‘Nóng’ tình hình an ninh, trật tự ở làng đại học

Đó là gia đình của Phan Quốc Việt (26 tuổi) và Phan Nguyễn Hoàng Minh (17 tuổi, ngụ phường Tân An, TP.Cần Thơ) - hai anh em ruột có bà ngoại và mẹ là hậu phương tinh thần vững chắc để bền bỉ Tiếp sức mùa thi gần 10 năm qua.

Thời điểm 9 năm trước (2016), Việt tham gia kỳ thi tốt nghiệp THPT tại điểm thi đặt tại Trường ĐH Cần Thơ (nay là ĐH Cần Thơ) với tinh thần rất háo hức. Đây là điểm thi có nhiều thí sinh nên số lượng lực lượng tình nguyện tiếp sức rất đông đảo. Với lòng ngưỡng mộ, môn thi nào Việt cũng muốn hỏi các anh chị sinh viên đi trước kinh nghiệm, bí quyết "vượt vũ môn".

Đáng nhớ nhất là dù Việt mang theo đầy đủ dụng cụ làm bài, nhưng vẫn chủ động xin bút, thước và nước suối từ tay đội tình nguyện. "Với em thì những món quà này rất có ý nghĩa tinh thần. Em muốn 'xin vía' để cũng có thể trở thành sinh viên như các anh chị. Đây không chỉ là ước mơ của riêng em mà còn của cả gia đình", Việt kể.

Thế rồi Việt thi đỗ vào Trường cao đẳng Cần Thơ và chính thức bước chân vào con đường tình nguyện. Từ thí sinh đi "xin vía", Việt trở thành một đoàn viên tích cực, năm nào cũng tham gia tiếp sức mùa thi tại Trường THPT Phan Ngọc Hiển (P.Ninh Kiều, TP.Cần Thơ).

Điểm thi này cách nhà chỉ khoảng 200 m nên hình ảnh mẹ chở Phan Nguyễn Hoàng Minh đi ngang qua, không quên vẫy tay chào đội tình nguyện đã trở nên quen thuộc. Chính sự nhiệt tình hưởng ứng của những áo xanh tình nguyện và đặc biệt là tinh thần xông xáo của anh trai mình đã truyền cảm hứng rất mạnh mẽ với Minh.

Thế là từ năm học lớp 7, Minh theo chân Việt đi tiếp sức mùa thi. Khi đó, Minh còn nhỏ nhắn nên nhiều người thương mến đặt cho biệt danh là "Nhí". Nhớ lại những ngày đầu, Minh cho biết bản thân rất hồi hộp, lo sợ không làm tốt công việc vì khoảng cách tuổi tác với anh chị lớn. Tuy nhiên, sự gần gũi của mọi người đã giúp Minh xua tan những e ngại trong lòng.

Đặc biệt, Minh rất bất ngờ với nguồn năng lượng tích cực của mọi người. Bất kể nắng hay mưa, mỗi khi hỗ trợ thí sinh thì ai nấy cũng không quản khó khăn. Công việc dù nhẹ nhàng hay nặng nề thì các đồng đội đều chia sẻ với nhau. Đến nay, cậu bé "Nhí" đã là học sinh lớp 11 của Trường THPT Nguyễn Bỉnh Khiêm có 5 năm tiếp sức cho các anh chị thí sinh.

Với hai anh em Việt và Minh, hành trình tiếp sức thí sinh bền bỉ gần 10 năm qua là nhờ hậu phương vững chắc từ bà ngoại và mẹ. "Ở tuổi 80, bà ngoại vẫn rất quan tâm tới lịch thi, giờ thi. Bà thường nhắc chúng em dậy sớm để ra cổng trường thi đón thí sinh. Có bà, chúng em không bao giờ quên mang nón, áo mưa khi tham gia chương trình", Việt tâm sự.

Trong khi đó, bà Phan Thị Phương Lan (53 tuổi), mẹ của Việt và Minh, không chỉ là chỗ dựa tinh thần cho hai anh em mà còn là tấm gương về hoạt động xã hội. Thấy hai con yêu công tác đoàn, bà cũng đồng hành dọn dẹp vệ sinh môi trường và đã 3 lần hiến máu tình nguyện (Phan Quốc Việt đã hiến máu 25 lần - PV). Ngoài ra, có trong tay nghề may, bà đã may cờ Tổ quốc tặng bà con trong dịp tuyên truyền bầu cử.

Khi Việt và Minh tham gia tiếp sức mùa thi, bà Lan tuy không theo đến cổng trường nhưng có cách tiếp sức đặc biệt để hai anh em làm tốt nhất công việc của mình. Khi thí sinh thi 2 buổi, giờ trưa Việt và Minh sẽ tranh thủ về nhà để ăn cơm. Những ngày này, dù bận rộn, bà Lan vẫn sắp xếp lại thời gian may đồ cho khách để chuẩn bị bữa cơm trưa sớm hơn, giúp hai con kịp thời gian nghỉ ngơi và tiếp tục công việc tại điểm thi.

"Sự đồng lòng của cả gia đình đã biến những vất vả của mùa thi thành niềm vui chung đầy ý nghĩa. Được bà và mẹ hết lòng ủng hộ, chúng em có rất nhiều động lực để hành trình tiếp sức mùa thi nối dài thêm nữa", Việt tự hào chia sẻ.

Tin Gốc: Thanh Niên

Một vài năm trước, trang cá nhân của Nguyễn Hoàng Ngọc Hà (28 tuổi, ngụ xã Trà Ôn, tỉnh Vĩnh Long) thường xuyên đăng hình ảnh, trạng thái và những bài viết chia sẻ cuộc sống thường ngày. Nhưng giờ đây cô đã chủ động dần rút lui khỏi mạng xã hội (MXH).

"Mục tiêu của mình là bỏ bớt tài khoản MXH, chỉ dùng email để kiểm tra công việc và liên lạc qua điện thoại khi cần", Hà tâm sự. Vì làm việc tự do chủ yếu qua hình thức trực tuyến, cô vẫn cần dùng MXH để duy trì kết nối công việc, nhưng ngoài khung giờ làm, Hà hạn chế tối đa.

Theo Ngọc Hà, có nhiều lý do để đưa đến quyết định này, đầu tiên là vì sức khỏe thể chất và cả tinh thần: "Từng có giai đoạn công việc phụ thuộc nhiều vào mạng xã hội, mình hay đau đầu, hoa mắt và trở nên căng thẳng". Hà cũng cho biết thay vì để MXH dọn mâm sẵn, cô muốn tự chọn món để não bộ và tâm trí dung nạp hằng ngày; những nội dung bản thân chủ động chọn thường nhẹ nhàng và dễ chịu hơn.

Trần Thành Đạt (30 tuổi, ngụ P.Xóm Chiếu, TP.HCM) cho rằng việc chủ động giảm tải MXH là để bảo toàn năng lượng. Đạt kể: "Công việc của tôi đòi hỏi tiếp xúc với nhiều người, vì vậy sau thời gian đó tôi chỉ muốn có không gian riêng, không còn nhu cầu lên mạng tương tác nhiều". Trước đây, anh cũng liên tục cập nhật cuộc sống lên mạng, nhưng dần thấy mệt vì "lúc nào cũng có cảm giác phải hiện diện, phải trả lời, phải theo kịp mọi thứ". Đạt cho biết: "Bây giờ tôi dùng MXH chủ yếu để nhắn tin với gia đình, bạn bè thân, thấy đầu óc nhẹ đi rõ".

Ngọc Hà và Thành Đạt không phải trường hợp cá biệt. Một số bạn trẻ chia sẻ họ đang theo đuổi lối sống "giảm online", "detox MXH" hay "sống chậm lại" để giảm áp lực từ thế giới mạng, tập trung hơn vào bản thân.

Từ góc độ tâm lý học, tiến sĩ tâm lý Nguyễn Hoàng Khắc Hiếu phân tích cơ chế đằng sau hiện tượng này. "MXH được thiết kế để kích thích dopamine (chất dẫn truyền thần kinh và được biết tới là "hormone hạnh phúc" - PV) liên tục thông qua lượt thích, bình luận và những nội dung giải trí bất tận. Song khi dopamine tiết ra liên tục và quá mức, nó dẫn đến trạng thái bão hòa, sự chú ý liên tục sẽ gây kiệt sức tâm lý", tiến sĩ Hiếu lý giải.

Cùng chia sẻ góc nhìn, tiến sĩ tâm lý Nguyễn Tuấn Anh (Học viện Thanh thiếu niên VN) cho rằng lựa chọn này không phải là sự thờ ơ: "Đó là phản ứng tự nhiên trước tình trạng quá tải thông tin và áp lực phải luôn hiện diện trong không gian số. Khi việc lên mạng trở thành một dạng trình diễn bản thân, một số bạn trẻ bắt đầu cảm thấy mệt mỏi nên họ chọn cách lấy lại quyền kiểm soát đối với đời sống tinh thần".

Việc tắt thông báo, giảm tương tác công khai, theo tiến sĩ Nguyễn Hoàng Khắc Hiếu, trong tâm lý học được gọi là thiết lập "ranh giới số". "Mỗi tiếng "ting" thông báo là một lần sự tập trung bị gián đoạn, tạo ra những micro-stress (áp lực siêu nhỏ - PV) tích tụ thành lo âu mỗi ngày", tiến sĩ Hiếu nói thêm.

Cả hai chuyên gia đều nhấn mạnh phải phân biệt giữa ẩn mình tích cực và thu mình tiêu cực. "Ẩn mình tích cực là một sự lựa chọn chủ động, người trẻ lùi một bước trên không gian mạng để lấy đà tiến lên hai bước trong đời sống thực. Dù ít online, họ vẫn làm tốt công việc, vẫn hiện diện trọn vẹn bên người thân và vui vẻ với bạn bè", tiến sĩ Khắc Hiếu mô tả. Còn theo tiến sĩ Tuấn Anh, thu mình tiêu cực không chỉ là "detox MXH" mà thường đi kèm với sự né tránh kéo dài, dần cắt đứt các kết nối ngoài đời, mất hứng thú với những hoạt động từng yêu thích...

Nhìn rộng hơn, tiến sĩ Nguyễn Tuấn Anh cho rằng nếu trước đây, hiện diện thường được hiểu là phải đăng tải, chia sẻ và được nhìn thấy thường xuyên, thì hiện nay một số bạn trẻ đang định nghĩa lại điều đó. "Họ có thể chọn nhắn tin riêng thay vì bình luận công khai, gặp mặt trực tiếp thay vì đăng ảnh, giữ một số trải nghiệm cho riêng mình thay vì biến mọi khoảnh khắc thành nội dung", tiến sĩ Tuấn Anh cho hay.

Tin Gốc: Thanh Niên

Nguyễn Thế Tuyền cho biết bản thân bén duyên với công việc tái hiện mô hình nhà cổ Bắc bộ một cách tình cờ, chỉ vì muốn lưu giữ lại hình ảnh căn nhà cũ của ông bà nội sắp bị tháo dỡ, xây mới.

"Ban đầu, tôi học hỏi cách làm trên mạng, kết hợp với kiến thức đại học ngành xây dựng để tái hiện lại căn nhà xưa của ông bà. Do lần đầu làm còn nhiều bỡ ngỡ, mô hình mắc nhiều lỗi về tỉ lệ, chi tiết bị hư hỏng, màu sắc không phù hợp, phải sửa chữa nhiều lần.

Từ sự hướng dẫn của ông ngoại (một kiến trúc sư), Tuyền đã học hỏi thêm nhiều kiến thức quý báu về kết cấu, không gian, tỉ lệ… Nhờ đó, mô hình đầu tiên tái hiện căn nhà xưa của ông bà nội đã được hoàn thiện, nhận nhiều lời khen từ gia đình. Lúc này, tôi rất vui khi tự tay tái hiện lại không gian quen thuộc, với bao nhiêu kỷ niệm" Tuyền chia sẻ.

Theo Tuyền, cái khó của công việc này là tái hiện lại ngôi nhà cổ từ những lời kể, ký ức rời rạc của chủ nhà. Vì đa số những ngôi nhà này đã được tháo dỡ từ lâu, thậm chí không còn hình ảnh lưu lại. Dựa theo lời kể của chủ nhà, Tuyền dựng lại thành mô hình 3D cho họ xem trước và góp ý, rồi mới thực hiện.

Cái khó tiếp theo là khi mô hình được hoàn thiện phải "có hồn", gợi nhớ những kỷ niệm của chủ nhà gắn với căn nhà xưa. Để làm được điều này, Tuyền phải lựa chọn vật liệu phù hợp, gia công tỉ mỉ từng chi tiết nhỏ, như: giếng nước, tường gạch, sân nhà, hàng cây… bảo đảm hài hòa về tỉ lệ và tính thẩm mỹ cùng độ bền. Tuyền còn tự chế một lò gạch mini nhằm chủ động tạo ra những viên ngói, gạch đỏ tí hon có màu sắc phù hợp, giúp cho mái nhà, tường gạch, sân vườn của mô hình thêm phần sinh động.

Để mô hình thêm phần "có hồn" khi được Tuyền tỉ mỉ sơn từng chi tiết nhỏ, tạo hiệu ứng "màu thời gian" bằng rêu móc, bong tróc. Có mô hình Tuyền hoàn thành trong một tuần, đôi khi phải làm vài tháng, tùy thuộc vào kích thước và số chi tiết mà khách yêu cầu.

Tuyền cho biết sau mô hình đầu tiên, bản thân làm thêm một vài mô hình nữa, rồi chụp đăng lên mạng nhưng bất ngờ nhận được nhiều lời khen từ cộng đồng mạng. Từ đây nhiều người nhắn tin nhờ Tuyền làm mô hình nhà xưa để gợi nhớ lại kỷ niệm.

Khách hàng tìm đến Tuyền thuộc nhiều lứa tuổi khác nhau, có người muốn nhìn lại căn nhà đã có nhiều ký ức với gia đình hay có người trẻ muốn có một món quà đặc biệt dành tặng cho ông bà, cha mẹ. Qua nhiều năm làm nghề, Tuyền đã hoàn thành hàng trăm mô hình, với nhiều câu chuyện, kỷ niệm khác nhau.

Bà quách Thị Hồng Lụa (64 tuổi, ngụ xã Tiên Phong, huyện Ba Vì; nay là xã Quảng Oai, TP.Hà Nội), cho biết căn nhà cũ đã có từ năm 1961 do các cụ ngày xưa xây, vì xuống cấp nên bị tháo dỡ vào năm 2017 để xây căn nhà mới.

"Chỉ với một vài tấm hình trước đây, cháu Tuyền đã làm ra mô hình với diện tích gần 2,2 m2, rất giống với căn nhà cũ đến từng chi tiết. Nhìn mô hình này, tôi như nhìn thấy những ký ức với gia đình tại căn nhà xưa này và có thể kể cho cháu, chắt biết ông bà ngày xưa đã sống như thế nào", bà Hồng Lụa chia sẻ.

Ông Nguyễn Văn Thành (68 tuổi, ngụ thị trấn Kiến Xương, tỉnh Thái Bình; nay là xã Kiến Xương, tỉnh Hưng Yên), cho biết: "Căn nhà ba gian xưa của gia đình đã bị tháo dỡ vào năm 2006. Dù chỉ qua lời kể của tôi nhưng Tuyền đã tái hiện lại ngôi nhà ba gian rất đẹp, chân thực từng chi tiết từ giếng nước, chuồng trâu đến mái ngói phủ rêu, tường nhà bong tróc do thời gian. Tôi thấy rất vui khi được nhìn thấy ngôi nhà xưa của gia đình cách đây 20 năm".

Cũng theo Tuyền, công việc làm mô hình ngôi nhà Bắc bộ theo yêu cầu của khách đã mang lại nguồn thu nhập ổn định cho gia đình và tạo việc làm cho 5- 6 người. Riêng trong quý 1.2026, Tuyền đã thu được hơn 130 triệu đồng từ việc bàn giao các mô hình nhà cũ cho khách hàng, chưa kể còn nhiều sản phẩm đang chờ hoàn thiện.

"Với tôi đây không chỉ là công việc kiếm cơm mà còn là niềm đam mê, cũng như giúp mọi người lưu giữ lại những kỷ niệm, vẻ đẹp truyền thống, mộc mạc của ngôi nhà Bắc bộ xưa" Nguyễn Thế Tuyền chia sẻ thêm.

Tin Gốc: Thanh Niên