Sáng 5.4, kỳ thi đánh giá năng lực đợt 1 của ĐH Quốc gia TP.HCM diễn ra tại 55 điểm thi trên cả nước với hơn 135.000 thí sinh. Tại các điểm thi ở TP.HCM, từ rất sớm đã đông kín phụ huynh đưa con đến. Có người tranh thủ đưa con đi từ lúc trời chưa sáng hẳn để trừ hao kẹt xe. Có người gần như thức trắng đêm vì lo con hồi hộp, áp lực trước kỳ thi quan trọng.
Tại điểm thi Trường ĐH Công nghệ kỹ thuật TP.HCM, chị Lê Thị Kim Trang (37 tuổi), phụ huynh em Lê Hồng Chân, học sinh Trường THPT Đào Sơn Tây (TP.HCM), cho biết từ nhiều ngày nay con chị tự giác học tới khuya. Chị Trang kể có hôm gần 11 giờ đêm, con vẫn còn ngồi bên bàn làm bài.
“Thấy con căng thẳng ôn tập, tôi cũng thấp thỏm theo. Đêm trước khi đưa con đi thi, tôi gần như không ngủ được”, chị Trang kể.
Chị Trang kể chuyện chở con đi thi tưởng đơn giản nhưng từ tối hôm trước đã phải chuẩn bị đủ thứ, từ giấy báo dự thi, căn cước công dân đến bút viết, máy tính. Sáng ra chị chỉ sợ con quên món nào đó hoặc tới trễ vì đường đông. Khi con đã vào phòng thi, chị Trang vẫn ngồi lại bên ngoài, thỉnh thoảng nhìn điện thoại rồi lại nhìn vào cổng trường, gương mặt chưa hết lo âu.
Cách đó không xa, bà Bùi Thị Ánh Loan, phụ huynh em Vũ Thịnh Tài, học sinh Trường THPT Tam Phú (TP.HCM) cho biết hai mẹ con bắt đầu chuẩn bị từ 5 giờ 30 sáng để kịp đến điểm thi. Dù quãng đường đến trường thi không quá xa nhưng bà vẫn chọn đi sớm để chủ động mọi tình huống. “Ngày nào cháu cũng thức tới 11 giờ, 12 giờ đêm để làm bài. Thấy con học vậy thương lắm, tôi cũng không sao ngủ được”, bà Loan nói.
Bà Loan cho biết những ngày con ôn thi, không khí trong nhà cũng căng thẳng hơn thường ngày. Mọi sinh hoạt đều cố gắng điều chỉnh theo lịch học của con. Sáng chở con đến điểm thi, nhìn con còn nguyên vẻ thiếu ngủ sau nhiều đêm học khuya, người mẹ không khỏi xót xa. Dù trong lòng đầy lo lắng con sẽ áp lực, bà vẫn cười động viên, dặn con cứ bình tĩnh và cố gắng hết sức.
Ông Huỳnh Quốc Khánh, phụ huynh em Huỳnh Đăng Khôi, học sinh Trường THPT Tây Thạnh (TP.HCM), cho biết ông chở con từ Q.12 (cũ) điểm thi tại Trường ĐH Khoa học xã hội và nhân văn, ĐH Quốc gia TP.HCM, từ lúc 5 giờ sáng. Theo ông, đi sớm không chỉ để tránh kẹt xe mà còn để con có thời gian nghỉ ngơi, ổn định tinh thần trước khi vào làm bài. “Mình chuẩn bị sớm để chủ động, chứ gần tới giờ là dễ cuống lắm. Ngồi ngoài này trời nắng nóng nhưng nghĩ con trong phòng thi còn vất vả hơn”, ông Khánh chia sẻ.
Theo Võ Thị Hiếu, trạm trưởng trạm số 6 của đội tình nguyện viên ĐH Quốc gia TP.HCM, phụ huynh đưa con đi thi rất vất vả. Trong lúc hỗ trợ thí sinh vào buổi sáng, nhóm của Hiếu gặp một phụ huynh bị giảm thân nhiệt, đứng không vững khi vừa đưa con đến điểm thi. Trước tình huống này, Hiếu dùng điện thoại gọi taxi đến bệnh viện gần nhất, cùng một số phụ huynh khác dìu người này lên xe, đồng thời động viên thí sinh cố gắng giữ bình tĩnh.
Hiếu cho biết trong buổi thi đánh giá năng lực đầu tiên, có rất nhiều tình huống khiến phụ huynh thêm căng thẳng. Có thí sinh quên mang bút chì, có em quên căn cước công dân, có em đến gần sát giờ mới phát hiện thiếu giấy tờ nên cha mẹ lại tất tả chở về lấy.
“Mỗi lần như vậy, người lo nhất vẫn là phụ huynh. Nhiều phụ huynh vừa chạy xe vừa sợ con vào trễ, sợ con hoảng loạn rồi ảnh hưởng đến bài thi. Nhìn mà tụi mình thấy thương lắm”, Hiếu nói.
Nguyễn Thị Linh Chi, sinh viên Trường ĐH Khoa học xã hội và nhân văn, ĐH Quốc gia TP.HCM, cho biết nhóm của bạn tự chuẩn bị sẵn nước uống, bánh và khăn để hỗ trợ phụ huynh chờ con ngoài nắng. Theo Chi, có nhiều người vừa đưa con vào cổng xong đã thấm mệt, nhưng vẫn không muốn rời đi vì sợ con cần gì đó bất ngờ.
“Ánh mắt ai cũng đầy sự hồi hộp. Từng là thí sinh và trải qua kỳ thi này, tụi mình thấu hiểu lắm và muốn san sẻ giúp phụ huynh bớt phần nào”, Chi nói.
Nguyễn Minh Trung, sinh viên Trường ĐH Bách khoa, ĐH Quốc gia TP.HCM và Trần Kim Ánh, sinh viên Trường ĐH Công nghệ kỹ thuật TP.HCM, cũng có mặt từ sớm để tiếp sức cho thí sinh. Dù không có tên trong danh sách, không có người thân dự thi tại đây, hai nam sinh vẫn nhiệt tình hỗ trợ chỉ đường, trấn an những phụ huynh đang bối rối vì không quen địa điểm.
Trung cho biết càng đứng ở cổng trường lâu càng thấy thương cha mẹ của các thí sinh, vì có nhiều người từ sáng sớm đã tất tả đưa con đi, mồ hôi ướt áo nhưng vẫn chỉ quan tâm con có kịp giờ hay không.
“Đằng sau một buổi thi kéo dài vài tiếng là chuỗi ngày dài ôn tập, thức khuya, ăn vội, ngủ muộn của thí sinh và bên cạnh đó là sự đồng hành thầm lặng của cha mẹ”, Trung nói.
Sáng nay 9.4, T.Ư Đoàn tổ chức hội nghị rà soát công tác triển khai "Đề án Tuổi trẻ Việt Nam đồng hành với thanh thiếu nhi vùng biên giới giai đoạn 2025 - 2030" với sự chủ trì của anh Nguyễn Tường Lâm, Bí thư T.Ư Đoàn, Chủ tịch Hội Liên hiệp thanh niên Việt Nam.
Đồng chủ trì có anh Nguyễn Kim Quy, Ủy viên Ban Thường vụ, Trưởng ban Công tác Thanh thiếu nhi T.Ư Đoàn, Phó chủ tịch thường trực Hội Liên hiệp thanh niên Việt Nam.
Phát biểu khai mạc hội nghị, anh Nguyễn Tường Lâm cho biết, "Đề án Tuổi trẻ Việt Nam đồng hành với thanh thiếu nhi vùng biên giới giai đoạn 2025 - 2030" được ban hành vào tháng 11.2025 không chỉ là một kế hoạch hành động, mà là sự cam kết của tổ chức Đoàn trong việc huy động sức mạnh toàn xã hội để chăm lo cho thế hệ tương lai nơi phên giậu Tổ quốc.
Tuy nhiên, sau hơn 4 tháng triển khai, dự án chưa có nhiều tiến triển đột phá. Trong đó, việc tổ chức "kết nghĩa" hiện nay chưa phát huy hiệu quả thực chất.
Theo anh Nguyễn Tường Lâm, kết nghĩa không phải là việc ký kết một văn bản trên giấy mà phải là sự đồng hành thực chất. Khi đơn vị đã kết nghĩa với một xã biên giới, họ phải cùng địa phương chia sẻ khó khăn, tìm giải pháp để hoàn thành 16 nhóm chỉ tiêu định lượng mà đề án đã xác lập.
Đặc biệt, anh Nguyễn Tường Lâm khẳng định nhiệm vụ này không chỉ dành riêng cho các cơ quan tỉnh đoàn, mà phải huy động sự vào cuộc của cả khối Hội, Đội, các đơn vị báo chí, doanh nghiệp trẻ và thầy thuốc trẻ.
"Tất cả các đơn vị trực thuộc, từ công an, quân đội đến các cơ quan báo chí, sự nghiệp của Đoàn đều phải có đơn vị kết nghĩa cụ thể", anh Nguyễn Tường Lâm yêu cầu.
Hướng tới Chiến dịch tình nguyện hè năm nay, anh Nguyễn Tường Lâm xác định đây là thời điểm "vàng" để tạo ra sự bứt phá và yêu cầu xác lập 248 xã biên giới là địa bàn trọng tâm duy nhất của chiến dịch năm nay.
"Làm sao là tất cả hệ thống Đoàn, Hội, Đội đều phải tham gia và hướng tới mỗi tổ chức đoàn ở các cấp phải có công trình, có phần việc, có dự án cụ thể để tham gia thực hiện 16 nhóm chỉ tiêu của đề án", anh Nguyễn Tường Lâm mong muốn.
Nhấn mạnh bài học về tinh thần "thần tốc", anh Nguyễn Tường Lâm đề nghị các đơn vị thường xuyên họp đôn đốc, chỉ rõ nơi nào yếu, nơi nào vướng mắc để tháo gỡ kịp thời; mỗi đơn vị biết mình phải "làm cái gì, làm ở đâu và làm với ai" để đạt được hiệu quả công việc tốt nhất.
Tại hội nghị, các đại biểu đã nêu thực trạng và giải pháp để giải quyết những khó khăn, vướng mắc hiện nay. Chị Nguyễn Ny Hương, Bí thư Tỉnh đoàn Hà Tĩnh, cho rằng, hiện khó khăn ở địa bàn là thiếu nguồn lực và nhân lực thực hiện.
Theo đó, chị Hương kiến nghị T.Ư Đoàn điều phối các đội hình sinh viên tình nguyện từ các trung tâm lớn như Hà Nội, Huế, Đà Nẵng về hỗ trợ các xã biên giới tại những tỉnh thiếu hụt hệ thống trường đại học.
Tỉnh đoàn Hà Tĩnh mong muốn T.Ư chỉ đạo Đoàn khối trực thuộc tăng cường nguồn lực an sinh và hỗ trợ chuyển đổi số. Đặc biệt, cần thúc đẩy việc chuyển giao các cơ sở Đoàn thuộc ngân hàng, doanh nghiệp T.Ư về địa phương quản lý để thuận tiện trong việc kết nghĩa và huy động nguồn lực tại chỗ.
Cũng nêu ý kiến, anh Nguyễn Nhất Linh, Bí thư Đoàn Thanh niên Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các đoàn thể T.Ư, cho rằng nếu chỉ dừng lại ở các công trình dân sinh hay tặng quà mang tính thời điểm, thì mới chỉ giải quyết được phần ngọn.
Để giúp thanh thiếu nhi vùng biên thực chất, theo anh Linh, cần tập trung vào 3 trụ cột cốt lõi: sinh kế, năng lực và hệ sinh thái nâng đỡ.
Về sinh kế, anh Linh khẳng định kinh tế hộ gia đình yếu là nguyên nhân gốc rễ khiến trẻ em phải bỏ học sớm để phụ giúp cha mẹ. Do đó, các Tỉnh đoàn cần nghiên cứu sâu đặc điểm thổ nhưỡng, khí hậu để đề xuất mô hình cây trồng, vật nuôi phù hợp, từ đó T.Ư Đoàn có căn cứ kêu gọi các hiệp hội, doanh nghiệp hỗ trợ bài bản.
Về năng lực, anh Linh đề xuất cần trang bị cho các em "năng lực cạnh tranh" và tư duy vươn lên, tránh tâm lý ỷ lại vào hỗ trợ. Anh đưa ra quan điểm "chọn nguồn": tập trung bồi dưỡng những cá nhân xuất sắc để họ trở thành hình mẫu thành công, từ đó lan tỏa tinh thần hiếu học cho cả vùng quê. Đồng thời, cần tạo cơ hội để các em tiếp cận công nghệ số, tham quan thực tế tại thủ đô và các nhà máy để mở rộng thế giới quan.
Đặc biệt, anh Linh cho rằng, cần có chiến lược huy động nguồn lực. Với vai trò công tác tại Mặt trận Tổ quốc, anh gợi mở việc tận dụng nguồn quỹ khổng lồ từ "Quỹ Vì người nghèo" (hơn 1.000 tỉ đồng/năm) và phối hợp với các chương trình của Hội Liên hiệp phụ nữ Việt Nam (Mẹ đỡ đầu), Hội Nông dân Việt Nam hay Tổng liên đoàn Lao động Việt Nam.
Anh Linh nhấn mạnh, các bí thư tỉnh Đoàn thường đồng thời là phó chủ tịch Mặt trận Tổ quốc cấp tỉnh, đây là lợi thế rất lớn để phối hợp nguồn lực an sinh xã hội cho đề án.
Cuối cùng, anh Linh đề xuất mô hình "can thiệp theo chuỗi". Thay vì dàn trải, các hoạt động như Xuân tình nguyện, Tháng ba biên giới, Chiến dịch hè xanh nên tập trung vào cùng một địa bàn trong ít nhất 5 -10 năm.
"Sự tác động liên tục, toàn diện này sẽ tạo nên một "gói can thiệp" đủ mạnh để thay đổi diện mạo đời sống và tương lai của thanh thiếu nhi vùng biên giới một cách thực chất nhất", anh Linh khẳng định.
Là một freelancer, Tạ Nhật Trinh (30 tuổi, ngụ P.Tân Hưng, TP.HCM) thường xuyên lựa chọn quán cà phê như một văn phòng làm việc quen thuộc của mình. Do tính chất công việc tự do và không gian ở nhà khá đông người, Trinh cảm thấy làm việc tại quán giúp tập trung hơn.
Mỗi tuần, Trinh đến quán khoảng 3 - 4 lần, chi khoảng 50.000 đồng/đồ uống cho mỗi lần, tương đương gần 200.000 đồng/tuần. Ngoài ra, những lần gặp gỡ bạn bè hoặc đối tác, mức chi cho việc ngồi quán cà phê sẽ tăng lên 500.000 đồng - 800.000 đồng/tuần. Theo Trinh, đây là mức chi hợp lý vì quán cà phê có sẵn wifi, không gian phù hợp có thể ngồi làm việc trong thời gian dài.
"Ở nhà đôi khi cũng phát sinh chi phí ăn uống rồi tiền điện... thì cũng vậy nên ra quán cà phê lại thuận tiện hơn, không có tốn kém lắm", Trinh nói.
Còn là sinh viên nhưng nhiều bạn vẫn chịu chi một khoản tiền không nhỏ trong sinh hoạt phí để ra quán cà phê học bài.
Phan Thanh Nam, sinh viên Trường ĐH Nguyễn Tất Thành, cho biết bản thân thường đến quán cà phê để học bài khoảng 5 lần mỗi tuần. Mỗi lần, Nam chi khoảng 50.000 đồng cho một ly nước, tương đương khoảng 250.000 - 400.000 đồng mỗi tuần, gồm cả phí khác như gửi xe, phụ thu, đồ ăn nhẹ. Theo Nam, khoản chi này hoàn toàn xứng đáng nếu giúp việc học tập hiệu quả hơn.
"Ở nhà em không thể tập trung được do các yếu tố tác động, nhưng ra quán cà phê lại học hiệu quả hơn vì có bạn bè học cùng, không gian thoải mái nên số tiền bỏ ra là đáng. Còn nếu chỉ đi để trò chuyện, vui chơi với bạn bè mà tuần nào cũng tốn chừng đó thì hơi nhiều", Nam chia sẻ.
Còn Phạm Thị Bạch Cúc, sinh viên Trường ĐH Sư phạm TP.HCM, cho biết bản thân đi cà phê gần như 6 ngày mỗi tuần để học bài hoặc gặp gỡ bạn bè. Mức chi của Cúc cho thói quen này khoảng từ 500.000 đồng đến 1 triệu đồng mỗi tuần cho thức uống và đồ ăn nhẹ nếu mời bạn bè hay phụ phí cần ngồi lâu lúc mùa thi.
Theo Cúc, việc giới trẻ ngày nay chọn quán cà phê để học tập và làm việc là xu hướng khá phổ biến bởi sự tiện lợi nên chấp nhận chi để có không gian "chill" hơn, đẹp hơn so với ngồi ở nhà hay ở trường. "Quán cà phê có máy lạnh, wifi, có những quán chỉ cần gọi một ly nước vài chục nghìn là có thể ngồi lâu nên rất thuận tiện cho mọi người, khoản chi này xứng đáng", Cúc chia sẻ.
Ngồi quán cà phê trở thành nhu cầu thiết yếu
Nguyễn Mai Hân (26 tuổi, ngụ P.Tân Thuận, TP.HCM) cho biết bản thân thường xuyên đi quán cà phê khoảng 4 lần mỗi tuần, nhất là mỗi khi cảm thấy chán hoặc khó tập trung làm việc ở nhà. Hân thường chọn nhiều quán khác nhau thay vì cố định một địa điểm và có thể ngồi từ 5 - 6 tiếng để hoàn thành công việc.
"Mỗi lần khoảng 50.000 đồng/đồ uống thì mỗi tuần mình sẽ tốn từ 200.000 đồng - 400.000 đồng, kèm thêm đồ ăn, phụ phí, gửi xe... cho việc đi quán cà phê, nó gần như không thể thiếu rồi", Hân nói. Theo Hân, chi phí mỗi tuần không quá nhiều, nhưng khoản chi này hợp lý và cần thiết trong cuộc sống của mình.
Còn Trần Thanh Liễu, sinh viên Trường ĐH Sư phạm TP.HCM, cho hay thường tốn khoảng 45.000 đồng đến dưới 50.000 đồng/đồ uống cho mỗi lần ngồi quán cà phê và đi khoảng 3-4 lần mỗi tuần, đặc biệt nhiều hơn (5-6 lần/tuần) vào mùa thi. "Mình bỏ ra khoản tiền không nhiều nhưng đổi lại có không gian tốt hơn để học hiệu quả hơn thì đây là chi phí mua sự hiệu quả, rất cần", Liễu nói.
Với Nguyễn Thị Nga (31 tuổi, làm freelance content writer, ngụ P.An Hội Đông, TP.HCM) thì quán cà phê như "ngôi nhà thứ hai". Cứ 3-4 lần một tuần, Nga lại mang laptop ra quán cà phê để học ngoại ngữ online, giải trí hoặc chạy deadline và mỗi lần như vậy Nga chi khoảng 45.000 – 60.000 đồng/món ăn uống. "Nếu tuần nào có gặp gỡ bạn bè thì khoản chi của mình có thể lên tới hơn 500.000 đồng/tuần", Nga cho biết. Theo Nga, hầu hết quán cà phê đều có trang trí đẹp, không gian mở và tiện nghi tạo cảm giác thoải mái. "Hơn nữa mình có thể chụp ảnh, thư giãn, tiện gặp bạn bè nên mình chi tiền cho điều này để bản thân được tận hưởng", Nga nói.
Trong thang máy, quán cà phê hay khi chờ đợi, việc lập tức mở điện thoại đã trở thành thói quen của nhiều người. Khi mọi khoảng chờ đều được lấp đầy, những khoảng lặng vốn từng rất tự nhiên đang dần biến mất, kéo theo nhiều hệ lụy mà không phải ai cũng biết. Không phải vì con người bận hơn, mà vì họ đã quen và ngày càng khó chấp nhận sự thiếu vắng của điện thoại trong cuộc sống, dù chỉ trong vài phút ngắn ngủi.
Bùi Diễm Quỳnh (ngụ ở đường Nguyễn Xí, P.13, Q.Bình Thạnh cũ; nay là P. Bình Lợi Trung, TP.HCM) cho biết việc sử dụng điện thoại trong những khoảng chờ đã trở thành thói quen. "Mình gần như luôn cầm điện thoại trong những lúc rảnh. Nếu không có, mình sẽ thấy không biết phải làm gì", cô chia sẻ.
Tuy vậy, Quỳnh cũng từng thử rời khỏi màn hình: "Khi đi bộ hay dạo trong công viên, mình không dùng điện thoại. Lúc đó có cảm giác như được tách khỏi mạng xã hội, khỏi những thông tin đang bủa vây".
Theo Quỳnh, việc lấp đầy mọi khoảng trống khiến người trẻ ít có thời gian nhìn lại bản thân. "Đôi khi ai cũng cần một khoảng trống để suy nghĩ nhiều hơn, để nhìn lại sau một ngày dài", cô tâm sự.
Cùng quan điểm, Trần Hoài Đức (ngụ ở đường Phạm Văn Bạch, P.15, Q.Tân Bình cũ; nay là P.Tân Bình, TP.HCM) cho rằng việc cầm điện thoại trong những lúc chờ đợi đã trở thành phản xạ. "Nếu không có điện thoại, mình sẽ thấy không biết phải làm gì trong khoảng thời gian đó".
Ở một góc nhìn khác, Phạm Tuấn Thành (ngụ ở đường Nguyễn Hữu Thọ, xã Phước Kiểng, H.Nhà Bè cũ; nay là xã Nhà Bè, TP.HCM) cho biết điện thoại gần như là vật bất ly thân. "Công việc của mình là giao hàng nên gần như đeo tai nghe suốt ngày. Điện thoại là 'cần câu cơm', nên rất quan trọng. Chắc mình chỉ không dùng lúc ngủ. Đã rất lâu rồi mình không biết khoảng lặng nghĩa là gì", anh Thành nói.
Không chỉ là thói quen cá nhân, việc liên tục tìm đến điện thoại trong mọi khoảng chờ còn phản ánh sự thay đổi trong cách người trẻ tương tác với thời gian rảnh. Khi từng phút giây trống đều được lấp đầy, những khoảng lặng vốn là không gian để suy nghĩ và cảm nhận đang dần trở nên xa xỉ.
Chuyên gia tâm lý Phạm Thị Minh, Trung tâm đào tạo và chăm sóc tinh thần Thân Tâm Trí (P.Bình Tiên, TP.HCM; trước là P.8, Q.6, TP.HCM), cho rằng não bộ con người đang bị tái lập trình bởi môi trường số.
Theo bà Minh, việc nhiều người trẻ lấp đầy mọi khoảng chờ bằng điện thoại xuất phát từ ba cơ chế: né tránh cảm xúc khó chịu, quen với phần thưởng tức thì và nỗi sợ bị bỏ lỡ. "Khi không có gì làm, não sẽ "quay vào trong", xuất hiện suy nghĩ, lo âu, tự vấn. Với nhiều người, đây không phải trạng thái dễ chịu, nên điện thoại trở thành liều thuốc 'gây tê' tinh thần nhanh chóng. Đồng thời, mạng xã hội, video ngắn… cung cấp kích thích nhanh, khiến não quen với việc nhận phần thưởng tức thì. Khi rơi vào khoảng trống, não sẽ tự động tìm lại cảm giác đó", bà nhận định.
Bà Minh cho biết việc tiếp nhận thông tin liên tục còn khiến não rơi vào trạng thái chú ý phân mảnh. "Khả năng tập trung giảm, người trẻ có xu hướng lướt qua thông tin thay vì phân tích sâu. Khi mọi khoảng trống đều bị lấp đầy, con người cũng không còn thời gian để tự hỏi mình đang cảm thấy gì, muốn gì", bà Minh nói.
Chuyên gia tâm lý Vũ Minh Tiến, Trung tâm tư vấn tâm lý Việt Healthcare (P.Tân Hưng, TP.HCM; trước là P.Tân Quy, Q.7, TP.HCM), cho rằng việc thiếu khoảng lặng có thể ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe tinh thần. "Càng bận rộn với điện thoại, người trẻ lại càng dễ cảm thấy trống rỗng, do không có thời gian xử lý cảm xúc".
Theo ông, điều này còn dẫn đến cảm giác cô đơn kiểu "đông người mà vẫn lạc lõng", gia tăng lo âu, rối loạn giấc ngủ và giảm mức độ hài lòng với cuộc sống.
Ông Tiến cảnh báo, việc thiếu thời gian ở một mình với chính mình có thể khiến người trẻ dễ rơi vào khủng hoảng hiện sinh. "Khi không có thói quen đối diện với bản thân, nhiều người sống theo quán tính hoặc kỳ vọng xã hội. Đến khi gặp biến cố, những câu hỏi như 'mình là ai, mình muốn gì' có thể ập đến và gây khủng hoảng mạnh hơn".
