Động thái từ chức của ông Yelizarov diễn ra một ngày sau khi Tổng thống Volodymyr Zelensky quyết định thay ông Fedorov, 35 tuổi.
Trong đơn từ chức, đại tá Yelizarov cảnh báo rằng việc miễn nhiệm ông Fedorov, người có một trong những ưu tiên hàng đầu là cải cách lĩnh vực phòng không, sẽ có thể khiến Ukraine chịu nhiều thiệt hại hơn khi Nga tập kích UAV và tên lửa.
Ông Fedorov đã bổ nhiệm ông Yelizarov trong khuôn khổ chương trình cải cách vào ngày 19/1/2026.
Ông Fedorov là bộ trưởng quốc phòng được cả quân đội lẫn nhiều người dân Ukraine đánh giá cao nhờ chương trình cải cách của ông.
Trong 6 tháng tại nhiệm, ông Fedorov đã triển khai quy trình đánh giá sau tác chiến một cách toàn diện nhằm phân tích từng cuộc tấn công đường không quy mô lớn của Nga, đồng thời phối hợp chặt chẽ với các chính quyền quân sự địa phương để tăng cường năng lực phòng không trên khắp Ukraine.
Ông Fedorov đã bổ nhiệm Yelizarov làm phó tư lệnh Không quân không lâu sau khi trở thành bộ trưởng quốc phòng vào tháng 1, nhờ thành công của ông trong việc chỉ huy Lasar’s Group, một trong những đơn vị UAV hiệu quả nhất thuộc Vệ binh Quốc gia Ukraine, chuyên thực hiện các cuộc tấn công chính xác cao.
Trong đơn từ chức, ông Yelizarov cho biết ông không có ý định tiếp tục phục vụ trong Lực lượng Vũ trang Ukraine.
Ông Yelizarov viện dẫn hoàn cảnh gia đình làm căn cứ xin giải ngũ theo Khoản 3, Phần 12, Điều 26 của Luật “Về nghĩa vụ quân sự và phục vụ quân sự”, trong đó quy định các lý do liên quan đến gia đình như chăm sóc người thân bị bệnh, thành viên gia đình bị khuyết tật hoặc nuôi dưỡng con cái.
Ukraine đang trải qua một đợt cải tổ chính phủ khi Tổng thống Volodymyr Zelensky chính thức trình Quốc hội đề cử ứng viên Serhiy Koretsky làm tân thủ tướng.
Theo các nhà phân tích được phỏng vấn, điểm sáng của nội các mới là một số quan chức thực sự có năng lực vẫn được giữ lại. Đúng như dự đoán, Bộ trưởng Năng lượng Denys Shmyhal sẽ tiếp tục đảm nhiệm vị trí hiện tại đồng thời giữ chức Phó Thủ tướng thứ nhất.
Nhiệm vụ chính của ông sẽ là chuẩn bị cho một mùa đông đầy khó khăn, khi Nga được cho là sẽ tiếp tục tìm cách tấn công hạ tầng năng lượng Ukraine bằng các đợt tập kích tên lửa quy mô lớn.
Các nhà phân tích cũng hoan nghênh quyết định giữ lại Bộ trưởng Tài chính Serhiy Marchenko, người theo đuổi chính sách tài khóa và tiền tệ thận trọng, cùng Bộ trưởng Chính sách Xã hội Denys Uliutin.
Việc tiếp tục giữ bà Tetiana Berezhna ở vị trí Bộ trưởng Văn hóa cũng được đánh giá tích cực, do bà đã kiên trì triển khai nhiều dự án quan trọng.
Tuy nhiên, việc ông Fedorov bị miễn nhiệm đã nhận được nhiều ý kiến thắc mắc khi dư luận cho rằng ông đã có những thành tựu trong 6 tháng cầm quyền.
Trước khi xung đột xảy ra, ông Fedorov đã được lòng công chúng Ukraine khi ông phụ trách về chuyển đổi số. Là bộ trưởng trẻ nhất chính phủ, được đào tạo tại Mỹ, ông là người đầu tiên nhận ra tiềm năng của chuyển đổi số và đã triển khai một trong những cuộc cải cách táo bạo nhất của thập niên 2020.
Ông đưa gần như toàn bộ bộ máy hành chính nhà nước lên điện thoại thông minh thông qua một ứng dụng có thể hoạt động như hộ chiếu, trung tâm dịch vụ công và thậm chí là trợ lý pháp lý cá nhân.
Thay vì phải xếp hàng dài tại các cơ quan nhà nước, người dân có thể xin giấy tờ, thực hiện các thủ tục hành chính và thanh toán hóa đơn chỉ trong vài phút.
Đây được xem là một trong những trường hợp đầu tiên trên thế giới mà một ứng dụng điện thoại gần như thay thế toàn bộ giấy tờ và dịch vụ hành chính công.
Sau khi xung đột với Nga diễn ra, ông phụ trách mua sắm UAV và xây dựng hệ thống chỉ huy số cho lực lượng không người lái, đồng thời hỗ trợ tích cực cho các tình nguyện viên và đơn vị quân đội hoạt động trong lĩnh vực này.
Sau khi trở thành Bộ trưởng Quốc phòng, ông phát động chiến dịch số hóa quy trình mua sắm quốc phòng, tăng cường năng lực tấn công tầm xa và mở rộng nhanh chóng lực lượng UAV của Ukraine.
Theo các nguồn tin nội bộ, việc ông Fedorov bị miễn nhiệm có thể xuất phát từ việc ông quá tập trung vào UAV và không lắng nghe các tướng lĩnh cho rằng còn nhiều yếu tố quan trọng khác trong tác chiến hiện đại.
Một yếu tố khác cũng được nhắc tới là ngân sách khổng lồ của Bộ Quốc phòng. Trên thực tế, chi tiêu quốc phòng hiện gần như chiếm toàn bộ ngân sách nhà nước Ukraine, trong khi các khoản chi xã hội được phương Tây tài trợ. Năm nay, ngân sách quốc phòng lên tới 4.400 tỷ hryvnia (khoảng 100 tỷ USD).
Mặc dù vậy, đây cũng chỉ là ý kiến phỏng đoán, chưa có thông báo nào xác minh điều này.
Theo báo Times of Israel, phát biểu nhằm đáp trả những đe dọa từ Washington, Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf ngày 5-4 khẳng định Trung Đông sẽ "bốc cháy" nếu Mỹ tiếp tục hành động theo định hướng của Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu.
Trong thông điệp bằng tiếng Anh đăng tải trên mạng xã hội X, ông cáo buộc các bước đi "liều lĩnh" của Tổng thống Trump đang kéo nước Mỹ vào một "địa ngục sống" đối với từng gia đình, đồng thời cảnh báo toàn bộ khu vực sẽ phải hứng chịu hậu quả.
Phát biểu này được đưa ra ngay sau khi ông Trump tuyên bố Iran sẽ phải "sống trong địa ngục" nếu không mở lại eo biển Hormuz trước ngày 8-4, tuyến hàng hải chiến lược đang bị gián đoạn.
Ông Ghalibaf nhấn mạnh Washington "sẽ không đạt được gì thông qua các tội ác chiến tranh", trong bối cảnh Tổng thống Mỹ tiếp tục đe dọa tấn công các mục tiêu hạ tầng như nhà máy điện và cầu của Iran.
Bên cạnh đó, lực lượng hải quân thuộc Vệ binh cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) cũng tuyên bố đang chuẩn bị cho một "trật tự mới tại vịnh Ba Tư" sau các cảnh báo từ Washington.
Trong tuyên bố trên mạng xã hội, lực lượng này nhấn mạnh eo biển Hormuz sẽ "không bao giờ trở lại trạng thái như trước đây", đặc biệt đối với Mỹ và Israel.
IRGC cho biết lực lượng hải quân đang hoàn tất công tác chuẩn bị tác chiến cho "kế hoạch tuyên bố" của giới chức Iran, hàm ý sẵn sàng triển khai các phương án nhằm thiết lập lại cục diện khu vực.
Ngoài ra, cựu ngoại trưởng Iran Javad Zarif ngày 6-4 cũng chỉ trích tối hậu thư của ông Trump, cảnh báo Tehran sẽ đáp trả trước các hành động gây hấn.
"Iran sẽ tự vệ, nhưng hãy ghi nhớ cảnh báo này vì lợi ích của chính ông: hành động gây hấn này bắt đầu bằng một tội ác chiến tranh - nhắm mục tiêu và sát hại 170 học sinh", ông viết trên mạng xã hội X, đề cập đến vụ Mỹ - Israel tấn công trường học ở thành phố Minab, Iran ngày 28-2.
Ông cũng lên án những phát ngôn gần đây của ông Trump, cho rằng Tổng thống Mỹ đã "công khai đe dọa thực hiện thêm các tội ác chiến tranh", nhấn mạnh rằng bất kỳ sự tiếp tay nào cũng có thể dẫn đến "trách nhiệm hình sự quốc tế".
Trong một tuyên bố trên mạng xã hội Truth Social ngày 12/5, Tổng thống Donald Trump chỉ trích các kênh truyền thông khi đưa tin rằng Iran đang vượt trội hơn Mỹ về mặt quân sự.
“Khi các phương tiện truyền thông giả mạo nói rằng Iran đang làm tốt về mặt quân sự trong việc chống lại chúng ta, đó là hành vi phản quốc vì đó là một tuyên bố sai sự thật, thậm chí là vô lý. Họ đang tiếp tay cho đối thủ! Tất cả những gì họ làm là trao cho Iran hy vọng mơ hồ mà vốn không có”, Tổng thống Trump cho biết.
Tổng thống Trump cho biết hải quân Iran từng có 159 tàu chiến, nhưng hiện tại “tất cả đều nằm dưới đáy biển”.
“Họ không còn hải quân, không quân đã biến mất, toàn bộ công nghệ cũng không còn, các “lãnh đạo” của họ đã không còn nữa, và đất nước đang trong tình trạng thảm họa kinh tế”, ông Trump nhấn mạnh.
Lệnh phong tỏa hiệu quả 100%
Cùng ngày, trong cuộc trao đổi với các phóng viên tại Nhà Trắng, Tổng thống Trump cũng nói rằng cuộc chiến Iran sẽ sớm kết thúc.
“Ngay sau khi cuộc chiến này kết thúc, điều đó sẽ không còn lâu nữa, các bạn sẽ thấy giá dầu giảm và thị trường chứng khoán sẽ tăng vọt”, ông nói với các phóng viên.
“Có hàng trăm tàu chở đầy dầu muốn rời cảng. Ngay khi chúng rời đi, chúng ta sẽ có một lượng dầu dồi dào, và lạm phát sẽ giảm mạnh”, nhà lãnh đạo Mỹ nói thêm.
Theo Tổng thống Trump, “hải quân Iran không còn, không quân của họ cũng không còn, mọi yếu tố trong cỗ máy chiến tranh của họ đều không còn”.
Khi được hỏi liệu ông có nghĩ rằng Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình, nhà lãnh đạo mà ông sẽ gặp vào cuối tuần này tại Trung Quốc, có thể giúp đỡ gì trong vấn đề Iran hay không, Tổng thống Trump trả lời: “Không, tôi không nghĩ chúng ta cần bất kỳ sự giúp đỡ nào về vấn đề Iran. Chúng ta sẽ chiến thắng bằng cách này hay cách khác. Chúng ta sẽ chiến thắng một cách hòa bình hoặc bằng cách nào đó”.
Ông cũng nhắc lại tuyên bố của mình rằng Mỹ đã đánh bại quân đội Iran “một cách rất triệt để”, đồng thời nói thêm rằng việc phong tỏa các cảng của Iran “hiệu quả 100%”.
Mỹ hiện vẫn duy trì lệnh phong tỏa hải quân với các cảng của Iran và theo dõi chặt chẽ hoạt động hàng hải tại eo biển Hormuz, tuyến đường huyết mạch với hoạt động vận chuyển dầu mỏ toàn cầu.
“Dù bằng cách nào đi nữa, mọi việc sẽ diễn ra rất tốt đẹp”, ông nói trước khi rời Washington.
"Lằn ranh đỏ" của Mỹ
Phát biểu với các phóng viên trước khi rời Washington, Tổng thống Trump đã vạch ra "lằn ranh đỏ" đối với việc Tehran sở hữu vũ khí hạt nhân.
Ông Trump cho biết, Mỹ đang duy trì lập trường cứng rắn trong các cuộc đàm phán với Iran về chương trình hạt nhân của nước này,
Khi được hỏi liệu ông có “lằn ranh đỏ” nào để chấm dứt thỏa thuận ngừng bắn với Iran hay không, ông Trump nói: “Chúng tôi sẽ xem xét, và chúng tôi sẽ suy nghĩ về điều đó trên chuyến bay (đến Trung Quốc), và chúng tôi sẽ suy nghĩ về điều đó trong thời gian tới”.
Nhà lãnh đạo Mỹ nhấn mạnh Iran không được phép sở hữu vũ khí hạt nhân. Đây từng được xem là "lằn ranh đỏ" với Tổng thống Trump trong vấn đề Iran.
“Nếu Iran có vũ khí hạt nhân, cả thế giới sẽ gặp rắc rối. Họ sẽ không bao giờ có vũ khí hạt nhân. Họ biết điều đó. Họ đã đồng ý với điều đó”, ông Trump tuyên bố.
Trước đó, Tổng thống Trump tuyên bố đề xuất hòa bình mới nhất từ phía Iran "hoàn toàn không thể chấp nhận được".
Tuyên bố trên được đưa ra không lâu sau khi truyền thông nhà nước Iran đưa tin Tehran đã gửi đề xuất mới nhất thông qua bên trung gian Pakistan.
Giới chức Iran không nói rõ về những gì có trong bản đề xuất. Tuy nhiên, truyền thông nước này cho biết, văn bản nhấn mạnh nhu cầu cấp thiết của Iran trong việc chấm dứt xung đột, cần có các đảm bảo ngăn chặn nguy cơ Iran bị tấn công trở lại.
Ngoài ra, văn bản của Iran nhấn mạnh sự cần thiết của việc dỡ bỏ các lệnh trừng phạt của Mỹ và quyền quản lý của Iran đối với eo biển Hormuz, tùy thuộc vào việc thực hiện một số cam kết nhất định từ phía Mỹ.
Theo trang tin IRIB, đề xuất của Iran cũng tập trung vào việc chấm dứt cuộc chiến của Mỹ và Israel trên tất cả các mặt trận, đặc biệt là tại Li Băng.
Việc giải phóng các tài sản bị đóng băng của Iran trong khoảng thời gian 30 ngày cũng là một phần trong văn bản của phía Iran.
Tuy nhiên, ở giai đoạn này, Iran không đưa ra đề nghị đàm phán về chương trình hạt nhân. Trong khi đó, Mỹ nhiều lần kêu gọi Iran giải quyết vấn đề hạt nhân trước để chấm dứt xung đột.
"Tôi nghe nói cuộc đàm phán đang diễn ra rất tốt", Tổng thống Mỹ Donald Trump nói với phóng viên tại Nhà Trắng ngày 3/6, thêm rằng một thỏa thuận tiềm năng "có thể đạt được vào cuối tuần này".
Ông Trump cũng cho biết muốn tách biệt các cuộc đàm phán Mỹ - Iran khỏi cuộc đối thoại nhằm chấm dứt giao tranh giữa Israel và Hezbollah ở Lebanon.
Lãnh đạo Mỹ thêm rằng "chúng tôi đã lần đầu nói chuyện với Hezbollah. Hôm qua họ đồng ý sẽ ngừng bắn, Israel cũng sẽ làm điều tương tự. Chúng ta chỉ cần chờ xem", ông nói.
Tuy nhiên, những bình luận mới của ông Trump trái ngược với tuyên bố cùng ngày của Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi, người cho biết các kênh liên lạc với Mỹ vẫn mở nhưng "không có tiến triển cụ thể" nào trong quá trình đàm phán chấm dứt xung đột.
Ông Araghchi cảnh báo nếu Israel phát động cuộc tấn công vào thủ đô Beirut của Lebanon để chống lại Hezbollah, xung đột có thể sẽ "tái bùng phát toàn diện".
"Lực lượng vũ trang của chúng tôi sẵn sàng tấn công Israel nếu họ tấn công Beirut", ông nói.
Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio cho biết kho dự trữ uranium làm giàu cao của Iran là trọng tâm của các cuộc thảo luận với Tehran. Đồng thời ông bày tỏ hy vọng rằng vòng đàm phán mới nhất tại Washington giữa Israel và Lebanon sẽ mở ra một lộ trình an ninh mới.
Washington nhấn mạnh rằng Tehran cần giao nộp kho uranium đã làm giàu gần cấp độ vũ khí, đồng ý hạn chế hoạt động hạt nhân và mở lại eo biển Hormuz, tuyến đường vận chuyển quan trọng cho dầu khí vùng Vịnh như điều kiện để thỏa thuận hòa bình có hiệu lực.
Mỹ - Iran đạt lệnh ngừng bắn từ đầu tháng 4 và vẫn duy trì tới nay. Nhiều cuộc đấu hỏa lực đã xảy ra kể từ đó, nhưng không leo thang thành xung đột toàn diện.
