Ông Trump đùa về khả năng tranh cử chức Thủ tướng Israel

Một chiến dịch của Mỹ và Israel vốn nhằm làm giảm bớt năng lực hạt nhân của Iran và làm suy yếu các mạng lưới lực lượng ủy nhiệm toàn cầu của nước này đã biến thành một cuộc chiến nhằm giành quyền kiểm soát đối với eo biển Hormuz, một trong những tuyến đường thương mại quan trọng nhất thế giới.

Nếu cuộc xung đột khiến eo biển Hormuz rơi vào sự kiểm soát vĩnh viễn của Iran hoặc Mỹ, điều đó có thể báo hiệu sự khởi đầu cho sự kết thúc của quyền tự do qua lại trên các vùng biển mở, một khái niệm vốn là nền tảng cho thương mại toàn cầu trong nhiều thế kỷ.

"Điều này có thể tạo ra một tiền lệ khiến thương mại hàng hải quốc tế trở nên đắt đỏ hơn nhiều, một chi phí mà cuối cùng sẽ được chuyển sang cho người dùng cuối cùng", Erik Grundt, một nhà phân tích cấp cao tại công ty tư vấn Rystad Energy, nhận định.

Vũ khí năng lượng mới của Iran

Sau khi các cuộc tấn công của Mỹ và Israel bắt đầu vào ngày 28/2, Iran gần như ngay lập tức tuyên bố đóng cửa eo biển Hormuz, tạo ra cú sốc cung cấp dầu mỏ lớn nhất trong lịch sử.

Sau khi có được một nguồn đòn bẩy mới đối với nền kinh tế toàn cầu, Tehran đang chiến đấu quyết liệt để giữ lấy nó.

Các tàu thuyền muốn đi qua eo biển này phải phối hợp với Cơ quan Quản lý Eo biển vịnh Ba Tư mới được thành lập của Iran, điều này có thể dẫn đến việc các chủ tàu phải thanh toán các khoản khổng lồ, hoặc tàu đối mặt với nguy cơ bị ngăn chặn.

Mặc dù các khoản phí đã tạm thời được tạm dừng khi Iran ký Bản ghi nhớ hiểu biết có thời hạn 60 ngày với Mỹ vào ngày 18/6, nhưng sự kiểm soát của Iran đối với việc di chuyển qua eo biển vẫn không dừng lại.

Ngược lại, Iran đã bám vào một điều khoản cụ thể trong bản ghi nhớ, kêu gọi Tehran “thực hiện các thỏa thuận... vì sự di chuyển an toàn của các tàu thương mại”, để hợp pháp hóa và củng cố quyền kiểm soát của mình đối với eo biển này. Hôm 14/7, Iran tuyên bố có hơn 200 tàu nước ngoài đã phối hợp với Cơ quan Quản lý Eo biển Vịnh Ba Tư của nước này trong vòng 3 tuần sau khi bản ghi nhớ được ký kết.

Trong khi đó, chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump diễn giải điều khoản này có nghĩa là các tàu thuyền sẽ được tự do đi qua eo biển mà không gặp hạn chế nào trong suốt thời gian 60 ngày.

Kết quả là súng vẫn nổ ở eo biển Hormuz, Mỹ và Iran tấn công đáp trả lẫn nhau, lệnh ngừng bắn ban đầu đổ vỡ.

Tổng thống Donald Trump đã có lúc tuyên bố Mỹ sẽ thu của các tàu thương mại đi qua eo biển Hormuz một khoản phí tương đương 20% giá trị hàng hóa cho những nỗ lực bảo vệ tàu qua eo biển. Tuy nhiên, ông đã rút lại tuyên bố sau chưa đầy 24 giờ.

Theo hiệp hội vận tải biển BIMCO, con số này sẽ tương đương với khoảng 27 triệu USD cho mỗi chuyến đi đối với một siêu tàu chở dầu.

Về phần mình, Iran đã nói rằng mức phí của ông Trump là quá cao và hứa hẹn một mức “công bằng”.

Thương mại toàn cầu có thể bị ảnh hưởng

Rob Thummel, giám đốc danh mục đầu tư cấp cao tại Tortoise Capital, lưu ý nếu các khoản phí tại eo biển Hormuz trở thành thông lệ trên biển, chi phí vận chuyển có thể sẽ tăng lên.

Tuy nhiên, ngay cả khi các công ty vận tải sẵn sàng chi trả, các nhà bảo hiểm cũng sẽ từ chối bảo hiểm cho các tàu thực hiện thanh toán cho các thực thể bị trừng phạt, bao gồm cả một số tổ chức quan trọng của Iran.

"Hãy quên đi các tranh luận pháp lý, các nhà bảo hiểm sẽ giải quyết việc này trước tiên. Chỉ cần một khoản phí có liên quan đến rủi ro trừng phạt, các nhà bảo hiểm có thể đơn giản là ngừng cung cấp bảo hiểm", Nigel Green, Giám đốc điều hành của tập đoàn tư vấn tài chính khổng lồ deVere Group, cho biết.

Ngay cả khi một bên thứ ba như Oman thu các khoản phí này, các khoản phí cầu đường có thể vẫn vi phạm luật hàng hải quốc tế, bao gồm Công ước Liên hợp quốc về Luật biển (UNCLOS), cho phép các nhà bảo hiểm từ chối các chuyến đi hoặc chấm dứt hợp đồng bảo hiểm.

Ngoài ra còn có một mối lo ngại rộng lớn hơn: việc thương mại hóa eo biển Hormuz có thể tạo tiền lệ cho các điểm nghẽn toàn cầu khác, khuyến khích các quốc gia từ Indonesia và Singapore cho đến Trung Quốc, Vương quốc Anh vũ khí hóa vị trí địa lý của mình.

Theo ước tính của các nhà phân tích cấp cao của Rystad Energy là Michelle Brouhard và Emmanuel Belostrino, trên khắp 10 điểm nghẽn lớn trên toàn cầu, trong đó có Hormuz, Gibraltar, Dover và Malacca, doanh thu tiềm năng hàng năm từ việc đi qua có thể trị giá hơn 136 tỷ USD mỗi năm, tạo ra một cơ hội doanh thu chủ quyền khổng lồ "chưa được khai phá".

"Một thế giới mà các điểm nghẽn bị thương mại hóa có khả năng sẽ lạm phát hơn, phân mảnh hơn và quân sự hóa nhiều hơn", họ nói.

Tin Gốc: Dân Trí

Phát ngôn viên quân sự Houthi Yahya Sarea ngày 3.7 tuyên bố lực lượng này đã ngăn chặn ý đồ xâm nhập không phận Yemen vào lúc 5 giờ 20 ngày 3.7 (giờ địa phương) của máy bay chiến đấu Ả Rập Xê Út nhằm "ngăn chặn một máy bay dân sự của Iran chở hơn 200 công dân bị mắc kẹt, bị thương và ốm yếu hạ cánh xuống sân bay quốc tế Sanaa", theo AFP.

Trước đó cùng ngày, đài truyền hình Al Masirah do Houthi điều hành đưa tin một máy bay của Iran đã đến Sanaa và chở phái đoàn chính thức của Houthi đến Tehran để tham dự lễ tang của cố Lãnh tụ tối cao Iran Ali Khamenei.

Houthi cảnh báo sẽ tấn công "các sân bay của Ả Rập Xê Út và những lợi ích quan trọng trên đất liền và trên biển" nếu Ả Rập Xê Út tiếp tục những hành động mà ông Sarea gọi là vi phạm không phận Yemen, theo Reuters. Ông Sarea khẳng định các chuyến bay giữa thủ đô Sanaa của Yemen và thủ đô Tehran của Iran sẽ tiếp tục bất chấp bất kỳ "hậu quả nào có thể xảy ra".

Ả Rập Xê Út đã dẫn đầu một liên minh quân sự can thiệp vào Yemen năm 2015 sau khi lực lượng Houthi (được Iran hậu thuẫn) giành quyền kiểm soát thủ đô Sanaa.

Sáng sớm nay 4.7, liên minh do Ả Rập Xê Út dẫn đầu cho rằng những tuyên bố của Houthi chống lại Ả Rập Xê Út là một nỗ lực nhằm "đánh lạc hướng sự chú ý" khỏi những "hành vi vi phạm" của Houthi đối với người dân Yemen.

Liên minh cảnh báo sẽ đáp trả mạnh mẽ và bằng "lực lượng chưa từng có" đối với bất kỳ ý đồ nào nhắm vào vương quốc này hoặc vi phạm chủ quyền của Yemen.

Lực lượng Houthi đã thể hiện năng lực tên lửa và máy bay không người lái của mình trong cuộc chiến Yemen bằng cách tấn công nhắm vào các cơ sở dầu mỏ và cơ sở hạ tầng trọng yếu ở Ả Rập Xê Út.

Cuộc giao tranh giữa Houthi và chính phủ Yemen (được quốc tế công nhận) kể từ năm 2014 đã cướp đi sinh mạng của hàng trăm ngàn người và gây ra một cuộc khủng hoảng nhân đạo nghiêm trọng ở nước này.

Giao tranh giữa hai bên phần lớn đã ngừng lại kể từ khi một thỏa thuận ngừng bắn do Liên Hiệp Quốc làm trung gian đạt được vào năm 2022.

Tin Gốc: Thanh Niên

Thiếu tá Không quân Mỹ Jason Watson đã có một bài phát biểu ngay trước khi bị bắt. Theo trang Mediaite, ông Watson đã liệt kê một vài hành vi mà ông cho là phạm tội do tổng thống và phó tổng thống gây ra.

Theo ông Watson, mối đe dọa lớn nhất đối với nước Mỹ không phải từ bên ngoài mà là từ chính người Mỹ và "tất cả chúng ta đều có một phần trách nhiệm trong việc đẩy chính mình vào tình cảnh hỗn loạn như hiện tại".

Tuy nhiên, ông cho rằng một số người có trách nhiệm lớn hơn. "Đối với những kẻ phải chịu phần lớn tội lỗi, chẳng hạn như những người hiện đang điều hành nhánh hành pháp của chính phủ, thì họ sẽ phải trả giá", viên sĩ quan tuyên bố.

"Khi Tổng thống Mỹ ra lệnh tiến hành các hành động quân sự chống lại các quốc gia khác trong bối cảnh không có kịch bản khẩn cấp nào đe dọa trực tiếp và nghiêm trọng đến lợi ích của Mỹ - như những gì đã xảy ra với Venezuela, Cuba và Iran - thì đó là sự chiếm đoạt vi hiến đối với thẩm quyền của Quốc hội và là sự vi phạm Điều khoản Quyền lực chiến tranh", ông Watson lưu ý, đề cập một điều trong hiến pháp.

Theo ông, những vi phạm này đã dẫn đến cái chết của 13 quân nhân và làm bị thương hàng trăm người khác. "Vì điều này, tổng thống và phó tổng thống phải bị luận tội, kết tội và bãi nhiệm", ông Watson tuyên bố.

Viên sĩ quan còn tố cáo tổng thống đã trao quyền hạn sâu rộng cho một siêu nhà tài trợ không qua bầu cử để đóng cửa phần lớn các cơ quan của chính phủ liên bang, cùng với quyền tiếp cận không giới hạn vào các cơ sở dữ liệu của chính phủ.

Hành vi này bị cho là vi phạm hiến pháp, "làm rò rỉ dữ liệu cá nhân nhạy cảm của người Mỹ, chấm dứt hợp đồng bất hợp pháp đối với hàng chục ngàn viên chức làm tê liệt sự hỗ trợ chăm sóc y tế và chuẩn bị ứng phó thiên tai cho người dân Mỹ, và bi thảm nhất là đã dẫn đến cái chết của hàng trăm ngàn người nghèo khổ nhất thế giới do việc cắt giảm đột ngột và vô nhân đạo nguồn viện trợ của Cơ quan Phát triển quốc tế Mỹ (USAID).

Theo quan điểm của ông Watson, các tội danh bổ sung của ông Trump và ông Vance bao gồm việc chỉ đạo "Bộ An ninh Nội địa tước bỏ mọi quy trình tố tụng hợp pháp đối với hàng trăm người trước khi giam giữ họ một cách bất hợp pháp và áp giải họ đến một nhà tù nước ngoài khét tiếng với các hành vi lạm dụng nhân quyền", đồng thời tài trợ cho "bạo lực nhắm vào người dân Mỹ đang thực hiện quyền hiến định là tập hợp và biểu tình ôn hòa".

Nhà Trắng chưa bình luận về những cáo buộc trên. Cùng tham gia với ông Watson có hạ nghị sĩ Al Green (đảng Dân chủ), người nhiều lần kêu gọi luận tội Tổng thống Trump, và một số nhà hoạt động khác.

Tin Gốc: Thanh Niên