Cầm trên tay cuốn sổ đỏ vừa được cấp, vợ chồng chị Nguyễn Thị Hoan (trú tại phố Vạn Kiếp) cùng tới thăm khu đất tái định cư trên địa bàn xã Thư Lâm.
Dừng chân trước mảnh đất rộng rãi, tại thôn Thiết Úng, người phụ nữ quan sát kỹ vị trí lô đất, dấu mốc đã được phân định rõ. Trước khu đất nhà chị Hoan, con đường đã được trải nhựa khang trang, hạ tầng kỹ thuật hoàn thiện, một số hộ dân đang rục rịch xây nhà, đổ mái…
Gia đình chị Hoan là một trong số hộ dân của phường Hồng Hà đã bàn giao mặt bằng để phục vụ các dự án cầu Tứ Liên và cầu Trần Hưng Đạo. Mới đây, chị và các hộ đã được trao giấy chứng nhận quyền sử dụng đất tại khu tái định cư trên địa bàn xã Thư Lâm.
Được hỗ trợ mua đất, chung cư sau khi bàn giao mặt bằng xây cầu
Sau khi nơi ở cũ nằm trong diện giải tỏa phục vụ dự án xây cầu Trần Hưng Đạo, vợ chồng chị Hoan chuyển về quê nhà ở xã Ứng Hòa. Người phụ nữ kể về cuộc sống mới với những niềm vui bình dị.
Thời điểm mới nhận thông báo thu hồi đất để xây dựng cầu, gia đình tiếc nuối nơi ở đã gắn bó hàng chục năm. Sau 1 tháng, tâm trạng của người phụ nữ đã ổn định, suy nghĩ lạc quan về tương lai.
“Tôi tự nhủ sớm hay muộn dự án cũng triển khai, buồn bã không thay đổi được gì. Bản thân phải nghĩ thoáng để giữ gìn sức khỏe, hy vọng thành phố sớm có thêm một cây cầu đẹp, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế, xã hội”, chị trải lòng.
Chồng chị Hoan gắn bó với căn nhà rộng hơn 20m2 trên phố Vạn Kiếp từ thuở nhỏ. Mảnh đất ngôi nhà này chung sổ đỏ với người anh trai sinh sống bên cạnh.
Gần 20 năm trước, vợ chồng chị dành dụm, xây dựng căn nhà 6 tầng khang trang, mong muốn có nơi an cư lâu dài. Mấy năm gần đây, hai con trai lập gia đình, đều ở cùng vợ chồng chị.
“Tôi thường động viên bà con giữ tinh thần lạc quan, bởi sau này về khu tái định cư ở Thư Lâm, các hộ vẫn có thể sống gần nhau như trước”, chị kể.
Sau khi bàn giao đất ở phường Hồng Hà, gia đình chị Hoan được hỗ trợ mua một mảnh đất 80m2 chung với gia đình người anh ở xã Thư Lâm. Ngoài ra, vợ chồng chị được tạo điều kiện mua thêm một căn chung cư rộng 66m2 ở khu vực Thượng Thanh (Long Biên cũ) do số lượng thành viên trong gia đình quá đông.
Hiện nay, chị Hoan mở cửa hàng làm tóc ở quê, tận hưởng nhịp sống yên bình dành thời gian chăm sóc vườn tược, chăn nuôi gia cầm. Trong khi đó, vợ chồng hai người con trai vẫn đang thuê nhà tạm ở Hà Nội, chờ ngày được chuyển về căn hộ tại khu vực Thượng Thanh.
Cũng giống như gia đình chị Hoan, căn nhà của gia đình ông Tuấn (phố Vạn Kiếp, Hà Nội) cũng nằm trong diện quy hoạch. Sau khi bàn giao mặt bằng, vợ chồng ông chuyển về sống tạm tại căn nhà tổ tiên để lại ở Ninh Bình.
Theo người đàn ông, thời gian qua, cuộc sống có chút xáo trộn, đặc biệt là chuyện đi khám bệnh nền của hai vợ chồng.
“Hai vợ chồng có bệnh nền (tiểu đường, tim mạch). Hồ sơ bệnh án, nơi khám chữa bệnh định kỳ hàng tháng nằm ở nội thành. Quãng đường di chuyển từ Ninh Bình lên Hà Nội vất vả hơn”, ông bày tỏ.
Gia đình ông Tuấn được hỗ trợ mua một mảnh đất tại khu tái định cư xã Thư Lâm. Ông dự tính có thể bán lại để mua chung cư ở nội thành hoặc vài năm nữa sẽ xây dựng nhà để bắt đầu cuộc sống mới. Trước mắt, hai vợ chồng tiếp tục tá túc ở quê.
Điều khiến ông trăn trở là đường điện nước đang trong quá trình hoàn thiện. Bởi, khu đất tái định cư trước đây là dự án dùng để đấu giá. Khi được chuyển thành địa điểm tái định cư, diện tích các lô đất được sắp xếp lại, hệ thống điện, nước cũng phải thay đổi theo.
Trăn trở về chỗ ở mới
Là một trong những hộ đầu tiên nhận Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất tại khu tái định cư xã Thư Lâm, gia đình ông Nguyễn Phong Lai (73 tuổi) sớm hoàn tất các thủ tục và bàn giao đất cho địa phương để thực hiện dự án xây cầu Trần Hưng Đạo. Hôm 20/6, gia đình đã nhận được sổ đỏ mảnh đất tái định cư tại xã Thư Lâm.
Theo ông Lai, sau khi nhận tiền bồi thường và được bố trí mua lô đất tái định cư rộng 80m2 theo giá ưu đãi tại xã Thư Lâm, ông quyết định xây dựng nhà mới để ổn định cuộc sống lâu dài.
Gần 3 tháng qua, vợ chồng ông cùng các con thuê nhà ở tạm trong thời gian chờ công trình hoàn thiện. Theo ông Lai, căn nhà mới được thiết kế 2,5 tầng, với tổng chi phí xây dựng khoảng 1,5 tỷ đồng.
“Tiền đền bù cơ bản giúp gia đình có thể mua đất và xây nhà mới. Chúng tôi có phải bù thêm một phần nhưng không quá lớn. So với nhà cũ thì nơi ở mới rộng rãi và khang trang hơn nhiều”, ông nói.
Những ngày này, công trình nhà ông đã hoàn thành phần thô tầng 1 đang bước vào giai đoạn thi công tầng 2. Dự kiến khoảng hơn hai tháng nữa, gia đình ông sẽ chuyển về sinh sống.
Tuy nhiên, giống nhiều hộ dân khác tại khu tái định cư, gia đình ông Lai vẫn gặp một số khó khăn ban đầu do hạ tầng chưa hoàn thiện đồng bộ. Thời điểm hiện tại, hệ thống điện, nước tại khu vực vẫn chưa được đấu nối đầy đủ.
“Điện nước chưa ổn định nên trước mắt phải khoan giếng để lấy nước phục vụ xây dựng và sinh hoạt tạm thời. Chúng tôi cũng mong các hạng mục hạ tầng sớm hoàn thành để người dân yên tâm chuyển về ở”, ông chia sẻ.
Hiện các con ông vẫn làm việc tại Hà Nội, mỗi ngày phải di chuyển quãng đường xa vài chục cây số. Tuy nhiên, gia đình vẫn thống nhất sẽ chuyển về nơi ở mới sau khi ngôi nhà xây xong.
Là cựu chiến binh từng tham gia chiến trường Trường Sơn, ông Lai đón nhận việc di dời với tâm thế nhẹ nhàng. Ông cho rằng việc nhường đất để thực hiện các công trình hạ tầng trọng điểm là điều cần thiết cho sự phát triển chung.
Trong khi đó, ông Trần Mạnh Sinh (72 tuổi), cư dân ngõ 310 Nghi Tàm, cũng không giấu được niềm vui khi cầm trên tay Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất của lô đất tái định cư tại xã Thư Lâm.
Gia đình ông Sinh sinh sống tại khu vực ngõ 310, Nghi Tàm từ năm 1989 và thuộc diện di dời để thực hiện dự án cầu Tứ Liên. Theo ông, ngay từ khi nhận được thông báo thu hồi đất, gia đình đã đồng thuận với chủ trương của thành phố.
“Chúng tôi xác định đây là công trình phục vụ lợi ích chung. Thành phố phát triển thì không chỉ thế hệ chúng tôi mà cả con cháu sau này cũng được hưởng lợi. Vì vậy, gia đình luôn ủng hộ việc thu hồi đất để thực hiện dự án”, ông nói.
Tuy nhiên theo ông, việc thay đổi môi trường sống sẽ gây xáo trộn nhiều hơn với người trẻ. Nhiều người có việc làm ổn định ở nội đô, đang quen với nhịp sống nhanh, sôi động sẽ mất thời gian sắp xếp lại công việc, thay đổi thói quen sinh hoạt.
Hiện gia đình ông vẫn ở nhờ nhà con gái trong thời gian hoàn thiện các thủ tục xây dựng. Ông dự định sẽ khởi công ngôi nhà mới sau khi cầu Tứ Liên hoàn thành để việc đi lại thuận tiện hơn.
“Cầu xong đi lại vận chuyển nguyên vật liệu sẽ dễ hơn, nên cả nhà tôi quyết định chờ đến lúc đó mới khởi công xây dựng”, ông nói.
Ở tuổi ngoài 70, ông Sinh cho biết bản thân không quá lo lắng trước những thay đổi về nơi ở. Điều khiến ông vui nhất là được chứng kiến những công trình hạ tầng hiện đại của Thủ đô dần thành hình từ chính mảnh đất gia đình từng gắn bó nhiều năm.
Trao đổi với phóng viên Dân trí, ông Lại Mạnh Cường, Phó Chủ tịch UBND xã Thư Lâm cho biết, sáng 20/6, UBND xã đã trao khoảng 200 Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho các hộ dân phường Hồng Hà. Các lô đất tái định cư nằm trên địa bàn hai thôn Thiết Úng và Hà Khê, đều thuộc những khu vực đã được đầu tư hoàn chỉnh về điện, đường, cây xanh, chiếu sáng và các công trình hạ tầng…
Sau khi các hộ dân phường Hồng Hà nhận quyết định giao đất tái định cư, chính quyền hai địa phương đã khẩn trương phối hợp hoàn thiện các thủ tục hành chính để cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho người dân.
Theo ông Cường, dự kiến trong năm 2027, địa phương sẽ triển khai xây dựng một trường mầm non và một trường tiểu học đạt chuẩn mức độ 2, cuối năm 2026 sẽ khởi công xây dựng một trường THPT mới nhằm đáp ứng nhu cầu học tập của người dân trong khu vực.
Về sinh kế, ông Cường cho biết khu vực người dân Hồng Hà chuyển đến sinh sống nằm gần làng nghề gỗ mỹ nghệ Thiết Úng – làng nghề truyền thống nổi tiếng, được nhiều bạn bè quốc tế biết đến. Đây được kỳ vọng sẽ mở ra thêm nhiều cơ hội việc làm, phát triển kinh tế cho người dân.
Bệnh nhân thường ngủ sâu ngay khi đang đi bộ hoặc làm việc, sau đó tỉnh dậy trong tình trạng mất ký ức, ảo giác và suy nhược. Cơn buồn ngủ kéo dài từ một ngày đến gần một tuần, khiến người bệnh lảo đảo, khó nói và mất phương hướng. Hiện tượng này xuất hiện ở mọi lứa tuổi và cả động vật. Cư dân địa phương cho biết các cơn buồn ngủ thường xuất hiện theo đợt, phổ biến lúc tuyết tan và thay đổi theo hướng gió.
Bà Lyubov Bilkova, một người từng trải qua 8 cơn buồn ngủ, kể với đài truyền hình Vesti (Nga): "Người bệnh lờ đờ như say xỉn, có thể ngủ thiếp ngay lúc đang trò chuyện".
Căn bệnh không trôi qua vô hại sau khi người dân tỉnh dậy. Các báo cáo y khoa ghi nhận nhiều trẻ em tại Kalachi mắc chứng bệnh não nhiễm độc. Ở người trưởng thành, tỷ lệ đột quỵ và thiếu máu não cục bộ tăng cao. Đặc biệt, nghiên cứu tâm lý chỉ ra hơn 90% nạn nhân có sự thay đổi về hành vi, thường xuyên cáu gắt và hung hăng do hệ thần kinh trung ương bị tổn thương bởi hóa chất.
Khi đó, các chuyên gia y tế loại trừ khả năng mắc chứng ngủ châu Phi do virus hay vi khuẩn. Các giả thuyết tập trung vào tàn dư ngành công nghiệp hạt nhân thời Liên Xô, do làng Kalachi nằm cạnh Krasnogorsk - thị trấn từng khai thác quặng uranium. Dù mỏ đóng cửa từ cuối thập niên 1980, cư dân cho rằng khu mỏ bỏ hoang gây hậu quả sức khỏe.
Ông Artem Grigoriev, Trưởng bộ phận nghiên cứu Viện An toàn Bức xạ thuộc Trung tâm Hạt nhân Quốc gia Kazakhstan, cho biết: "Nồng độ radon - một loại khí phóng xạ không màu, không mùi, được hình thành do sự phân hủy urani trong đất, nước và đá - tại đây cao gấp 4-5 lần bình thường, có thể xuất phát từ các mỏ quặng uranium lân cận".
Năm 2015, đại diện chính phủ Kazakhstan công bố sự tích tụ khí carbon monoxide (CO) và hydrocarbon từ các mỏ cũ làm sụt giảm nồng độ oxy trong không khí, gây ra bệnh buồn ngủ. Sau kết luận này, chính quyền tổ chức sơ tán phần lớn cư dân, khu vực này chính thức đóng cửa từ năm 2015.
Tuy nhiên, đến năm 2020, tiến sĩ Byron Crape cùng các cộng sự tại Đại học Nazarbayev (Kazakhstan) đưa ra kết quả nghiên cứu mới, bác bỏ giả thuyết ngộ độc khí CO. Khảo sát hơn 200 cư dân cho thấy toàn bộ người bệnh dùng chung nguồn nước từ một nhà cung cấp.
Tiến sĩ Crape cho biết hóa chất quân sự chôn dưới hầm mỏ cũ đã rò rỉ vào mạch nước ngầm. Nồng độ hóa chất hấp thụ khác nhau quyết định thời gian và tần suất ngủ của mỗi người. Giả thuyết này lý giải việc đàn gia súc uống nước sông hoàn toàn khỏe mạnh, trong khi vật nuôi uống nước máy lại ngủ dài. Hiện tượng chỉ xảy ra vào mùa đông do loại hóa chất này phân hủy khi nhiệt độ nước trên 1 độ C.
Về đích danh loại hóa chất, nhóm nghiên cứu cho biết hiện chưa thể gọi tên chính xác. Nguyên nhân là các hầm mỏ thời Liên Xô đã xuống cấp trầm trọng, có nguy cơ sụp đổ cao, khiến việc lấy mẫu trực tiếp từ các thùng chứa dưới lòng đất gặp nguy hiểm. Nhóm chuyên gia hiện phải sử dụng các phương pháp mô hình hóa và thiết bị bay không người lái để tiếp cận.
Từ năm 2016 đến nay, khu vực này không ghi nhận thêm ca bệnh mới. Nhóm nghiên cứu giả định các thùng chứa hóa chất đã rò rỉ hết nên không còn gây ô nhiễm nguồn nước.
Hiện tại, 124 gia đình vẫn bám trụ lại quê hương, sống giữa những dãy chung cư bỏ hoang và tàn tích của khu mỏ cũ. Nhịp sống của họ dần ổn định với công việc đồng áng và chăn nuôi gia súc, dù khu vực này nay chỉ còn là một "thị trấn ma" giữa thảo nguyên Kazakhstan.
Những ngày qua, tại bãi biển Mỹ Khê (thành phố Đà Nẵng), nhiều du khách bất ngờ khi bắt gặp hình ảnh một người đàn ông thoăn thoắt bước đi trên sợi dây bản nhỏ được căng giữa hai cây dừa.
Trên sợi dây người đàn ông dang rộng hai tay để giữ thăng bằng. Có lúc người này bất ngờ bật nhảy, xoay người trên sợi dây chỉ rộng khoảng 2,5cm. Mỗi lần thực hiện thành công một động tác khó, những người đứng xem lại trầm trồ.
Người đàn ông ấy là anh Trương Vũ Phương (51 tuổi, trú tại Đà Nẵng), tài xế xe tải và cũng là người yêu thích bộ môn đi thăng bằng trên dây (Slacklining).
Anh Phương cho biết bản thân vốn thích vận động từ nhỏ. Dù cuộc sống mưu sinh không cho phép theo đuổi thể thao chuyên nghiệp, anh vẫn duy trì thói quen bơi lội và chơi các môn thể thao ngoài trời.
Khoảng giữa năm 2025, trong một lần tập thể dục bên bờ biển, anh tình cờ gặp người bạn Pháp đang tập đi thăng bằng trên dây. Thấy tò mò, anh đến hỏi chuyện và được mời thử sức. “Lần đầu đặt chân lên dây, tôi đi không nổi, vừa bước là ngã. Nhưng cảm giác rất thú vị nên về nhà tôi tự tìm dây, căng giữa hai gốc cây để tập”, anh Phương kể.
Từ một sợi dây nhỏ dài khoảng 5m cột sau nhà, anh Phương kiên trì luyện tập mỗi ngày. Sau hơn một tháng, anh có thể đi được những bước đầu tiên. Càng tập, anh càng say mê và bắt đầu mang dây ra biển Mỹ Khê để rèn luyện.
Theo anh Phương, đi thăng bằng trên dây không chỉ cần sức khỏe mà còn đòi hỏi sự tập trung cao độ và khả năng kiểm soát cơ thể. “Khó nhất là những động tác nhảy rồi xoay người 360 độ trên dây. Trên mặt đất đã khó, còn trên dây khó gấp nhiều lần. Có hôm tập 50 lần mới thành công được một hai lần”, anh Phương chia sẻ.
Sau một năm theo đuổi bộ môn này, anh không còn chỉ đi qua lại trên dây mà liên tục thử nghiệm các kỹ thuật mới để tăng độ khó. Những cú nhảy đổi hướng, nhảy từ dây này sang dây khác trở thành mục tiêu chinh phục mỗi ngày của người đàn ông 51 tuổi.
Dù thường xuyên té ngã, anh cho biết chấn thương không đáng kể vì tập trên cát mềm. Điều khiến anh hạnh phúc nhất là cảm giác vượt qua giới hạn của bản thân sau mỗi lần thành công.
“Tôi tập vì đam mê chứ không phải để biểu diễn hay kiếm tiền. Điều vui nhất là được gặp gỡ mọi người. Nhiều du khách tò mò, tôi đều sẵn sàng hướng dẫn để họ trải nghiệm”, anh Phương nói.
Không chỉ người dân địa phương, nhiều du khách nước ngoài khi đi ngang qua bãi biển Mỹ Khê cũng bị cuốn hút bởi bộ môn đặc biệt này.
Anh Can (du khách đến từ Thổ Nhĩ Kỳ) cho biết đây là lần thứ hai anh thử đi thăng bằng trên dây. “Đi trên dây rất khó vì đòi hỏi khả năng cân bằng, sức mạnh và sự tập trung cùng lúc. Không ai có thể làm được ngay từ lần đầu tiên. Bạn cần thời gian, nỗ lực và sự kiên nhẫn. Nhưng càng tập càng thấy thú vị”, anh Can chia sẻ.
Có lần đầu tiên trải nghiệm đi thăng bằng trên dây do anh Phương hướng dẫn, chị Aaliyah (du khách đến từ London - Anh) rất thích thú và cho rằng yếu tố quan trọng nhất nằm ở tâm lý. “Khi bạn bình tĩnh, việc giữ thăng bằng sẽ dễ hơn. Bộ môn này đòi hỏi nhiều kiên nhẫn, nhưng cũng là cách tuyệt vời để kết nối những người xa lạ với nhau”, chị Aaliyah nói.
Theo dữ liệu tìm kiếm mới nhất từ Booking.com (nền tảng đặt phòng trực tuyến), Đà Nẵng tiếp tục là điểm đến nội địa được du khách tìm kiếm nhiều nhất cho các chuyến du lịch trong mùa hè 2026.
Ngoài ẩm thực và cảnh đẹp hấp dẫn, con người Đà Nẵng cũng là yếu tố quan trọng góp phần tạo nên sức hút đặc biệt của thành phố. Du khách, dù là người Việt Nam hay quốc tế, đều ấn tượng sâu sắc bởi sự thân thiện, hiếu khách và gần gũi của người dân nơi đây.
Theo Thống kê thành phố Đà Nẵng, trong 5 tháng đầu năm, doanh thu dịch vụ lưu trú và ăn uống ước đạt 25.965 tỷ đồng. Trong đó, doanh thu dịch vụ lưu trú đạt 8.152 tỷ đồng, dịch vụ ăn uống đạt 17.813 tỷ đồng.
Trao đổi với Tuổi Trẻ, PGS.TS Võ Văn Minh - Hiệu trưởng Trường ĐH Sư phạm (ĐH Đà Nẵng) - cho rằng nếu nhìn nhận theo hướng "cấm" hoặc "không cấm" thì dễ rơi vào cách tiếp cận cực đoan bởi đây là câu chuyện liên quan đến giáo dục trong bối cảnh mới.
* Nhiều quốc gia gần đây đã ban hành luật cấm người dưới 16 tuổi dùng mạng xã hội. Quan điểm của ông về vấn đề này ra sao?
- Mạng xã hội hiện nay không còn là một công cụ bên ngoài mà đã trở thành một phần trong môi trường sống của học sinh. Các em học qua video ngắn, trao đổi với bạn bè qua nền tảng số, tiếp cận thông tin từ nhiều nguồn khác nhau.
Dù nhà trường có cấm thì học sinh vẫn có thể sử dụng bên ngoài. Do đó vấn đề đặt ra lúc này không phải là "có cho dùng hay không" mà là "làm thế nào để các em sử dụng một cách đúng đắn và có trách nhiệm".
* Không chỉ ảnh hưởng tới thời gian, mức độ tập trung học hành, việc học sinh dùng mạng xã hội tạo ra rất nhiều nguy cơ khi nhận thức và kỹ năng ứng xử trên môi trường mạng chưa đầy đủ. Những lo ngại này có đúng không?
- Tôi cho rằng những lo ngại này là hoàn toàn có cơ sở. Mạng xã hội có thể khiến học sinh lệ thuộc, giảm khả năng tập trung và tư duy độc lập.
Thông tin sai lệch, nội dung độc hại lan truyền nhanh cũng là vấn đề đáng lo. Ngoài ra, việc kiểm soát và đảm bảo công bằng trong học tập cũng trở nên khó khăn hơn khi mạng xã hội quá phổ biến.
Tuy nhiên ở chiều ngược lại, mạng xã hội cũng mở ra cơ hội học tập, giúp học sinh tiếp cận tri thức nhanh hơn, mở rộng giao tiếp và phát triển kỹ năng tự học. Cả hai cách nhìn này đều đúng nhưng sẽ thiếu nếu chỉ nhìn một phía.
* Nhưng nếu không cấm mạng xã hội thì sẽ rất khó để quản lý học sinh?
- Với trẻ nhỏ chúng ta cần ưu tiên bảo vệ và hạn chế tiếp xúc, với lứa tuổi trung gian cần hướng dẫn và kiểm soát, còn với học sinh lớn thì nên trao quyền đi kèm trách nhiệm. Cách tiếp cận phân tầng sẽ hợp lý hơn so với một quy định đồng loạt.
Giáo viên không chỉ truyền đạt kiến thức mà cần định hướng, giúp học sinh phân biệt đúng - sai, biết chọn lọc thông tin và giữ được bản lĩnh trước môi trường số. Quan trọng hơn là truyền cảm hứng để học sinh học một cách chủ động.
* Theo ông, ai sẽ "dẫn dắt" học sinh làm chủ mình khi dùng mạng xã hội để không xảy ra những hệ lụy xấu?
- Đây là trách nhiệm chung. Nhà trường cần có quy định phù hợp và đổi mới phương pháp dạy học. Giáo viên đóng vai trò hướng dẫn và đồng hành. Gia đình cần quan tâm, giám sát và định hướng.
Xã hội cũng cần truyền thông có trách nhiệm, tránh những quan điểm cực đoan. Điều quan trọng là không nên để những lo ngại nhất thời dẫn đến các quyết định thiếu cân nhắc dài hạn.