Tính đến ngày 31/3, nợ công Mỹ đạt 31.265 tỷ USD, trong khi GDP 12 tháng trước đó là 31.216 tỷ USD, theo dữ liệu công bố tuần trước.
Theo kết quả này, tỷ lệ nợ công trên GDP đạt 100,2%, so với mức 99,5% vào thời điểm năm tài khóa trước kết thúc ngày 30/9/2025. Con số này dự kiến tiếp tục tăng, do mức thâm hụt ngân sách hàng năm của chính phủ liên bang đang ở mức rất cao trong lịch sử, gần 6% GDP, khiến nợ công tiếp tục phình to.
Chính phủ Mỹ hiện chi 1,33 USD cho mỗi USD thu được, còn thâm hụt ngân sách năm nay được dự báo ở mức 1.900 tỷ USD. Mức này gần như không đổi so với năm 2025, khi chính sách cắt giảm thuế do phe Cộng hòa thúc đẩy có hiệu lực nhưng các biện pháp cắt giảm chi tiêu chưa được áp dụng.
Mức thâm hụt thực tế của năm nay sẽ còn phụ thuộc vào chi phí cho chiến sự Iran, các khoản hoàn thuế và diễn biến của nền kinh tế. Mỹ chưa kết thúc năm tài khóa nào với nợ công trên 100% GDP kể từ năm 1946.
Theo WSJ, nợ công vượt 100% GDP không đồng nghĩa nền kinh tế sẽ lập tức rơi vào khủng hoảng. Tỷ lệ này cũng có thể dao động trong các quý tới, khi nguồn thu thuế được báo cáo, các khoản hoàn thuế được chi trả.
Dù vậy, mốc ba chữ số có thể phản ánh sức ép tài khóa tích tụ nhiều thập kỷ ở Mỹ. Các nghị sĩ lưỡng đảng đều tỏ ra lo ngại về tình trạng nợ công của Mỹ, nhưng vẫn ưu tiên giảm thuế, tăng chi.
“Chúng ta đang đối mặt với tình huống bất định”, Marc Goldwein, lãnh đạo cấp cao của Ủy ban vì Ngân sách Liên bang Có trách nhiệm (CRFB), cho biết. “100% với 99% không khác biệt gì, nhưng đây vẫn là ngưỡng đáng sợ”.
Tỷ lệ nợ công trên GDP là thước đo được các nhà kinh tế ưu tiên sử dụng để đánh giá gánh nặng vay nợ của một quốc gia đối với nền kinh tế. Khi tỷ lệ này tăng, nợ công sẽ hút bớt các nguồn lực lẽ ra có thể được sử dụng hiệu quả hơn ở những nơi khác.
Chính phủ cũng trở nên nhạy cảm hơn với lãi suất khi nợ tăng. Hiện cứ 7 USD chi tiêu liên bang thì có 1 USD dùng để trả lãi. Theo Văn phòng Ngân sách Quốc hội, chỉ cần lãi suất tăng 0,1 điểm phần trăm, chi phí sẽ tăng thêm 379 tỷ USD trong 10 năm.
Nếu không có biện pháp thay đổi, Mỹ sẽ tiến tới mức nợ mà Pháp, Italy, Hy Lạp và Nhật Bản từng đối mặt, kéo theo các mức độ căng thẳng kinh tế khác nhau. Dù vậy, Mỹ vẫn có dư địa vay nợ lớn hơn các nước này vì kiểm soát đồng tiền dự trữ của thế giới, trong khi trái phiếu kho bạc Mỹ vẫn được xem là nơi trú ẩn an toàn của nhà đầu tư.
Nhưng những dư địa này có giới hạn. Các nhà kinh tế cảnh báo về dài hạn, nợ liên bang cao sẽ kéo theo lãi suất tăng, trong đó có lãi vay mua nhà, ôtô, thẻ tín dụng, đồng thời làm suy yếu đầu tư tư nhân khi hút bớt nguồn vốn khỏi nền kinh tế.
“Khi nhà đầu tư có thể kiếm lợi suất cao hơn từ trái phiếu, họ sẽ đòi mức sinh lời cao hơn từ các dự án trong nền kinh tế thực”, James Poterba, nhà kinh tế tại Viện Công nghệ Massachusetts, nói.
Một số nhà kinh tế cho rằng nợ công cao hơn sẽ dẫn tới lạm phát cao hơn, do ngân hàng trung ương gặp sức ép buộc phải giữ lãi suất thấp, và trong kịch bản cực đoan là phải in tiền để trả nợ.
Nợ công Mỹ từng vượt 100% GDP hồi năm 2020, thời đại dịch Covid-19. Khi GDP bị thu hẹp và chính phủ phải tăng vay để hỗ trợ các gia đình. Tỷ lệ này giảm khi các gói kích thích kết thúc, tăng trưởng kinh tế phục hồi.
Khác với giai đoạn này, các nguyên nhân khiến thâm hụt hiện nay tăng lên mang tính cơ cấu, không phải tạm thời, trong khi lãi suất cũng cao hơn.
Năm 2008, nợ công của Mỹ dưới 40% GDP. Từ đó đến nay, Mỹ đã tăng vay để đưa quốc gia vượt khủng hoảng tài chính toàn cầu và đại dịch. Quốc hội giảm thuế vào các năm 2013, 2017 và 2025, đồng thời mở rộng bảo hiểm y tế, phúc lợi, nhưng gần như không điều chỉnh các chương trình chi tiêu lớn.
Văn phòng Ngân sách Quốc hội dự báo tỷ lệ nợ công trên GDP sẽ đạt 100,6% khi năm tài khóa hiện nay kết thúc ngày 30/9 và vượt kỷ lục 106,1% được thiết lập năm 1946 vào năm 2030. Tỷ lệ vào những năm 2036 và 2056 dự kiến là 120% và 170%. Các dự báo này dựa trên giả định các chính sách giảm thuế mới của Tổng thống Donald Trump kéo dài thêm vài năm, và mức thuế quan sẽ không tăng sau phán quyết mới của Tòa án Tối cao.
Trong khi đó, chính quyền Trump dự báo tỷ lệ nợ công trên GDP giảm xuống thấp nhất là 88% vào năm 2034, giả định có nguồn thu thuế quan đáng kể, cắt giảm chi tiêu mạnh và đạt tốc độ tăng trưởng nhanh.
Theo Hãng tin Tasnim của Iran, quân đội nước này ngày 31-3 cho biết các đơn vị phòng không đã bắn hạ một máy bay không người lái (drone) MQ-9 Reaper của kẻ thù gần Isfahan, trong bối cảnh căng thẳng với Mỹ - Israel tiếp tục leo thang.
Cụ thể, trong tuyên bố do Tasnim đăng tải, các quan chức Iran cho biết chiếc drone này đã bị đánh chặn và phá hủy vào đầu ngày 31-3 (giờ địa phương), đồng thời mô tả đây là phương tiện thuộc về "kẻ thù Mỹ - Israel".
Động thái này cũng đánh dấu đây là chiếc máy bay không người lái thứ 146 bị Iran bắn hạ.
Được biết, loại drone này được sử dụng rộng rãi cho hoạt động trinh sát và tấn công, có giá khoảng 30 triệu USD mỗi chiếc.
Trước đó cùng ngày, Iran cũng đã tăng cường tấn công diện rộng vào nhiều khu vực khắp vùng Vịnh, trong đó một tàu chở dầu cỡ lớn của Kuwait đã bị tấn công tại cảng Dubai (UAE).
Vụ việc đã gây cháy trên tàu và làm hư hại thân tàu, nhưng may mắn toàn bộ 24 thủy thủ đều an toàn và không ghi nhận thương vong. Giới chức UAE sau đó xác nhận đã khống chế đám cháy và không xảy ra sự cố tràn dầu.
Đồng thời, UAE cũng cho biết các hệ thống phòng thủ của nước này đang được triển khai để đối phó nguy cơ tên lửa và drone từ Iran.
Ở một diễn biến khác, lực lượng an ninh Iran đã bắt giữ hai người tại tỉnh Đông Azerbaijan với cáo buộc cung cấp thông tin về các địa điểm nhạy cảm cho tình báo Mỹ - Israel. Hai nghi phạm bị cho là nhận tiền điện tử để đổi lấy thông tin và đã được chuyển cho cơ quan tư pháp xử lý.
Iran cảnh báo việc cung cấp bất kỳ thông tin nào cho Mỹ hoặc Israel đều có thể dẫn đến án tử hình.
Bộ Tư lệnh Trung tâm (CENTCOM) đêm 11/7, rạng sáng 12/7 tiến hành đợt không kích quy mô lớn vào loạt thành phố trên nhiều tỉnh của Iran. Đây là đợt không kích thứ ba của Mỹ trong tuần này nhắm vào Iran.
Hàng chục tiếng nổ đã vang lên tại các địa điểm này trong đêm. Giới chức Iran cho hay các cơ sở quân sự và kinh tế của họ đã bị nhắm mục tiêu, trong đó có căn cứ Deyr ở tỉnh Bushehr. Tỉnh này cũng là nơi có nhà máy điện hạt nhân của Iran, nhưng cơ sở này dường như không hứng chịu thiệt hại.
"Iran đã đưa ra lựa chọn tồi. Giờ đây họ sẽ trả giá", Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth viết trên X ngày 12/7, dẫn lại thông báo không kích từ Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM).
Nhà báo Barak Ravid của hãng tin Axios dẫn lời một quan chức Mỹ cho biết các mục tiêu trong đợt không kích này gồm radar giám sát phòng không, kho chứa tên lửa và máy bay không người lái (UAV), các bệ phóng tên lửa và UAV, radar hàng hải của Iran.
Tài khoản GeoInsider, chuyên theo dõi thông tin xung đột toàn cầu, đăng video cho thấy lực lượng phòng không tại thủ đô Tehran đã khai hỏa vào các mục tiêu không rõ loại.
Đài truyền hình nhà nước Iran (IRIB) đưa tin nhiều vụ nổ đã xảy ra tại miền nam nước này. Sáu vụ nổ được ghi nhận tại các thành phố cảng Bandar Abbas và Sirik, 10 vụ nổ tại thành phố cảng Jask ở tỉnh Hormozgan, hai vụ nổ ở cảng Chabahar và ít nhất 12 vụ trong địa phận tỉnh Bushehr.
Đài truyền hình sinh viên Iran cho biết doanh trại quân đội trong quận Risheh thuộc tỉnh Bushehr đã trúng tập kích. Phó tỉnh trưởng Bushehr Ehsan Jahanian cho biết đến nay chưa ghi nhận thương vong sau các vụ tấn công.
Hãng thông tấn Mehr đưa tin các hệ thống phòng không đã được kích hoạt tại thành phố cảng Bandar-e Mahshahr, thuộc tỉnh Khuzestan ở tây nam nước này.
CENTCOM cho biết đây là biện pháp đáp trả sau khi lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) tấn công tàu hàng GFS Galaxy treo cờ Cyprus đang đi qua eo biển Hormuz. Con tàu trúng tên lửa khiến khoang máy bốc cháy, không thể tiếp tục hành trình, một thành viên thủy thủ đoàn mất tích.
Hải quân IRGC ngay trước đó thông báo tạm thời đóng cửa eo biển Hormuz "cho đến khi Mỹ chấm dứt can thiệp trong khu vực".
Tehran tuyên bố toàn bộ tàu dân sự hay quân sự sẽ không được phép đi qua eo biển, cáo buộc một số phương tiện đã "phớt lờ cảnh báo", không chuyển sang tuyến đường được Tehran phê chuẩn, và buộc IRGC phải khai hỏa ngăn chặn.
Căng thẳng quanh eo biển Hormuz tiếp tục leo thang sau các vụ tấn công nhằm vào tàu thương mại, kéo theo tập kích ăn miếng trả miếng giữa Mỹ và Iran. Washington và Tehran tiếp tục bất đồng về quyền kiểm soát các luồng di chuyển trên tuyến hàng hải chiến lược này.
Trong video do nhóm vũ trang Hezbollah công bố hôm 8/4, thiết bị bay không người lái góc nhìn thứ nhất (drone FPV) tiếp cận xe tăng chủ lực Merkava Mark 4M hiện đại nhất của Israel, được trang bị lồng thép trên nóc tháp pháo và hệ thống phòng thủ chủ động Trophy.
Drone của Hebollah lao vào vị trí đài radar của hệ thống Trophy ở mặt bên tháp pháo, không có dấu hiệu nào cho thấy hệ thống phòng vệ được kích hoạt.
Video thứ hai cho thấy drone FPV nhắm vào phía cửa đuôi đang mở của một chiếc Merkava Mark 4M, vốn là vị trí hiểm yếu nhất trên mẫu xe tăng này. Những video tiếp theo ghi lại cảnh đòn tập kích nhằm vào xe chiến đấu bộ binh Eitan, cùng hai xe tăng Merkava Mark 4M đang di chuyển trên đường.
Khác với xung đột Ukraine, lực lượng Hezbollah không triển khai drone trinh sát để ghi lại kết quả đòn đánh, các video đều kết thúc khi drone FPV lao vào mục tiêu.
Howard Altman, biên tập viên chuyên trang quân sự Mỹ War Zone, chỉ ra rằng chất lượng video không suy giảm khi drone bay thấp và lao vào mục tiêu cho thấy chúng đều kết nối với người điều khiển bằng cáp quang.
Ryan Brobst, chuyên gia quân sự tại viện nghiên cứu mang tên Quỹ Phòng vệ Dân chủ (FDD) có trụ sở tại Mỹ, đánh giá nhóm vũ trang Hezbollah đã học cách vận hành drone cáp quang nhờ quan sát xung đột Nga - Ukraine.
"Một yếu tố cần xem xét là sự gia tăng về số lượng drone cáp quang. Chưa rõ Hezbollah đã chuyển hẳn sang sử dụng drone cáp quang hay chưa, cũng như liệu các mẫu drone dùng sóng vô tuyến có mất hiệu quả hoàn toàn hay không", Brobst nói.
Các chuyên gia nói rằng không thể đánh giá mức độ thiệt hại cụ thể sau những đòn đánh như vậy, do Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) áp dụng chính sách kiểm soát thông tin chặt chẽ và không tiết lộ cụ thể tổn thất trong xung đột.
Trong báo cáo tình hình chiến sự hôm 26/3, IDF chỉ xác nhận nhiều binh sĩ thuộc Lữ đoàn Thiết giáp số 7 đã bị thương, trong đó một người thiệt mạng. "Chưa rõ những trường hợp này có phải do drone FPV của Hezbollah gây ra hay không, nhưng Lữ đoàn 7 là đơn vị chuyên vận hành xe tăng Merkava Mark 4", Brobst cho hay.
Một quan chức cấp cao giấu tên của IDF cho biết các video cho thấy Hezbollah sở hữu drone tự sát có độ chính xác cao, đủ khả năng nhắm vào các điểm yếu trên xe tăng. "Video cho thấy một số đòn đánh có thể là thật, song chúng không thể hiện thiệt hại đối với xe tăng Merkava. Dù vậy, drone vẫn là mối đe dọa hiện hữu và ngày càng gia tăng", người này cho hay.
Xe tăng chủ lực Merkava Mark 4M được Israel triển khai từ năm 2011, có đặc điểm nổi bật là hệ thống phòng thủ chủ động Trophy được ví như tấm "màn thép" bảo vệ phương tiện trước tên lửa dẫn đường và đạn chống tăng.
Hệ thống này bao gồm các cảm biến, radar cảnh giới, máy tính và tổ hợp đánh chặn. Radar Trophy có thể quét khu vực 360 độ quanh xe để phát hiện vũ khí chống tăng bắn tới. Khi phát hiện mục tiêu, máy tính sẽ phân tích và ra lệnh phóng các quả đạn kim loại để vô hiệu hóa mối đe dọa trước khi nó tiếp cận giáp chính của xe tăng.
Điều này khiến Merkava Mark 4M được mệnh danh là mẫu xe tăng được bảo vệ tốt nhất thế giới hiện nay. Tuy nhiên, các biện pháp bảo vệ trên dòng Merkava Mark 4M đã không thể đối phó được drone tự sát, vũ khí ngày càng phổ biến trong các xung đột.
