Đây cũng là một xu hướng được thế giới ghi nhận, khi các quán cà phê tại các đô thị lớn không chỉ đơn thuần phục vụ đồ uống, nhưng trở thành nơi làm việc, gặp gỡ và kết nối, với định nghĩa là “không gian thứ ba”, bên cạnh nhà và văn phòng làm việc. Khái niệm “không gian thứ ba” do nhà xã hội học Mỹ Ray Oldenburg đề xuất, nhấn mạnh vai trò của các không gian công cộng trong việc thúc đẩy tương tác và gắn kết cộng đồng.
Với công việc làm từ xa cho một công ty nước ngoài, Vũ Minh (24 tuổi, ngụ tại phường An Hội Đông, TP.HCM) cho biết thường hay đến các quán cà phê xung quanh khu vực để làm việc khoảng 4 – 5 ngày/tuần.
“Công ty không có văn phòng ở Việt Nam, trong khi làm ở nhà thì mình thấy không hiệu quả. Ra quán ngồi để có không gian hơn, đôi khi còn thuận tiện gặp thêm bạn bè hay đối tác”, bạn trẻ này chia sẻ với Tuổi Trẻ.
Đáp ứng nhu cầu này, nhiều quán cà phê tại các đô thị lớn không chỉ đơn thuần bán đồ uống, nhưng trở thành nơi làm việc, gặp gỡ và kết nối, hay được định nghĩa là “không gian thứ ba”, bên cạnh nhà và văn phòng làm việc.
Theo ghi nhận tại TP.HCM cho thấy mô hình “cà phê làm việc” đã xuất hiện từ nhiều năm nay, trước khi trở thành xu hướng. Ông Đoàn Long (chủ quán Daily Coffee tại phường Vườn Lài) cho biết đã theo đuổi mô hình “cà phê tổ kén” từ năm 2017.
“Khi đó TP.HCM bắt đầu có các chuỗi đồ uống lớn, nhưng mình không đi theo hướng cạnh tranh với các chuỗi này. Mình định vị mô hình của mình là quán dành cho sinh viên, với chi phí hợp lý hơn, cung cấp cho các bạn một chỗ vừa nghỉ ngơi, vừa tụ tập bạn bè học bài và làm việc”, ông Long nói thêm.
Daily Coffee định vị là quán “cà phê tổ kén”, mở cửa 23/7. Ông Long cho biết ngoài những khách hàng đến để làm việc, quán còn có tệp khách đến vào khoảng 21h, nghỉ ngơi qua đêm, sáng hôm sau dậy sớm đi làm.
Cùng là mô hình cà phê cho khách ngồi lâu, ông Nguyễn Đình Quý (nhà sáng lập chuỗi WorkFlow Space) nhận diện khách hàng của mình là “thế hệ làm việc tự chủ” – những người có thể chủ động về thời gian và địa điểm làm việc, bao gồm freelancer, chuyên gia độc lập hoặc người khởi nghiệp. “Họ cần có một nơi thoải mái để làm như một quán cà phê, nhưng cũng phải có một sự chuyên nghiệp nhất định như co-working space (không gian làm việc chung)”, ông Quý nói.
Theo dõi thị trường đồ uống Việt Nam qua nhiều năm, báo cáo mới nhất của iPOS phân loại phân khúc trung cấp của thị trường đồ uống Việt Nam là các hàng quán có giá đồ uống trung bình 30.000 – 70.000 đồng/món.
Trong năm 2025, tỉ trọng nhóm khách chi tiêu từ 35.000 đồng trở lên tăng từ 47,7% lên 57,5%, cho thấy thị trường đồ uống đang bị kéo lên bởi nhu cầu “mua không gian, mua chỗ ngồi”, mua trải nghiệm và định vị bản thân, thay vì chỉ mua sản phẩm. Đối với nhiều khách hàng, như Khánh Vân (24 tuổi, nhân viên văn phòng tại TP.HCM), với các quán đồ uống có khoảng giá từ 50.000 đồng trở lên, nhu cầu ngồi lại gần như là bắt buộc.
Về giá thành, ông Long cho biết giá một món đồ uống ở Daily Coffee vào năm 2017 có giá từ 29.000 đồng trở lên, trong khi quán có trang bị máy lạnh, bàn ghế để khách thoải mái ngồi lại lâu. Sau gần 10 năm, giá món nước thấp nhất tại cửa hàng này hiện từ 49.000 đồng.
“Khách hàng của mình thường 18 – 35 tuổi, có khả năng chi trả trong khoảng giá này. Một tuần họ có thể ghé quán 1 – 2 lần. Khách có thể ngồi 8 – 10 tiếng đồng hồ”, ông Long nói thêm.
Theo chủ quán cà phê này, giá một món đồ uống mắc hay rẻ sẽ còn tùy vào nhu cầu của mỗi người, nhưng mức giá đưa ra sẽ cần phải đảm bảo được chi phí duy trì, vận hành quán. Ông Long chia sẻ khoản đầu tư vào bàn ghế, không gian cho dòng khách ngồi lại lâu là rất lớn, việc vận hành cũng phức tạp khi phải có nhân viên hiện diện gần như 24/24h và phải dọn dẹp thường xuyên.
Đối với mô hình của WorkFlow Space, ông Quý cho biết ngoài hoạt động như một mô hình cà phê kết hợp không gian làm việc thường thấy, chuỗi cũng bán thêm các “gói” để khách hàng lựa chọn thêm các tiện ích như phòng làm việc riêng, phòng họp… ngay tại quán.
Theo ông Quý, thương hiệu tiếp cận khách hàng theo hướng “thành viên”, tạo điều kiện về không gian và chi phí để khách có thể ghé đến thường xuyên và xem khoản chi trả này như chi phí hằng ngày.
“Mô hình này sẽ có giá trị vòng đời khác với các chuỗi thức uống như trà sữa, vì gắn với nhu cầu làm việc và sự phát triển của khách hàng. Ban đầu có thể sẽ hơi kén khách, nhưng tệp khách của mình sẽ bền vững, lâu dài”, ông Quý phân tích.
Đằng sau những tấm thẻ xác nhận khuyết tật đối vớinhiều trường hợp sẽ là một hành trình đi xa và vất vả.
Thương mẹ, từ một người phụ nữ từng đi chợ, làm vườn, chăm lo mọi việc trong nhà, mẹ trở thành người cần được chăm sóc.
Gia đình tôi sau đó làm hồ sơ để mẹ được hưởng chế độ trợ cấp ở diện là con liệt sĩ bị khuyết tật (ông ngoại tôi là liệt sĩ, bà ngoại là thương binh). Khoản hỗ trợ hàng tháng tuy không lớn, nhưng phần nào giúp trang trải chi phí thuốc men cho mẹ. Chúng tôi rất biết ơn về sự hỗ trợ này, vì gia đình thuộc diện khó khăn và neo đơn. Nhưng để có được tấm giấy xác nhận ấy, hành trình với chúng tôi đúng là hành trình những chuyến đi xa.
Vì mẹ thuộc diện con liệt sĩ (theo quy định về thủ tục hành chính trường hợp thân nhân là conbị khuyết tật nặng phải có thêm giấy xác nhận mức độ khuyết tật của Hội đồng xác định mức độ khuyết tật và Hội đồng giám định y khoa cấp tỉnh - TT) nên mẹ không thể chỉ khám ở xã như diện khuyết tật thông thường, mà phải nhiều lần xuống bệnh viện tuyến tỉnh theo chỉ định để khám và hoàn tất hồ sơ.
Quãng đường cả đi lẫn về hơn 100 cây số, trong khi mẹ không thể tự đi lại. Mỗi lần như vậy, gia đình đều phải thuê xe taxi, vì tuyến đường và phương tiện công cộng ở ngoài quê không phù hợp cho người ngồi xe lăn.
Chi phí khám bệnh, chi phí di chuyển, thời gian chờ đợi… tất cả dồn lại thành một gánh nặng không nhỏ cho mấy mẹ con. Thật vất vả, để được xác nhận là "khó khăn", người ta lại phải vượt qua một hành trình cũng khá khó khăn
Câu chuyện của mẹ tôi không phải là cá biệt. Nhiều người khuyết tật ở diện con em liệt sĩ, đặc biệt ở vùng nông thôn, đang gặp những rvtương tự khi tiếp cận chính sách hỗ trợ.
Tôi nghĩ, một trong những điều cần được cải thiện là cách thức triển khai. Thay vì yêu cầu người khuyết tật di chuyển xa để thẩm định, các cơ quan chức năng hoàn toàn có thể tổ chức các đợt khám, đánh giá tại địa phương cấp thôn, xã. Việc cử đội ngũ y bác sĩ đến tận nơi, thậm chí là tận nhà (trường hợp nhiều người neo đơn, không thể đi lại,..) không chỉ giảm chi phí cho người dân, mà còn thể hiện sự chủ động của chính sách.
Bên cạnh đó, thủ tục hành chính cũng cần được đơn giản hóa. Việc phải đi lại nhiều lần, bổ sung giấy tờ phức tạp vô tình khiến nhiều người nản lòng, thậm chí từ bỏ quyền lợi chính đáng của mình. Một chính sách nhân văn không chỉ nằm ở nội dung hỗ trợ, mà còn ở cách nó đến được với người cần.
Ngoài chính sách trợ cấp, vấn đề lớn hơn là khả năng tiếp cận các tiện ích và cơ hội việc làm của người khuyết tật.
Nhiều công trình công cộng vẫn thiếu lối đi cho xe lăn. Phương tiện giao thông chưa thân thiện. Nơi làm việc hiếm khi được thiết kế phù hợp. Điều đó khiến người khuyết tật, dù có năng lực, vẫn khó hòa nhập.
Để thay đổi điều này, cần có những quy định rõ ràng hơn về thiết kế không gian tiếp cận trong xây dựng, giao thông và môi trường làm việc.
Người khuyết tật không cần được "ưu tiên" theo nghĩa đặc biệt, mà cần một môi trường đủ công bằng để họ có thể tự bước đi theo cách của riêng mình.
Sau những tháng ngày đầu đầy tuyệt vọng, mẹ tôi dần học cách sống cùng chiếc xe lăn. Bà tập làm lại những việc nhỏ, từ việc tự di chuyển trong nhà, đến việc nấu ăn, chăm sóc bản thân. Có những ngày mẹ buồn, có những lúc mệt mỏi, nhưng bà không cho phép mình dừng lại quá lâu. Bà vẫn lọ mọ làm những việc trong khả năng để ngày trôi qua có ý nghĩa.
"Tàn nhưng không phế" - câu nói tưởng chừng quen thuộc ấy, với mẹ tôi, không phải là khẩu hiệu, mà là một hành trình.
Người khuyết tật, hơn ai hết, cần vượt qua chính mình. Nhưng để làm được điều đó, họ cần một môi trường không rào cản, một xã hội không định kiến, và một hệ thống chính sách đủ thấu hiểu.
Một xã hội văn minh không chỉ được đo bằng tốc độ phát triển, mà còn bằng cách nó đối xử với những người yếu thế nhất.
Người khuyết tật không cần những lời hứa lớn lao. Họ cần những thay đổi cụ thể từ chính sách thuận tiện hơn, không gian dễ tiếp cận hơn, và một ánh nhìn công bằng hơn từ cộng đồng.
Những ngày này niềm vui đang ngập tràn trong gia đình chị N.T.H. (36 tuổi, Hà Nội). Sau hành trình hơn một thập kỷ kiên trì điều trị và theo dõi bệnh viêm gan B mạn tính, cả chị và con gái đều đã đạt trạng thái khỏi chức năng viêm gan B (functional cure), kết quả điều trị mà người bệnh và các bác sĩ luôn mong đợi.
Ít ai biết rằng để có được ngày hôm nay hai mẹ con đã trải qua quãng thời gian dài đầy lo lắng, kiên trì và không ít thử thách.
Chị H. cho biết bản thân không biết mình nhiễm virus viêm gan B từ khi nào, trong suốt thời gian mang thai và sinh con, chị chưa từng được phát hiện mắc bệnh. Chính vì vậy con gái chị là cháu N.H.L. đã không được tiêm huyết thanh kháng viêm gan B và vắc-xin phòng bệnh ngay sau sinh để ngăn ngừa lây truyền virus từ mẹ sang con.
Khoảng hai năm sau khi sinh con, chị H. thường xuyên rơi vào tình trạng mệt mỏi, ăn uống kém. Da và mắt cũng vàng hơn bình thường, lo lắng về sức khỏe chị đến bệnh viện kiểm tra.
Kết quả khiến chị không khỏi bàng hoàng, chị mắc viêm gan B mạn tính thể hoạt động, men gan tăng cao và cần điều trị ngay. Nỗi lo càng lớn hơn khi nhận thấy con gái cũng thường xuyên mệt mỏi, ăn uống kém. Chị đưa con đi khám và nhận được kết quả cháu đã nhiễm viêm gan B từ mẹ.
"Thời điểm đó tôi rất lo lắng khi biết cả hai mẹ con đều mắc bệnh. Tuy nhiên, được các bác sĩ tư vấn kỹ lưỡng, tôi hiểu rằng nếu điều trị đúng và theo dõi đều đặn thì vẫn có thể kiểm soát tốt bệnh", chị H. chia sẻ.
Ngay sau khi được chẩn đoán, hai mẹ con bắt đầu quá trình điều trị và theo dõi tại Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương.
BSCKII Nguyễn Nguyên Huyền - người trực tiếp điều trị đã hướng dẫn cụ thể việc sử dụng thuốc, lịch tái khám định kỳ cũng như nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tuân thủ điều trị lâu dài.
Theo bác sĩ, người bệnh cần dùng thuốc đúng giờ, đủ liều và tuyệt đối không được tự ý ngừng thuốc khi chưa có chỉ định của bác sĩ.
Ghi nhớ những lời dặn đó, chị H. duy trì việc uống thuốc đều đặn suốt nhiều năm. Với cháu L., việc sử dụng thuốc kháng virus từ khi mới 3 tuổi dần trở thành một phần quen thuộc trong sinh hoạt hằng ngày.
Không chỉ tuân thủ điều trị, hai mẹ con còn duy trì chế độ ăn uống khoa học, nghỉ ngơi hợp lý và vận động thường xuyên để bảo vệ sức khỏe gan. Sự kiên trì ấy đã mang lại những kết quả vượt ngoài mong đợi.
Sau 6 năm điều trị, cháu N.H.L. đạt khỏi chức năng viêm gan B. Kết quả xét nghiệm cho thấy HBsAg âm tính, cơ thể đã hình thành kháng thể bảo vệ với nồng độ anti-HBs khoảng 100 IU/ml và không còn phải sử dụng thuốc kháng virus.
Đối với chị H., sau 13 năm bền bỉ điều trị và theo dõi, kết quả xét nghiệm mới nhất cũng ghi nhận HBsAg âm tính, dù hiện chưa xuất hiện kháng thể bảo vệ. Đây được xem là dấu mốc đặc biệt quan trọng trong quá trình điều trị viêm gan B mạn tính.
Là người đồng hành cùng hai mẹ con suốt nhiều năm, BSCKII Nguyễn Nguyên Huyền không giấu được niềm vui khi chứng kiến kết quả điều trị tích cực.
"Khi bắt đầu điều trị, tình trạng bệnh của chị H. tương đối phức tạp với men gan tăng cao và virus hoạt động mạnh. Việc cả hai mẹ con đều đạt khỏi chức năng viêm gan B là kết quả rất đáng khích lệ.
Thật bất ngờ và hạnh phúc, sau 13 năm cả hai mẹ con chị đã cùng nhau cán đích. Đây là thành quả xứng đáng cho sự tuân thủ điều trị nghiêm túc, quan tâm sát sao đến sức khỏe bản thân và không hề nản lòng trước một phác đồ dài hạn, điều mà không phải người bệnh nào cũng có thể duy trì trong nhiều năm", bác sĩ Huyền chia sẻ.
Theo BSCKII Nguyễn Nguyên Huyền, hiện nay viêm gan B mạn tính là bệnh có thể được kiểm soát hiệu quả nếu được phát hiện sớm, theo dõi thường xuyên và điều trị đúng chỉ định.
Nhiều người bệnh có thể đạt trạng thái khỏi chức năng viêm gan B, qua đó giảm đáng kể nguy cơ tiến triển thành xơ gan, ung thư gan và nâng cao chất lượng cuộc sống.
Kết quả điều trị tích cực không chỉ mang ý nghĩa về mặt sức khỏe mà còn mở ra nhiều cơ hội trong tương lai cho cháu N.H.L.
Với kết quả HBsAg âm tính và cơ thể đã có kháng thể bảo vệ ở mức tốt, L. hoàn toàn đủ điều kiện sức khỏe để theo đuổi nhiều ngành nghề và định hướng nghề nghiệp vốn có những yêu cầu nhất định về sức khỏe gan mật.
Tại thủ phủ công nghệ Bengaluru, Roshni, 22 tuổi, đang có mức lương khởi điểm 3.850 USD mỗi năm. Gia đình tự hào vì cô làm việc trong ngành công nghệ, nhưng thực tế, Roshni đang sống tằn tiện như thời sinh viên. Cô thuê phòng ở ghép, tự nấu ăn và không bao giờ dám đi taxi. "Mức lương này đã quá lỗi thời", Roshni nói.
Rahul, 24 tuổi, vừa gia nhập một công ty dịch vụ công nghệ thông tin (IT) với mức lương 4.300 USD một năm. Anh nhận thấy những người vào nghề 5 năm trước cũng nhận mức lương tương tự, dù hiện tại giá thuê nhà và thực phẩm đã tăng gấp ba. Với thu nhập thực tế khoảng 337 USD mỗi tháng, sau khi trả 108 USD tiền thuê phòng và gửi 72 USD về quê, Rahul phải tính toán chi tiêu từng đồng.
Ấn Độ từ lâu được xem là "văn phòng dịch vụ của thế giới", nơi nghề IT từng là "tấm vé vàng" mang lại thu nhập cao. Theo số liệu từ Hiệp hội các doanh nghiệp phần mềm và dịch vụ quốc gia Ấn Độ (NASSCOM), ngành này đóng góp khoảng 7,5% GDP năm 2023. Trong giai đoạn phát triển mạnh, dữ liệu từ The Economic Times cho thấy lương ngành IT từng tăng 15-20% mỗi năm.
Tuy nhiên, thực tế đã thay đổi. Theo Trung tâm Theo dõi Kinh tế Ấn Độ (CMIE), chi phí sinh hoạt tại các trung tâm công nghệ như Bengaluru hay Hyderabad tăng mạnh, nhưng lương khởi điểm của sinh viên mới ra trường vẫn duy trì ở mức 3.600-4.600 USD mỗi năm, không thay đổi từ năm 2013 đến nay.
Tính trung bình, một kỹ sư trẻ nhận khoảng 300-380 USD trước thuế một tháng. Sau khi trừ quỹ hưu trí và các khoản khác, số tiền thực nhận là 250-330 USD. Tại các đô thị lớn, tiền thuê nhà dao động 95-145 USD, thực phẩm tiêu tốn 60-85 USD, chi phí đi lại khoảng 25-50 USD. Sau khi thanh toán sinh hoạt phí cơ bản, người lao động hầu như không có tích lũy.
Rishi Deshmukh, một quản lý nhân sự tại Ấn Độ, cho biết mức lương khởi điểm ngành IT không tăng là do đặc thù kinh doanh. "Mô hình tuyển dụng quy mô lớn chỉ vận hành hiệu quả khi lương đầu vào được giữ ở mức thấp", ông nói.
Đồng quan điểm, Ankur Agarwal, chuyên gia tuyển dụng công nghệ, giải thích nguồn cung kỹ sư dồi dào là lý do khiến các doanh nghiệp duy trì mức lương khởi điểm ở mức tối thiểu. Phóng viên đã liên hệ với các tập đoàn lớn như TCS, Wipro và Infosys về vấn đề này nhưng đều bị từ chối bình luận.
Lời giải thích của Ankur Agarwal được củng cố bởi Báo cáo Việc làm Ấn Độ do Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO) công bố. Báo cáo chỉ ra thanh niên chiếm gần 83% lực lượng lao động thất nghiệp tại Ấn Độ. Trong đó, tỷ lệ người trẻ có bằng cấp từ trung học trở lên rơi vào cảnh thất nghiệp đã tăng từ 35,2% năm 2000 lên 65,7% năm 2022. Sự cạnh tranh gay gắt khiến người lao động mất đi lợi thế đàm phán lương.
Bên cạnh đó, sự trỗi dậy của Trí tuệ nhân tạo (AI) càng làm thu hẹp cơ hội của những người mới vào nghề. Các công cụ AI hiện nay có khả năng tự động hóa nhiều tác vụ cơ bản như viết code đơn giản và kiểm thử phần mềm - vốn là công việc dành cho sinh viên mới ra trường. Việc nhu cầu nhân sự sơ cấp giảm xuống càng giúp các công ty có lý do để giữ nguyên mức lương khởi điểm suốt một thập kỷ qua.
Dù thu nhập thực tế bị lạm phát bào mòn, công việc IT vẫn mang lại danh tiếng nhất định. Nhiều người trẻ vẫn chấp nhận mức lương thấp những năm đầu để lấy kinh nghiệm tại các công ty đa quốc gia, với hy vọng tìm được cơ hội thăng tiến ở tương lai.
