Trưa 21/4, khi vừa mở cửa, quán buffet chay trên đường Tạ Uyên (phường Chợ Lớn) đã đón hàng trăm người. Khách chủ yếu là người già, lao động nghèo.
Chủ quán Đỗ Thị Ngọc Phượng, 43 tuổi, cho biết, mô hình này duy trì gần 10 năm nay, hiện có hai nhà hàng trên đường Tôn Thất Đạm và cơ sở ở đường Tạ Uyên mới mở hồi tháng 2.
Chị Phượng chọn cách phục vụ theo hình thức buffet để mọi người cùng lúc có thể thưởng thức được nhiều món ăn. “Bà con trả tiền tùy tâm để thấy thoải mái, không có thì không trả cũng được và không ai mang nợ ai”, chị Phượng nói.
Trưa 21/4, khi vừa mở cửa, quán buffet chay trên đường Tạ Uyên (phường Chợ Lớn) đã đón hàng trăm người. Khách chủ yếu là người già, lao động nghèo.
Chủ quán Đỗ Thị Ngọc Phượng, 43 tuổi, cho biết, mô hình này duy trì gần 10 năm nay, hiện có hai nhà hàng trên đường Tôn Thất Đạm và cơ sở ở đường Tạ Uyên mới mở hồi tháng 2.
Chị Phượng chọn cách phục vụ theo hình thức buffet để mọi người cùng lúc có thể thưởng thức được nhiều món ăn. “Bà con trả tiền tùy tâm để thấy thoải mái, không có thì không trả cũng được và không ai mang nợ ai”, chị Phượng nói.
Chị Phượng chuẩn bị các món ăn chay bày biện ra khay trước giờ mở cửa.
Nhà hàng chay thiện nguyện là dự định ấp ủ từ lâu của chị, với mong ước trả ơn cuộc đời. 18 năm trước, chị Phượng rời quê Sóc Trăng lên TP HCM với ước vọng đổi đời. Thời gian đầu khó khăn, có những ngày chị chỉ còn vài nghìn đồng, không đủ tiền ăn, bị chủ trọ đòi lại phòng, phải ngủ ngoài công viên.
Trong những lúc khó khăn đó, luôn có người xa lạ giúp chị xin việc, cho chỗ ăn ở. “Tôi tâm nguyện sau này khấm khá hơn nhất định phải làm gì ý nghĩa để trả ơn cuộc đời còn bao dung với mình”, người phụ nữ 43 tuổi nói.
Chị Phượng chuẩn bị các món ăn chay bày biện ra khay trước giờ mở cửa.
Nhà hàng chay thiện nguyện là dự định ấp ủ từ lâu của chị, với mong ước trả ơn cuộc đời. 18 năm trước, chị Phượng rời quê Sóc Trăng lên TP HCM với ước vọng đổi đời. Thời gian đầu khó khăn, có những ngày chị chỉ còn vài nghìn đồng, không đủ tiền ăn, bị chủ trọ đòi lại phòng, phải ngủ ngoài công viên.
Trong những lúc khó khăn đó, luôn có người xa lạ giúp chị xin việc, cho chỗ ăn ở. “Tôi tâm nguyện sau này khấm khá hơn nhất định phải làm gì ý nghĩa để trả ơn cuộc đời còn bao dung với mình”, người phụ nữ 43 tuổi nói.
Mỗi ngày quán chế biến hơn 30 món, phục vụ khoảng 1.000 suất, riêng ngày rằm và mùng một thì tăng gấp đôi. Để đủ phần ăn, từ sáng hơn 10 nhân viên chuẩn bị thực phẩm, sơ chế, nấu nướng suốt 4 tiếng trong bếp.
Mỗi ngày quán chế biến hơn 30 món, phục vụ khoảng 1.000 suất, riêng ngày rằm và mùng một thì tăng gấp đôi. Để đủ phần ăn, từ sáng hơn 10 nhân viên chuẩn bị thực phẩm, sơ chế, nấu nướng suốt 4 tiếng trong bếp.
Mỗi ngày quán chế biến hơn 30 món, phục vụ khoảng 1.000 suất, riêng ngày rằm và mùng một thì tăng gấp đôi. Để đủ phần ăn, từ sáng hơn 10 nhân viên chuẩn bị thực phẩm, sơ chế, nấu nướng suốt 4 tiếng trong bếp.
Bếp trưởng Nguyễn Thị Thu Nguyệt, 56 tuổi, cho biết, mỗi ngày tiêu thụ 600 kg rau củ quả, 200 kg gạo và bún. Nếu tính tất cả chi phí, một ngày quán chi tiêu gần 25 triệu đồng.
Bà Nguyệt từng làm nghề nấu ăn ở sân bay, hồi dịch Covid thất nghiệp nên tìm đến quán chay làm thiện nguyện. Tính làm một thời gian nhưng khi thấy niềm vui của người nghèo có bữa ăn đủ đầy nên bà ở lại.
“Có những lúc quán khó khăn, chủ phải đi vay mượn tiền, bán tư trang hay nợ lương nhân viên nhưng chưa khi nào để bà con lỡ bữa”, bà Nguyệt nói.
Bếp trưởng Nguyễn Thị Thu Nguyệt, 56 tuổi, cho biết, mỗi ngày tiêu thụ 600 kg rau củ quả, 200 kg gạo và bún. Nếu tính tất cả chi phí, một ngày quán chi tiêu gần 25 triệu đồng.
Bà Nguyệt từng làm nghề nấu ăn ở sân bay, hồi dịch Covid thất nghiệp nên tìm đến quán chay làm thiện nguyện. Tính làm một thời gian nhưng khi thấy niềm vui của người nghèo có bữa ăn đủ đầy nên bà ở lại.
“Có những lúc quán khó khăn, chủ phải đi vay mượn tiền, bán tư trang hay nợ lương nhân viên nhưng chưa khi nào để bà con lỡ bữa”, bà Nguyệt nói.
Quán phục vụ hai khung giờ gồm: 11h – 14h và 17h – 20h. Tuy nhiên ngày nào người dân cũng ghé trước hơn nửa tiếng ngồi chờ.
Chắp tay cầu nguyện tượng Bồ tát trước khi dùng bữa, ông Diệp Mỹ Quyền nói mỗi tuần ghé buffet ba lần khi chạy xe ôm ngang qua. “Vật giá leo thang, cơm trưa giờ phải 40.000 đồng, nhờ có quán mà tôi đỡ khoản chi phí lại được no bụng”, người đàn ông 63 tuổi nói.
Quán phục vụ hai khung giờ gồm: 11h – 14h và 17h – 20h. Tuy nhiên ngày nào người dân cũng ghé trước hơn nửa tiếng ngồi chờ.
Chắp tay cầu nguyện tượng Bồ tát trước khi dùng bữa, ông Diệp Mỹ Quyền nói mỗi tuần ghé buffet ba lần khi chạy xe ôm ngang qua. “Vật giá leo thang, cơm trưa giờ phải 40.000 đồng, nhờ có quán mà tôi đỡ khoản chi phí lại được no bụng”, người đàn ông 63 tuổi nói.
Quán phục vụ hai khung giờ gồm: 11h – 14h và 17h – 20h. Tuy nhiên ngày nào người dân cũng ghé trước hơn nửa tiếng ngồi chờ.
Chắp tay cầu nguyện tượng Bồ tát trước khi dùng bữa, ông Diệp Mỹ Quyền nói mỗi tuần ghé buffet ba lần khi chạy xe ôm ngang qua. “Vật giá leo thang, cơm trưa giờ phải 40.000 đồng, nhờ có quán mà tôi đỡ khoản chi phí lại được no bụng”, người đàn ông 63 tuổi nói.
Quán đông nhưng bà con đều trật tự lấy đủ khẩu phần, thức ăn liên tục được mang lên. Không gian rộng khoảng 300 m2 nhưng số lượng người đến nhiều nên có lúc không còn bàn trống.
Quán đông nhưng bà con đều trật tự lấy đủ khẩu phần, thức ăn liên tục được mang lên. Không gian rộng khoảng 300 m2 nhưng số lượng người đến nhiều nên có lúc không còn bàn trống.
Để kiểm soát chất lượng món ăn, chị Phượng mua rau củ quả tươi, chế biến trong ngày. Những món ăn cần nhiều thời gian quán sẽ nấu chuẩn bị từ tối hôm trước. Các món ăn đa dạng như cơm, bún, mì, súp để hợp với khẩu vị mọi người.
Để kiểm soát chất lượng món ăn, chị Phượng mua rau củ quả tươi, chế biến trong ngày. Những món ăn cần nhiều thời gian quán sẽ nấu chuẩn bị từ tối hôm trước. Các món ăn đa dạng như cơm, bún, mì, súp để hợp với khẩu vị mọi người.
Cha con bé Hứa Ngọc, 12 tuổi, là khách quen của quán chay từ những ngày đầu. Cha ngoài 80 tuổi không còn sức lao động, mọi sinh hoạt trông đợi vào đồng lương tạp vụ của mẹ Ngọc. Mỗi lần đến quán, cô bé đều xin thêm phần ăn cho mẹ và anh chị ở nhà.
Cha con bé Hứa Ngọc, 12 tuổi, là khách quen của quán chay từ những ngày đầu. Cha ngoài 80 tuổi không còn sức lao động, mọi sinh hoạt trông đợi vào đồng lương tạp vụ của mẹ Ngọc. Mỗi lần đến quán, cô bé đều xin thêm phần ăn cho mẹ và anh chị ở nhà.
Trương Mai Gia Bảo, sinh viên ĐH Y Dược TP HCM, cùng nhóm bạn đến ăn chay mỗi tuần 2-3 lần. Theo Bảo, các món phong phú, sạch sẽ đảm bảo nhu cầu ăn no của sinh viên. “Chúng em thường mua thêm nước hoặc quyên góp bằng số tiền mua cơm trưa ở trường để ủng hộ quán”, nam sinh nói.
Trương Mai Gia Bảo, sinh viên ĐH Y Dược TP HCM, cùng nhóm bạn đến ăn chay mỗi tuần 2-3 lần. Theo Bảo, các món phong phú, sạch sẽ đảm bảo nhu cầu ăn no của sinh viên. “Chúng em thường mua thêm nước hoặc quyên góp bằng số tiền mua cơm trưa ở trường để ủng hộ quán”, nam sinh nói.
Chị Phượng cùng mạnh thường quân hỏi thăm hoàn cảnh và ủng hộ khoản tiền cho bà Đỗ Mỹ Hoa, 79 tuổi. Nhiều trường hợp khó khăn khác cũng được quán giúp đỡ thêm nhu yếu phẩm.
Ngày nào cũng hai lần trưa chiều, bà Hoa đạp xe một tiếng từ nhà trọ ở đường Phạm Thế Hiển lên quán để tiết kiệm tiền ăn. Trước kia, bà thường đi xin cơm từ thiện và nhặt ve chai để nuôi mẹ già 107 tuổi. “Dù đi xa nhưng tôi có nơi cố định để kiếm bữa cơm cũng là đỡ nhiều lắm”, bà Hoa nói.
Chị Phượng cùng mạnh thường quân hỏi thăm hoàn cảnh và ủng hộ khoản tiền cho bà Đỗ Mỹ Hoa, 79 tuổi. Nhiều trường hợp khó khăn khác cũng được quán giúp đỡ thêm nhu yếu phẩm.
Ngày nào cũng hai lần trưa chiều, bà Hoa đạp xe một tiếng từ nhà trọ ở đường Phạm Thế Hiển lên quán để tiết kiệm tiền ăn. Trước kia, bà thường đi xin cơm từ thiện và nhặt ve chai để nuôi mẹ già 107 tuổi. “Dù đi xa nhưng tôi có nơi cố định để kiếm bữa cơm cũng là đỡ nhiều lắm”, bà Hoa nói.
Người ăn bỏ tiền tùy tâm tại bàn thờ Phật trong quán ăn. Số tiền này giúp bù đắp được khoảng 30% chi phí duy trì quán. Nguồn kinh phí còn lại do các mạnh thường quân ủng hộ và trích từ lợi nhuận từ việc kinh doanh của chủ quán.
Thời gian tới chị Phượng dự tính bán hàng trực tuyến để có thêm nguồn thu nhằm duy trì và nhân rộng mô hình thiện nguyện. “Niềm vui của mọi người là hạnh phúc của tôi”, chị nói.
Người ăn bỏ tiền tùy tâm tại bàn thờ Phật trong quán ăn. Số tiền này giúp bù đắp được khoảng 30% chi phí duy trì quán. Nguồn kinh phí còn lại do các mạnh thường quân ủng hộ và trích từ lợi nhuận từ việc kinh doanh của chủ quán.
Thời gian tới chị Phượng dự tính bán hàng trực tuyến để có thêm nguồn thu nhằm duy trì và nhân rộng mô hình thiện nguyện. “Niềm vui của mọi người là hạnh phúc của tôi”, chị nói.
Giải đấu diễn ra từ ngày 11/6 đến 19/7 với 104 trận, nhiều trận trùng với giờ hành chính tại Mỹ. Tuần trước, Emily Stewart, nữ nhân viên văn phòng ở Florida, được bạn rủ lên kế hoạch báo ốm giả trong thời gian diễn ra World Cup, kèm ảnh chụp màn hình một số trận đấu được cho là "đáng để trốn việc". Tuy nhiên cả hai bỏ ý định vì giá vé vượt 1.000 USD. Dù vậy, họ vẫn dự tính xin nghỉ phép nếu giá giảm gần ngày khai mạc.
Các chuyên gia của FinanceBuzz ước tính việc nhân viên xem bóng đá trong giờ làm có thể khiến năng suất lao động Mỹ sụt giảm, gây thiệt hại khoảng 4,5 tỷ USD.
Người Mỹ vốn không quá quan tâm bóng đá, nhưng việc giải đấu diễn ra trên sân nhà khiến sức hút tăng mạnh. Nhiều lao động có kế hoạch xin nghỉ phép, trong khi không ít người tính chuyện báo ốm.
Khảo sát của công ty nghiên cứu YouGov cho thấy 14% người trưởng thành tại Mỹ dự định theo dõi World Cup 2026, tăng so với mức 8% của kỳ trước. Nhiều chủ sử dụng lao động lo ngại làn sóng mở livestream theo dõi World Cup trên máy tính trong giờ làm tái hiện như kỳ World Cup 2022 tại Qatar.
Công ty phần mềm quản lý nhân sự UKG cũng khảo sát 8.000 lao động tại 8 quốc gia, ghi nhận một phần ba số người được hỏi dự định nghỉ ít nhất một ngày vì giải đấu. Khoảng 25% lao động tham gia khảo sát cho biết sẽ bỏ lỡ một phần thời gian làm việc, 37% sẽ điều chỉnh lịch cá nhân.
Tác động của World Cup có sự khác biệt giữa các quốc gia và ngành nghề. Tại Brazil, nhiều văn phòng gần như ngừng hoạt động mỗi khi đội tuyển quốc gia ra sân. Ở Mexico, 42% lao động dự định nghỉ ít nhất một ngày. Tại Hà Lan, tỷ lệ này là 23%. Ở Đức và Pháp, nhiều doanh nghiệp linh hoạt giờ làm cho nhân viên, trong khi Scotland đã công bố một ngày nghỉ lễ quốc gia vào thứ hai sau trận mở màn của đội tuyển.
Chênh lệch múi giờ cũng ảnh hưởng đến lịch sinh hoạt. Anh James Lewis, nhân viên chăm sóc khách hàng ở Anh, cho biết đã xin nghỉ trọn hai tuần đầu tiên của giải để xem các trận đấu diễn ra vào ban đêm. "Nếu không làm vậy, tôi sẽ như người mất hồn ở nơi làm việc", Lewis nói.
Theo nền tảng quản lý nhân sự Deel, số ca nghỉ ốm tại Đức trong thời gian đăng cai Euro 2024 tăng cao và đạt đỉnh ngay sau khi giải kết thúc. Bà Lauren Thomas, nhà kinh tế học của Deel, cho biết việc người dân tập trung tại sân vận động và quán bar làm tăng nguy cơ lây nhiễm bệnh thực tế, không chỉ là báo ốm giả.
Đối mặt với sự xáo trộn, nhiều doanh nghiệp tìm cách thích ứng. Hãng bia Heineken triển khai chương trình khuyến khích nhân viên dùng ngày nghỉ phép làm tình nguyện để vừa tham gia hoạt động cộng đồng, vừa xem bóng đá. Trong khi đó, bà Lindsay Bousman, đại diện công ty quản lý nhân sự Dayforce tại Canada, nói việc cùng xem bóng đá tại văn phòng có thể tạo ra sự kết nối lâu dài giữa các nhân viên.
Dù vậy, cho tới nay, tuy luật có quy định nội dung trên giấy xác nhận khuyết tật, quy chuẩn vẫn đang mỗi nơi mỗi khác, đôi khi gây chuyện dở khóc dở cười.
Một ví dụ với anh Hoàng, một người khiếm thính, khi làm thủ tục ưu tiên cho người khuyết tật, anh xuất trình giấy xác nhận khuyết tật đầy đủ, nhưng trên giấy lại không có ảnh. Nhân viên nghi ngờ anh dùng giấy giả nên yêu cầu anh xuất trình thêm cả căn cước công dân.
Những tình huống dở khóc dở cười tại các điểm tham quan, dịch vụ công cộng, hay thậm chí trong các giao dịch hành chính như vậy không hiếm, cho thấy giấy xác nhận khuyết tật ở nhiều nơi cấp bị thiếu tính nhận diện và tiện dụng.
Luật Người khuyết tật năm 2010 dành hẳn Chương II (từ Điều 15 đến Điều 20) quy định về việc xác nhận khuyết tật. Cụ thể, Điều 19 nêu rõ giấy xác nhận khuyết tật phải có các nội dung cơ bản như: Thông tin nhân thân (họ tên, ngày sinh, giới tính), nơi cư trú, dạng khuyết tật, mức độ khuyết tật. Đây là những yếu tố cốt lõi để làm căn cứ hưởng chính sách.
Tuy nhiên, luật lại không quy định về các yếu tố hình thức, nên kích thước giấy xác nhận khuyết tật mỗi tỉnh, thành, thậm chí là phường, xã hiện nay lại một dạng khác nhau, chất liệu cũng đủ màu bằng bìa xanh, đỏ, trắng...
Ảnh nhận diện trên giấy có nơi yêu cầu, có nơi không yêu cầu. Yếu tố bảo mật, chống giả rất thấp.
Khoảng trống này dẫn đến một thực tế là một loại giấy tờ pháp lý nhưng lại thiếu tính chuẩn hóa tối thiểu của một công cụ nhận diện.
Khi giấy xác nhận khuyết tật không có ảnh, không có yếu tố nhận diện rõ ràng, việc kiểm tra trở nên khó khăn. Nhân viên dịch vụ buộc phải đặt câu hỏi: "Liệu người sử dụng có đúng là người được cấp giấy?".
Từ đó phát sinh yêu cầu xuất trình thêm căn cước công dân, thậm chí là tranh cãi, giải thích mất thời gian và đã có trường hợp bị từ chối quyền lợi vì nghi ngờ.
Ở góc độ quản lý dịch vụ, phản ứng này dễ hiểu nhằm tránh gian lận. Nhưng ở góc độ người khuyết tật, đó lại là một trải nghiệm bị tổn thương và thiếu tôn trọng.
Đáng chú ý, nhiều người khuyết tật thừa nhận họ không mang theo giấy xác nhận khuyết tật vì đa số giấy xác nhận khuyết tật kích thước lớn khổ 12x15cm (thậm chí là 15x20cm) nên không vừa ví. Chất liệu bìa rất dễ hỏng khi liên tục phải mang theo, gây bất tiện khi sử dụng thường xuyên.
Điều này khiến đôi khi một giấy tờ quan trọng trở nên… "có cũng như không".
Một ví dụ đáng chú ý đến từ chính sách giao thông công cộng tại Hà Nội, đó là thẻ xe buýt miễn phí dành cho người khuyết tật được thiết kế nhỏ gọn (kích thước tương đương thẻ ATM), có ảnh nhận diện, có mã số cá nhân và được làm bằng chất liệu nhựa bền.
Không chỉ vậy, từ cuối năm 2024, thành phố đã quyết định bỏ thời hạn sử dụng thẻ đối với người khuyết tật, người cao tuổi và người có công - một cải cách mang tính nhân văn và giảm thủ tục hành chính đáng kể.
Tại Hà Nội, thực tế cho thấy nhiều người khuyết tật sử dụng thẻ xe buýt miễn phí như một công cụ thay thế giấy xác nhận khuyết tật trong các tình huống cần xác nhận. Điều này đặt ra một câu hỏi đáng suy ngẫm: Vì sao một loại thẻ dịch vụ lại được thiết kế tối ưu hơn cả giấy tờ pháp lý gốc?
Theo Công ước Liên hợp quốc về quyền của người khuyết tật (CRPD), người khuyết tật được nhìn nhận không chỉ qua khiếm khuyết cơ thể, mà còn qua sự tương tác với các rào cản xã hội.
Điều này dẫn đến một nguyên tắc quan trọng: mọi công cụ hành chính liên quan đến người khuyết tật phải hướng tới việc giảm rào cản, không tạo thêm rào cản.
Trong khi đó, cách tiếp cận hiện nay của Việt Nam vẫn thiên về xác nhận tình trạng y tế, chưa chú trọng đầy đủ đến tính thuận tiện và khả năng sử dụng trong đời sống xã hội.
Giấy xác nhận khuyết tật nếu không được thiết kế phù hợp có thể vô tình trở thành một "rào cản mềm". Vấn đề chuẩn hóa không chỉ nằm ở kỹ thuật, mà là phục vụ cho quyền con người.
• Nhận diện rõ ràng: có ảnh, thông tin định danh
• Bền vững: chất liệu phù hợp với sử dụng lâu dài
• Tiện dụng: kích thước nhỏ gọn, dễ mang theo
• Thống nhất: áp dụng trên toàn quốc
• Tôn trọng: sử dụng ngôn ngữ chuẩn mực, không kỳ thị
Ngoài ra, trong bối cảnh chuyển đổi số quốc gia, cần hướng tới:
• Tích hợp giấy xác nhận khuyết tật vào cơ sở dữ liệu dân cư
Ban hành chuẩn quốc gia về giấy xác nhận khuyết tật
• Kích thước thống nhất (đề xuất 8cm x 5cm)
• Bắt buộc có ảnh
• Chất liệu nhựa cứng
• Tích hợp định danh cá nhân
• Sử dụng mã số định danh để đồng bộ dữ liệu
• Chuẩn hóa ngôn ngữ mô tả khuyết tật, loại bỏ các thuật ngữ mang tính kỳ thị, dân dã
• Xem xét thời hạn sử dụng linh hoạt, đối với khuyết tật vĩnh viễn, có thể cấp thẻ không thời hạn
• Đẩy mạnh số hóa:
Phát triển phiên bản điện tử của giấy xác nhận khuyết tật
Kết nối với các hệ thống dịch vụ công
Đồng bộ hóa giấy xác nhận khuyết tật không chỉ là câu chuyện kỹ thuật, mà là bước đi cần thiết để chuyển từ tư duy "quản lý đối tượng" sang "phục vụ công dân", ở đây là những công dân dễ bị tổn thương.
Theo đó, người phụ nữ 55 tuổi đến khám vì da mặt và lòng bàn tay ngả vàng.
Theo bác sĩ Trung y La Bội Lâm, nhiều người thường nghĩ da vàng là dấu hiệu của bệnh gan. Tuy nhiên, trong trường hợp này, nguyên nhân lại hoàn toàn khác. Bác sĩ La nhận thấy lòng trắng mắt của bà vẫn trắng bình thường, chỉ phần da đổi màu rõ rệt. Sau khi bác sĩ hỏi kỹ thói quen ăn uống của người bệnh, nguyên nhân được làm sáng tỏ.
Nữ bệnh nhân cho biết, trước đây hay bị táo bón. Nghe nói khoai lang giúp nhuận tràng nên đều đặn ăn mỗi sáng. Sau một thời gian, tình trạng táo bón cải thiện, thậm chí mắt cũng đỡ mờ hơn.
Tuy nhiên, theo TVBS, việc ăn khoai lang hằng ngày suốt nhiều năm lại là thủ phạm khiến làn da bà chuyển màu.
Việc ăn khoai lang thường xuyên đã khiến nữ bệnh nhân vàng da do tăng caroten máu. Theo bác sĩ La, đây là tình trạng cơ thể hấp thu quá mức β-carotene - một sắc tố tự nhiên có trong thực phẩm màu vàng, cam, đỏ như khoai lang, cà rốt, bí đỏ, xoài hoặc đu đủ. Lượng carotene quá cao sẽ lắng đọng trong lớp sừng của da, đặc biệt ở những vùng da dày như lòng bàn tay, bàn chân và trong trường hợp nghiêm trọng, toàn thân có thể ngả vàng.
Tình trạng trên không gây hại đến gan hay sức khỏe tổng thể nhưng ảnh hưởng khá rõ đến thẩm mỹ. Điểm khác biệt quan trọng giữa vàng da do carotenemia và vàng da do bệnh gan là lòng trắng mắt: Nếu lòng trắng mắt cũng vàng, nhiều khả năng do bệnh lý gan mật. Nếu mắt vẫn trắng, nguyên nhân thường do ăn quá nhiều thực phẩm chứa carotene.
Khi ngừng hoặc giảm ăn các thực phẩm giàu β-carotene, da sẽ dần trở lại màu sắc tự nhiên. Tuy nhiên, quá trình này có thể kéo dài vài tuần đến vài tháng, tùy khả năng trao đổi chất của mỗi người.
"β-carotene là dưỡng chất quý, chống oxy hóa và bảo vệ tế bào. Nhưng nếu thấy da hoặc lòng bàn tay vàng hơn bình thường, bạn nên tạm giảm tần suất ăn hoặc thay đổi thực đơn. Thực phẩm dù tốt đến đâu cũng cần sự điều độ. Nếu biết cân bằng, bạn vừa tận dụng được lợi ích của khoai lang vừa giữ cho làn da luôn tươi sáng và khỏe mạnh", bác sĩ La nói.
Ngoài việc ăn quá nhiều, bạn cũng cần tránh một số sai lầm khi sử dụng khoai lang như sau:
Ăn khoai lang khi bụng đói
Ăn khoai lang khi bụng đói thực sự không phải thói quen tốt, đặc biệt là đối với những người có lượng đường trong máu dao động lớn. Mặc dù khoai lang rất giàu chất xơ nhưng việc ăn quá nhiều cùng một lúc khi bụng đói vẫn có thể khiến lượng đường trong máu tăng nhanh và gây khó chịu đường tiêu hóa.
Người hệ tiêu hóa không tốt, thường xuyên bị đầy hơi, chướng bụng không nên ăn nhiều khoai lang vì lúc ăn sẽ làm tăng tiết dịch vị, gây nóng ruột, ợ chua, càng sinh hơi chướng bụng. Nếu muốn ăn nên ăn vừa phải, ăn ít một và chỉ nên ăn 2-3 lần trong tuần, không nên ăn kéo dài gây tổn thương hệ thống tiêu hóa.
Chế biến sai cách
Phương pháp chế biến khoai lang cũng ảnh hưởng đến sức khỏe. Nhiều người thích chiên hoặc nướng khoai lang. Khoai lang khi chiên sẽ giòn bên ngoài, mềm bên trong, trông rất ngon, nhưng hàm lượng chất béo cao lại không tốt cho sức khỏe tim mạch.
Đặc biệt, những người ăn khoai lang chiên trong thời gian dài dễ gặp các vấn đề như tăng lipid máu và tăng cân. Ngược lại, hấp, luộc và nướng (không dùng quá nhiều dầu) lại tốt cho sức khỏe hơn vì giữ được chất dinh dưỡng của khoai lang mà không làm tăng thêm calo.
Ăn khoai lang thay cơm để giảm cân
Theo các bác sĩ, khoai lang rất tốt cho sức khỏe nhưng không thể dùng thay cơm. Trong khoai lang vẫn chứa lượng đường khá cao, nhất là các loại khoai mật. Ăn khoai lang dài ngày thay cơm có thể dẫn đến việc tích đường trong cơ thể, là nguyên nhân dẫn đến nhiều chứng bệnh cũng như làm bệnh tình thêm trầm trọng hơn.
Người bệnh thận ăn nhiều khoai lang dễ mắc thêm bệnh tim mạch. Nguyên nhân, khoai lang chứa nhiều chất xơ, vitamin A, đặc biệt là kali. Khi thận yếu, chức năng loại bỏ kali dư thừa cùng bị hạn chế, gây ra những tác hại nguy hiểm như rối loạn nhịp tim, gây yếu tim...
Do đó, người bị bệnh thận thậm chí còn được khuyến cáo không nên ăn khoai lang.
Ăn khoai lang có đốm đen
Khoai lang bảo quản không tốt sẽ rất dễ bị hà, xuất hiện những đốm đen, nhiều người không vứt bỏ mà cắt bỏ phần hà, đốm đen đi để luộc lên rồi ăn tiếp. Tuy nhiên việc xuất hiện những vết này có nghĩa khoai đã bị nhiễm khuẩn vằn đen ô nhiễm gây độc cho gan.
Loại độc tố này sẽ không hề bị tiêu diệt dù bạn có luộc khoai trong nước sôi sùng sục hay là nướng khoai với than hồng rực. Vì vậy, khi có những biểu hiện này, bạn hãy vứt bỏ đi, đừng tiếc mà gọt vỏ rồi ăn tiếp.
