Bộ trưởng Hải quân Mỹ John Phelan ngày 22/4 tới Đồi Capitol, gặp gỡ các nghị sĩ để thảo luận về kế hoạch đóng một lớp chiến hạm mới được đặt theo tên của Tổng thống Donald Trump, cũng như đệ trình đề xuất ngân sách của Lầu Năm Góc.
Thiết giáp hạm lớp Trump là điều mà Tổng thống Mỹ mong muốn nhất từ Phelan, nhà đầu tư và sưu tầm nghệ thuật được ông chọn làm Bộ trưởng Hải quân sau khi đắc cử nhiệm kỳ hai.
“Chúng sẽ là những con tàu nhanh nhất, lớn nhất và mạnh hơn gấp 100 lần so với bất kỳ chiến hạm nào từng được chế tạo”, ông Trump tuyên bố tại cuộc họp báo ở khu nghỉ dưỡng Mar-a-Lago hồi tháng 12/2025.
Phelan được giao nhiệm vụ phải bàn giao thiết giáp hạm lớp Trump đầu tiên vào năm 2028. Song đây là một mốc thời gian gần như bất khả thi và chương trình chế tạo thiết giáp hạm lớp Trump cũng đã gây ra nhiều bất đồng bên trong Lầu Năm Góc.
5 quan chức am hiểu vấn đề từ Lầu Năm Góc cho biết trong khi Phelan kiên trì với ý tưởng xây dựng những chiến hạm khổng lồ tốn kém hàng tỷ USD, Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth và Thứ trưởng Steve Feinberg lại muốn chuyển hướng sang các tàu mặt nước không người lái nhỏ gọn, có giá thành rẻ và linh hoạt hơn.
Chiến hạm đầu tiên thuộc lớp Trump có giá dự kiến 17 tỷ USD, đắt hơn 4 tỷ USD so với siêu tàu sân bay lớp Ford. Những con tàu đắt đỏ như vậy sẽ khiến Bộ Quốc phòng tiêu tốn hàng tỷ USD chỉ riêng cho khâu phát triển, chúng “hoàn toàn không phù hợp với định hướng mà ông Hegseth và Feinberg mong muốn”, một nguồn tin cho hay.
Trong khi Phelan thuyết trình trước các nghị sĩ về dự án này, một cuộc họp khác đang diễn ra tại Nhà Trắng nhằm quyết định về chiếc ghế Bộ trưởng Hải quân của ông, theo các quan chức Mỹ.
Trong cuộc họp, Bộ trưởng Hegseth và Thứ trưởng Feinberg lập luận rằng Phelan không hành động đủ nhanh đối với ưu tiên đóng tàu mà Tổng thống Trump đặt ra. Họ xác định rằng hải quân Mỹ cần một đội ngũ lãnh đạo mới.
Phelan sau đó nhận được cuộc gọi từ Bộ trưởng Quốc phòng Hegseth, yêu cầu ông từ chức.
Trong nỗ lực cuối cùng nhằm cứu vãn sự nghiệp, Phelan đã gọi nhiều cuộc điện thoại, gồm cả cho trợ lý của Tổng thống, nói rằng ông cần nói chuyện với ông Trump.
Sau đó Phelan đi đến Nhà Trắng và ngồi ở sảnh Cánh Tây hơn một giờ vào tối 22/4. Ông muốn chờ xem liệu Tổng thống Trump, người bạn và người hàng xóm lâu năm của mình, có thể giúp ông giữ lại chiếc ghế Bộ trưởng Hải quân hay không.
Khi gặp Tổng thống, Phelan đã xin được giữ lại chức vụ, nhưng cuối cùng phải ra về trong nỗi thất vọng, các quan chức Mỹ giấu tên nói với WSJ.
Tổng thống Trump đã đứng về phía Bộ trưởng Hegseth thay vì người bạn lâu năm từng gây quỹ hàng triệu USD cho chiến dịch tranh cử của ông trước đây. Các quan chức chính quyền cho biết ông Trump đã chỉ thị cho người đứng đầu Lầu Năm Góc trực tiếp xử lý việc sa thải Phelan.
Phát biểu tại Nhà Trắng vào hôm 23/4, Tổng thống Trump thừa nhận Phelan “đã có một số xung đột với những người khác, chủ yếu là về việc đóng và mua tàu. Tôi đang thúc đẩy mạnh mẽ chương trình đóng tàu mới và bằng cách nào đó ông ấy đã không hòa hợp được với họ”.
Ông Phelan là Bộ trưởng Hải quân đầu tiên bị buộc rời khỏi Bộ Quốc phòng trong chính quyền Tổng thống Donald Trump nhiệm kỳ này. Ông cho biết việc phục vụ trên cương vị Bộ trưởng Hải quân là “vinh dự của cuộc đời tôi”.
Việc Phelan cố gắng nói chuyện trực tiếp với ông Trump trước khi chấp nhận quyết định từ Bộ trưởng Quốc phòng đã chỉ ra một lý do khiến ông mất chức: Ông đã hành động vượt cấp mà không tuân thủ chuỗi chỉ huy, theo những người am hiểu vấn đề. Tổng thống Mỹ xem đó là điều khó có thể chấp nhận.
WSJ trước đó đã đưa tin rằng Bộ trưởng Hegseth và Thứ trưởng Feinberg vài tháng trước đã đặc biệt khó chịu khi ông Phelan trực tiếp đề xuất ý tưởng về chiến hạm lớp Trump với Tổng thống mà không thông qua cấp trên.
Theo những người am hiểu vấn đề, ông Hegseth và Feinberg đã nỗ lực gạt ông Phelan sang một bên trong những tháng gần đây bằng cách tước đi một số quyền hạn vốn thuộc về Bộ trưởng Hải quân.
Năm ngoái, Feinberg đã bổ nhiệm “đặc phái viên” về thu mua tàu ngầm, báo cáo trực tiếp với ông, trong khi vấn đề này thông thường nằm trong quyền hạn của hải quân. Ngoài ra, Feinberg thường không mời Phelan tham dự các cuộc họp với các giám đốc điều hành hãng đóng tàu hàng đầu.
Ông Phelan từng đóng vai trò nổi bật trong việc thuyết phục ông Trump về các con tàu mới và việc phục hưng ngành đóng tàu của Mỹ. Ông cho Tổng thống xem các bức tranh sơn dầu về những chiến hạm vĩ đại của hải quân từ thời kỳ trước.
Tổng thống Mỹ sau đó nhiều lần nói về kế hoạch xây dựng đội thiết giáp hạm lớp Trump mới. Trong trí tưởng tượng của ông Trump, chiến hạm này sẽ có lượng giãn nước 40.000 tấn và trang bị đầy đủ hệ thống laser và tên lửa siêu vượt âm. Chính quyền của ông đang yêu cầu 65,8 tỷ USD cho việc đóng tàu trong tổng ngân sách quốc phòng trị giá 1,5 nghìn tỷ USD.
Nhưng các quan chức quốc phòng cấp cao cho biết chương trình này đối mặt nhiều thách thức, vì ngành công nghiệp Mỹ vốn không đủ năng lực để đóng những con tàu như vậy.
Ông Phelan gần đây gợi ý Mỹ có thể dựa vào các xưởng đóng tàu châu Âu để kịp tiến độ, nhưng ông Trump đã bác bỏ ý tưởng này. Ông chủ Nhà Trắng tuyên bố các con tàu sẽ được chế tạo tại Mỹ và bằng thép của nước này.
Nhà của Phelan ở Florida và nằm ngay cùng con phố với khu dinh thự Mar-a-Lago của ông Trump, nơi hai người thường xuyên dùng bữa tối cùng nhau. Năm ngoái, Phelan từng nói với các nhà lập pháp rằng ông đã nhắn tin thảo luận với Tổng thống về vấn đề đóng tàu vào giữa đêm.
Tuy nhiên, mối quan hệ thân thiết đó không đủ để giúp cứu vãn công việc của Phelan. Ông Trump đã đăng một bài viết trên mạng xã hội ngày 23/4 dường như để xoa dịu cảm xúc của người bạn tỷ phú.
“John Phelan là người bạn lâu năm, người đã làm một công việc xuất sắc”, ông Trump viết.
Theo Hãng tin Reuters, Cơ quan Khảo sát địa chất Mỹ (USGS) cho biết một dư chấn mạnh 4,6 độ đã xảy ra phía bắc thủ đô Caracas của Venezuela vào sáng 29-6 (giờ địa phương), với tâm chấn ở độ sâu khoảng 10km.
Chủ tịch Quốc hội Venezuela Jorge Rodriguez cho biết hiện chưa ghi nhận thiệt hại nào do trận dư chấn này gây ra.
Dư chấn diễn ra gần một tuần sau khi hai trận động đất mạnh 7,2 và 7,5 độ làm rung chuyển Venezuela, khiến ít nhất 1.450 người thiệt mạng và 3.150 người bị thương, cùng khoảng 50.000 người được cho là vẫn còn mất tích.
Các nỗ lực cứu hộ đang được tập trung triển khai tại bang La Guaira - khu vực chịu thiệt hại nặng nề nhất.
Các kỹ sư Venezuela đang kêu gọi chính phủ khẩn trương cho kiểm tra toàn bộ các khu nhà ở công, sau khi trận động đất kép san phẳng một phần khu phức hợp mang tên cố lãnh đạo Hugo Chavéz, gồm 1.100 căn hộ, ở bang La Guaira.
Khu chung cư này còn được gọi với cái tên Los Cocos theo tên của bãi biển gần đó. Đây là nơi tái định cư cho người dân chịu ảnh hưởng của trận lũ quét kinh hoàng năm 1999 ở La Guaira.
Dù chưa có kết luận chính xác về nguyên nhân khiến các tòa nhà sập đổ, một số kỹ sư và chuyên gia xây dựng không loại trừ khả năng việc thực thi lỏng lẻo các quy định về xây dựng, cấp phép và thiếu bảo trì trong nhiều năm đã khiến thiệt hại thêm nghiêm trọng.
Bên cạnh đó, các kỹ sư cũng chỉ ra rằng nền đất yếu tại bang La Guaira cũng là rủi ro với các công trình tại khu vực này.
Theo ông Richard Casanova - Giám đốc Trường cao đẳng Kỹ sư Venezuela, nơi này có địa hình núi cao sát biển và đất mềm, nên rất dễ bị phá hủy khi xảy ra động đất.
Giáo sư đại học và kỹ sư xây dựng Nicolás Labrópoulos giải thích thêm rằng lớp cát, sỏi và đất tại La Guaira khiến sóng địa chấn truyền chậm hơn nhưng lại mạnh hơn, làm gia tăng mức độ rung lắc.
Ông cho biết nhiều dự án tư nhân cũng bị sập do nền đất yếu, tình trạng ăn mòn và thiếu kiểm soát chất lượng. Nhiều công trình cũ cũng không được gia cố sau khi Venezuela sửa đổi quy định xây dựng sau trận động đất năm 1967.
Bên cạnh đó, các kỹ sư và chuyên gia cho rằng các khu nhà ở công như Los Cocos được xây dựng trong thời gian gấp rút theo chương trình của chính phủ và thiếu giám sát, khiến chất lượng không được kiểm soát.
Các tiêu chuẩn ở công trình công không được thực thi nghiêm cũng tạo tiền lệ để khu vực tư nhân cắt giảm quy trình.
Tổng thống Trump dự kiến sẽ đến Bắc Kinh vào ngày 13.5, trước thềm các cuộc đàm phán dự kiến diễn ra vào ngày 14 và 15.5, theo Reuters. Đây sẽ là chuyến thăm Trung Quốc đầu tiên của ông Trump kể từ năm 2017.
Reuters hôm nay dẫn lời giới chức Mỹ cho hay Tổng thống Trump và Chủ tịch Tập dự kiến sẽ thảo luận về các vấn đề Iran, Đài Loan, trí tuệ nhân tạo và vũ khí hạt nhân, khi hai bên cân nhắc việc gia hạn một thỏa thuận khoáng sản quan trọng.
Cũng theo các quan chức Mỹ, hai bên dự kiến sẽ nhất trí về những diễn đàn nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho thương mại và đầu tư song phương, trong khi Trung Quốc dự kiến sẽ công bố những thương vụ liên quan đến máy bay Boeing, nông sản và năng lượng của Mỹ.
Hôm 10.5, Bộ Thương mại Trung Quốc thông báo theo thỏa thuận giữa Trung Quốc và Mỹ, Phó thủ tướng Trung Quốc Hà Lập Phong sẽ dẫn đầu phái đoàn đến Hàn Quốc để tham vấn với Mỹ về kinh tế và thương mại từ ngày 12-13.5, theo Tân Hoa xã.
Phản ứng về chuyến thăm Trung Quốc của Tổng thống Trump, Trưởng Cơ quan Đối ngoại Đài Loan Lâm Giai Long nói với các phóng viên rằng chính quyền Đài Loan đang theo dõi sát sao cuộc gặp sắp tới giữa hai ông Trump và Tập.
"Chúng tôi cũng đã duy trì liên lạc liên tục với Mỹ... Chúng tôi tin tưởng vào sự phát triển ổn định của quan hệ Đài Loan - Mỹ. Chính phủ Mỹ đã nhiều lần bày tỏ rằng chính sách của họ đối với Đài Loan sẽ không thay đổi", ông Lâm nhấn mạnh.
Tờ Bangkok Post ngày 16.5 đưa tin ít nhất 8 người thiệt mạng và nhiều người khác bị thương sau vụ va chạm giữa đoàn tàu hỏa và xe buýt gần ga Makkasan trên tuyến đường sắt Airport Rail Link ở Bangkok (Thái Lan).
Đồn cảnh sát Makkasan nhận được thông báo qua đường dây nóng khẩn cấp lúc 15 giờ 42 ngày 16.5 (giờ địa phương) về một vụ cháy liên quan đến một xe buýt gần ga đường sắt sân bay trên đường Asok-Din Daeng thuộc quận Huai Khwang. Lực lượng cứu hỏa và cứu hộ đã được điều động đến hiện trường.
Thông tin ban đầu cho biết một đoàn tàu chở hàng đã va chạm với một xe buýt và một xe máy, gây ra hỏa hoạn.
Ngọn lửa bao trùm chiếc xe buýt chỉ trong vài phút. Tiếng nổ vang lên liên tục khi lính cứu hỏa chiến đấu với ngọn lửa và cuối cùng đã khống chế thành công. Sau đó, lực lượng cứu hộ đã tìm thấy thi thể của 8 hành khách bên trong xe buýt.
Các nhân chứng cho biết vụ tai nạn xảy ra khi chiếc xe buýt chạy qua đường ray và tàu hỏa không kịp dừng lại, dẫn đến vụ va chạm gây ra hỏa hoạn lớn.
Khi bị đoàn tàu kéo lê, chiếc xe buýt đã đâm vào các ô tô và xe máy gần đó, khiến nhiều phương tiện bốc cháy.
Các nhân chứng cho biết trước khi xảy ra vụ việc, họ nhận thấy rào chắn đường ray dường như bị trục trặc. Video được đăng tải trực tuyến ghi lại khoảnh khắc va chạm dường như cho thấy rào chắn bị kẹt.
Một số người tham gia giao thông khác trên ô tô và xe máy cũng bị thương trong vụ việc. Các quan chức đã sơ cứu và đưa những người bị thương đến các bệnh viện gần đó để điều trị.
Thứ trưởng Giao thông Thái Lan Siripong Angkasakulkiat cho biết chiếc xe buýt đã dừng lại trên đường ray tại đèn đỏ, khiến rào chắn giao thông không thể đóng lại.
Ông cho biết thêm, đoàn tàu chở container đã không kịp dừng lại để tránh va chạm với xe buýt. "Tám người thiệt mạng và 32 người bị thương, những người bị thương đang được điều trị tại nhiều bệnh viện khác nhau. Cả 8 người thiệt mạng đều ở trên xe buýt", theo ông Siripong.
Bộ Giao thông vận tải Thái Lan, Tổng Công ty đường sắt Thái Lan và Cơ quan Quản lý Vận tải công cộng Bangkok (BMTA), đơn vị vận hành xe buýt, đang tiếp tục theo dõi tình hình vụ việc.
Thống đốc Bangkok Chadchart Sittipunt, Thứ trưởng Bộ Giao thông vận tải Thái Lan Siripong Angkasakulkiat và Giám đốc BMTA Kittikan Chomduang Jaruworapolkul đã có mặt tại hiện trường để giám sát công tác ứng phó vụ tàu hỏa tông xe buýt ở Bangkok.
