Lanre Dokun, bác sĩ tâm thần ở New York, cho biết ông gặp không ít bệnh nhân trẻ xem tiền bạc như một nỗi ám ảnh dai dẳng. Với người lớn tuổi, nỗi ám ảnh này thường gắn với biến cố cụ thể như mất việc hoặc chi phí chữa bệnh tăng cao. Nhưng ở nhóm trẻ hơn, Dokun nhận thấy tiền bạc đã trở thành “yếu tố gây căng thẳng mạn tính” với họ.
Tại Mỹ, Gen Z (cách gọi những người sinh từ khoảng năm 1997 đến 2012) đang dần được xem là thế hệ sớm ý thức về tiền bạc và cũng rất thận trọng trong chi tiêu. Khảo sát của tập đoàn dịch vụ tài chính đa quốc gia Charles Schwab năm 2024 cho thấy độ tuổi trung bình bắt đầu tiết kiệm của Gen Z là 18, sớm hơn nhiều so với thế hệ trước. Gần một nửa những người tham gia khảo sát cho biết họ đã bắt đầu đầu tư trước tuổi 20.
Một nghiên cứu của Viện Công ty Đầu tư (ICI), một hãng tư vấn toàn cầu có trụ sở chính ở Washington và hai văn phòng tại London cùng Brussels, cũng cho thấy các hộ gia đình Gen Z có mức đóng góp tài sản vào tài khoản hưu trí nhiều gấp ba so với thế hệ trước đây, nếu xét ở cùng độ tuổi và điều chỉnh theo lạm phát.
Joelle Remy, một nhà tư vấn tài chính ở Chicago, chứng kiến nhiều người trẻ tính toán rất sớm cho từng bước học tập và nghề nghiệp. Có người tìm cách lấy thêm tín chỉ từ bậc phổ thông để tốt nghiệp đại học sớm hơn, qua đó giảm chi phí cho học tập. Có trường hợp còn đi làm từ năm 16 tuổi và dành dụm cho bậc cao học. Một số khách hàng Gen Z của bà tích lũy được khoản tiền lớn hơn cả thế hệ sinh năm 1981-1996 nếu xét ở cùng độ tuổi.
Điều này có vẻ mâu thuẫn với định kiến lâu nay về Gen Z như một thế hệ “Peter Pan” mãi không chịu lớn: chần chừ dọn ra ở riêng, kết hôn muộn, trì hoãn mua nhà và chậm bước vào những cột mốc trưởng thành truyền thống.
Tuy nhiên, cách thế hệ này tại Mỹ “chậm lớn” có thể là sự chuẩn bị kỹ lưỡng và thận trọng hơn cho tương lai. Nhiều người trẻ tại Mỹ có lẽ đang cảm thấy bất an nhiều hơn thế hệ đi trước vì cảm thấy tương lai nhiều bất trắc.
Gen Z tại Mỹ trưởng thành đúng lúc chi phí cho các mục tiêu cơ bản của đời sống tăng vọt. Giá nhà ở cao, đặc biệt tại các thành phố lớn và chi phí nuôi con tăng liên tục trong nhiều năm. Những điểm tựa mà các thế hệ trước từng quen thuộc như việc làm ổn định hay lương hưu ngày càng hiếm. Với nhiều người trẻ, giấc mơ về một căn nhà, gia đình nhỏ hay cuộc sống đủ đầy ngày càng xa vời.
Michael Tenam, 23 tuổi, làm việc trong ngành công nghệ thông tin tại Brooklyn, là một trường hợp điển hình. Dù có thu nhập khoảng 90.000 USD mỗi năm, anh vẫn sống cùng bố mẹ, vừa trả dần nợ học phí, vừa cân nhắc liệu vài năm nữa có đủ điều kiện thuê chỗ ở riêng hay không.
Việc sở hữu nhà riêng với Tenam “dường như là điều không thể”. Hầu hết bạn bè của anh cũng trong hoàn cảnh tương tự, nên chuyện sống cùng gia đình không còn gây xấu hổ như xưa.
Shannon E. Cavanagh, nhà xã hội học tại Đại học Texas ở Austin, cho biết bà từng thấy khá lạ khi một nghiên cứu sinh lại trích cả phần tiền trợ cấp ít ỏi để dành cho những năm tháng xế chiều. Cavanagh cho biết hồi ở cùng độ tuổi như vậy, bà vẫn tin tưởng hệ thống an sinh xã hội sẽ bảo vệ mình, còn cơ hội tìm việc thì luôn rộng mở, không cần nghĩ đến dành dụm cho mai sau.
Sự thận trọng về tài chính của Gen Z không hoàn toàn tiêu cực. Nhà tư vấn tài chính Joelle Remy cho rằng kỷ luật có thể đem lại cảm giác chủ động hơn trong cuộc sống. Tuy nhiên, điều mâu thuẫn là Gen Z giờ đây có kỷ luật tài chính mà chưa chắc cảm thấy tự do.
Họ uống ít rượu hơn, ít quan hệ tình cảm hơn và thường tránh các lựa chọn nhiều rủi ro. Theo chuyên gia Cavanagh, có quá nhiều niềm vui của tuổi trẻ bị “gác lại” trong đời sống người trẻ Mỹ.
Tất nhiên, không phải Gen Z nào cũng có điều kiện tích cóp, nhiều người đơn giản không còn khoản dư nào để cất giữ.
Khảo sát được Northwestern Mutual, công ty tài chính và bảo hiểm ở bang Wisconsin, công bố trong tháng 3 cho thấy gần 1/3 người Mỹ ở độ tuổi 18-29 đang cân nhắc hoặc đã bỏ tiền vào các trò cá cược may rủi. 80% trong nhóm này, tỷ lệ cao nhất trong các thế hệ, cho biết họ làm như vậy vì cảm thấy tình hình tài chính bản thân đang tụt lại quá xa so với mặt bằng chung và “liều thì mới ăn nhiều”.
Một bộ phận khác lại có thái độ mà theo Rebecca Palmer, người đứng đầu bộ phận tư vấn tài chính tại Fruitful, công ty chuyên về lập kế hoạch tài chính cho nhóm khách 20-40 tuổi, gọi là “chủ nghĩa hư vô tài chính”. Những người này thậm chí đã từ bỏ niềm tin rằng việc kiên trì tiết kiệm sẽ giúp họ đạt được mục tiêu cuộc đời như mua nhà hay có cuộc sống ổn định.
Các chuyên gia cho rằng Gen Z vẫn có thể thay đổi góc nhìn sang hướng lạc quan hơn trong tương lai. Daryl Fairweather, chuyên gia kinh tế của công ty bất động sản Redfin, dự báo cơ hội sở hữu nhà sẽ trở nên dễ dàng hơn với người Mỹ vào năm 2035, khi nhiều người thuộc Gen Z bước vào nửa cuối nhóm tuổi 30 và nguồn cung nhà nhiều hơn.
Tổng thống Ba Lan Karol Nawrocki hôm 8/7 gặp người đồng cấp Ukraine Volodymyr Zelensky tại Ankara, trong lúc quan hệ hai nước căng thẳng vì nhóm kháng chiến UPA từ thời Thế chiến II.
Mâu thuẫn bùng phát vài tuần trước, khi Tổng thống Zelensky đổi tên một đơn vị quân đội Ukraine thành "Những anh hùng UPA". UPA là tên một nhóm nổi dậy dân tộc chủ nghĩa thời Thế chiến II, được một số người Ukraine coi là "anh hùng".
Quyết định này đã vấp phải phản ứng quyết liệt từ Ba Lan, bởi UPA bị cáo buộc tham gia các cuộc thảm sát Volhynia giai đoạn 1943-1945. Ba Lan cho rằng khoảng 100.000 người Ba Lan đã bị các lực lượng dân tộc chủ nghĩa Ukraine sát hại trong giai đoạn này. Hàng nghìn người Ukraine cũng thiệt mạng trong các cuộc trả đũa sau đó.
Dù tuyên bố điều chắc chắn không thay đổi với cả Ukraine và Ba Lan đó là "Nga vẫn là mối đe dọa chính", ông Nawrocki thừa nhận cả ông và người đồng cấp Zelensky "đã không thể giải quyết những vấn đề lịch sử".
"Vì vấn đề này rất quan trọng đối với người Ba Lan, chúng tôi mong Ukraine hiểu rằng lá cờ của Banderite sẽ hạn chế tương lai của Ukraine trong EU", ông Nawrocki nói.
Lá cờ Banderite là biểu tượng gắn liền với UPA trong thời kỳ Thế chiến II, được dùng để chỉ những người đi theo tư tưởng hoặc phong trào của Stepan Bandera, một lãnh đạo dân tộc chủ nghĩa cực đoan của Ukraine.
Tổng thống Zelensky ký đơn xin gia nhập EU hồi cuối tháng 2/2022, vài ngày sau khi Nga phát động chiến dịch tấn công nước này. Nỗ lực xin gia nhập EU của Ukraine từng gặp nhiều thách thức do chính phủ Hungary dưới thời thủ tướng Viktor Orban sử dụng quyền phủ quyết.
EU chỉ nối lại các cuộc đàm phán gia nhập với Ukraine hồi cuối tháng trước, sau khi ông Orban thất cử. Tuy nhiên, tiến trình này có thể tiếp tục bị trì hoãn nếu Ba Lan, quốc gia thành viên EU, phản đối.
Tổng thống Ukraine Zelensky trong khi đó đăng trên mạng xã hội X rằng hai bên "đã nhất trí tiếp tục đối thoại".
Dù xảy ra mâu thuẫn gần đây, Ba Lan vẫn tiếp tục đóng vai trò là trung tâm trung chuyển phần lớn viện trợ quân sự và nhân đạo cho Ukraine. Chính phủ thân châu Âu của Thủ tướng Ba Lan Donald Tusk đã nhiều lần kêu gọi giảm leo thang căng thẳng trong quan hệ song phương.
Thủ tướng Na Uy Jonas Gahr Store, 65 tuổi, được FIFA và Chủ tịch Liên đoàn Bóng đá Na Uy Lise Klaveness mời tới xem trận ra quân của đội tuyển nước này gặp Iraq trong khuôn khổ World Cup ngày 16/6 tại Boston, bang Massachusetts, Mỹ.
Một ngày trước trận đấu, Thủ tướng Store mặc áo tập và quần short của đội tuyển Na Uy chạy bộ trên đường phố Boston, vừa chạy vừa trả lời câu hỏi của phóng viên. Nhóm vệ sĩ và mật vụ Mỹ theo sát phía sau.
"Đây là chuyến đi rất thú vị, không hoàn toàn vì công việc mà vì nó cho tôi được trải nghiệm khía cạnh rất hấp dẫn trong trọng trách của mình", ông nói với phóng viên.
Ông Store, người nhậm chức Thủ tướng từ tháng 10/2021, nhấn mạnh vai trò của sức mạnh tập thể khi đánh giá cơ hội của Na Uy tại bảng I, nơi họ sẽ lần lượt gặp Iraq, Senegal và Pháp trong kỳ World Cup đầu tiên kể từ năm 1998.
"Chúng tôi luôn có những cầu thủ giỏi. Bây giờ cũng vậy, thậm chí là những cầu thủ rất xuất sắc. Nhưng nếu họ không thi đấu theo tinh thần tập thể, thì ngay cả những cá nhân vượt trội cũng có thể thất bại", Thủ tướng Na Uy cho hay.
Na Uy hiện sở hữu một trong những ngôi sao lớn nhất của bóng đá thế giới là tiền đạo Erling Haaland, người nổi bật nhất trong đội hình của huấn luyện viên Stale Solbakken.
"Cậu ấy là tiền đạo xuất sắc nhất thế giới. Không ai có thể 'ăn may' để đạt tới vị trí đó được. Thật phi thường. Cậu ấy đã trở thành siêu sao, cùng đẳng cấp với những người được đánh giá cao nhất", ông Store hào hứng nhận xét.
Thủ tướng Na Uy cũng tiết lộ ông sẽ trở về nước ngay sau trận ra quân của đội nhà. "Cá nhân cầu thủ ghi bàn, nhưng đội bóng mới là bên giành chiến thắng", lãnh đạo này nhấn mạnh.
"Sau đợt giao tranh hôm nay, Israel và Hezbollah hiện đã ngừng bắn", một quan chức Mỹ nói với Reuters ngày 19/6, thêm rằng thời điểm thỏa thuận bắt đầu có hiệu lực là khoảng 16h (20 giờ Hà Nội).
AFP dẫn lời một quan chức vùng Vịnh xác nhận Israel và Hezbollah nhất trí ngừng bắn nhờ nỗ lực trung gian của Qatar, Mỹ và Iran.
Một quan chức Israel cấp cao nói Tel Aviv sẽ thực hiện lệnh ngừng bắn, miễn là Hezbollah không tấn công nước này. Quân đội Israel sẽ tiếp tục hiện diện ở khu vực đang kiểm soát ở miền nam Lebanon.
Một quan chức chính trị Hezbollah cho biết Iran đã nói với nhóm vũ trang rằng Tehran không thể tiếp tục đàm phán với Washington nếu không có một lệnh ngừng bắn hiệu quả.
Phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baghaei không bình luận về nội dung trao đổi này, chỉ cảnh báo Mỹ phải chịu trách nhiệm trực tiếp về các cuộc tấn công của Israel ở Lebanon. Ông lưu ý Tehran sẽ dùng mọi biện pháp cần thiết để bảo vệ lợi ích, an ninh và đồng minh của mình.
Quân đội Israel hôm nay thông báo đã tấn công hơn 80 mục tiêu Hezbollah ở Lebanon và hạ sát hàng chục thành viên của nhóm vũ trang được Iran hậu thuẫn này.
Giới chức Lebanon cho biết 21 người đã thiệt mạng trong các đòn không kích của Israel ở miền nam. Quân đội Israel ghi nhận 4 quân nhân, trong đó có một tiểu đoàn trưởng, thiệt mạng sau khi một xe tăng bị Hezbollah tập kích.
Đây là lần đầu IDF hứng thiệt hại về nhân mạng kể từ khi Mỹ - Iran ký bản ghi nhớ, trong đó có điều khoản khẳng định Israel phải chấm dứt chiến dịch ở Lebanon.
Lebanon bị kéo vào xung đột Trung Đông từ ngày 2/3, khi nhóm vũ trang Hezbollah khai hỏa rocket nhằm vào lãnh thổ Israel để trả đũa vụ lãnh tụ tối cao Iran Ali Khamenei bị hạ sát trong chiến dịch không kích của Mỹ - Israel. Israel đáp trả bằng cách tiến hành các cuộc không kích trên khắp Lebanon, đồng thời điều quân vào miền nam quốc gia láng giềng. Trong khi đó, Hezbollah khẳng định sẽ tiếp tục chiến đấu cho tới khi lực lượng Israel rời khỏi Lebanon.
Hai bên từng đạt lệnh ngừng bắn vào ngày 17/4 và ngày 3/6, nhưng giao tranh sau đó vẫn tái diễn.
