Hãng AFP ngày 4.4 dẫn lời phi hành gia người Canada Jeremy Hansen chia sẻ cảm giác khi tàu vũ trụ Orion đưa ông và 3 đồng nghiệp người Mỹ theo quỹ đạo phức tạp để bay về phía mặt trăng.
Bốn phi hành gia trên sứ mệnh Artemis II đã vượt qua điểm giữa chặng đường từ trái đất đến mặt trăng, cách trái đất hơn 241.000 km, khi tiến về phía trước để thực hiện chuyến bay có người lái đầu tiên ngang qua mặt trăng trong hơn nửa thế kỷ.
Ông Hansen, một cựu phi công chiến đấu 50 tuổi và là người lần đầu bay vào vũ trụ, cho biết ông đã chứng kiến “một số điều phi thường” trong những giờ đầu tiên trên tàu Orion.
“Đến lúc chúng tôi chợp mắt một chút rồi tỉnh dậy, trái đất đã ở quá xa rồi”, ông Hansen cùng với các phi hành gia người Mỹ Victor Glover và Reid Wiseman cho biết trong một phiên hỏi đáp video do Cơ quan Vũ trụ Canada (CSA) tổ chức.
Ông Hansen mô tả quá trình đốt nhiên liệu để chuyển hướng lên mặt trăng, thao tác đưa tàu Orion đến gần trái đất trong phạm vi 200 km trước khi chuyển hướng sang quỹ đạo mới và lao về phía mặt trăng.
“Cảm giác như chúng tôi đang rơi từ trên trời xuống trái đất… Thật đáng kinh ngạc là chúng tôi thực sự sẽ bay vòng qua và tránh được vật thể đó. Nó đã ở rất gần và việc chứng kiến tất cả điều đó thực sự phi thường”, ông chia sẻ.
Ông Hansen, người gia nhập CSA năm 2009 sau sự nghiệp phi công chiến đấu trong Không quân Hoàng gia Canada, sẽ là phi hành gia không phải người Mỹ đầu tiên bay vòng quanh mặt trăng.
Theo Cơ quan Hàng không và Vũ trụ Mỹ (NASA), cột mốc tiếp theo của tàu Orion, dự kiến diễn ra vào ngày thứ 5 của sứ mệnh kéo dài 10 ngày, sẽ là đi vào vùng ảnh hưởng của mặt trăng, nơi lực hấp dẫn của mặt trăng mạnh hơn so với trái đất.
Phi hành gia Hansen cho biết ông rất mong được quan sát cận cảnh phía bị khuất của mặt trăng và chứng kiến “hiện tượng nhật thực khi ở phía sau mặt trăng, điều đó sẽ rất thú vị”.
Trong cuộc phỏng vấn được CBS News công bố hôm nay, Tổng thống Donald Trump cho biết Mỹ đang giám sát các cơ sở hạt nhân được cho là nơi chôn vùi kho uranium làm giàu cao của Iran. "Nếu có bất kỳ ai đến gần những nơi đó, chúng tôi sẽ biết rõ và cho họ nổ tung", ông cảnh báo, thêm rằng Washington sẽ lấy số vật liệu phóng xạ này "vào thời điểm nào đó".
Tổng thống Mỹ cũng tuyên bố Iran "đã bị đánh bại về mặt quân sự". "Có lẽ trong thâm tâm họ không biết điều đó, nhưng tôi nghĩ họ biết. Điều đó không có nghĩa là họ đã bỏ cuộc", ông nói.
Tổng thống Trump cho rằng quân đội Mỹ có thể chiến đấu thêm hai tuần nữa để tập kích mọi mục tiêu trên lãnh thổ Iran. "Chúng tôi nhắm tới các mục tiêu nhất định và đã hoàn thành khoảng 70%, nhưng vẫn có những mục tiêu khác hoàn toàn có thể tấn công", ông nói.
Lãnh đạo Mỹ cũng một lần nữa gọi NATO là "hổ giấy", cáo buộc các đồng minh trong khối không hỗ trợ Washington trong xung đột với Tehran.
Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu cùng ngày cho biết chiến sự chưa kết thúc vì còn phải đưa kho uranium làm giàu cao ra khỏi Iran và phá hủy các cơ sở làm giàu uranium. "Vào đó và lấy nó đi", ông Netanyahu cho biết khi đề cập các kế hoạch tiềm năng nhằm loại bỏ kho uranium.
Lãnh đạo Israel cho biết "phương pháp tốt nhất" là đạt được thỏa thuận, đồng thời từ chối nêu cụ thể điều gì sẽ xảy ra nếu kịch bản đó không thành hiện thực.
Tehran chưa bình luận về các tuyên bố của ông Trump và ông Netanyahu.
Iran lâu nay khẳng định chương trình hạt nhân của nước này chỉ nhằm mục đích hòa bình, dù được cho là đang nắm giữ hơn 400 kg uranium làm giàu ở mức 60%, gần với cấp độ vũ khí là 90%. Giới chức Israel cho biết số uranium trên đủ để chế tạo 11 quả bom nguyên tử nếu tiếp tục được làm giàu thêm.
Các thanh sát viên quốc tế cho rằng kho uranium làm giàu của Iran có khả năng đang bị chôn vùi ở các cơ sở hạt nhân bị Mỹ tấn công năm ngoái. Tổng thống Trump tháng trước tuyên bố "không thật sự quan tâm" tới kho uranium trên vì chúng nằm rất sâu dưới lòng đất.
Một quan chức Israel hôm 1/5 nói chiến dịch tấn công Iran có thể coi là "thất bại lớn" nếu không đưa được kho uranium làm giàu cao ra khỏi nước này. Người này cảnh báo rằng Israel sẽ cần tiến hành thêm một chiến dịch ở Iran nếu không thể đưa được uranium ra khỏi quốc gia Tây Á bằng biện pháp ngoại giao.
Iran tuần trước chuyển cho Mỹ đề xuất 14 điểm, nhưng nội dung không đề cập đến các yêu cầu then chốt của Washington như dừng chương trình hạt nhân và mở lại hoàn toàn eo biển Hormuz. Washington sau đó chuyển lại cho Tehran câu trả lời.
Đài truyền hình nhà nước IRIB hôm 10/5 cho biết Iran gửi phản hồi về đề xuất chấm dứt chiến sự của Mỹ thông qua trung gian Pakistan. Trọng tâm của đề xuất là "kết thúc chiến sự ở mọi mặt trận, đặc biệt là Lebanon, và đảm bảo an ninh hàng hải".
Tất nhiên, ứng viên khác vẫn có thể ứng cử. Chỉ có điều về thủ tục mà nói thì việc bầu chọn được thực hiện bởi ĐHĐ, nhưng thực tế ĐHĐ chỉ bầu ứng cử viên đã được 5 thành viên thường trực HĐBA LHQ thống nhất.
Lần bầu TTK LHQ năm nay cũng như thế. Dự kiến nhân sự TTK LHQ năm nay được dành cho khu vực Mỹ La tinh. Trong số 4 ứng cử viên hiện tại thì có đến 3 người xuất thân từ khu vực này: bà Michelle Bachelet (cựu Tổng thống Chile), ông Rafael Grossi (nhà ngoại giao Argentina, đang giữ chức Tổng giám đốc Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế) và bà Rebeca Grynspan (cựu Phó tổng thống thứ hai của Costa Rica, đang giữ chức TTK Tổ chức Thương mại và Phát triển LHQ). Người thứ tư là ông Macky Sall (cựu Tổng thống Senegal).
Thời gian qua, Nga lên tiếng rất mạnh mẽ yêu cầu TTK LHQ mới là người đến từ khu vực Đông Âu với lập luận Đông Âu cũng là một khu vực địa chính trị và cho tới nay chưa từng có TTK nào đến từ Đông Âu. Cũng từ lâu nay, trong LHQ có làn sóng yêu cầu mạnh mẽ đòi hỏi LHQ phải lần đầu tiên có TTK là phụ nữ. Nga, Trung Quốc, Anh và Pháp không phản đối yêu cầu này, nhưng Mỹ lại kiên quyết cho rằng tiêu chí quyết định là năng lực chứ không phải giới tính.
Các thành viên HĐBA LHQ đều muốn "người của mình" trở thành TTK LHQ. Trong khi đó, bối cảnh thế giới hiện tại rất phức tạp vì Mỹ với Trung Quốc và Nga có xung khắc lợi ích. Vì thế, việc bầu chọn TTK LHQ năm nay sẽ là cuộc cạnh tranh quyết liệt giữa 2 phe này. Cả 3 nước vừa nêu chắc sẽ không chấp nhận bà Bachelet, Nga và Trung Quốc chắc sẽ không đồng ý ông Grossi. Nên hai bên có thể thỏa hiệp về 2 ứng viên còn lại, nếu không thì có thể xuất hiện ứng viên mới vào phút cuối.
Theo Hãng tin Reuters dẫn thông tin từ hãng thông tấn nhà nước Tân Hoa xã, Bộ Thương mại Trung Quốc nêu tên 5 doanh nghiệp gồm Nhà máy lọc dầu Hằng Lực - Hengli (thành phố Đại Liên, tỉnh Liêu Ninh) và các nhà máy lọc dầu tư nhân quy mô nhỏ (teapot) gồm Tập đoàn hóa dầu Kim Thành (tỉnh Sơn Đông), Tập đoàn hóa chất Tân Hải (tỉnh Hà Bắc), Công ty hóa dầu Lỗ Thanh (thành phố Thọ Quang, tỉnh Sơn Đông) và Công ty hóa chất Thịnh Hưng (tỉnh Sơn Đông). Đây là những đơn vị nằm trong diện bị ảnh hưởng bởi lệnh trừng phạt của Mỹ.
Trong tháng 4, Bộ Tài chính Mỹ áp đặt lệnh trừng phạt đối với Nhà máy lọc dầu Hằng Lực, cáo buộc công ty này mua dầu Iran trị giá hàng tỉ USD kể từ năm 2023.
Hãng tin AP cho biết doanh nghiệp Hằng Lực vận hành nhà máy lọc dầu công suất 400.000 thùng/ngày.
Theo chỉ số tỉ phú Bloomberg, ngay sau lệnh trừng phạt, cổ phiếu của Công ty Lọc hóa dầu Hằng Lực giảm 10%.
Hãng tin Bloomberg cũng đánh giá động thái này được xem là lần mạnh tay nhất từ trước đến nay của Washington nhằm vào lĩnh vực lọc dầu Trung Quốc
Chính quyền Tổng thống Donald Trump năm ngoái cũng áp đặt lệnh trừng phạt đối với 4 nhà máy lọc dầu còn lại được Bộ Thương mại Trung Quốc nêu tên, cùng nhiều thực thể khác.
Bộ Thương mại Trung Quốc cho rằng các lệnh trừng phạt của Mỹ đã vi phạm "luật pháp quốc tế và các chuẩn mực cơ bản của quan hệ quốc tế".
"Lệnh cấm quy định Mỹ không được công nhận, thực thi hoặc tuân thủ các biện pháp trừng phạt áp đặt lên 5 công ty Trung Quốc nói trên", người phát ngôn Bộ Thương mại Trung Quốc cho biết thêm.
Các lệnh trừng phạt đã tạo ra một số trở ngại cho các nhà máy lọc dầu, bao gồm khó khăn trong việc tiếp nhận dầu thô và phải bán các sản phẩm tinh chế dưới những tên gọi khác.
Các nhà máy lọc dầu teapot hiện chiếm khoảng một phần tư công suất lọc dầu của Trung Quốc, hoạt động với biên lợi nhuận hẹp và đôi khi âm, đồng thời gần đây chịu áp lực từ nhu cầu dầu trong nước tăng mạnh.
