Núi Ngọc Linh ở xã vùng cao Đà Nẵng, xứ sở trứ danh với loài sâm quý nay lại đang chứng kiến một cuộc “di cư” ngoạn mục của những loài cá nước lạnh từ phương Bắc xa xôi. Từ những dòng suối trong veo, buốt giá quanh năm, những người trẻ dám nghĩ dám làm đã đưa cá nước lạnh vốn chỉ quen với khí hậu ôn đới phía bắc về sinh sôi giữa núi rừng.
Đỉnh Ngọc Linh thuộc xã Trà Linh (TP.Đà Nẵng) quanh năm mây phủ, cao gần 2.000 m so với mực nước biển. Nhờ độ cao và hệ sinh thái rừng nguyên sinh, khí hậu nơi đây luôn mát mẻ, mùa đông có những ngày rét cắt da. Điều kiện tự nhiên ấy vô tình tạo nên môi trường tương đồng với các vùng nuôi cá nước lạnh nổi tiếng như Sa Pa (Lào Cai).
Nhận thấy tiềm năng đặc biệt đó, năm 2022, anh Tẩn Chẩn Chiêu (quê Lào Cai), người có hơn 10 năm kinh nghiệm nuôi cá hồi ở Sa Pa, đã cùng người bạn đồng hương Phùng Lão Lở thực hiện chuyến khảo sát xuyên Việt. Họ đi qua Lâm Đồng, Đắk Lắk, Gia Lai… nhưng chỉ khi đặt chân đến Trà Linh mới thực sự tìm thấy “Sa Pa thứ hai”. Qua đo đạc, nhiệt độ nước suối tại đây quanh năm dưới 19 độ C, nguồn nước chảy ra từ rừng nguyên sinh có độ sạch cao, giàu ô xy đã trở thành điều kiện lý tưởng cho cá hồi và cá tầm, những loài đặc biệt “khó tính” với môi trường sống.
Quyết định được đưa ra nhanh chóng. Hai anh thuê đất của người dân địa phương, chọn dòng suối nước lạnh dựng trại nuôi. Những ngày đầu, không ít người dân tỏ ra hoài nghi. Cá hồi vốn gắn với vùng ôn đới, làm sao có thể thích nghi giữa núi rừng miền Trung? Nhưng câu trả lời đến sau 9 – 10 tháng thả nuôi. Những lứa cá hồi đầu tiên đạt trọng lượng 1,2 – 1,8 kg, thịt săn chắc, vị ngọt thanh. Cá tầm cũng phát triển ổn định. Khi các mẻ cá thương phẩm được xuất bán, sự hoài nghi dần nhường chỗ cho tin tưởng.
Dẫu vậy, thử thách không chỉ nằm ở kỹ thuật nuôi mà còn ở niềm tin thị trường. Những ngày đầu mang cá đi chào hàng, nhiều khách hàng lắc đầu vì không tin miền Trung có thể nuôi được cá hồi. Hai anh phải kiên trì mời dùng thử, chứng minh cá được bắt trực tiếp từ hồ trên đỉnh Ngọc Linh.
Hiện nay, trang trại đã mở rộng quy mô với hệ thống hồ tròn hiện đại, mỗi năm xuất xưởng hàng tấn cá thương phẩm. Giá bán dao động 260 – 280 triệu đồng/tấn cá hồi, khoảng 250 triệu đồng/tấn cá tầm. Sau khi trừ chi phí, mỗi tấn cá mang lại lợi nhuận khoảng 100 triệu đồng. Đây là con số đáng mơ ước đối với sản xuất nông nghiệp vùng cao.
Không chỉ riêng những người con phương Bắc, mô hình này còn thu hút trí thức trẻ địa phương. Năm 2024, anh Nguyễn Thành Long (30 tuổi), người đồng bào dân tộc Xê Đăng ở xã Trà Linh, quyết định góp vốn mở rộng trang trại. Với lợi thế am hiểu địa bàn, anh Long trở thành cầu nối đưa sản phẩm đến các nhà hàng tại khu vực phía nam và trung tâm TP.Đà Nẵng. Anh tận dụng mạng xã hội như Facebook, Zalo… để quảng bá, minh bạch quy trình nuôi, xây dựng niềm tin khách hàng. Nhiều nhà hàng sau khi trải nghiệm đã ký kết tiêu thụ lâu dài.
Theo anh Long, nguồn thu từ trại cá giúp gia đình có thu nhập ổn định, tích lũy lâu dài. Quan trọng hơn là niềm tự hào khi đặc sản quê hương dần có chỗ đứng trên thị trường. Hiện tại, Trà Linh là địa phương hiếm hoi ở miền Trung nuôi thành công cá hồi. Anh cũng bày tỏ mong muốn cá hồi Trà Linh có thể tiếp cận rộng rãi hơn đến các thị trường miền Trung, Tây nguyên, miền Nam và miền Tây.
Trong định hướng sắp tới, nhóm dự kiến tiếp tục mở rộng quy mô trang trại, nâng cao sản lượng để đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng. “Tôi muốn chứng minh rằng mảnh đất Trà Linh không chỉ có loài sâm Ngọc Linh quý hiếm, dược liệu. Chúng tôi có nguồn nước sạch vô giá và nếu biết khai thác đúng cách, cá nước lạnh sẽ là sản phẩm thoát nghèo bền vững cho thanh niên trong xã”, anh Long chia sẻ.
Không dừng lại ở lợi nhuận, mô hình còn tạo việc làm cho nhiều thanh niên địa phương với mức lương trên 5 triệu đồng/tháng, bao ăn ở. Đây là bước chuyển lớn trong tư duy kinh tế của người dân vùng cao vốn trước đây chỉ quen với việc làm nương rẫy hoặc trồng sâm nhỏ lẻ.
Ông Hồ Văn Dang, Phó chủ tịch UBND xã Trà Linh, cho biết mô hình nuôi cá của anh Chiêu và anh Long là một bước đột phá trong chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi tại xã Trà Linh. Lâu nay, địa phương tập trung vào cây sâm Ngọc Linh nhưng thực tế quỹ đất và điều kiện của từng hộ dân không giống nhau. Việc phát triển thêm nghề nuôi cá tầm, cá hồi đã tận dụng được nguồn nước suối tự nhiên vốn dĩ rất dồi dào nhưng chưa được khai thác hiệu quả.
Hiểu được những vướng mắc và sai lầm dễ mắc phải của thí sinh trong giai đoạn ôn thi, trong video Thủ khoa tiếp sức gen Z mùa thi hôm nay, Trần Hạnh Nguyên, thủ khoa Trường ĐH Khoa học xã hội và nhân văn, ĐH Quốc gia TP.HCM, sẽ mang đến chiến thuật luyện đề thông minh, giúp biến sai lầm thành điểm cao trong kỳ thi.
https://youtu.be/UJLO7mPLtpM
Bí quyết của thủ khoa Trần Hạnh Nguyên là chiến thuật mang tên "luyện đề ngược". Chính nhờ chiến thuật này đã giúp cô nàng biến sai lầm thành điểm 9+.
Đầu tiên, để giúp thí sinh dễ hình dung về chiến thuật luyện đề ngược, Hạnh Nguyên chỉ ra thông thường mọi người sẽ học theo một dạng xuôi, tức là học lý thuyết, xong mới đến làm đề, rồi sau đó là check (kiểm tra) đáp án. Nên luyện đề ngược có nghĩa là bạn sẽ làm đề trước sau đó đối với những câu sai, hoặc chưa biết mới quay lại xem lý thuyết và học lý thuyết đó.
Theo Hạnh nguyên đây là điều khá mới vì đi ngược lại với những cách thông thường mà thí sinh hay học. Nên để làm được, cần có phương pháp. Và phương pháp của Hạnh Nguyên đầu tiên là đặt một đồng hồ chạy ngược giống như thời gian thi thật và bắt đầu giải đề. Trong quá trình giải, đối với những câu mà bạn còn phân vân hay không hề biết thì hãy khoanh tròn lại hoặc đặt một dấu chấm hỏi bên cạnh, để khi check đáp án sẽ quay lại và tìm hiểu về những kiến thức đó đầu tiên.
Sau khi đã làm xong, đến bước check đáp án, cô nàng thủ khoa cho biết với những câu sai hãy phân loại thành các nhóm khác nhau: nhóm hoàn toàn không hiểu, đã hiểu rồi, hiểu sương sương và phải học thêm… Sau khi mà đã phân loại ra thành các nhóm như vậy, bạn sẽ biết được kiến thức nào mình còn thiếu sót và cần ôn tập thêm.
Sau khi phân nhóm, để ôn tập hiệu quả hơn, Hạnh Nguyên cho biết đối với nhóm không hiểu, bạn hãy mở những tài liệu, sách có liên quan đến kiến thức đó, đọc, học lại, xem những chỗ nào áp dụng những kiến thức nào... Sau khi đã học xong,hãy đóng tài liệu lại và tự viết ra giấy những kiến thức mình vừa học được. Đến khi nào mà bạn viết ra được đầy đủ thì có nghĩa là bạn đã bước đầu ghi nhớ được kiến thức đó rồi.
Còn đối với những cái câu sai, cô nàng thủ khoa cho rằng cần phải tự đặt vấn đề và tìm lời giải cho vấn đề đó. Chẳng hạn như: Câu này tại sao mình lại sai? Do mình không biết kiến thức này hay là do những lỗi sai ngớ ngẩn? Mình đọc lộn đề hay nhìn nhầm số?...
"Điều này sẽ giúp bạn khắc phục tận gốc lỗi sai của mình", Hạnh Nguyên nhấn mạnh.
Đối với lỗi sai về lỗ hổng kiến thức, Hạnh Nguyên cho biết học sinh nên đọc kỹ lại lý thuyết. Sau đó viết lại ra giấy và tự ghi lại cho mình 3 câu hỏi xoay quanh vấn đề đó, chẳng hạn: Nếu cái này thay đổi thì mình sẽ giải quyết nó như thế nào?...
Một bí quyết rất đặc biệt là Hạnh Nguyên khuyên thí sinh sau khi đã ôn kỹ lại lý thuyết thì đừng vội làm lại đề đó ngay, mà hãy đợi khoảng hai ngày sau mới thử lại làm.
"Nếu sau 2 ngày vẫn làm được suôn sẻ có nghĩa là bạn đã tiếp thu được những kiến thức này vào đầu. Còn nếu mà bạnvẫn còn vấp thì hãy ôn luyện thêm", Hạnh Nguyên nhắn gửi và mong những bí quyết của bản thân có thể hữu ích với thí sinh và giúp các bạn đạt được điểm số cao trong kỳ thi tốt nghiệp THPT sắp tới.
Với những đặc thù là khu vực đông sinh viên và người dân lưu trú, nên vấn đề an ninh, trật tự ở Khu đô thị ĐH Quốc gia TP.HCM luôn đặt ra nhiều thử thách.
PGS.TS Nguyễn Minh Tâm, Phó giám đốc ĐH Quốc gia TP.HCM, Chủ tịch Hội đồng Quản lý Trung tâm quản lý ký túc xá và Khu đô thị ĐH Quốc gia TP.HCM, xúc động cho biết "Trạm an ninh" là ước mơ của ĐH Quốc gia hơn 10 năm nay. Theo PGS.TS Nguyễn Minh Tâm, từ nhiều năm trước, ĐH Quốc gia cũng làm việc với Công an tỉnh Bình Dương để có một đồn công an triển khai an ninh trật tự, an toàn giao thông, nhưng khi tổ chức thực hiện vướng nhiều quy định về hành lang pháp lý, chưa đủ điều kiện để thành lập. Nay Trạm an ninh Khu đô thị ĐH Quốc gia TP.HCM được khánh thành là tiền đề rất tốt cho Khu đô thị trong công tác giữ vững an ninh trật tự, đảm bảo môi trường học tập và lưu trú tốt nhất cho sinh viên, giảng viên…
Trạm an ninh Khu đô thị ĐH Quốc gia TP.HCM được xây dựng theo Quy chế phối hợp giữa Trung tâm quản lý ký túc xá và Khu đô thị ĐH Quốc gia TP.HCM với Công an phường Linh Xuân và Công an phường Đông Hòa về phối hợp đảm bảo an ninh trật tự, an toàn xã hội và phòng chống tội phạm tại Khu đô thị ĐH Quốc gia TP.HCM trên địa bàn 2 phường.
Ông Tăng Hữu Thủy, Giám đốc Trung tâm quản lý ký túc xá và Khu đô thị ĐH Quốc gia TP.HCM, cho biết việc đưa vào vận hành Trạm an ninh Khu đô thị ĐH Quốc gia TP.HCM sẽ là bước củng cố quan trọng để tăng hiện diện lực lượng tại chỗ, rút ngắn thời gian phối hợp xử lý và nâng hiệu quả điều hành thực địa trên toàn khu vực.
Trung tâm sẽ cùng công an 2 phường xây dựng cơ chế vận hành để đảm bảo Trạm an ninh sẽ là điểm tập hợp lực lượng thường trực của công an, an ninh cơ sở 2 phường và lực lượng đối ứng của trung tâm để tổ chức tuần tra, kiểm tra theo lịch định kỳ, đột xuất; là địa điểm thường trực của lực lượng an ninh đảm bảo an ninh trật tự, an toàn đô thị, phòng chống cháy nổ của trung tâm và toàn Khu đô thị ĐH Quốc gia TP.HCM, đồng thời đây cũng là nơi trao đổi thông tin, nắm tình hình, giao ban, hội ý, hội họp giữa công an 2 địa phương với trung tâm; giao ban công tác tuần tra, kiểm tra địa bàn theo lịch đã thống nhất.
Bên cạnh đó, với địa thế nằm trên ngọn đồi cao, trung tâm còn mong muốn đây là địa điểm đẹp để sinh viên check-in, hỗ trợ cán bộ giảng viên, sinh viên, phụ huynh kịp thời, đồng thời cũng kỳ vọng đây là địa điểm có thể tổ chức các hoạt động văn hóa, văn nghệ quy mô nhỏ của sinh viên.
Việc khánh thành và đưa vào vận hành, sử dụng đồng thời hoàn thiện cơ chế triển khai, phối hợp Trạm an ninh Khu đô thị ĐH Quốc gia TP.HCM sẽ giúp tăng cường hiệu quả công tác phối hợp giữa 3 đơn vị giúp nâng cao chất lượng công tác phối hợp, tuần tra, kiểm soát hướng đến đảm an ninh, an toàn tại ĐH Quốc gia TP.HCM; giúp sinh viên có môi trường rèn luyện, sinh hoạt, học tập chất lượng hơn, an toàn hơn; góp phần hoàn thành mục tiêu chiến lược của ĐH Quốc gia TP.HCM và xây dựng đô thị đại học trí thức, xanh, thân thiện, hiện đại.
Trạm an ninh Khu đô thị ĐH Quốc gia TP.HCM với diện tích xây dựng 72 m2, diện tích khuôn viên thảm cỏ xung quanh 400 m2, với tổng mức đầu tư 700 triệu đồng. Trạm được khởi công ngày 7.3 và hoàn thành, đưa vào sử dụng ngày 9.4.
Trên TikTok, nhiều video chiên trướng bằng nắng. Nguyễn Quốc Bảo (24 tuổi, ngụ P.Chương Mỹ, Hà Nội; trước là TT.Chúc Sơn, H.Chương Mỹ) quay video, trong đó đặt một chiếc chảo nhỏ lên yên xe máy dựng ngoài sân rồi đập trứng vào để quay video đăng TikTok. Sau khoảng hơn 20 phút, phần lòng trắng chuyển màu đục nhẹ.
"Lúc đó thấy trên mạng ai cũng làm nên mình thử cho vui. Đúng là trứng có thay đổi nhưng không giống chiên bằng bếp gas. Phần dưới hơi se lại còn phía trên vẫn sống", Bảo kể.
Tương tự, Trần Minh Anh (27 tuổi, ngụ ở P.Nghĩa Đô, Hà Nội; trước là P.Mai Dịch, Q.Cầu Giấy) cũng mang chảo ra trời nắng để thử nghiệm. Sau gần nửa tiếng dưới nắng gắt, phần lòng đỏ vẫn lỏng.
"Bọn mình tưởng trời nóng vậy chắc chiên được thật, nhưng cuối cùng chỉ hơi nóng và tanh. Có bạn định ăn thử nhưng tụi mình cản lại", Minh Anh nói.
Còn trên Facebook cũng có nhiều video clip thu hút nhiều lượt xem với những câu như "nóng tới mức chiên được trứng", "không cần bếp vẫn nấu ăn được". Một số video còn dùng nhiệt kế đo bề mặt mái tôn lên đến hơn 50 - 60 độ C.
Có người khẳng định "trứng chín thật", số khác lại cho rằng đây chỉ là hiện tượng đông nhẹ ở bề mặt, không thể ăn được. Trào lưu này cũng kéo theo nhiều tranh luận về mức độ nguy hiểm khi đứng ngoài trời nắng quá lâu để quay video, thử nghiệm.
Bà Lê Thị Kim Liên, chuyên gia nghiên cứu và phát triển sản phẩm dinh dưỡng, Công ty HealthPuls (xã Đông Thạnh, TP.HCM), cho biết protein trong trứng bắt đầu biến tính ở mức nhiệt khoảng 62-70 độ C. Tuy nhiên, để trứng chín đều và tiêu diệt vi khuẩn gây hại cần duy trì nhiệt ổn định trong một khoảng thời gian nhất định.
"Bề mặt kim loại dưới nắng có thể rất nóng nhưng nhiệt truyền không đều. Phần tiếp xúc trực tiếp có thể đông nhẹ, trong khi bên trong vẫn sống. Điều này không đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm", bà Liên phân tích.
Bà Liên nói: "Nhiều người nhầm lẫn giữa cảm giác "nắng rát" và khả năng nấu chín thực phẩm. Thực tế, nhiệt độ không khí ngoài trời dù 39 - 40 độ C vẫn thấp hơn nhiều so với nhiệt độ cần thiết để chiên nấu thông thường".
Còn theo chuyên gia ẩm thực Đỗ Hồng Vinh, làm việc tại nhà hàng ở số 216 Võ Văn Ngân (P.Thủ Đức, TP.HCM), việc trứng đổi màu dưới nắng nóng chỉ là phản ứng nhiệt ở bề mặt chứ không thể xem là một quá trình nấu chín hoàn chỉnh như khi sử dụng bếp.
Theo ông Vinh, trong nấu ăn, yếu tố quan trọng không chỉ là nhiệt độ cao mà còn là khả năng duy trì nhiệt ổn định và phân bổ đều để thực phẩm chín từ trong ra ngoài.
"Chiên một quả trứng tưởng đơn giản nhưng để đạt độ chín an toàn, nhiệt phải đủ mạnh và liên tục. Khi đặt ngoài trời nắng, phần đáy tiếp xúc với kim loại có thể nóng lên nhanh, nhưng phần trên vẫn sống, dễ tanh và tiềm ẩn nguy cơ vi khuẩn", ông Vinh phân tích.
Ông Vinh cũng cho rằng nhiều video trên mạng tạo cảm giác "trứng đã chín hoàn toàn" do góc quay hoặc hiệu ứng hình ảnh, trong khi thực tế kết cấu món ăn chưa đạt mức có thể sử dụng.
"Ẩm thực không phải trò thử vận may. Thực phẩm chế biến ngoài môi trường nắng nóng, bụi bẩn, khói xe… càng khó đảm bảo vệ sinh. Người trẻ nên xem đây là nội dung giải trí thay vì làm theo rồi ăn thử", ông Vinh nói.
Vị chuyên gia nhận định các trào lưu liên quan thời tiết cực đoan dễ thu hút tương tác vì đánh vào tâm lý tò mò, nhưng nếu thiếu hiểu biết về an toàn thực phẩm hoặc sức khỏe, người tham gia có thể gặp rủi ro không đáng có.
Các chuyên gia cũng khuyến cáo không nên ăn thực phẩm được "làm chín" bằng nhiệt ngoài trời theo kiểu tự phát vì khó đảm bảo an toàn vệ sinh.
Kỹ sư môi trường Trần Quốc Chí Nam, Công ty TNHH Green Axis (P.Khánh Hội, TP.HCM), cho rằng điều đáng lo không nằm ở quả trứng mà ở việc nhiều người cố đứng giữa trời nắng gay gắt hàng chục phút chỉ để quay video theo trend.
"Nhiệt độ mặt đường, mái tôn hay nắp capo ô tô có thể cao hơn nhiệt độ không khí rất nhiều. Nếu phơi nắng quá lâu, cơ thể dễ mất nước nhanh, kiệt sức hoặc sốc nhiệt", ông Nam cảnh báo.
Cũng theo ông Nam, ngoài nguy cơ sức khỏe, nhiều video bắt trend còn tiềm ẩn rủi ro cháy nổ khi đặt chảo hoặc vật kim loại lên xe máy, ô tô đang hấp nhiệt. Một số người thử nghiệm ngay ngoài đường, khu vực không có bóng râm, dễ dẫn đến tai nạn.
Ông Nam nhấn mạnh rằng nắng nóng hiện nay là vấn đề đáng lo về sức khỏe và biến đổi khí hậu, không nên biến nó thành trò thử thách thiếu kiểm soát chỉ để câu view.
