Trong lần khám định kỳ tại Bệnh viện Gia An 115, chị B.A.D (ở TP.HCM) được phát hiện có sỏi mật qua siêu âm ổ bụng. Kết quả chụp MRI ghi nhận túi mật giãn to, kích thước khoảng 67 x 35 mm do một viên sỏi lớn chiếm gần toàn bộ lòng túi mật.
Trước nguy cơ biến chứng, người bệnh được chỉ định phẫu thuật nội soi cắt túi mật. Ca phẫu thuật diễn ra thuận lợi, chị D. hồi phục tốt và xuất viện sau vài ngày.
Theo thạc sĩ – bác sĩ Phan Bảo Toàn, Khoa Ngoại, Bệnh viện Gia An 115, sỏi túi mật là bệnh lý khá phổ biến nhưng thường diễn tiến âm thầm. Nhiều trường hợp chỉ được phát hiện tình cờ khi khám sức khỏe hoặc khi đã xuất hiện biến chứng.
Về cơ chế hình thành sỏi, bác sĩ cho biết dịch mật do gan tiết ra sẽ theo hệ thống ống mật đổ xuống tá tràng khi ăn để hỗ trợ tiêu hóa, đặc biệt là chất béo. Phần dịch mật còn lại được dự trữ trong túi mật và dần bị cô đặc giữa các bữa ăn. Quá trình cô đặc này làm tăng nồng độ các chất hòa tan như cholesterol, muối mật, axit mật và điện giải. Khi tình trạng “quá bão hòa” kéo dài, các thành phần này có thể kết tinh và hình thành sỏi.
“Phần lớn sỏi túi mật là sỏi cholesterol, hình thành khi nồng độ cholesterol trong dịch mật tăng cao. Ngoài ra, các yếu tố như ứ đọng dịch mật, nhiễm trùng đường mật, ăn nhiều chất béo, ít vận động, thói quen bỏ bữa – đặc biệt là nhịn ăn sáng kéo dài – cũng làm tăng nguy cơ tạo sỏi. Người thừa cân, béo phì hoặc có tiền sử gia đình mắc sỏi mật cũng thuộc nhóm nguy cơ cao”, bác sĩ Toàn cho hay.
Không phải mọi trường hợp sỏi túi mật đều cần phẫu thuật ngay. Tuy nhiên, với những viên sỏi kích thước lớn (thường từ 3 cm trở lên), chiếm gần hết lòng túi mật hoặc có nguy cơ gây biến chứng, cắt túi mật nội soi là phương pháp điều trị hiệu quả, giúp xử trí triệt để và phòng ngừa rủi ro.
Nếu không được theo dõi và xử trí phù hợp, sỏi túi mật có thể dẫn đến nhiều biến chứng như viêm túi mật cấp, tắc mật, nhiễm trùng đường mật, viêm tụy cấp do sỏi, hội chứng Mirizzi (có thể gây vàng da, viêm đường mật), thậm chí làm tăng nguy cơ ung thư túi mật ở những trường hợp sỏi rất lớn. Các biến chứng này có thể diễn tiến nhanh và ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe.
Từ trường hợp trên, bác sĩ khuyến cáo người trưởng thành, đặc biệt là nhóm có yếu tố nguy cơ như thừa cân, béo phì, ăn nhiều chất béo, ít vận động, nên duy trì thói quen khám sức khỏe định kỳ có siêu âm ổ bụng để phát hiện sớm sỏi mật và các bệnh lý đường mật, ngay cả khi chưa có triệu chứng.
Khi xuất hiện các dấu hiệu như đau quặn vùng hạ sườn phải (có thể lan ra lưng hoặc vai phải), đầy bụng, buồn nôn sau khi ăn nhiều dầu mỡ, khó tiêu kéo dài hoặc sốt không rõ nguyên nhân, người bệnh cần đi khám sớm để được chẩn đoán và xử trí kịp thời.
Ngày 16-5, Bệnh viện Đa khoa khu vực Hóc Môn cho biết nhờ kích hoạt kịp thời quy trình báo động đỏ liên viện với Bệnh viện Nhân dân 115, các bác sĩ đã cứu sống một nam thanh niên bị đa chấn thương nguy kịch do tai nạn giao thông.
Người được cứu sống là Nguyễn Thanh Dũng (20 tuổi). Sau 17 ngày phẫu thuật và điều trị chuyên sâu, sáng 15-5, Dũng cùng mẹ là chị Lê Thị Kim Phượng đến tái khám tại Bệnh viện Đa khoa khu vực Hóc Môn và gửi thư cảm ơn đến ban giám đốc cùng tập thể y bác sĩ, điều dưỡng của hai bệnh viện.
Trong thư, chị Phượng cho biết con trai gặp tai nạn giao thông vào đêm 27-4, được đưa vào cấp cứu trong tình trạng nguy kịch với thương tích nặng vùng ngực.
"Đêm hôm đó thật sự là khoảng thời gian đau lòng nhất đối với gia đình tôi. Khi con được đưa vào bệnh viện trong tình trạng nguy kịch, tôi chỉ biết đứng khóc vì quá sợ hãi và bất lực", chị viết.
Theo người mẹ, trong lúc gia đình hoảng loạn nhất, các bác sĩ và điều dưỡng đã nhanh chóng cấp cứu, theo dõi sát tình trạng người bệnh và hỗ trợ gia đình tận tình.
Điều khiến chị xúc động nhất là việc hai bệnh viện phối hợp khẩn trương, đưa ê kíp bác sĩ phẫu thuật từ Bệnh viện Nhân dân 115 xuống tận nơi cứu chữa cho con trai ngay trong đêm.
"Đối với một người mẹ như tôi, đó thật sự là một ân tình rất lớn mà cả đời này tôi không thể nào quên", chị Phượng chia sẻ trong thư cảm ơn.
Trong lần tái khám, Dũng đã có thể đi lại dù còn khó khăn. Nam thanh niên cho biết bản thân rất biết ơn các y bác sĩ đã nỗ lực cứu sống mình.
"Lúc tỉnh dậy sau mổ, em biết các bác đã nỗ lực cứu em. Hiện em đi còn cà nhắc, hơi thở ngắn hơn chút nhưng em đã được sống", Dũng nói.
Theo Bệnh viện Đa khoa khu vực Hóc Môn, rạng sáng 28-4, người bệnh nhập viện trong tình trạng đa chấn thương nặng với vết thương hở lớn vùng ngực phải, gãy nhiều xương sườn, gãy xương đòn kèm tràn khí, tràn máu màng phổi.
Nhận định ca bệnh vượt khả năng chuyên môn tại chỗ, bệnh viện đã kích hoạt quy trình báo động đỏ liên viện với Bệnh viện Nhân dân 115.
Khoảng 30 phút sau, ê kíp chuyên gia ngoại lồng ngực và gây mê hồi sức của Bệnh viện Nhân dân 115 đã có mặt để phối hợp phẫu thuật cấp cứu ngay trong đêm.
Sau hơn 2 giờ phẫu thuật và hồi sức tích cực, người bệnh qua cơn nguy kịch và được chuyển đến Bệnh viện Nhân dân 115 tiếp tục điều trị chuyên sâu.
Đến ngày 11-5, Dũng được xuất viện trong tình trạng sức khỏe ổn định.
Hiện chưa có bằng chứng khoa học nào đủ mạnh để khẳng định rằng ngâm, rửa rau bằng nước muối giúp làm sạch tốt hơn so với rửa dưới vòi nước, theo chuyên trang sức khỏe Healthline (Mỹ).
Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Mỹ (FDA) khuyến cáo chỉ cần rửa rau củ, trái cây dưới vòi nước đang chảy, đồng thời dùng tay chà nhẹ bề mặt là đủ. Với các loại củ, quả có vỏ cứng như cà rốt, khoai tây hoặc dưa leo, có thể dùng bàn chải sạch để chà rửa.
Cơ quan này cũng không khuyến nghị sử dụng xà phòng, chất tẩy rửa hay các dung dịch rửa rau chuyên dụng. Trong điều kiện sử dụng tại gia đình, chưa có bằng chứng cho thấy chúng làm sạch hiệu quả hơn nước sạch.
Lý do là phần lớn bụi bẩn, đất cát, vi khuẩn bám trên bề mặt và một phần dư lượng thuốc trừ sâu có thể được rửa trôi nhờ dòng nước chảy và chà rửa. Chính tác động này mới là yếu tố quan trọng nhất giúp làm sạch rau củ, trái cây, giáo sư Darin Detwiler, chuyên gia về an toàn thực phẩm tại Đại học Northeastern (Mỹ), cho biết
Một số nghiên cứu trong phòng thí nghiệm cho thấy dung dịch nước muối ở nồng độ khá cao có thể giúp loại bỏ một phần dư lượng thuốc trừ sâu và giảm lượng vi sinh vật trên bề mặt rau. Tuy nhiên, điều kiện nghiên cứu thường khác với cách mọi người ngâm rau trong thực tế. Ngoài ra, hiệu quả cũng không ổn định giữa các loại rau và các loại hóa chất khác nhau.
Tuy nhiên, nước muối vẫn có thể mang lại một số lợi ích nhất định. Với những loại rau có nhiều khe như bông cải xanh, súp lơ hoặc các loại rau lá cuộn, ngâm trong nước muối loãng vài phút sẽ giúp loại bỏ một số côn trùng nhỏ hoặc sâu non dễ dàng hơn. Đây cũng là lý do khiến nhiều người vẫn ngâm nước muối trước khi chế biến.
Với vi khuẩn, nồng độ ngâm muối thường dùng trong gia đình không đủ để tiêu diệt các loại gây bệnh phổ biến như salmonella, E. coli hay listeria. Những vi khuẩn này có thể bám rất chắc trên bề mặt rau, thậm chí nằm trong các khe nhỏ hoặc xâm nhập vào mô thực vật. Do đó, ngâm nước muối đơn thuần không thể loại bỏ hoàn toàn.
Cách làm sạch rau hiệu quả nhất không nằm ở việc thêm muối, giấm hay các dung dịch đặc biệt, mà là rửa đúng cách. Trước khi sơ chế, người chế biến nên rửa tay sạch bằng xà phòng. Sau đó, rửa từng loại rau dưới vòi nước đang chảy, dùng tay chà nhẹ để tẩy sạch đất cát cùng các tạp chất bám trên bề mặt.
Đối với các loại củ hoặc quả có vỏ cứng như khoai tây, cà rốt hay dưa leo, nên sử dụng bàn chải sạch chuyên dùng cho thực phẩm để chà rửa kỹ hơn. Với rau ăn lá, nên bỏ những lá bị dập hoặc quá dơ, sau đó tách từng lá để rửa. Nếu rau có nhiều cát, có thể ngâm trong nước sạch vài phút để cát lắng xuống rồi rửa lại dưới vòi nước, theo Healthline.
Cà phê là một trong những đồ uống phổ biến nhất thế giới và thường được nhắc đến với nhiều lợi ích sức khỏe nhờ chứa caffeine và chất chống oxy hóa. Tuy nhiên, theo các chuyên gia dinh dưỡng, điều tạo khác biệt lớn lại nằm ở lượng đường được thêm vào mỗi ly. Dưới đây là một số tác dụng phụ tiềm ẩn khi thường xuyên uống cà phê có đường.
Dễ tăng lượng calo nạp vào
Nhiều người nghĩ thêm vài thìa đường trong cà phê là không đáng kể, nhưng khi kết hợp thêm sữa đặc, chất tạo ngọt hoặc kem béo, lượng calo có thể tăng nhanh.
Theo Healthline, một số đồ uống cà phê pha sẵn chứa lượng đường tương đương nước ngọt có gas. Do ở dạng lỏng nên cơ thể thường tiêu thụ nhanh mà không tạo cảm giác no rõ rệt, khiến tổng năng lượng nạp vào tăng lên.
Các chuyên gia cũng cảnh báo trên trang Health, thói quen thêm nhiều đường hoặc chất tạo ngọt vào cà phê có thể trở thành nguồn "calo ẩn" mỗi ngày, nhất là với người uống nhiều ly thường xuyên.
Tăng đường huyết
Theo Verywell Health, các loại đồ uống nhiều đường là một trong những nguồn bổ sung đường phổ biến nhất trong chế độ ăn hiện đại. Đường bổ sung khiến lượng glucose trong máu tăng nhanh sau khi uống. Nếu duy trì thường xuyên, điều này có thể ảnh hưởng khả năng kiểm soát đường huyết và làm tăng nguy cơ tiểu đường type 2 ở một số người.
Có thể làm giảm lợi ích vốn có của cà phê
Uống cà phê đen được cho là có liên quan đến lợi ích cho sức khỏe tim mạch, gan và não bộ khi dùng ở mức hợp lý. Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng việc thêm quá nhiều đường có thể làm giảm một phần tác dụng tích cực này. Trang Healthline cho rằng lợi ích sức khỏe của cà phê chủ yếu đến từ cà phê nguyên chất, thay vì các loại cà phê pha nhiều đường và kem
Dễ tạo thói quen thích đồ ngọt
Theo Times of India, khi quen với vị cà phê nhiều đường, nhiều người dần cảm thấy cà phê ít ngọt hoặc cà phê đen trở nên khó uống hơn. Điều này có thể làm khẩu vị thay đổi theo hướng phụ thuộc vào vị ngọt.
Các chuyên gia cho rằng thói quen này không chỉ ảnh hưởng đến lợi ích của cà phê mà còn có thể khiến nhu cầu tiêu thụ đồ uống ngọt và thực phẩm nhiều đường tăng lên theo thời gian.
Bao nhiêu đường là hợp lý?
Các chuyên gia dinh dưỡng khuyến nghị nếu muốn giữ lợi ích của cà phê, nên giảm dần lượng đường thay vì thêm nhiều chất tạo ngọt, sữa đặc hoặc kem béo. Một vài thay đổi nhỏ như giảm một nửa lượng đường hoặc chọn cà phê ít ngọt có thể giúp giảm đáng kể lượng đường bổ sung tiêu thụ mỗi ngày.
Cà phê không nhất thiết phải uống hoàn toàn không đường, nhưng càng ít đường, cơ thể càng nhận được nhiều lợi ích hơn từ thức uống này.
