Bác sĩ chuyên khoa thận Chiang Shou-shan gần đây chia sẻ trên mạng xã hội rằng quả la hán – một vị thuốc quen thuộc trong y học cổ truyền – hiện được giới y khoa đánh giá là một “ngôi sao siêu trái cây” mới.
Theo The Standard, các nghiên cứu cho thấy la hán chứa nhiều hợp chất thực vật có hoạt tính sinh học, không chỉ có tác dụng chống oxy hóa, chống viêm mạnh mẽ mà còn mang lại lợi ích cho sức khỏe tim mạch và chuyển hóa. Đây là một món quà tự nhiên quý giá, mang lại nhiều lợi ích với sức khỏe con người.
Giàu 3 nhóm chất chống oxy hóa quan trọng
Theo BS Chiang Shou-shan, quả la hán thường được sử dụng như một chất tạo ngọt thay thế đường trong đồ uống và thực phẩm không đường nhờ độ ngọt cao. Tuy nhiên, thực tế loại quả này có thể ăn trực tiếp. Cách phổ biến với nhiều người là sử dụng la hán khô để pha trà hoặc cho vào các món súp hàng ngày.
Nghiên cứu cho thấy vỏ và thịt quả la hán rất giàu các hợp chất hoạt tính sinh học. Những nghiên cứu khoa học gần đây đã phát hiện ra rằng quả la hán chứa ba nhóm hợp chất thực vật quan trọng:
– Terpenoid: Có đặc tính chống oxy hóa và chống viêm mạnh.
– Flavonoid: Các hợp chất thực vật mạnh mẽ giúp trung hòa hiệu quả gốc tự do, hỗ trợ bảo vệ tim mạch và cải thiện sức khỏe chuyển hóa.
– Axit amin: Là thành phần cấu tạo nên protein, đóng vai trò quan trọng cho việc sửa chữa mô và duy trì chức năng hệ thống miễn dịch.
Có tiềm năng chống ung thư
Ngoài tác dụng bảo vệ tim mạch và chống viêm, bác sĩ gia đình Li Si-hsien cũng chỉ ra rằng quả la hán, một loại quả nhỏ của châu Á, đã được sử dụng rộng rãi để điều trị cảm lạnh, ho và cải thiện các vấn đề tiêu hóa.
Các nghiên cứu y học hiện đại cho thấy quả la hán có tiềm năng chống ung thư. Một số bằng chứng tiền lâm sàng cho thấy các hợp chất trong loại quả này có hoạt tính sinh học đáng chú ý đối với ung thư tụy và ung thư đại trực tràng. Tuy nhiên, cần thêm nhiều nghiên cứu trên người để khẳng định hiệu quả điều trị hoặc phòng ngừa ung thư.
Nhờ những phát hiện này, quả la hán không chỉ còn được biết đến như vị thuốc giúp nhuận phổi, giảm ho mà còn trở thành đối tượng được quan tâm trong lĩnh vực y học dự phòng.
Chất tạo ngọt ít calo, không làm tăng đường huyết
Đối với những người đang giảm cân, theo chế độ ăn ít carbohydrate hoặc người mắc bệnh đái tháo đường, quả la hán được xem là một trong những chất tạo ngọt tự nhiên lý tưởng. Nhiều người gặp khó khăn với cảm giác thèm ăn khi mới bắt đầu loại bỏ đường tinh luyện và quả la hán cung cấp một sự thay thế tuyệt vời.
Theo các bác sĩ, chất tạo ngọt chiết xuất từ la hán quả chứa rất ít calo và có chỉ số đường huyết (GI) bằng 0, nghĩa là không làm tăng đường huyết cũng như không kích thích tiết insulin. Đến nay, các nghiên cứu lâm sàng chưa ghi nhận tác dụng phụ đáng kể khi sử dụng ở mức phù hợp.
Tuy nhiên, các chuyên gia cũng khuyến cáo dù la hán quả mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe, người dân vẫn nên sử dụng ở mức vừa phải và duy trì chế độ ăn uống cân bằng.
Cần tiêu thụ ở mức vừa phải
Quả la hán được biết đến với công dụng làm sạch phổi, làm dịu cổ họng và giảm táo bón.
100g quả la hán chứa khoảng 169 calo. Tính theo mỗi quả, mỗi quả la hán chỉ có khoảng 30-40 calo. Nếu dùng nửa quả để pha thành 5 tách trà la hán, mỗi tách chỉ chứa khoảng 4 calo.
Đối với người đái tháo đường, tiêu thụ ở mức độ vừa phải thường không gây ra sự dao động đáng kể về lượng đường trong máu. Tuy nhiên, các chuyên gia lưu ý rằng ngay cả đối với một chất tạo ngọt tự nhiên, những người bị huyết áp cao, đái tháo đường và béo phì vẫn nên chú ý sử dụng với lượng vừa phải.
Sự xuất hiện bất ngờ của Phan Nghinh Tử trên đường phố Thâm Quyến mới đây nhận được sự quan tâm lớn trên mạng xã hội Trung Quốc. Nữ diễn viên từng đóng vai Võ Tắc Thiên đang ghi hình quảng bá cho một sự kiện sắp tới tại Thành Đô. Dù đã ở tuổi U80 và sống kín tiếng những năm gần đây, vẻ ngoài của bà vẫn khiến người đi đường ngỡ ngàng.
Nữ diễn viên từng tiết lộ để duy trì làn da và vóc dáng gọn gàng, bà luôn tuân thủ lối sống kỷ luật, đặc biệt chú trọng đến chế độ ăn uống thuận tự nhiên. Thực phẩm yêu thích của Phan Nghinh Tử là trái cây và các loại hạt, trong đó táo và chuối là hai lựa chọn ưu tiên hàng đầu. "Tôi ăn một quả táo và một quả chuối mỗi ngày. Táo rất tốt cho phụ nữ, giúp ngăn ngừa ung thư vú và chống lão hóa", bà nói.
Bên cạnh chế độ dinh dưỡng, Phan Nghinh Tử còn đặc biệt chú trọng tập luyện và bảo vệ da. Bà duy trì thói quen thoa kem chống nắng hàng ngày, uống nước mật ong vào sáng sớm khi bụng đói, massage vùng mắt và luôn ưu tiên việc cấp ẩm trong quy trình dưỡng da. Thậm chí, bà còn sử dụng đá biền để massage các huyệt đạo trên mặt. Những thói quen dù có vẻ đơn giản nhưng nhờ được duy trì bền bỉ, chúng đã trở thành "vũ khí bí mật" giúp bà giữ vững vẻ ngoài "không tuổi".
Phân tích sâu hơn về thực đơn của Phan Nghinh Tử, chuyên gia dinh dưỡng Đài Loan Hứa Thụy Hàm cho biết hiện chưa có đủ bằng chứng khoa học để khẳng định chắc chắn việc ăn một quả táo mỗi ngày sẽ ngăn ngừa được ung thư vú, bởi căn bệnh này phụ thuộc vào nhiều yếu tố song không thể phủ nhận táo là loại trái cây hỗ trợ sức khỏe tự nhiên, với mật độ dinh dưỡng cao nhờ sở hữu hàm lượng dồi dào các chất xơ và hợp chất thực vật.
Các hợp chất thực vật như polyphenol, quercetin và pectin trong táo có khả năng chống oxy hóa mạnh mẽ, giúp giảm tổn thương tế bào và hỗ trợ hệ tiêu hóa hoạt động ổn định. Những chất này đóng vai trò như một "lá chắn" giúp cơ thể kháng viêm và chống lại các gốc tự do gây hại cho tế bào. Đặc biệt, các nghiên cứu cho thấy chúng có khả năng ngăn chặn sự phát triển của tế bào u bướu và giúp cơ thể tự đào thải những tế bào bất thường.
Chuyên gia giải thích thêm hàm lượng pectin trong táo, một loại chất xơ hòa tan, đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì sự cân bằng của hệ vi sinh đường ruột. Bên cạnh đó, hoạt chất này còn hỗ trợ giảm nồng độ cholesterol, thúc đẩy quá trình trao đổi chất và góp phần điều hòa hệ miễn dịch của cơ thể.
Sự kết hợp giữa táo và chuối, vốn giàu kali và vitamin B6, như thực đơn của "Võ Tắc Thiên", được đánh giá là công thức vàng, giúp điều hòa huyết áp, giảm cholesterol xấu và thúc đẩy quá trình trao đổi chất, đặc biệt có lợi cho sức khỏe tim mạch và làn da của phụ nữ ở độ tuổi trung và cao niên.
Bên cạnh việc bổ sung trái cây, chuyên gia dinh dưỡng Hứa Thụy Hàm cũng lưu ý những người trên 70 tuổi cần đảm bảo một chế độ ăn uống cân bằng, trong đó quan trọng nhất là việc cung cấp đủ lượng protein cho cơ thể. Khi tuổi tác càng cao, khối lượng cơ bắp rất dễ bị suy giảm, khiến vai trò của protein trở nên thiết yếu hơn bao giờ hết. Chuyên gia khuyến nghị người cao tuổi nên bổ sung các loại đạm chất lượng cao vào mỗi bữa ăn như cá, các sản phẩm từ đậu nành, trứng hoặc sữa để duy trì sức bền của cơ bắp và củng cố chức năng của hệ miễn dịch.
Song song với việc duy trì cơ bắp, người cao tuổi cũng cần đặc biệt lưu ý đến việc bổ sung canxi và vitamin D bởi đây là giai đoạn quá trình mất xương diễn ra rất nhanh. Vitamin D có thể được bổ sung thông qua các thực phẩm như trứng, cá hồi, cá thu, sữa và các loại nấm khô. Riêng với canxi, nguồn dưỡng chất này dồi dào nhất trong sữa, các loại hạt cùng những món ăn quen thuộc như cá nhỏ hay tôm khô.
Dù trái cây mang lại nhiều lợi ích tuyệt vời, người cao tuổi không nên dùng trái cây để thay thế hoàn toàn cho các bữa ăn chính. Việc tiêu thụ quá nhiều hoa quả có thể dẫn đến cảm giác no giả, làm giảm lượng thực phẩm cần thiết trong bữa chính, từ đó gây ra tình trạng mất cân bằng dinh dưỡng. Hơn nữa, thói quen này còn dễ khiến đường huyết dao động thất thường và vô tình làm cắt giảm các nhóm dưỡng chất quan trọng khác mà cơ thể cần để duy trì sức khỏe tổng thể.
Bên cạnh việc cân đối các nhóm chất, người cao tuổi cũng cần có cái nhìn đúng về chế độ ăn thanh đạm. Ăn thanh đạm nên được hiểu là việc hạn chế đồ chiên rán, giảm bớt muối và các loại nước sốt đậm đặc, không đồng nghĩa với việc kiêng khem thái quá. Nếu thực đơn quá nghèo nàn dẫn đến thiếu hụt chất béo, cơ thể sẽ phải đối mặt với nhiều hệ lụy như hệ tiêu hóa hoạt động kém, rối loạn quá trình tổng hợp hormone và khiến làn da nhanh chóng bị lão hóa, mất đi độ săn chắc.
Phan Nghinh Tử sinh năm 1949, đóng phim từ thập niên 1960 và lưu dấu ấn qua Thần điêu đại hiệp, Nhất đại nữ hoàng Võ Tắc Thiên... Vai Võ Tắc Thiên giúp bà vang danh ở một số nước châu Á. Phim gần nhất bà tham gia là Li ca hành đóng cùng các sao trẻ Lý Nhất Đồng, Hứa Khải. Nghệ sĩ chọn sống độc thân từ năm 28 tuổi, sau khi ly hôn tài tử Trần Hồng Liệt.
Các quảng cáo về chống lão hóa dễ khiến mọi người tin rằng chỉ cần dùng thực phẩm bổ sung hay bôi các loại kem là đủ. Tuy nhiên điều quan trọng hơn là kéo dài "thời gian sống khỏe mạnh" chứ không chỉ tuổi thọ. Chính các thói quen hằng ngày mới là yếu tố quyết định.
Theo Eating Well, có bốn thói quen cần bỏ nếu bạn muốn làm chậm quá trình lão hóa, nhất là nữ giới.
Các nghiên cứu cho thấy tổng thời gian ít vận động trên 10-11 giờ mỗi ngày hoặc thời gian nhìn màn hình trên 5-6 giờ mỗi ngày làm tăng đáng kể nguy cơ mắc bệnh tim mạch, ngay cả ở những người vẫn tập thể dục thường xuyên.
Thói quen này còn liên quan đến kháng insulin, tuần hoàn kém, suy giảm nhận thức và cơ bắp - những yếu tố quan trọng của lão hóa khỏe mạnh. Hãy vận động đều đặn, thường xuyên đứng lên, đi lại trong năm phút nghỉ ngắn và thực hiện các động tác nhẹ.
Ngay cả việc đi bộ hai phút sau mỗi 30 phút ngồi cũng có thể cải thiện lưu thông máu và hỗ trợ điều hòa đường huyết tốt hơn.
Ngủ dưới 6-7 giờ mỗi đêm liên quan đến nguy cơ mắc bệnh tim cao hơn, béo phì, đái tháo đường tuýp 2, trầm cảm và sa sút trí tuệ, thậm chí tăng nguy cơ tử vong. Giấc ngủ là "hệ thống sửa chữa" của cơ thể.
Thiếu ngủ kéo dài làm tăng viêm và stress oxy hóa, từ đó đẩy nhanh lão hóa. Nên duy trì giờ ngủ cố định, ngừng xem màn hình một tiếng trước khi ngủ và tạo môi trường ngủ thoải mái.
Stress mạn tính khiến cortisol luôn cao, dẫn đến rối loạn miễn dịch, kháng insulin và lão hóa da, đồng thời dễ kéo theo các thói quen xấu như ăn uống kém, ngủ kém, ít vận động. Về lâu dài, stress làm tăng nguy cơ bệnh tim, trầm cảm và suy giảm nhận thức, rút ngắn tổng thời gian sống khỏe.
Các khoảng nghỉ ngắn như hít thở sâu, đi bộ, thực hành chánh niệm hay kết nối xã hội có thể giúp giảm viêm và hỗ trợ lão hóa khỏe mạnh.
Các loại thực phẩm như nước ngọt, đồ ăn nhanh, thịt chế biến sẵn làm tăng viêm, stress oxy hóa, đẩy nhanh quá trình lão hóa và tăng nguy cơ bệnh tim, tăng cân, tăng huyết áp, gan nhiễm mỡ. Nên thay bằng thực phẩm tươi và giảm dần đồ uống có đường.
Buổi sáng trong siêu thị, nhiều người dừng lại khá lâu ở quầy sữa. Trên kệ, những hộp sữa nguyên kem và sữa ít béo xếp ngay ngắn cạnh nhau. Có người chọn sữa ít béo vì tin rằng tốt cho tim mạch. Người khác lại thích vị béo ngậy, thơm ngọt của sữa nguyên kem và cho rằng "uống vậy mới đã".
Đâu mới là lựa chọn đúng cho sức khỏe?
Trong nhiều thập niên, các hướng dẫn dinh dưỡng thường khuyến khích dùng sữa ít béo hoặc không béo thay cho sữa nguyên kem - vốn chứa nhiều chất béo bão hòa và thường bị xem là "không tốt cho sức khỏe". Năm 2012, tại Mỹ sữa nguyên kem thậm chí đã bị loại khỏi thực đơn học đường.
Tuy nhiên gần đây Bộ trưởng Y tế Mỹ Robert F. Kennedy Jr. đã bày tỏ mong muốn đưa sữa nguyên kem trở lại. Báo cáo Make America Healthy Again cho rằng sữa nguyên kem là nguồn giàu canxi, vitamin D và các axit béo cần thiết.
Chế độ ăn nhiều chất béo bão hòa có thể làm tăng cholesterol LDL ("cholesterol xấu"), góp phần gây bệnh tim và đột quỵ. Một cốc sữa nguyên kem (240ml) chứa khoảng 5g chất béo bão hòa, trong khi sữa tách béo hầu như không có. Với chế độ ăn 2.000 calo/ngày, khuyến nghị chỉ nên nạp tối đa 13g chất béo bão hòa.
Vì lý do này, nhiều người hạn chế sữa nguyên kem. Nhưng các nghiên cứu gần đây cho thấy dù là sữa nguyên kem hay sữa ít béo thì nhìn chung cũng không làm tăng hay giảm đáng kể nguy cơ mắc bệnh tim.
"Điều này không có nghĩa sữa nguyên kem tốt hơn sữa ít béo, mà chỉ là nó không nguy hại như những dạng chất béo bão hòa khác trong khẩu phần ăn. Thậm chí sữa nguyên kem còn có thể mang lại vài lợi ích sức khỏe khác" - chuyên gia dinh dưỡng Bethany Doerfler (Viện Sức khỏe tiêu hóa Northwestern Medicine, Mỹ) chia sẻ.
Chất béo bão hòa có trong nhiều thực phẩm quen thuộc như thịt xông khói, bít tết, khoai tây chiên, kem, bơ, phô mai hay dầu dừa. Tuy nhiên không phải loại nào cũng tác động đến cơ thể theo cùng một cách.
"Sữa và các sản phẩm từ sữa chứa nhiều axit béo chuỗi ngắn và chuỗi trung bình - khác với loại chất béo bão hòa thường thấy trong thịt" - chuyên gia dinh dưỡng Caroline West Passerrello, người phát ngôn Học viện Dinh dưỡng và ăn kiêng Mỹ, giải thích.
Ngược lại, axit béo bão hòa chuỗi dài - phổ biến trong thịt chế biến sẵn và thịt mỡ - lại có liên hệ rõ rệt hơn với bệnh tim mạch. "Những bằng chứng mới cho thấy các sản phẩm sữa nguyên kem như sữa, sữa chua hay phô mai không làm tăng nguy cơ bệnh tim nhiều như bơ hay thịt mỡ", Passerrello nói thêm.
Một yếu tố khác khiến nhiều người chọn sữa ít béo là lượng calo. Một cốc sữa nguyên kem (240ml) có khoảng 149 calo, trong khi sữa tách béo chỉ 91 calo.
"Sữa nguyên kem có thể cung cấp nhiều hơn khoảng 40-50 calo mỗi khẩu phần. Với những ai uống sữa nhiều lần trong ngày, việc theo dõi tổng năng lượng nạp vào rất quan trọng" - Doerfler lưu ý.
Tuy nhiên ngoài sự khác biệt về chất béo và calo, cả hai loại sữa đều tương đồng về dinh dưỡng: mỗi cốc cung cấp khoảng 300mg canxi và 8g protein - dưỡng chất cần thiết cho xương và cơ bắp khỏe mạnh.
Quyết định chọn sữa nguyên kem hay sữa ít béo phụ thuộc vào nhu cầu dinh dưỡng và sở thích cá nhân. Nếu yêu thích hương vị béo ngậy, bạn có thể chọn sữa nguyên kem, đồng thời điều chỉnh khẩu phần và hạn chế những món ăn giàu calo khác.
"Các sản phẩm sữa không chỉ giàu calo và chất béo mà còn chứa nhiều dưỡng chất như protein, canxi và phốt pho - giúp điều hòa huyết áp và mang lại nhiều lợi ích sức khỏe khi được dùng hợp lý" - Doerfler nhấn mạnh.
Nếu muốn hạn chế chất béo bão hòa từ sữa nguyên kem, hãy thay thế bằng các chất béo lành mạnh hơn như dầu ô liu, hải sản, quả bơ hay hạt bí ngô. Nghiên cứu cho thấy chính sự thay thế này mới là chìa khóa giảm nguy cơ bệnh tim mạch.
