Cuối tháng 3, Trương Diệu Anh, lớp 12 chuyên Tin, trường THPT chuyên Hà Nội – Amsterdam (Ams), nhận thư trúng tuyển Viện Công nghệ Georgia (Georgia Tech). Dù đã đỗ 6 trường khác trước đó, nữ sinh vẫn vui sướng, hò hét khắp nhà.
“Ước mơ của em thành hiện thực”, Diệu Anh nói.
Georgia Tech là “ông lớn” trong đào tạo lĩnh vực công nghệ, thuộc top 9 trường công lập tốt nhất Mỹ. Riêng với ngành Khoa học máy tính mà Diệu Anh theo đuổi, trường xếp hạng 5, ngang Đại học Princeton (theo US News). Tỷ lệ chấp nhận của trường này khoảng 9%, nhưng với các ngành cạnh tranh như Khoa học máy tính thì thấp hơn, chỉ 6-7%.
Diệu Anh kể giai đoạn sau Covid-19, thấy các nhu cầu cơ bản về công nghệ thông tin tăng đột biến, nên em quyết định đăng ký thi vào lớp 10 chuyên Tin. Sau khi trúng tuyển trường THPT chuyên Hà Nội – Amsterdam, em bắt tay xây dựng kế hoạch học tập ngay, tham gia nhiều hoạt động ngoại khóa để xây dựng hồ sơ du học.
Nữ sinh là thành viên câu lạc bộ lập trình, robotics, nhiếp ảnh của trường và là tình nguyện viên của Friends of Vietnam Heritage – tổ chức giáo dục phi lợi nhuận có mục đích bảo tồn và nghiên cứu văn hóa Việt Nam. Ngoài ra, em đảm nhiệm chủ tịch câu lạc bộ Nhiếp ảnh. Quá trình này là cảm hứng để em viết bài luận chính gửi tới khoảng 20 đại học Mỹ.
Theo Diêu Anh, 4-5 tháng viết luận là khoảng thời gian căng thẳng nhất với gần 40 bản thảo và ít nhất 3 lần thay đổi ý tưởng. Có những bản thảo tưởng như hoàn thiện, nhưng khi được cố vấn góp ý, em viết lại toàn bộ mạch bài.
Ban đầu, Diệu Anh viết về hoạt động tại câu lạc bộ nhiếp ảnh của trường. Tuy nhiên, sau nhiều lần trăn trở, em khai thác sâu hơn về nguồn gốc của đam mê, là chiếc máy ảnh mẹ đã dành cả tháng lương để mua tặng. Cũng nhờ đó, em nhận ra nó không chỉ là công cụ lưu giữ kỷ niệm mà còn là phương tiện thể hiện giá trị bản thân. Diệu Anh thể hiện là người luôn sống hết mình, trân trọng mọi khoảnh khắc và không coi những gì mình nhận được là điều hiển nhiên.
Chọn ngành Khoa học máy tính nhưng nữ sinh không muốn gượng ép bài luận chính nói về chủ đề này, bởi thực tế nhiếp ảnh tác động đến việc hình thành tính cách, tư duy nhiều hơn.
“Đây là bài luận cá nhân (Personal Statement), em phải nhìn thẳng vào góc sâu thẳm nhất của mình, lột tả được bản thân chi tiết nhất”, Diệu Anh chia sẻ. “Nhiếp ảnh giúp em thể hiện điều đó tốt nhất”.
Về học tập, nữ sinh chuyên Tin đạt loại xuất sắc trong ba năm THPT, từng học lập trình thi đấu và AI, đạt giải thưởng ở một số cuộc thi về Tin học. Diệu Anh cũng đạt điểm tuyệt đối 5/5 ở hai môn AP (chương trình nâng cao dành cho học sinh THPT) gồm Khoa học máy tính và Giải tích.
Ngoài ra, nữ sinh lọt vào top 30 cuộc thi Future Blue Innovation do Thành đoàn Hà Nội tổ chức với ý tưởng về ứng dụng (app) giúp biến rác thành nước rửa bát hữu cơ. Đây là ý tưởng nữ sinh nảy ra khi học về Thị giác máy tính. Người dùng chỉ cần chụp ảnh loại rác nào đó như vỏ cam, quất, app sẽ đánh giá khả năng tạo thành nước rửa bát và đưa ra công thức để làm.
Diệu Anh còn phát triển app trợ lý chăm sóc da vì thấy người bạn thân luôn phải “chiến đấu” với mụn. Với ảnh chụp khuôn mặt hàng ngày, ứng dụng sẽ phân tích tình trạng da, so sánh với các ngày trước đó để xem liệu trình điều trị, chăm sóc có hiệu quả không. App cũng tổng hợp thông tin về nhiệt độ, độ ẩm thực tế để gợi ý chu trình chăm sóc da phù hợp.
“Dù đây là dự án cá nhân và mới được thử nghiệm trên quy mô nhỏ, em đã đưa vào bài luận phụ gửi Georgia Tech để thể hiện niềm đam mê và tư duy của mình”, Diệu Anh nói. “Với em, bản chất của công nghệ là hỗ trợ con người. Em muốn học sâu về nó để tạo ra các giải pháp ứng dụng nhiều công nghệ”.
Là người cố vấn, bà Vũ Thị Hồng, Giám đốc trung tâm Hola Academy, nhìn nhận bộ hồ sơ của Diệu Anh vừa đa dạng, vừa có màu sắc cá nhân rất riêng. “Điều đó cùng sự thông minh, nhanh nhạy và nỗ lực giúp Diệu Anh chinh phục ngôi trường khó tính”, chị Hồng nói.
Còn khoảng 4 tháng trước khi nhập học, Diệu Anh dự định học thêm môn AP Thống kê để được miễn một số tín chỉ đại cương ở trường. Nữ sinh cũng tìm hiểu cơ hội giao lưu, nghiên cứu tại Georgia Tech để thích ứng nhanh khi học tập tại đây.
Quyết định giao quyền được Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo ký ngày 4/6.
GS. TS Nguyễn Vũ Quốc Huy sinh năm 1969 tại thành phố Huế. Ông là cựu sinh viên ngành Y đa khoa của trường Đại học Y Dược Huế, lấy bằng thạc sĩ chuyên ngành Sản tại trường, rồi tốt nghiệp tiến sĩ tại Đức năm 2003.
Ông bắt đầu sự nghiệp giảng dạy ở Bộ môn Sản của trường cũ từ năm 1996, giữ chức Phó trưởng phòng Khoa học công nghệ - Hợp tác quốc tế và Trưởng khoa - Hợp tác quốc tế. Ông được bổ nhiệm phó hiệu trưởng năm 2014.
Năm 2009, ông Huy được công nhận chức danh phó giáo sư, rồi đạt chuẩn giáo sư sau đó 10 năm. Cùng năm 2019, ông trở thành Hiệu trưởng trường Đại học Y Dược, Đại học Huế.
Trong 30 năm làm việc, ông được trao tặng nhiều danh hiệu, giải thưởng như Nhà giáo ưu tú (2017), Giải thưởng Hồ Chí Minh (2021), Chiến sĩ thi đua toàn quốc (2023), Huân chương Lao động hạng nhì (2025).
Năm 2024, vị giáo sư được Tổng thống Pháp trao tặng Huân chương Công trạng quốc gia, tước Hiệp sĩ nhằm ghi nhận những đóng góp xuất sắc trong thúc đẩy hợp tác y tế và giáo dục giữa Việt Nam và Pháp.
Đại học Huế đóng vai trò là trung tâm đào tạo và nghiên cứu khoa học của miền Trung. Thành lập năm 1957, tới nay, đại học này có 8 trường thành viên, hai khoa trực thuộc, một phân hiệu, gần 60.000 giảng viên, sinh viên.
Nghị quyết 54 của Bộ Chính trị nhấn mạnh việc xây dựng trung tâm giáo dục - đào tạo đa ngành, đa lĩnh vực, chất lượng cao trên cơ sở phát triển Đại học Huế trở thành đại học quốc gia, phấn đấu vào nhóm 300 cơ sở giáo dục đại học hàng đầu châu Á.
Hiện, đại học này xếp thứ 801+ châu Á, theo tổ chức xếp hạng THE.
Sự kiện triển lãm du học Malaysia 2026 diễn ra từ 10 giờ đến 17 giờ ngày 1.8 tại Khách sạn Caravelle Saigon (TP.HCM), quy tụ đại diện tuyển sinh của nhiều trường đại học hàng đầu Malaysia cùng các chuyên gia tư vấn giáo dục và hướng nghiệp.
Theo Tổng lãnh sự quán Malaysia tại TP.HCM, những người tham gia sẽ có cơ hội tìm hiểu thông tin về các chương trình học bổng Malaysia ở bậc đại học, các chương trình chuyển tiếp đến Anh, Mỹ, Canada, Úc và nhiều quốc gia khác, cũng như xu hướng ngành nghề triển vọng trong tương lai.
Trả lời Thanh Niên, bà Koh Bee Ching, Phó lãnh sự phụ trách giáo dục, cho biết điểm nhấn của chương trình là nội dung định hướng nghề nghiệp do chuyên gia tư vấn hướng nghiệp được cấp phép của Malaysia trực tiếp chia sẻ.
Bên cạnh đó, học sinh tham dự sẽ được thực hiện bài kiểm tra tâm lý hướng nghiệp nhằm đánh giá tính cách, thế mạnh, sở thích và năng lực cá nhân, từ đó hỗ trợ lựa chọn ngành học và định hướng nghề nghiệp phù hợp.
Theo bà Koh, đây là cơ hội để học sinh hiểu rõ hơn về bản thân, khám phá tiềm năng cá nhân và có thêm cơ sở khoa học trong việc xây dựng kế hoạch học tập, nghề nghiệp trong tương lai.
Bên cạnh những hoạt động tư vấn và kết nối với đại diện các trường đại học, tất cả học sinh đăng ký tham dự còn được thưởng thức miễn phí các món ăn đặc trưng của Malaysia.
Chương trình cũng tổ chức bốc thăm may mắn với nhiều phần quà giá trị như tiền mặt, túi đựng laptop Adidas, túi xách thương hiệu và nhiều quà tặng khác.
Hơn 200 phần quà sẽ được dành cho những người đăng ký sớm nhất.
Ban tổ chức cho biết số lượng tham dự có giới hạn và ưu tiên 200 học sinh đăng ký đầu tiên.
Thông tin đăng ký tham dự được thực hiện trực tuyến tại: https://forms.gle/AgLPcvZpMeyv4ktFA.
TRỪNG PHẠT ĐÚNG NGƯỜI SAI VÀ KHÔNG LÀM TỔN HẠI NGƯỜI ĐÚNG
Một kết luận vội vàng theo hướng quy chụp cả một điểm thi phá hoại liêm chính thi cử không kém gì việc làm ngơ trước sai phạm. Bởi cả hai đều đặt số phận của những thí sinh làm bài trung thực ra ngoài tầm bảo vệ của pháp luật.
Thông báo số 356/TB-VPCP ngày 7.7.2026 kết luận của Phó thủ tướng Lê Tiến Châu về vụ việc tại điểm thi Trường THPT chuyên Tuyên Quang đã chạm đúng ranh giới ấy. Văn bản một mặt yêu cầu xử lý nghiêm minh tổ chức, cá nhân sai phạm, mặt khác nhấn mạnh phải phân hóa rõ vai trò, trách nhiệm, tính chất, mức độ vi phạm của từng chủ thể, đồng thời bảo đảm tính nhân văn trong giáo dục, không để thí sinh có năng lực thực chất bị mất cơ hội học tập. Đây không phải hai yêu cầu mâu thuẫn cần cân bằng theo kiểu thỏa hiệp, mà là hai mặt của cùng một nguyên tắc. Kỷ cương của kỳ thi chỉ có nghĩa khi nó trừng phạt đúng người sai và không làm tổn hại người đúng.
Nguyên tắc ấy không phải khẩu hiệu. Nó là nghĩa vụ pháp lý đã được quy định tại điều 2 Quy chế thi tốt nghiệp trung học phổ thông ban hành kèm Thông tư số 24/2024/TT-BGDĐT ngày 24.12.2024 yêu cầu kỳ thi phải bảo đảm yêu cầu an toàn, nghiêm túc, trung thực, khách quan, công bằng. Năm tiêu chí ấy ràng buộc cả hai chiều. Nó buộc cơ quan chức năng phải truy đến cùng dấu hiệu bất thường nhưng cũng buộc chính họ phải khách quan với từng bài thi, từng thí sinh, thay vì suy đoán tập thể từ một hiện tượng thống kê. Khi cơ quan điều tra khởi động thủ tục tố tụng đối với một giáo viên về tội lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ theo điều 356 bộ luật Hình sự, đó là bước xác minh trách nhiệm của một cá nhân cụ thể, chưa phải kết luận về động cơ hay hành vi của hàng trăm thí sinh ngồi trong phòng thi hôm đó.
Ranh giới này đặc biệt quan trọng khi bàn tới hậu quả nặng nhất là hủy kết quả thi. Điều 57 của quy chế xác định rõ các trường hợp thí sinh bị hủy kết quả, trong đó có việc để người khác làm bài thay dưới mọi hình thức. Điều đáng chú ý là thẩm quyền hủy kết quả thuộc về giám đốc sở GD-ĐT và phải căn cứ vào báo cáo bằng văn bản của chủ tịch hội đồng thi. Nói cách khác, hủy kết quả là một quyết định hành chính cá thể hóa, dựa trên căn cứ với từng bài thi.
Nếu điều tra chứng minh một bài thi cụ thể là sản phẩm của gian lận, bài đó phải bị hủy dù chủ nhân của nó là ai. Nhưng nếu không chứng minh được với một bài thi cụ thể, thì việc hủy nó chỉ vì nó nằm gần những bài khác trong dải số báo danh là vi phạm chính cái nguyên tắc khách quan mà kỳ thi đòi hỏi.
Theo thống kê được Bộ GD-ĐT công bố, toàn tỉnh Tuyên Quang có 154 bài thi đạt điểm 10 môn toán trên tổng số 17.589 thí sinh dự thi, trong khi cả nước ghi nhận 4.028 bài điểm tuyệt đối ở môn này. Trong số đó, 147 bài điểm 10 thuộc về học sinh Trường THPT chuyên Tuyên Quang, chiếm hơn 95% số điểm 10 toàn tỉnh, tập trung trong một nhóm thí sinh có số báo danh gần nhau. Bộ GD-ĐT cho biết bước đầu chưa phát hiện dấu hiệu bất thường ở các khâu in sao đề, vận chuyển, bảo quản và chấm thi, nhưng nhận định kết quả môn toán tại điểm thi này là bất thường, cần tiếp tục làm rõ, nhất là ở công tác coi thi.
CÁC ĐÒI HỎI CỤ THỂ VỀ CÁCH XỬ LÝ
Từ thực tế này, có thể rút ra những đòi hỏi cụ thể về cách xử lý. Thứ nhất, mọi kết luận phải được cá thể hóa đến từng chủ thể, phân biệt rạch ròi người tổ chức hoặc tiếp tay gian lận với thí sinh không liên quan. Một học sinh giỏi thật, ngồi cùng phòng thi với nơi xảy ra sai phạm, không thể mặc nhiên bị nghi ngờ chỉ vì điểm số của em nằm trong vùng thống kê bất thường. Gánh nặng chứng minh phải thuộc về cơ quan chức năng, không phải thuộc về thí sinh.
Thứ hai, và đây là chỗ mà minh bạch trở thành công cụ bảo vệ chứ không phải công cụ trừng phạt, kết quả điều tra cần được công bố kịp thời và rõ ràng. Thông báo 356 yêu cầu tỉnh Tuyên Quang hoàn thành đánh giá và kiến nghị phương án trước ngày 9.7.2026, đồng thời sớm công bố kết quả điều tra để các thí sinh đủ điều kiện vẫn kịp thời gian đăng ký xét tuyển đại học, cao đẳng năm 2026. Mốc thời gian ấy không phải chi tiết kỹ thuật. Với một thí sinh làm bài bằng chính năng lực của mình, mỗi ngày chậm minh bạch là một ngày em phải sống dưới một đám mây nghi ngờ mà em không tạo ra, và có thể là mất luôn cơ hội vào ngành, vào trường mà em xứng đáng. Minh bạch nhanh và đúng lúc chính là cách nhà nước trả lại danh dự cho người trung thực.
Thứ ba, vụ việc phải dẫn tới rà soát cơ chế coi thi, đặc biệt ở những điểm thi đặt tại chính ngôi trường có đông thí sinh dự thi. Các biện pháp mà Phó thủ tướng nêu ra như sử dụng máy quét cầm tay, lắp camera tại phòng thi và siết công tác nhân sự tham gia kỳ thi cần được thể chế hóa thành quy trình bắt buộc, thay vì áp dụng tùy nghi từng nơi. Yêu cầu rà soát tổng thể kết quả kỳ thi trên cả nước là đúng, nhưng phải được thực hiện trên nền tảng dữ liệu và tiêu chí thống nhất, tránh biến thành một đợt nghi ngờ tràn lan gieo lo lắng oan cho những địa phương và thí sinh không có vấn đề gì.
Cuối cùng, câu chuyện ở Tuyên Quang không chỉ là chuyện của 147 bài thi hay của một giáo viên đang bị điều tra. Nó là phép thử với chính niềm tin vào kỳ thi quốc gia. Một kỳ thi chỉ có giá trị khi thí sinh trung thực tin rằng hệ thống đứng về phía họ, rằng sự nỗ lực thật sẽ được bảo vệ và sự gian dối sẽ bị bóc tách chính xác chứ không bị gộp chung.
