“Với thêm chút thời gian, chúng tôi có thể dễ dàng mở eo biển Hormuz, chiếm lấy dầu mỏ và kiếm được một khoản tiền khổng lồ”, ông Trump viết trên mạng xã hội Truth Social tối 3.4.
Gần 5 tuần sau khi Mỹ và Israel tiến hành các cuộc không kích nhằm vào Iran, xung đột tiếp tục gây bất ổn khu vực và làm rung chuyển thị trường tài chính toàn cầu. Tình hình leo thang khiến áp lực chính trị dồn lên Nhà Trắng trong việc nhanh chóng kiểm soát khủng hoảng, theo South China Morning Post.
Iran đã đóng cửa eo biển Hormuz – tuyến hàng hải chiếm khoảng 20% lượng dầu tiêu thụ toàn cầu – nhằm đáp trả các cuộc tấn công của Mỹ và Israel từ cuối tháng 2.
Trước đó, trong bài phát biểu tối 2.4, ông Trump tiếp tục cảnh báo sẽ nhắm vào hạ tầng năng lượng của Iran, song không đưa ra thời hạn chấm dứt xung đột, làm dấy lên lo ngại về nguy cơ trả đũa và kéo giảm thị trường chứng khoán.
Giao tranh cũng lan rộng sang các nước vùng Vịnh. Các tiểu vương quốc Ả Rập thống nhất (UAE) đã tạm dừng hoạt động tại cơ sở xử lý khí đốt Habshan – trung tâm năng lượng lớn của nước này – sau một vụ tấn công gây hỏa hoạn. Trước đó, các cơ sở năng lượng tại Kuwait cũng bị tấn công, trong đó nhà máy lọc dầu Mina Al Ahmadi bốc cháy khi đang vận hành, theo Reuters.
Các cuộc tập kích được cho là đã làm gián đoạn hoạt động của nhiều nhà máy lọc dầu, hóa dầu và khí tự nhiên hóa lỏng, buộc một số nhà sản xuất lớn phải cắt giảm sản lượng. Giá dầu vì thế tăng khoảng 50%, lên gần 110 USD/thùng.
Trong khi đó, Anh thông báo sẽ triển khai hệ thống phòng không Rapid Sentry tới Kuwait để bảo vệ lợi ích của Anh và các đồng minh trong khu vực. Thủ tướng Anh Keir Starmer đã thảo luận kế hoạch này trong cuộc điện đàm với Thái tử Kuwait Sabah al-Khalid al-Sabah, đồng thời lên án các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái nhằm vào cơ sở dầu mỏ.
Iran ngày 3.4 cảnh báo sẽ tiếp tục nhắm vào hạ tầng năng lượng và các mục tiêu như cầu đường tại các nước vùng Vịnh nếu các cơ sở của họ bị tấn công. Ngoài ra, một nhà máy điện và cơ sở khử muối nước tại Kuwait cũng ghi nhận thiệt hại trong các đợt tấn công mới nhất.
Một quan chức cấp cao Iran đã chỉ trích dự thảo nghị quyết của Hội đồng Bảo an Liên Hiệp Quốc – do Bahrain đề xuất – cho phép sử dụng vũ lực nếu Iran không mở lại eo biển Hormuz. Iran cho rằng văn bản này “không xem xét nguyên nhân gốc rễ của khủng hoảng”, đồng thời cáo buộc Mỹ và Israel gây hấn.
Trong khi đó, CNN dẫn lời cựu Ngoại trưởng Iran Mohammad Javad Zarif ngày 3.4 kêu gọi Tehran tận dụng “ưu thế” hiện tại để thúc đẩy một thỏa thuận hòa bình toàn diện với Washington. Theo ông, thỏa thuận có thể bao gồm việc hạn chế chương trình hạt nhân của Iran và mở lại eo Hormuz, đổi lấy việc dỡ bỏ các lệnh trừng phạt kinh tế.
Bộ Thương mại Trung Quốc đã nêu tên 5 công ty nói trên là Hengli Petrochemical (Dalian) Refinery, Shandong Jincheng Petrochemical Group, Hebei Xinhai Chemical Group, Shouguang Luqing Petrochemical và Shandong Shengxing Chemical, theo Reuters.
Trong tháng trước, Bộ Tài chính Mỹ đã áp đặt lệnh cấm vận đối với Hengli Petrochemical (Dalian) Refinery, cáo buộc công ty này mua dầu của Iran trị giá hàng tỉ USD, trong một động thái gia tăng nỗ lực lâu dài của Washington nhằm hạn chế doanh thu dầu mỏ của Tehran.
Chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump năm ngoái đã áp đặt lệnh cấm vận đối với 4 công ty còn lại, cùng với một số nhà máy khác.
Bộ Thương mại Trung Quốc khẳng định động thái của Mỹ vi phạm "luật pháp quốc tế và các chuẩn mực cơ bản của quan hệ quốc tế".
Do đó, bộ này thông báo đã ban hành một lệnh cấm. "Lệnh cấm này quy định Mỹ không thể công nhận, thực hiện hoặc tuân thủ các lệnh cấm vận áp đặt lên 5 công ty Trung Quốc nói trên", Bộ Thương mại Trung Quốc nhấn mạnh.
Các lệnh cấm vận của Mỹ đã tạo ra một số trở ngại cho 5 công ty Trung Quốc, như gặp khó khăn trong việc tiếp nhận dầu thô, và phải bán các sản phẩm lọc dầu dưới những tên gọi khác nhau, theo Reuters.
Việc Iran gửi đề xuất mới cho Mỹ nhằm phá vỡ thế bế tắc hiện tại trong đàm phán và vượt qua những bất đồng nội bộ của Tehran về mức độ nhượng bộ để đạt thỏa thuận với Washington.
Các nguồn tin của Axios cho biết đề xuất đã được thảo luận trong chuyến thăm thủ đô Islamabad của Pakistan cuối tuần qua của Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi.
Ông Araghchi đã nói rõ với các bên trung gian gồm Pakistan, Ai Cập, Thổ Nhĩ Kỳ và Qatar rằng chưa có sự đồng thuận trong giới lãnh đạo Tehran về cách giải quyết yêu cầu của Mỹ liên quan việc "đóng băng" lâu dài chương trình làm giàu uranium và chuyển vật liệu hạt nhân ra khỏi Iran.
Do đó, theo thỏa thuận, việc đàm phán về hạt nhân chỉ bắt đầu vào một giai đoạn sau, sau khi eo biển Hormuz được mở lại và cuộc phong tỏa chấm dứt.
Đề xuất mới tập trung vào việc giải quyết khủng hoảng tại eo biển Hormuz và việc phong tỏa của Mỹ trước. Cùng với đó, lệnh ngừng bắn sẽ được kéo dài hoặc có thể đàm phán chấm dứt luôn chiến sự.
Pakistan đã chuyển đề xuất cho Nhà Trắng nhưng chưa rõ Mỹ có chấp nhận xem xét hay không. Pakistan và Iran chưa bình luận về thông tin.
Người phát ngôn Nhà Trắng Olivia Wales cho rằng đây là những thảo luận ngoại giao nhạy cảm và Mỹ sẽ không đàm phán thông qua báo chí. Bà lặp lại lời Tổng thống Donald Trump rằng Mỹ "nắm giữ mọi lá bài" và chỉ chấp nhận thỏa thuận đặt lợi ích của người dân lên trước, không bao giờ cho phép Iran sở hữu vũ khí hạt nhân.
Iran lâu nay khẳng định chương trình hạt nhân của nước này chỉ phục vụ mục đích dân sự, không có ý định chế tạo vũ khí hạt nhân.
Quan điểm của Iran là chỉ mở eo biển Hormuz khi Mỹ dỡ bỏ lệnh phong tỏa cảng biển Iran. Tuy nhiên, Tổng thống Trump ngày 26.4 nói với Fox News rằng ông muốn tiếp tục phong tỏa với hy vọng rằng việc này sẽ buộc Iran xuống nước trong vài tuần tới, khi các cơ sở dầu mỏ của nước này có nguy cơ tê liệt vì không thể xuất khẩu dầu.
Ông Trump dự kiến họp bàn với đội ngũ cố vấn an ninh quốc gia và đối ngoại trong ngày 27.4, tập trung vào sự bế tắc trong đàm phán và bước kế tiếp trong xung đột.
Trong khi đó, Ngoại trưởng Iran đã thăm Pakistan, Oman và trở lại Pakistan trong cuối tuần qua. Ông sẽ sang Nga và gặp Tổng thống Vladimir Putin trong ngày 27.4.
"Ân xá cho bị cáo Kem Sokha, nam, sinh năm 1953, người bị kết án 27 năm tù theo bản án chung thẩm ngày 30.4.2026 của Tòa phúc thẩm Phnom Penh. Lệnh ân xá này chỉ áp dụng cho hình phạt chính và không áp dụng cho các bản án bổ sung", sắc lệnh hoàng gia ân xá cho ông Sokha nêu rõ.
Lệnh ân xá được ban hành trong bối cảnh người mẹ 101 tuổi của ông Sokha đang ốm nặng.
Sau khi ký sắc lệnh, ông Hun Sen đã chỉ thị Thủ tướng Campuchia Hun Manet thi hành sắc lệnh hoàng gia ngay lập tức. Sau đó, ông Hun Manet đã đưa ra một thông điệp ngắn gọn, nói rằng động thái này là một bước nữa hướng tới việc tăng cường đoàn kết dân tộc.
Ông Pheng Heng, một trong những luật sư bào chữa cho ông Sokha, hoan nghênh lệnh ân xá, dùng những hình ảnh thi vị để diễn tả sự nhẹ nhõm do lệnh này mang lại.
Trước đó, một tòa án Campuchia vào tháng 3.2023 đã kết luận ông Sokha, đồng sáng lập đảng Cứu nguy Dân tộc Campuchia (CNRP, đã bị giải thể), phạm tội âm mưu bí mật cấu kết với các thực thể bên ngoài để lật đổ chính quyền của cựu Thủ tướng Hun Sen. Khi đó, ông Sokha bị kết án 27 năm tù và lập tức bị quản thúc tại nhà, theo AFP.
Ông Kem Sokha đã nhiều lần phủ nhận các cáo buộc chống lại mình kể từ khi bị bắt vào năm 2017. Hai tháng sau khi ông Sokha bị bắt, tòa án tối cao Campuchia ra phán quyết giải thể CNRP.
