Cuối tháng 4, Mark Zuckerberg tự tin tuyên bố Meta sẽ nâng chi tiêu cho AI lên tới 145 tỷ USD. Nhưng thay vì hưởng ứng, thị trường lập tức bán tháo khiến cổ phiếu Meta mất hơn 6% sau giờ giao dịch. Cùng lúc đó, Alphabet lại tăng gần 7% nhờ cho thấy AI đã bắt đầu mang tiền về cho Google.
Phố Wall lúc này không còn hào hứng với những lời hứa về tương lai mà muốn thấy lợi nhuận thực trên báo cáo tài chính.
Nỗi sợ kép từ một kịch bản hư cấu
Sự mong manh của tâm lý nhà đầu tư bộc lộ rõ hồi cuối tháng 2, khi một bài blog của hãng nghiên cứu ít tên tuổi Citrini Research bất ngờ khiến phố Wall chao đảo. Theo Bloomberg, bài viết mang tên “Khủng hoảng trí tuệ toàn cầu năm 2028” vẽ ra kịch bản AI siêu mạnh sẽ thay thế lao động văn phòng trong vòng 2 năm, kéo tiêu dùng sụp đổ và đẩy kinh tế toàn cầu vào giảm phát.
Dù bị nhiều chuyên gia bác bỏ và gọi là “khoa học viễn tưởng”, kịch bản này vẫn khiến cổ phiếu Uber, DoorDash, Mastercard và Visa đồng loạt lao dốc.
Cú rung lắc cho thấy phố Wall đang rơi vào trạng thái hoang mang với AI. Nhà đầu tư vừa lo công nghệ này không tạo đủ lợi nhuận để bù chi phí khổng lồ, vừa sợ AI quá mạnh và có thể phá vỡ hàng loạt mô hình kinh doanh hiện tại.
Heath Terry, Giám đốc nghiên cứu công nghệ toàn cầu tại Citi, nhận định tâm lý thị trường hiện rất mong manh, chỉ cần một kịch bản tiêu cực cũng đủ khiến dòng tiền tháo chạy.
Trong khi lãnh đạo Anthropic hay Microsoft liên tục cảnh báo AI có thể xóa sổ việc làm văn phòng trong vài năm tới, tác động thực tế vẫn khá mờ nhạt. Nhiều nghiên cứu cho thấy nhân viên đang dùng AI để tạo ra “workslop” – các sản phẩm chất lượng thấp làm giảm năng suất thay vì cải thiện hiệu quả.
Giám đốc vận hành OpenAI Brad Lightcap cũng thừa nhận AI vẫn chưa thực sự thâm nhập sâu vào quy trình vận hành cốt lõi của doanh nghiệp.
Cuộc đua đốt tiền và bài toán thu hồi vốn
Bước vào mùa báo cáo tài chính quý I/2026, các ông lớn công nghệ bắt đầu chịu áp lực lớn chưa từng có trong việc chứng minh AI thực sự tạo ra tiền. Theo Fortune, tổng chi tiêu vốn liên quan đến AI của Big Tech có thể vượt 600 tỷ USD chỉ riêng trong năm nay, buộc giới đầu tư liên tục yêu cầu doanh nghiệp đưa ra lộ trình hoàn vốn rõ ràng.
Alphabet hiện là điểm sáng hiếm hoi thuyết phục được phố Wall. Doanh thu Google Cloud tăng 63% so với cùng kỳ, đạt 20 tỷ USD. Giám đốc tài chính Anat Ashkenazi cho biết các khoản đầu tư AI đang tạo ra tăng trưởng mạnh, với lượng hợp đồng tồn đọng lên tới 462 tỷ USD và hơn một nửa dự kiến chuyển thành doanh thu trong vòng 24 tháng tới.
Ngược lại, Meta lại khiến thị trường thất vọng. Khi bị hỏi về dấu hiệu cho thấy công ty đang đi đúng hướng để thu hồi vốn AI, CEO Mark Zuckerberg chỉ đưa ra câu trả lời khá chung chung về việc tập trung xây dựng sản phẩm cho hàng tỷ người dùng trước khi kiếm tiền. Ngay sau đó, cổ phiếu Meta lao dốc vì nhà đầu tư cho rằng công ty chưa chứng minh được hiệu quả kinh doanh thực tế từ AI.
Microsoft cũng tiếp tục lao vào cuộc đua đốt tiền với kế hoạch chi tiêu vốn khoảng 190 tỷ USD trong năm nay. Dù Azure vẫn tăng trưởng 40%, giới đầu tư bắt đầu lo ngại khi hãng phải liên tục bơm thêm hàng chục tỷ USD chỉ để mở rộng hạ tầng AI.
CEO Satya Nadella thừa nhận riêng chi phí linh kiện đắt đỏ đã khiến Microsoft tốn thêm khoảng 25 tỷ USD. Tuy nhiên, Giám đốc tài chính Amy Hood khẳng định biên lợi nhuận của mảng AI hiện vẫn tốt hơn giai đoạn đầu Microsoft chuyển sang điện toán đám mây trước đây.
Khi bài toán lợi nhuận dần lộ diện, dòng tiền trên phố Wall cũng bắt đầu đổi hướng. Theo Business Insider, Goldman Sachs cho rằng cuộc chơi AI đang bước sang giai đoạn mới.
Suốt nhiều năm, cổ phiếu chip như Nvidia dẫn dắt toàn bộ làn sóng AI nhờ nhu cầu GPU và trung tâm dữ liệu bùng nổ. Tuy nhiên, Goldman cảnh báo mức tăng trưởng hiện tại là “chưa từng có tiền lệ và khó bền vững” nếu phần còn lại của hệ sinh thái vẫn chưa chứng minh được khả năng sinh lời. Phố Wall giờ không còn chỉ quan tâm ai bán được nhiều GPU nhất, mà là doanh nghiệp nào thực sự kiếm được tiền từ AI.
Ngân hàng này dự báo các hyperscaler như Microsoft, Google hay Amazon có thể trở thành nhóm dẫn dắt tiếp theo nếu chứng minh được AI tạo ra doanh thu và cải thiện hiệu quả kinh doanh.
Trong khi đó, nhóm cổ phiếu bán dẫn đang có dấu hiệu tăng quá nóng. Theo Reuters, chỉ số bán dẫn Philadelphia đã tăng 64% kể từ cuối tháng 3, vượt xa mức tăng 17% của S&P 500. Micron và AMD đều tăng hơn gấp đôi, còn chỉ báo RSI của nhóm bán dẫn đã lên mức quá mua cao nhất kể từ bong bóng dotcom năm 2000.
Diễn biến này khiến nhiều nhà đầu tư liên tưởng tới bong bóng Internet cuối thập niên 1990. Michael Burry – người từng dự báo đúng khủng hoảng 2008 – hiện đã bắt đầu đặt cược giảm giá vào các quỹ ETF bán dẫn.
Rủi ro lớn nhất nằm ở chỗ thị trường Mỹ đang phụ thuộc quá nhiều vào một nhóm cổ phiếu nhỏ. Chỉ 19 doanh nghiệp bán dẫn đã chiếm tới 18% tỷ trọng S&P 500, đồng nghĩa chỉ cần một cú hụt hơi của nhóm này cũng có thể kéo cả thị trường rung lắc mạnh.
Cuộc đua AI vẫn chưa dừng lại, nhưng thời kỳ “chỉ cần gắn mác AI là cổ phiếu tăng” dường như đã kết thúc. Phố Wall giờ muốn nhìn thấy lợi nhuận thực, thay vì những lời hứa về tương lai xa.
Theo Công ty TNHH MTV Vận hành hệ thống điện và thị trường điện quốc gia (NSMO), lúc 13h50 ngày 24/6, công suất tiêu thụ điện lớn nhất trên toàn quốc đạt khoảng 58.456 MW, vượt 350 MW so với mức cao nhất từng ghi nhận cuối tháng 5. So với cùng kỳ năm ngoái, nhu cầu điện tại thời điểm cao nhất tăng 13,5%.
Riêng miền Bắc, công suất tiêu thụ lớn nhất chiều nay là 29.970 MW, tương đương kỷ lục được thiết lập hồi cuối tháng 5. Khu vực này hiện là nơi có tốc độ tăng nhu cầu điện cao nhất cả nước do nắng nóng kéo dài.
Nhu cầu sử dụng điện tiếp tục duy trì ở mức cao vào tối nay, theo NSMO. Trong đó, miền Bắc có thể ghi nhận công suất tiêu thụ lớn nhất gần 31.000 MW trong khoảng 21-23h. Mức này cao hơn thời điểm buổi chiều và có khả năng thiết lập mức kỷ lục mới.
Theo NSMO, thời điểm ghi nhận kỷ lục mới trùng với lúc nhiều tỉnh miền Bắc xuất hiện nắng nóng gay gắt. Nhiệt độ phổ biến 35-38 độ C, có nơi trên 38 độ C.
Tại Hà Nội, mức nhiệt gần 41 độ C, cao nhất cả nước, trong đợt nắng nóng đặc biệt gay gắt bao trùm nhiều tỉnh, thành ở miền Bắc và miền Trung. Tuy nhiên, nhiệt độ cảm nhận ngoài trời có thời điểm lên tới khoảng 50 độ C.
Nhu cầu điện tăng cao khiến một số máy biến áp hệ thống điện miền Bắc vận hành ở mức cao, như các trạm 500 kV Hiệp Hòa, Thường Tín, các trạm 22kV Thanh Nghị, Thanh Xuân... Tuy vậy, hệ thống điện vẫn được duy trì ổn định.
Để đảm bảo đủ điện cho sinh hoạt, sản xuất, NSMO cho biết đang huy động tối đa các nguồn điện sẵn có, tăng khai thác thủy điện, nhập khẩu điện. Đơn vị này cũng phối hợp với các nhà máy điện mới chạy thử ở công suất cao, trong những khung giờ nhu cầu dùng năng lượng lớn.
Theo cơ quan khí tượng, nắng nóng sẽ còn tiếp diễn tại miền Bắc trong ngày 25/6 với nhiệt độ phổ biến 35-37 độ C, có nơi trên 37 độ C. Điều này đồng nghĩa nhu cầu sử dụng điện có thể tiếp tục tăng trong những ngày tới.
NSMO khuyến nghị người dân, doanh nghiệp sử dụng tiết kiệm điện, tắt các thiết bị khi không sử dụng, đặt nhiệt độ điều hòa 26 độ C trở lên và giảm đèn chiếu sáng.
Đơn vị vận hành hệ thống điện quốc gia cũng khuyến nghị doanh nghiệp dịch chuyển các hoạt động tiêu thụ điện sang các khung giờ thấp điểm (0-6h) để giảm áp lực cho hệ thống, tối ưu chi phí sản xuất.
Nắng nóng kéo dài trong những ngày cuối tháng 5 khiến nhu cầu sử dụng điện tại Hà Nội và TPHCM tăng vọt, sản lượng tiêu thụ liên tiếp lập kỷ lục mới.
Theo Tổng công ty Điện lực Thành phố Hà Nội (EVNHANOI), thời tiết Hà Nội xuất hiện nhiều đợt nắng nóng diện rộng với nền nhiệt ngoài trời duy trì ở mức cao, khiến nhu cầu sử dụng các thiết bị làm mát như điều hòa, quạt điện, tủ lạnh… tăng mạnh. Điều này kéo theo sản lượng điện tiêu thụ trên toàn thành phố liên tục đi lên.
Thống kê từ EVNHANOI cho thấy, trong giai đoạn từ 20/5 đến 24/5, tổng sản lượng điện tiêu thụ tại Hà Nội đạt hơn 509 triệu kWh, tăng 22% so với cùng kỳ năm 2025. Riêng ngày 24/5, mức tiêu thụ điện đạt gần 109,9 triệu kWh, cao nhất kể từ đầu năm.
Trong khi đó, Tổng công ty Điện lực TPHCM (EVNHCMC) cho biết sản lượng điện tiêu thụ từ giữa tháng 5 liên tục xác lập các mốc kỷ lục mới. Cao nhất là ngày 14/5 với 197,68 triệu kWh, vượt khoảng 11% so với mức đỉnh của năm trước.
Theo EVNHCMC, tình trạng nắng nóng và oi bức kéo dài tại thành phố đã làm nhu cầu sử dụng điện cho mục đích làm mát tăng cao, khiến sản lượng điện tiêu thụ tăng mạnh.
Trước diễn biến này, EVNHANOI khuyến nghị người dân chủ động theo dõi lượng điện sử dụng hàng ngày để điều chỉnh thói quen tiêu dùng hợp lý. Trong khi đó, EVNHCMC phối hợp cùng Sở Công Thương TPHCM vận động khách hàng chuyển 5-10% công suất sử dụng điện trong khung giờ cao điểm từ 17h đến 20h sang sau 22h trong các tháng cao điểm nắng nóng từ tháng 4 đến tháng 7.
Các doanh nghiệp điện đang kinh doanh ra sao?
Nhu cầu tiêu thụ điện tăng mạnh những năm gần đây khiến kết quả kinh doanh của các doanh nghiệp phân phối điện nhận được nhiều sự quan tâm.
EVNHCMC vừa công bố báo cáo tài chính năm 2025 với doanh thu thuần đạt 106.532 tỷ đồng, tăng 47% so với năm trước. Mức tăng trưởng cao một phần đến từ việc doanh nghiệp tiếp nhận lại Công ty Điện lực Bình Dương và Công ty Điện lực Bà Rịa - Vũng Tàu từ Tổng công ty Điện lực miền Nam kể từ ngày 1/7/2025.
Trong tổng doanh thu phân phối điện toàn quốc năm 2025 khoảng 640.000 tỷ đồng, EVNHCMC chiếm khoảng 17%, đứng thứ ba toàn ngành. Dẫn đầu hệ thống là EVNHANOI với doanh thu 227.080 tỷ đồng, tăng hơn 15% so với năm 2024.
Không chỉ doanh thu tăng, lợi nhuận của các công ty điện lực cũng ghi nhận mức tăng trưởng mạnh. EVNHCMC đạt lợi nhuận trước thuế 375 tỷ đồng, tăng 61,5% so với mức 232 tỷ đồng của năm trước. Trong khi đó, EVNHANOI báo lãi sau thuế 1.365 tỷ đồng, cao hơn khoảng 70% so với năm 2024.
Tại họp báo Chính phủ thường kỳ tháng 3, Thứ trưởng Công Thương Nguyễn Sinh Nhật Tân cho biết hai nhà máy lọc dầu trong nước là Dung Quất và Nghi Sơn đảm bảo đủ nguyên liệu để sản xuất đến hết tháng 4.
Trong tháng 3, các thương nhân đầu mối cũng nhập khẩu 3,2 triệu m3 xăng dầu. Cùng với hàng tồn kho hiện tại (2,6-2,8 triệu m3), nguồn cung xăng dầu trong nước có thể đảm bảo cho sản xuất và tiêu dùng hết tháng này, theo Thứ trưởng.
Xung đột Trung Đông tiếp tục leo thang từ cuối tháng 2 gây hệ lụy lớn đến nguồn cung xăng dầu, khí toàn cầu. Quy mô và mức độ ảnh hưởng của cuộc khủng hoảng này vượt cú sốc dầu mỏ của thập niên 1970 - từng làm đảo lộn nền kinh tế, thị trường năng lượng.
Diễn biến này kéo theo thị trường năng lượng trong nước biến động mạnh. Từ cuối tháng 2 đến nay, giá bán lẻ xăng dầu trong nước có 13 kỳ điều hành, hiện mỗi lít xăng RON 95-III là 26.970 đồng, dầu diesel 44.780 đồng một lít.
Trước diễn biến này, từ đầu tháng 3, Việt Nam đã xây dựng kịch bản để điều hành xăng dầu. Theo Thứ trưởng, nhà điều hành tính tới kịch bản khủng hoảng diễn ra 4 tuần và dài hơn thời gian này. Bộ Công Thương đang xây dựng kịch bản cho các tháng tiếp theo.
Thứ trưởng cho biết việc điều hành cung cầu và giá xăng dầu trên nguyên tắc bảo đảm an ninh năng lượng, bám sát diễn biến giá thế giới, đánh giá tác động tới người dân và các ngành chịu ảnh hưởng. Trên cơ sở đó, cơ quan quản lý đưa ra các giải pháp nhằm ổn định cung cầu, giá cả và hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, doanh nghiệp và người tiêu dùng.
Cùng quan điểm, tại họp Chính phủ thường kỳ cùng ngày, quyền Bộ trưởng Công Thương Lê Mạnh Hùng cũng khẳng định Việt Nam vẫn duy trì được "ổn định tương đối" trong khi nhiều quốc gia trong khu vực rơi vào tình trạng khủng hoảng năng lượng.
Tại Thái Lan, giá xăng đã lên tới hơn 51.000 đồng một lít, trong khi diesel khoảng 47.000 đồng một lít. Một số nước như Lào, Campuchia ghi nhận tình trạng đóng cửa nhiều cây xăng, còn Philippines tuyên bố tình trạng khó khăn. Ở các nền kinh tế phát triển, doanh nghiệp thậm chí khuyến cáo người lao động làm việc từ xa để giảm nhu cầu đi lại.
"Trong bối cảnh đó, Việt Nam không chỉ bảo đảm nguồn cung mà còn duy trì mức giá thấp hơn trung bình thế giới, chỉ khoảng 1,3 USD một lít, thấp hơn cả các nước có chung đường biên giới", ông Hùng nói.
Song theo quyền Bộ trưởng, nền kinh tế vẫn đang đối mặt với nhiều khó khăn do còn phụ thuộc lớn vào năng lượng nhập khẩu, sức cầu trong nước chưa phục hồi mạnh và những biến động khó lường từ bên ngoài. Do đó, nhà điều hành cần triển khai đồng bộ các giải pháp, từ bảo đảm năng lượng, tái cơ cấu công nghiệp đến kích cầu tiêu dùng để ổn định kinh tế vĩ mô.
Để ứng phó, Bộ Công Thương cho biết Chính phủ đã sử dụng Quỹ bình ổn giá xăng dầu, giảm tối đa các loại thuế (bảo vệ môi trường, VAT, tiêu thụ đặc biệt) nhằm giảm áp lực tăng giá nhiên liệu. Bên cạnh đó, nhà điều hành có các giải pháp nhằm tăng năng lực sản xuất trong nước, đa dạng nguồn cung nhập khẩu, phát triển nguồn năng lượng thay thế (xăng sinh học), tăng năng lực dự trữ và quản trị rủi ro.
