Ngày 2/7, tại kỳ họp thứ 2 Hội đồng nhân dân (HĐND) tỉnh Đắk Lắk khóa XI, nhiệm kỳ 2026-2031, nhiều nội dung liên quan đến công tác bảo tồn di sản văn hóa đã được đưa ra chất vấn.
Đại biểu Nguyễn Văn Hoàng, Phó Trưởng Ban Văn hóa – Xã hội HĐND tỉnh Đắk Lắk, cho biết trên địa bàn tỉnh đang lưu giữ nhiều tài liệu, hiện vật lịch sử có giá trị trong đó có các sắc phong (văn bản do nhà vua ban tặng trong thời phong kiến), ấn chỉ, gia phả, văn bản Hán Nôm…
Theo ông Hoàng, do tác động của thời gian, điều kiện bảo quản còn hạn chế cùng ảnh hưởng nặng nề của đợt mưa lũ cuối năm 2025, nhiều hiện vật đã hư hỏng, xuống cấp, thậm chí đứng trước nguy cơ không thể phục hồi.
Đại biểu dẫn chứng trường hợp các sắc phong tại di tích quốc gia Lẫm Phú Lâm (phường Phú Yên) cùng nhiều địa điểm khác đã bị hư hại nghiêm trọng sau lũ. Từ thực tế trên, ông Hoàng đề nghị Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch làm rõ trách nhiệm trong công tác quản lý và nêu rõ các kế hoạch đánh giá thiệt hại, hỗ trợ phục hồi, bảo quản các di sản bị ảnh hưởng.
Nỗ lực phục hồi các tài liệu lịch sử bị hư hỏng sau bão lũ
Trả lời chất vấn, ông Trần Hồng Tiến, Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Đắk Lắk, cho biết các sắc phong, ấn chỉ, tài liệu cổ, các hiện vật thờ tự được lưu giữ phân tán tại nhiều gia đình, dòng họ, đình, đền, miếu, nhà thờ họ và các di tích lịch sử – văn hóa.
Theo ông Tiến, phần lớn tài liệu được làm từ giấy, vải, mực và son nên rất dễ bị tác động bởi độ ẩm, ánh sáng, nấm mốc, côn trùng và sự thay đổi nhiệt độ. Nhiều nơi vẫn bảo quản trong tủ gỗ, hòm hoặc gian thờ, chưa có hộp bảo quản chuyên dụng, chưa kiểm soát được độ ẩm cũng như chưa xây dựng phương án di chuyển hiện vật khi xảy ra thiên tai.
Ông cho rằng một số gia đình, dòng họ còn e ngại đưa hiện vật đi phục hồi vì liên quan đến quyền sở hữu, tín ngưỡng và phong tục truyền thống. Trong khi đó, việc lồng ghép công tác bảo vệ di sản vào phương án phòng, chống thiên tai tại cơ sở chưa được thực hiện đồng bộ.
Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch cho biết các đợt mưa lớn và ngập lụt cuối năm 2025 đã tác động trực tiếp đến nhiều địa điểm lưu giữ tài liệu cổ, khiến nhiều sắc phong, gia phả và văn bản Hán Nôm có niên đại hàng trăm năm bị ẩm mốc, bong tróc và xuống cấp nhanh chóng.
“Nguy cơ lớn nhất hiện nay không phải là mất hiện vật ngay lập tức mà là sự xuống cấp âm thầm theo thời gian. Nếu không sớm kiểm kê, số hóa và bảo quản chuyên nghiệp, nhiều tài liệu gốc có giá trị đặc biệt sẽ bị hư hỏng không thể phục hồi trong những năm tới”, ông Tiến nhấn mạnh.
Đối với các sắc phong tại di tích Lẫm Phú Lâm, ông Tiến cho biết khu vực này bị ngập sâu từ 1,5 đến 1,7m trong đợt lũ cuối năm 2025 khiến các sắc phong bị ngâm trong nước nhiều ngày.
Sau khi nước rút, Bảo tàng Phú Yên đã xử lý bảo quản tạm thời bằng thiết bị hút ẩm, khử trùng hòm đựng sắc phong bằng dung dịch cồn và mở, hong khô được một sắc phong thời vua Khải Định năm thứ 9 (năm 1924). Những sắc phong còn lại do đã quá cũ, giấy bị kết dính nghiêm trọng sau khi ngâm nước nên chưa thể mở, đang tiếp tục được hút ẩm và bảo quản nguyên trạng trong hòm lưu giữ.
Ông Tiến cho biết trước thực trạng nhiều di sản văn hóa bị hư hại sau trận lũ lịch sử, Sở đã báo cáo Văn phòng UNESCO tại Hà Nội để khảo sát, đánh giá mức độ thiệt hại đối với hệ thống di tích trên địa bàn, trong đó có di tích quốc gia Lẫm Phú Lâm.
Đoàn công tác của UNESCO đã khảo sát các di sản bị ảnh hưởng bởi lũ lụt. Sau đó, Sở đã phối hợp với Văn phòng UNESCO tại Việt Nam đề xuất phi dự án “Hỗ trợ ứng phó khẩn cấp đối với di sản văn hóa tại miền Trung Việt Nam sau các đợt bão liên tiếp và lũ lụt lịch sử năm 2025”.
Dự kiến dự án sẽ triển khai từ tháng 6 đến tháng 8, tập trung hỗ trợ di tích Lẫm Phú Lâm và di tích Thành An Thổ (xã Tuy An Bắc) để đánh giá hiện trạng sắc phong, tài liệu cổ, hiện vật bị ngập lụt; làm sạch, bảo quản, phục hồi các hiện vật đủ điều kiện; tư vấn giải pháp lưu trữ lâu dài.
Theo Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, đơn vị sẽ tham mưu UBND tỉnh có phương án huy động các nguồn lực từ ngân sách nhà nước, các chương trình mục tiêu về văn hóa và nguồn xã hội hóa để từng bước bảo tồn, phát huy giá trị các di sản tư liệu.
Như Thanh Niên đưa tin, Bộ Công thương vừa ban hành Kế hoạch hành động tăng cường tiết kiệm và phát triển điện mặt trời mái nhà. Kế hoạch phấn đấu tiết kiệm tối thiểu 3% lượng điện toàn quốc năm 2026 và đạt mục tiêu 10% công sở, hộ gia đình dùng điện mặt trời… Ngoài ra, Bộ đề xuất quy chuẩn yêu cầu công trình mới phải thiết kế "sẵn sàng cho điện mặt trời". Chủ trương này lập tức nhận được sự quan tâm lớn từ bạn đọc với nhiều kỳ vọng lẫn những góc nhìn đa chiều…
Nhiều bạn đọc nhìn nhận đề xuất khuyến khích phát triển điện mặt trời mái nhà kèm hệ thống lưu trữ, ngoài mang lại lợi ích cá nhân còn là bước đi mang tính chiến lược cho nền an ninh năng lượng. Mỗi hộ gia đình tự chủ một phần nguồn điện sẽ trực tiếp chia sẻ gánh nặng với ngành điện...
Đồng tình với quan điểm này, bạn đọc Nguyễn Văn Khải nhận định: "Điện mặt trời mái nhà có ý nghĩa lớn hơn chuyện tiết kiệm vài trăm ngàn đồng tiền điện mỗi tháng. Thực tế đây là cách để người dân cùng tham gia vào bài toán năng lượng quốc gia".
Tương tự, bạn đọc Hoàng Minh Đức cũng nhìn nhận: "Nếu mỗi hộ dân tự tạo được một phần điện để dùng ban ngày thì hệ thống chung sẽ nhẹ đi rất nhiều. Nhiều nước cũng đang đi theo hướng khuyến khích người dân tự chủ năng lượng thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào nguồn điện tập trung. Việt Nam có lợi thế nắng nhiều, nhất là khu vực phía nam, nên bỏ phí nguồn năng lượng này cũng đáng tiếc…".
Từ đó, bạn đọc Trần Quốc Huy cho rằng: "Điện mặt trời mái nhà không nên chỉ xem là câu chuyện lợi ích cá nhân. Đây cũng là dạng đầu tư xã hội. Nếu có cơ chế hỗ trợ hợp lý và ổn định, nhiều hộ sẽ sẵn sàng tham gia hơn".
Tuy nhiên, khoảng cách từ chủ trương đến thực tế triển khai, theo nhiều bạn đọc, "đang vấp phải một rào cản rất lớn mang tên chi phí" như lo ngại của bạn đọc Mai Hoàng Sơn: "Cứ nghĩ lắp lên là tiết kiệm mạnh tiền điện ngay, nhưng còn phải tính tuổi thọ pin nữa. Vài năm xuống cấp lại thay thì số tiền không nhỏ. Chưa kể công nghệ thay đổi liên tục, mua hôm nay chưa chắc vài năm sau còn phù hợp. Nếu không có hỗ trợ đủ thực chất thì điện mặt trời kèm pin lưu trữ rất dễ thành "cuộc chơi của nhà khá giả". Trước khi khuyến khích rộng rãi, nên công bố rõ bài toán kinh tế thật cụ thể. Hộ dùng điện mức nào thì nên đầu tư, thời gian hoàn vốn bao lâu, pin dùng thực tế được mấy năm. Nói rõ để dân cân nhắc còn hơn quảng bá theo kiểu ai lắp cũng có lợi".
Để hiện thực hóa chủ trương một cách đúng đắn và sử dụng nguồn lực hỗ trợ từ ngân sách hiệu quả nhất, nhiều bạn đọc đã đồng loạt kiến nghị cơ quan chức năng cần "thiết kế chính sách nhắm trúng đối tượng đích, tránh tình trạng ban phát ưu đãi một cách cào bằng".
Bạn Ngọc Diệp góp ý: "Điện mặt trời là hướng đi tốt, nhưng tôi nghĩ không nên biến thành chính sách hỗ trợ đại trà. Nhà nước cần tính rất kỹ đối tượng nào thực sự cần ưu tiên. Một hộ gia đình thu nhập khá, nhà rộng, dùng điện nhiều thì khả năng đầu tư khác hẳn hộ lao động bình thường ở thành phố. Nếu cùng dùng ngân sách để hỗ trợ như nhau sẽ dễ tạo cảm giác thiếu công bằng. Nên ưu tiên các khu vực điện chưa ổn định hoặc vùng có lợi thế nắng mạnh để phát huy hiệu quả cao nhất. Ngoài ra, cũng cần tránh tâm lý "có hỗ trợ là làm", vì nhiều người có thể chưa thật sự cần nhưng vẫn đầu tư chỉ để hưởng ưu đãi, sau đó nếu hiệu quả không như kỳ vọng, lại phát sinh tâm lý thất vọng hoặc đòi hỏi thêm hỗ trợ khác. Quan trọng nhất vẫn là chính sách phải hướng đến hiệu quả dài hạn cho hệ thống điện chứ không chỉ tạo một "làn sóng" lắp đặt theo phong trào vài năm rồi chững lại".
Khoảng 5h20 sáng 31-5, chiếc xe tải biển kiểm soát tỉnh Hưng Yên do tài xế Nguyễn Văn Hiếu (29 tuổi, ngụ tại xã Bù Đăng, tỉnh Bình Phước) điều khiển chạy hướng Bắc - Nam trên cao tốc đoạn Diễn Châu - Bãi Vọt, khi đến địa phận xã Đức Quang (Hà Tĩnh) bất ngờ bốc cháy dữ dội.
Phát hiện sự việc, tài xế Hiếu nhanh chóng cho xe vào lề đường, dừng lại rồi thoát xuống tìm cách dập lửa nhưng bất thành.
Nhận tin báo, Phòng Cảnh sát phòng cháy chữa cháy và cứu nạn cứu hộ Công an tỉnh đã điều động 2 xe chữa cháy cùng 14 cán bộ, chiến sĩ đến hiện trường chữa cháy.
Những ngày qua, thông tin Sở Y tế Lâm Đồng thông báo tuyển dụng viên chức y tế với 738 chỉ tiêu nhận được sự quan tâm của nhiều cán bộ, nhân viên ngành y và người lao động. Tuy nhiên, khi chưa kịp hoàn tất hồ sơ đăng ký dự tuyển, nhiều người lại bất ngờ khi kế hoạch này được thông báo tạm dừng chỉ sau 2 ngày ban hành.
Liên quan thông báo tạm dừng tuyển dụng, ngày 22.6, phóng viên Thanh Niên đã làm việc với bà Huỳnh Thị Phương Duyên, Giám đốc Sở Y tế Lâm Đồng, để tìm hiểu nguyên nhân.
Theo bà Duyên, Sở Y tế đã ban hành Kế hoạch số 701/KH-SYT ngày 10.6 và Thông báo số 713/TB-SYT ngày 11.6 về việc tuyển dụng viên chức cho các đơn vị sự nghiệp trực thuộc Sở Y tế và các trạm y tế xã, phường, đặc khu trên địa bàn tỉnh năm 2026.
Trong đó, các đơn vị sự nghiệp trực thuộc Sở Y tế có nhu cầu tuyển 529 chỉ tiêu; các trạm y tế trực thuộc UBND xã, phường, đặc khu tuyển 209 chỉ tiêu, nâng tổng số chỉ tiêu tuyển dụng viên chức y tế lên 738. Thời gian tiếp nhận phiếu đăng ký dự tuyển từ ngày 15.6 đến hết ngày 14.7.
Tuy nhiên, đến ngày 12.6, Sở Y tế tiếp tục ban hành Thông báo số 719/TB-SYT về việc tạm dừng triển khai kế hoạch tuyển dụng.
Giải thích nguyên nhân tạm dừng tuyển dụng viên chức y tế, lãnh đạo Sở Y tế Lâm Đồng cho biết việc này được thực hiện trên cơ sở đề nghị của Sở Nội vụ.
Cụ thể, tại Công văn số 3302/SNV-CCVC ngày 12.6, Sở Nội vụ nêu rõ: hiện các cơ quan có thẩm quyền đang triển khai việc quản lý, phân bổ biên chế theo số lượng được giao. Để bảo đảm việc tuyển dụng phù hợp với số lượng người làm việc được cấp có thẩm quyền phê duyệt, Sở Nội vụ đề nghị Sở Y tế rà soát và xem xét triển khai tuyển dụng vào thời điểm thích hợp sau khi có quyết định giao biên chế chính thức.
Từ đề nghị trên, Sở Y tế Lâm Đồng đã ban hành Thông báo số 719/TB-SYT ngày 12.6 về việc tạm dừng thực hiện kế hoạch tuyển dụng viên chức tại các đơn vị sự nghiệp trực thuộc sở và các trạm y tế xã, phường, đặc khu.
Theo lãnh đạo Sở Y tế, việc tạm dừng tuyển dụng viên chức y tế không ảnh hưởng đến hoạt động khám chữa bệnh và công tác chuyên môn của ngành. Hiện các đơn vị sự nghiệp y tế công lập vẫn được phép ký hợp đồng lao động đối với các vị trí chuyên môn, nghiệp vụ trong thời gian chờ tổ chức tuyển dụng chính thức.
Thực tế, nhiều nhân viên hợp đồng vẫn đang làm việc tại các cơ sở y tế công lập trên địa bàn tỉnh, góp phần duy trì hoạt động chuyên môn thường xuyên.
Giám đốc Sở Y tế Lâm Đồng cho biết: "Ngay sau khi cấp có thẩm quyền hoàn tất việc giao biên chế viên chức chính thức năm 2026, ngành y tế sẽ tiếp tục triển khai các bước tuyển dụng theo quy định".
