Theo Hãng tin Reuters, trong bài đăng trên Truth Social ngày 28-4, ông Trump nói Iran muốn Mỹ sớm “mở lại eo biển Hormuz” trong khi xử lý vấn đề nội bộ.
“Iran vừa thông báo với chúng ta rằng họ đang ở trong ‘tình trạng sụp đổ’. Họ muốn chúng ta ‘mở eo biển Hormuz’ càng sớm càng tốt, trong khi họ tìm cách ổn định tình hình lãnh đạo – điều mà tôi tin họ sẽ làm được”, ông Trump viết trên mạng xã hội.
Ông không nêu rõ Iran đã truyền đạt thông điệp này đến Mỹ bằng cách nào.
Phát biểu trên được đưa ra khi Nhà Trắng đang cân nhắc một đề xuất hòa bình mới từ phía Iran. Theo truyền thông Mỹ, Tehran đề xuất chấm dứt việc đóng cửa eo biển Hormuz để đổi lấy việc Mỹ dỡ bỏ phong tỏa đối với tàu thuyền và các cảng của Iran.
Tuy nhiên, đề xuất này cũng muốn trì hoãn việc thảo luận về chương trình hạt nhân cho đến sau khi xung đột kết thúc và các tranh chấp vận tải ở vịnh Ba Tư được giải quyết.
Đây cũng là điểm khiến tiến trình đàm phán rơi vào bế tắc. Một quan chức Mỹ cho biết ông Trump không hài lòng với đề xuất mới nhất từ Iran và muốn vấn đề hạt nhân phải được giải quyết ngay từ đầu, coi đây là điều kiện then chốt của bất kỳ thỏa thuận nào.
Trong khi đó, tình hình trên thực địa vẫn mong manh. Dù giao tranh đã phần nào lắng xuống nhờ lệnh ngừng bắn tạm thời, Mỹ và Iran vẫn trong trạng thái đối đầu trên biển khi cả hai bên hạn chế hoạt động vận tải tại vịnh Ba Tư. Eo biển Hormuz vẫn chưa được mở lại, khiến giá năng lượng toàn cầu duy trì ở mức cao.
Ở một diễn biến khác, các lãnh đạo vùng Vịnh ngày 28-4 đã có cuộc họp trực tiếp tại Saudi Arabia lần đầu tiên kể từ khi xung đột bùng phát, nhằm xây dựng phản ứng chung trước các cuộc tấn công bằng tên lửa và máy bay không người lái từ Iran.
Theo truyền thông nhà nước Saudi Arabia, tham dự hội nghị có Quốc vương Bahrain, Quốc vương Qatar, Thái tử Kuwait và Ngoại trưởng Các Tiểu vương quốc Ả Rập thống nhất (UAE).
Ngày 20-4, khi được hỏi liệu Tehran có ý định tham gia các cuộc đàm phán ở Islamabad hay không, lãnh đạo Ủy ban An ninh quốc gia của Quốc hội Iran Ebrahim Azizi nói rằng "Iran hành động dựa trên lợi ích quốc gia" và sẽ làm bất cứ điều gì cần thiết để "bảo đảm lợi ích và an ninh của đất nước".
Theo ông Azizi, đàm phán với Mỹ cũng như đấu trường với những yêu cầu quá đáng và các hành động đe dọa từ phía Washington. "Nếu đàm phán mang lại những kết quả giúp duy trì các thành tựu trên chiến trường, thì đó cũng có thể là một cơ hội đối với chúng tôi", Đài Al Jazeera dẫn lời chính trị gia Iran.
Ông Azizi, một cựu chỉ huy của Lực lượng Vệ binh cách mạng Iran (IRGC), cho biết việc Iran quyết định tiếp tục đàm phán với Mỹ "không có nghĩa là đàm phán bằng mọi giá" và chấp nhận bất kỳ "phương pháp tiếp cận nào mà phía bên kia đưa ra". Và việc Iran có cử phái đoàn đến Islamabad hay không phụ thuộc vào việc Tehran có nhận được tín hiệu tích cực hay không.
"Chúng tôi chưa bao giờ e ngại nguyên tắc đàm phán. Có thể hôm nay hoặc ngày mai, sau khi đánh giá thêm, chúng tôi sẽ cho rằng điều đó khả thi", ông Azizi nói.
Nhưng Iran khẳng định những lằn ranh đỏ của nước này phải được tuân thủ. Ông Azizi nói rằng Iran vẫn kiên định với các điều kiện của mình, bao gồm yêu cầu ngừng bắn ở Lebanon và gỡ bỏ phong tỏa tài sản.
Ông cũng cảnh báo Mỹ và Israel cần tôn trọng các điều kiện của Tehran.
"Nếu có những hành động đi ngược lại lợi ích của 'mặt trận kháng chiến', một phần trong chiến trường của chúng tôi, hoặc nếu họ không tuân thủ các cam kết trước đó, thì điều đó đồng nghĩa họ đã không chấp nhận các điều kiện tiên quyết của Iran, và tất nhiên sẽ có ảnh hưởng", ông tuyên bố.
Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baghaei ngày 3/4 thông báo lực lượng phòng không nước này đã bắn hạ một máy bay không người lái (UAV) trên bầu trời thành phố Shiraz ở miền nam, đồng thời công bố hình ảnh các bộ phận phi cơ thu được tại hiện trường.
Dựa trên các đặc điểm kỹ thuật của mảnh vỡ, gồm hình dáng khung thân, cấu trúc cánh và đuôi, giới chuyên gia quân sự nhận định đây là mẫu Wing Loong II do Trung Quốc sản xuất.
"Đây có thể là bằng chứng rõ ràng cho thấy sự tham gia trực tiếp của một số quốc gia láng giềng trong chiến dịch hung hăng do Mỹ - Israel tiến hành nhằm vào Iran. Chúng tôi cần lời giải thích của một trong hai nước khu vực đang biên chế loại UAV này", ông Baghaei cho hay, nhưng không nêu tên quốc gia cụ thể.
Chuyên trang quân sự Defence Security Asia cho biết chỉ có hai nước vùng Vịnh sở hữu UAV Wing Loong II là Arab Saudi và Các tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE).
Giới chức hai nước này chưa bình luận về thông tin.
Wing Loong II là UAV trinh sát và tấn công tầm xa do Tập đoàn Công nghiệp Hàng không Trung Quốc (AVIC) sản xuất, bắt đầu vận hành từ năm 2017.
Máy bay được trang bị cảm biến quang - điện tử, hệ thống liên lạc vệ tinh và mang được tối đa 12 vũ khí dẫn đường, có bán kính hoạt động hơn 1.500 km.
UAE là khách hàng nước ngoài đầu tiên của dòng Wing Loong II, với khoảng 15 máy bay được đặt hàng. Arab Saudi không công bố số lượng máy bay Wing Loong II trong biên chế, nhưng nhóm phân tích quân sự Army Recognition nhận định nước này có thể đã đặt mua tới 300 chiếc.
Sự xuất hiện của UAV Wing Loong II trên bầu trời Shiraz, khu vực nằm sâu trong lãnh thổ Iran và gần các cơ sở quân sự, khiến giới chuyên gia nhận định nó bị bắn hạ khi thực hiện nhiệm vụ trinh sát, chứ không phải bay lạc vào không phận Iran.
Nếu được xác nhận, sự việc có thể là dấu hiệu cho thấy một số quốc gia vùng Vịnh đang tham gia sâu hơn vào hoạt động quân sự hoặc hỗ trợ tình báo trong chiến dịch của Mỹ - Israel. Điều này có thể làm gia tăng nguy cơ leo thang căng thẳng trong khu vực, vốn đã gia tăng kể từ khi xung đột bùng phát ngày 28/2.
Tehran nhiều lần cảnh báo các nước láng giềng không cho Washington - Tel Aviv sử dụng lãnh thổ để phát động các cuộc tấn công nhằm vào Iran, đồng thời khẳng định sẽ đáp trả các mục tiêu liên quan nếu phát hiện điều này xảy ra.
Theo Hãng thông tấn Reuters ngày 23-4, Đài Loan cho biết Seychelles, Mauritius và Madagascar đã đơn phương rút lại giấy phép bay qua không phận đối với máy bay chở lãnh đạo Lại Thanh Đức, chỉ một ngày trước khi ông bắt đầu chuyến công du tới Eswatini.
Eswatini là một trong 12 quốc gia còn duy trì quan hệ ngoại giao chính thức với vùng lãnh thổ Đài Loan, đồng thời là nước duy nhất ở châu Phi có quan hệ này.
Đây là lần đầu tiên một lãnh đạo của Đài Loan phải hủy toàn bộ chuyến thăm nước ngoài vì không được cấp quyền quá cảnh - cho thấy một bước leo thang mới trong nỗ lực của Bắc Kinh nhằm thu hẹp không gian hoạt động quốc tế của Đài Bắc.
"Một số quốc gia đang hành động theo chỉ đạo của Trung Quốc khi can thiệp vào sự an toàn và phẩm giá của các chuyến công du thông thường của quan chức Đài Loan", người phát ngôn Bộ Ngoại giao Mỹ phát biểu ngày 22-4, không nêu đích danh ba nước trên.
Quan chức này nhấn mạnh trách nhiệm quản lý vùng không phận quốc tế vượt ra ngoài không phận chủ quyền của các nước đó "chỉ nhằm đảm bảo an toàn hàng không, chứ không phải để làm công cụ chính trị cho Bắc Kinh".
"Đây là thêm một ví dụ cho thấy Bắc Kinh đang tiến hành chiến dịch đe dọa nhằm vào vùng lãnh thổ Đài Loan và các nước ủng hộ trên toàn thế giới, lạm dụng hệ thống hàng không dân dụng quốc tế và đe dọa hòa bình, thịnh vượng toàn cầu", quan chức này nói thêm.
Mỹ cũng yêu cầu Trung Quốc chấm dứt các biện pháp gây sức ép quân sự, ngoại giao và kinh tế đối với Đài Loan.
Một quan chức an ninh cấp cao của Đài Loan cho biết Trung Quốc đã gây sức ép lên ba quốc gia châu Phi nói trên, thậm chí đe dọa trừng phạt kinh tế, bao gồm rút lại các chương trình xóa nợ.
Đáp lại những chỉ trích, Bộ Ngoại giao Trung Quốc ngày 23-4 kiên quyết bác bỏ cáo buộc của Mỹ, cho rằng Washington "nên chấm dứt can thiệp vào công việc nội bộ của Trung Quốc thông qua vấn đề Đài Loan". Người phát ngôn Quách Gia Côn cũng khẳng định những tuyên bố từ phía Mỹ là "vô căn cứ".
Bắc Kinh lâu nay luôn coi Đài Loan là một phần lãnh thổ của mình và không loại trừ khả năng dùng vũ lực để thống nhất.
Chuyến đi của ông Lại dự kiến khởi hành ngày 22-4, nhằm tham dự lễ kỷ niệm 40 năm ngày Quốc vương Mswati III lên ngôi và sinh nhật lần thứ 58 của nhà vua.
Lần gần nhất một lãnh đạo Đài Loan thăm Eswatini là năm 2023, khi bà Thái Anh Văn thực hiện chuyến công du này.
