong xảy ra ở tuổi trung niên.
Bên cạnh chế độ ăn uống, các yếu tố khác như tuổi tác, tiền sử viêm ruột mạn tính, xạ trị vùng bụng, hoặc gia đình có người mắc ung thư đại trực tràng, đa polyp tuyến, cũng làm tăng nguy cơ mắc bệnh. Khoảng 5% trường hợp liên quan đến đột biến gene như hội chứng Lynch.
Ung thư đại trực tràng có thể liên quan đến một số yếu tố như bệnh viêm ruột (bệnh Crohn, viêm loét đại tràng), yếu tố di truyền từ gia đình.
Bác sĩ khuyến cáo mọi người có thể giảm nguy cơ ung thư bằng những thay đổi nhỏ trong cuộc sống hằng ngày. Ăn nhiều rau củ, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt, hạn chế thịt đỏ và đặc biệt nói không với thịt chế biến sẵn. Tăng cường vận động và duy trì tập thể dục ít nhất 30 phút/ngày sẽ không chỉ giúp cơ thể khỏe hơn mà còn đẩy lùi nguy cơ ung thư hiệu quả.
Nên sàng lọc định kỳ để phát hiện sớm polyp tiền ung thư. Nếu cắt bỏ polyp kịp thời, nguy cơ ung thư giảm tới 90%. Theo khuyến cáo Hiệp hội Ung thư Mỹ, người từ 45 tuổi nên sàng lọc dù không có triệu chứng. Với người có yếu tố nguy cơ cao (tiền sử cá nhân ung thư đại trực tràng hoặc polyp đại trực tràng, gia đình ung thư đại trực tràng, bệnh ruột viêm, tiền sử xạ trị vùng bụng hoặc chậu), cần sàng lọc sớm hơn, thậm chí từ 20-30 tuổi.
Nghiên cứu do Đại học Jyväskylä (Phần Lan), thực hiện, bao gồm 29 người trưởng thành có thói quen nghe nhạc trong khi tập luyện như đi bộ, đạp xe...
Trong nghiên cứu, những người tham gia được thử nghiệm với bài tập đạp xe. Tất cả hoàn thành 2 bài kiểm tra đạp xe riêng biệt ở cùng mức cường độ cao (khoảng 80% công suất tối đa của họ). Một buổi tập không nghe nhạc, trong khi buổi còn lại, người tham gia được nghe những bản nhạc yêu thích của mình.
Kết quả đã phát hiện khi nghe nhạc, người tham gia đạp xe trung bình 35,6 phút, so với chỉ 29,9 phút lúc không nghe nhạc.
Nghe nhạc giúp người tham gia có thể tiếp tục đạp xe thêm gần 6 phút trước khi cảm thấy đuối sức, so với không nghe nhạc.
Các nhà nghiên cứu mô tả đây là mức cải thiện đáng kể gần 20% về sức bền, theo trang tin khoa học Science Daily.
Dù tập lâu hơn và tiêu hao nhiều năng lượng hơn, người tham gia vẫn có nhịp tim và mức độ mỏi cơ tương đương ở cuối cả hai bài kiểm tra. Điều này cho thấy âm nhạc không làm giảm cường độ vận động mà giúp người tập chịu đựng cảm giác khó chịu và duy trì nỗ lực lâu hơn.
Các nhà nghiên cứu giải thích rằng âm nhạc cho phép người tập duy trì lâu hơn trong "vùng đau" mà không tăng cảm giác khó khăn khi tập luyện.
Các nhà nghiên cứu kết luận rằng nghe nhạc yêu thích trong khi tập luyện như đi bộ, chạy bộ, đạp xe… tạo động lực giúp tăng thời gian tập luyện chất lượng, cải thiện khả năng tuân thủ việc tập luyện và duy trì hoạt động thể chất lâu dài hơn.
Theo Hãng tin AP ngày 3-7, Trung tâm Kiểm soát và phòng ngừa dịch bệnh Mỹ (CDC) cho biết tổng cộng 125 hành khách và thành viên thủy thủ đoàn trên du thuyền Ruby Princess cập cảng ở San Francisco (Mỹ) đã nhiễm vi rút noro - một vi rút dạ dày dễ lây lan.
Vụ việc xảy ra trong quá trình du thuyền của hãng Princess Cruises thực hiện chuyến đi khứ hồi kéo dài 20 ngày từ 12-6, từ San Francisco đến Alaska và Canada. Trên tàu có 3.032 hành khách và 1.144 thành viên thủy thủ đoàn.
Đợt bùng phát được báo cáo lên CDC vào ngày 27-6, song không phải tất cả những người nhiễm vi rút đều phát bệnh cùng thời điểm hoặc khi tàu cập hay rời cảng.
Hãng Princess Cruises cho biết thủy thủ đoàn đã nhanh chóng triển khai các biện pháp vệ sinh tăng cường trên tàu ngay sau khi phát hiện các ca bệnh. Tàu cũng sẽ được làm sạch và khử trùng kỹ càng trước khi thực hiện chuyến đi tiếp theo.
Noro là loại vi rút rất dễ lây lan, nhất qua thực phẩm hoặc các bề mặt, đặc biệt trong môi trường đông người.
Đa số người bệnh sẽ hồi phục sau thời gian ngắn, nhưng vi rút có thể gây nguy hiểm cho người có bệnh nền, trẻ nhỏ và người từ 65 tuổi trở lên.
Các triệu chứng bao gồm nôn ói đột ngột, tiêu chảy và đau bụng, thường kéo dài khoảng 3 ngày.
Theo CDC, từ đầu năm đến nay đã ghi nhận 7 đợt bùng phát dịch trên các du thuyền thuộc phạm vi giám sát của cơ quan này, phần lớn do vi rút noro gây ra.
Hầu hết các ổ dịch vi rút noro xuất phát từ việc người đã nhiễm lây cho người khác qua tiếp xúc trực tiếp, chẳng hạn dùng chung thức ăn hoặc dụng cụ ăn uống.
CDC khuyến cáo cần rửa tay bằng xà phòng và nước sạch trong ít nhất 20 giây, nhất là sau khi đi vệ sinh hoặc trước khi ăn uống, để phòng ngừa vi rút noro. Dung dịch sát khuẩn tay không đủ hiệu quả khi sử dụng riêng.
Trứng là lựa chọn phù hợp cho bữa sáng nhờ giàu dinh dưỡng, dễ chế biến và tạo cảm giác no lâu. Dù từng bị lo ngại vì chứa cholesterol, các chuyên gia nhận định người khỏe mạnh ăn khoảng một quả mỗi ngày thường không làm tăng đáng kể nguy cơ tim mạch nếu duy trì khẩu phần hợp lý.
Cung cấp protein chất lượng cao
Một quả trứng chứa khoảng 6 g protein cùng đầy đủ 9 loại axit amin thiết yếu cần cho cơ thể. Protein trong trứng hỗ trợ duy trì khối cơ, phục hồi mô, giúp cơ thể có năng lượng ổn định hơn vào buổi sáng. Ăn thực phẩm giàu protein vào đầu ngày còn giúp giảm cảm giác thèm ăn và hạn chế ăn vặt giữa các bữa.
Giúp no lâu hơn
So với nhiều món ăn sáng giàu tinh bột tinh chế, trứng tạo cảm giác no lâu hơn nhờ giàu protein và chất béo, từ đó hỗ trợ kiểm soát lượng calo nạp vào. Chuyên gia dinh dưỡng khuyến nghị kết hợp trứng với rau xanh, bánh mì nguyên cám hoặc trái cây để cân bằng dinh dưỡng cho bữa sáng.
Hỗ trợ kiểm soát cân nặng
Với người muốn duy trì vóc dáng hoặc kiểm soát cân nặng, trứng có thể là lựa chọn hữu ích. Trứng giàu protein chất lượng cao và chất béo lành mạnh nhưng chứa ít carbohydrate. Sự kết hợp này giúp tạo cảm giác no lâu hơn, từ đó hạn chế ăn vặt và giảm lượng calo nạp vào không cần thiết.
Trứng có thể trở thành thực phẩm hỗ trợ kiểm soát cân nặng lành mạnh, đặc biệt phù hợp với người giảm cân muốn có bữa ăn no lâu mà vẫn đảm bảo dinh dưỡng.
Hỗ trợ sức khỏe não bộ
Trứng là nguồn cung cấp choline - dưỡng chất quan trọng với hoạt động của não và hệ thần kinh. Choline tham gia vào quá trình hình thành chất dẫn truyền thần kinh acetylcholine, liên quan trí nhớ, khả năng tập trung.
Tốt cho mắt
Lòng đỏ trứng chứa lutein và zeaxanthin - hai chất chống oxy hóa có vai trò bảo vệ võng mạc, giảm nguy cơ thoái hóa điểm vàng liên quan tuổi tác. Ngoài ra, trứng cũng cung cấp vitamin A - dưỡng chất cần thiết cho thị lực và hoạt động bình thường của mắt.
Bổ sung nhiều vitamin và khoáng chất
Ngoài protein, trứng còn chứa vitamin B2, B12 và D, folate, selen. Đây đều là những dưỡng chất tham gia vào quá trình tạo năng lượng, miễn dịch, chuyển hóa của cơ thể.
Theo Mayo Clinic, một quả trứng chứa khoảng 75 calo nhưng giàu vi chất, phù hợp cho bữa sáng nhanh gọn. Dù lòng đỏ có nhiều cholesterol, các chuyên gia cho rằng thực phẩm này thường không ảnh hưởng đáng kể đến cholesterol máu ở người khỏe mạnh. Nguy cơ tim mạch thường liên quan nhiều hơn đến chế độ ăn nhiều chất béo bão hòa, thực phẩm chế biến sẵn và ít vận động. Tuy nhiên, người mắc bệnh tim mạch hoặc cholesterol cao nên tham khảo bác sĩ về lượng trứng phù hợp.
