Tổng thống Mỹ Donald Trump hôm 19/5 nói với các phóng viên tại Nhà Trắng rằng ông chỉ còn “một giờ nữa” là ra quyết định nối lại chiến dịch tập kích Iran, song đã hoãn lại mệnh lệnh đó. Ông đề cập tuyên bố được đưa ra trước đó một ngày, khi thông báo đã hoãn kế hoạch tấn công Iran do nhận được đề nghị từ các nước vùng Vịnh.
“Quý vị biết đàm phán với quốc gia mà mình đang đánh cho tơi tả là như thế nào rồi. Họ tới bàn đàm phán và van xin một thỏa thuận”, lãnh đạo Mỹ cho biết. “Tôi hy vọng chúng tôi không phải gây chiến, nhưng có thể chúng tôi sẽ phải giáng cho họ một đòn mạnh nữa. Tôi vẫn chưa chắc chắn”.
Tổng thống Trump cảnh báo Mỹ sẽ nối lại tấn công Iran trong những ngày tới nếu hai bên không đạt được thỏa thuận.
“Hai hoặc ba ngày, có lẽ là thứ Sáu, thứ Bảy, Chủ nhật hoặc đầu tuần tới, một khoảng thời gian giới hạn”, ông nói.
Phó tổng thống Mỹ JD Vance, người đã đối thoại với Iran trong cuộc đàm phán thất bại ở Pakistan hồi tháng 4, cũng cho biết Washington đã sẵn sàng chiến đấu, song vẫn bày tỏ hy vọng đạt được giải pháp ngoại giao.
“Rất nhiều tiến triển tốt đang được tạo ra, chúng tôi sẽ tiếp tục nỗ lực về vấn đề này”, ông nói với các phóng viên tại Nhà Trắng.
Phát ngôn viên quân đội Iran Mohammad Akraminia cùng ngày 19/5 cảnh báo Tehran sẽ mở “các mặt trận mới” để chống lại Mỹ nếu Washington nối lại chiến dịch tập kích. Ông thêm rằng Iran đã tận dụng khoảng thời gian ngừng bắn để “tăng cường năng lực chiến đấu”.
Ebrahim Azizi, người đứng đầu ủy ban an ninh quốc gia của quốc hội Iran, cho biết Tổng thống Trump hoãn kế hoạch tấn công vì nhận ra rằng bất kỳ động thái nào nhằm chống lại Tehran đều sẽ dẫn đến “phản ứng quân sự kiên quyết”.
Iran đã phản hồi lại đề xuất hòa bình của Mỹ. Thứ trưởng Ngoại giao Iran Kazem Gharibabadi cho biết đề xuất của Tehran có yêu cầu về chấm dứt giao tranh tại mọi mặt trận, trong đó có Lebanon, lực lượng Mỹ rút khỏi các khu vực gần Iran và Washington bồi thường cho những thiệt hại gây ra với Tehran.
Iran còn muốn được dỡ bỏ các lệnh trừng phạt, giải phóng tài sản bị đóng băng ở nước ngoài và Mỹ chấm dứt chiến dịch phong tỏa hàng hải.
Các điều kiện này dường như không thay đổi nhiều so với đề nghị trước đó của Iran, vốn đã bị Tổng thống Trump bác bỏ vào tuần trước và gọi là “rác rưởi”.
Hàng nghìn người đã thiệt mạng sau các cuộc tập kích của Mỹ – Israel vào Iran trước khi giao tranh ngừng lại vào đầu tháng 4 nhờ thỏa thuận ngừng bắn. Trước đó, các cuộc tấn công trả đũa của Iran nhằm vào Israel và các nước vùng Vịnh cũng đã làm hàng chục người chết.
Thỏa thuận ngừng bắn nhìn chung vẫn được duy trì, dù máy bay không người lái (UAV) gần đây đã được phóng từ Iraq nhằm vào các nước vùng Vịnh, được cho là do Iran và đồng minh thực hiện.
Ngày 20-5, Bộ trưởng Giáo dục Cuba, Naima Ariatne Trujillo Barreto, đã công bố những biện pháp đặc biệt đối với hệ thống giáo dục Cuba trong bối cảnh khó khăn hiện nay, bao gồm việc bãi bỏ kỳ thi tuyển sinh đại học và kết thúc sớm năm học 2025-2026 ở các cấp học.
Theo Bộ trưởng Trujillo Barreto, việc tuyển sinh đại học sẽ không còn phụ thuộc vào kỳ thi tuyển sinh, mà dựa trên điểm trung bình học tập mà học sinh tích lũy được trong các chương trình học trước đại học.
Việc xếp lớp đại học sẽ được thực hiện bằng hệ thống hồ sơ đã được các thí sinh điền trước đó, đảm bảo có chỗ học cho tất cả mọi người, mặc dù việc xếp lớp cụ thể sẽ phụ thuộc vào thành tích và số lượng chỗ trống.
Về phần mình, Bộ trưởng Bộ Giáo dục đại học, Walter Baluja García, cho biết có đủ chỗ cho hơn 32.000 học sinh dự bị đại học, phân bổ vào hơn 100 chương trình cấp bằng, ngoài ra còn có hàng nghìn chỗ bổ sung thông qua các phương tiện hỗ trợ như các khóa học từ xa.
Các quan chức Cuba cũng thông báo năm học sẽ kết thúc sớm, vào khoảng ngày 15 đến 30-6 (sớm hơn 15 ngày so với thông lệ), mặc dù diễn ra dần dần và không có nghĩa là đóng cửa hoàn toàn các trung tâm giáo dục ngay lập tức. Các cơ sở giáo dục sẽ vẫn mở cửa cho các hoạt động bổ trợ, đánh giá và các quy trình thông tin.
Bộ trưởng Trujillo Barreto cho biết sự điều chỉnh này là do khó khăn về kết nối và vận chuyển, buộc nhà trường phải ưu tiên sinh viên năm cuối và sắp xếp lại lịch học.
Bà Trujillo Barreto cũng nhấn mạnh sự cần thiết phải điều chỉnh hệ thống giáo dục cho phù hợp với điều kiện của đất nước, ưu tiên hỗ trợ những học sinh dễ bị tổn thương và đảm bảo tính liên tục của quá trình giáo dục thông qua các mô hình học tập kết hợp trực tiếp - trực tuyến và dựa vào cộng đồng.
Giáo dục đại học là một trong những lĩnh vực bị ảnh hưởng nặng nề nhất bởi các vấn đề do tình trạng thiếu nhiên liệu gây ra. Hầu hết các trường đã chuyển sang mô hình giảng dạy và học tập kết hợp trực tiếp và trực tuyến.
Điều này sẽ kéo theo chi phí và hiển nhiên là những ai muốn hưởng lợi từ tuyến hàng hải này cũng phải đóng góp phần của mình”, Đại sứ Iran tại Pháp Mohammad Amin-Nejad trả lời phỏng vấn Bloomberg, đồng thời nhấn mạnh cơ chế thu phí sẽ được vận hành một cách minh bạch.
Theo ông Amin-Nejad, việc lưu thông qua eo biển Hormuz vẫn chưa bị gián đoạn hoàn toàn. Phía Iran cho biết tổng cộng 26 tàu đã đi qua tuyến hàng hải chiến lược này từ ngày 19 đến 20-5.
Nhiều công ty vận tải biển đã tạm dừng đi qua eo biển Hormuz do lo ngại nguy cơ bị tên lửa và drone tấn công. Tuy nhiên nhà ngoại giao Iran cho rằng chi phí bảo hiểm cắt cổ mới là nguyên nhân khiến lưu lượng tàu sụt giảm.
Nằm giữa Iran và Oman, eo biển Hormuz nối liền Vịnh Ba Tư với Ấn Độ Dương. Tuyến hàng hải này đóng vai trò quan trọng khi chiếm hơn 20% lượng dầu mỏ và khí tự nhiên hóa lỏng toàn cầu.
Trước đó vào ngày 20-5, Cơ quan quản lý eo biển vịnh Ba Tư do Iran thành lập đã ra tuyên bố mới về phạm vi kiểm soát của họ tại khu vực này.
Cụ thể, khu vực thuộc "quyền tài phán quản lý" của cơ quan này bao gồm vùng biển nằm giữa đường nối từ Kuh-e Mubarak của Iran tới phía nam Fujairah của Các tiểu vương quốc Ả Rập thống nhất (UAE), kéo dài tới đường nối đảo Qeshm của Iran với Umm Al-Quwain của UAE.
Cơ quan này khẳng định mọi tàu thuyền đi qua khu vực trên để vượt eo biển Hormuz đều phải có sự phối hợp và cho phép từ Tehran.
Điều này đã vấp phải sự chỉ trích gay gắt từ UAE. Cố vấn Tổng thống UAE Anwar Gargash lên án: “Chính quyền Iran đang cố tạo ra một thực tế mới từ một thất bại quân sự rõ ràng, nhưng những nỗ lực kiểm soát eo biển Hormuz hay xâm phạm chủ quyền hàng hải của UAE chẳng khác nào giấc mơ hão huyền”, theo Hãng tin AFP.
Tổng thống Mỹ Donald Trump đã vạch ra kế hoạch tiêu hủy uranium làm giàu của Iran, nói rằng số vật liệu này sẽ được vận chuyển đến Mỹ, xử lý tại chỗ hoặc đưa đến một địa điểm khác.
“Uranium làm giàu (bụi hạt nhân!) sẽ được chuyển giao ngay lập tức cho Mỹ để mang về và tiêu hủy hoặc, tốt hơn hết là, phối hợp với Cộng hòa Hồi giáo Iran, tiêu hủy tại chỗ hoặc tại một địa điểm chấp nhận được khác, với sự chứng kiến của Ủy ban Năng lượng Nguyên tử, hoặc cơ quan tương đương, trong quá trình này”, ông Trump đăng trên mạng xã hội Truth Social hôm 25/5.
Tuần trước, Tổng thống Trump nói với các phóng viên tại Phòng Bầu dục rằng Mỹ sẽ không nhượng bộ trong việc thu hồi uranium làm giàu của Iran, nhưng vẫn thể hiện sự cởi mở đối với sự tham gia của Tehran trong quá trình này.
“Chúng ta có thể sẽ tiêu hủy chúng sau khi thu được, nhưng chúng ta sẽ không để họ có được chúng”, ông Trump nhấn mạnh.
Một trong những điều kiện mà Mỹ đưa ra nhằm chấm dứt cuộc xung đột với Iran là Iran phải từ bỏ quyền kiểm soát đối với uranium làm giàu cao. Washington lo ngại Tehran có thể sử dụng số uranium làm giàu này để chế tạo vũ khí hạt nhân - một ngưỡng mà Mỹ coi là “lằn ranh đỏ”.
Iran hiện nắm giữ hơn 400kg uranium được làm giàu đến 60%, theo ước tính của Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế. Mức uranium dùng để chế tạo vũ khí hạt nhân thường yêu cầu độ làm giàu từ 90% trở lên.
Tổng thống Trump đã viện dẫn năng lực hạt nhân của Iran là một trong những lý do chính để phát động chiến dịch quân sự chống lại Tehran.
Ông Trump cho biết uranium đã làm giàu của Iran “có thể” được cất giấu, nhưng ông khẳng định Mỹ sẽ “thu hồi” số vật liệu này. Ông cũng cảnh báo Mỹ đang theo dõi sát sao các cơ sở hạt nhân của Iran cũng như bất kỳ nỗ lực nào nhằm khai thác vật liệu này.
Bộ trưởng Năng lượng Mỹ Chris Wright nói với các nghị sĩ rằng Iran đang “tiến rất gần” đến việc chế tạo vũ khí hạt nhân, khẳng định Tehran chỉ cần “vài tuần” là có thể làm giàu một tấn uranium lên cấp độ vũ khí.
Iran đã nhiều lần bác bỏ cáo buộc từ Mỹ rằng họ đang phát triển vũ khí hạt nhân. Tehran khẳng định họ có quyền phát triển chương trình nguyên tử vì mục đích hòa bình.
Tổng thống Vladimir Putin tuyên bố Nga vẫn để ngỏ đề xuất chuyển giao uranium làm giàu của Iran sang Nga, và Moscow vẫn coi đây là một lựa chọn khả thi để giảm leo thang căng thẳng.
Theo Tổng thống Putin, Moscow sẵn sàng lưu trữ uranium làm giàu của Iran, tương tự thỏa thuận năm 2015 - một mô hình ban đầu được tất cả các bên chấp nhận trước khi Mỹ thay đổi lập trường.
Theo Tổng thống Putin, Mỹ, Iran và Israel ban đầu đã đồng ý với ý tưởng này. Tuy nhiên, cả Washington và Tehran sau đó đều đưa ra lập trường cứng rắn hơn. Mỹ yêu cầu uranium của Iran chỉ được đưa đến lãnh thổ nước này, trong khi Tehran đề xuất thành lập một liên danh Nga - Iran trên lãnh thổ của mình để pha loãng uranium. Cuối cùng, tình hình đã rơi vào bế tắc.
