Ngày nay, không khó để bắt gặp cảnh một hành khách trên phương tiện công cộng thản nhiên bật loa ngoài để “cày” TikTok với các bản nhạc EDM giật cục liên tục, hay một người khách tại quán cà phê vô tư mở video Youtube với âm lượng cực đại, hoặc một người nhà bệnh nhân bật loa ngoài nói chuyện oang oang trong hành lang bệnh viện.
Những người ấy, dù vô tình hay hữu ý, đều đang biến không gian chung thành phòng khách của riêng mình, bất chấp sự chịu đựng của những người xung quanh. Sau tiếng ồn từ karaoke và loa kéo, thì tiếng ồn phát ra từ những chiếc điện thoại cá nhân đã và đang trở thành một vấn nạn thực sự.
Chúng ta đang sống trong thời đại công nghệ, nơi chiếc điện thoại là vật bất ly thân. Nhưng dường như, cùng với sự tiện lợi của công nghệ, khái niệm về “không gian chung’”, về “việc tránh làm phiền người khác” và về “phép lịch sự” lại có vẻ đang dần trở nên mờ nhạt.
Nhiều người có thể biện minh rằng: “Tôi có quyền dùng điện thoại”. Đúng, không ai có thể tước đi quyền sử dụng thiết bị của bạn. Nhưng, quyền tự do cá nhân chỉ thực sự văn minh khi nó không xâm phạm đến không gian riêng tư, sự nghỉ ngơi và nhu cầu tĩnh lặng của người khác.
Khi bạn bật loa ngoài ở nơi công cộng, bạn không chỉ đang nghe một mình, mà bạn đang ép cả những người xung quanh – những người vốn không có nhu cầu nghe thứ bạn đang nghe – phải “thưởng thức” cùng bạn. Đó là sự chịu đựng bất đắc dĩ khi không gian vốn của chung lại bị chiếm dụng bởi sự ồn ào của một số ít người.
Đã có nhiều lần tôi tự hỏi: Tại sao một số người lại khó chấp nhận việc đeo tai nghe – một thiết bị nhỏ bé nhưng chứa đựng sự tử tế tối thiểu? Phải chăng sự tiện lợi cá nhân đã lấn át đi ý thức cộng đồng?
Để thay đổi thực trạng này, tôi cho rằng cần bắt đầu từ những thay đổi nhỏ nhưng quyết liệt:
Xây dựng “văn hóa tai nghe”: Đây cần trở thành một quy tắc ứng xử cơ bản, giống như việc không chen lấn hay không xả rác. Mỗi người hãy tự giác sử dụng tai nghe khi xem video, nghe nhạc hay gọi điện ở nơi công cộng. Đó là biểu hiện của cư xử văn minh.
Sự chung tay của các cơ sở dịch vụ: Các quán cà phê, đơn vị vận tải công cộng hay các đơn vị cung cấp phòng chờ nên mạnh dạn đặt những tấm biển nhắc nhở nhẹ nhàng nhưng rõ ràng: “Vui lòng sử dụng tai nghe”, “Vui lòng giữ yên lặng” hoặc in rõ các lời nhắc nhở này trên vé hoặc menu.
Ngoài ra, có thể in poster hoặc chiếu các đoạn clip nhắc nhở về việc không làm ồn trên các màn hình công cộng như cách các hãng hàng không nhắc nhở về quy tắc an toàn đầu các chuyến bay.
Khi người dùng mua dịch vụ, họ đã chấp nhận quy tắc này. Nhân viên phục vụ khi nhắc nhở không còn là “người đi dạy đời”, mà chỉ đơn thuần là “người thực thi nội quy”. Điều này có thể bảo vệ nhân viên khỏi sự phản kháng của khách hàng.
Dù sao, đừng ngại nhắc nhở khách hàng ồn ào, vì chính những người khách văn minh khác sẽ ủng hộ bạn.
– Chia vùng: Tại các không gian công cộng nhất định, hãy chia thành các khu vực khác nhau: vùng Yên tĩnh (Quiet Zone) là vùng tập trung, yêu cầu tuyệt đối tai nghe và vùng Giao lưu (Social Zone) là vùng có thể thoải mái trò chuyện.
Khi một người chọn ngồi vào khu vực Yên tĩnh, họ đã tự ký một “hợp đồng ngầm” là họ sẽ tôn trọng không gian chung. Khi đó, nếu họ bật loa ngoài hoặc gây ồn ào, những người xung quanh có quyền nhắc nhở cực kỳ hợp lý dựa trên quy định của khu vực đó, không còn là sự can thiệp cá nhân có thể dẫn tới gây gổ nữa.
– Sự dũng cảm lên tiếng: Nếu chúng ta cứ im lặng chịu đựng, hành vi này sẽ trở thành bình thường mới. Một ánh mắt ngạc nhiên hoặc một lời nhắc nhở lịch sự: “Bạn có thể vặn nhỏ âm lượng được không?”, đôi khi đã đủ để người kia giật mình nhận ra hành vi của họ đang gây phiền toái.
Bị "sa thải thầm lặng" là một cuộc chơi tâm lý. Hồi trẻ tôi cũng rơi vào tình huống bị sếp "khích tướng" theo kiểu không giao cho việc gì, không cho cơ hội phấn đấu, cô lập khỏi tập thể, đối xử bất công. Rốt cuộc tôi bị chạm vào tự ái và quyết định nộp đơn nghỉ việc ngay.
Nhưng sau này, khi qua một công ty mới vào năm 2015, tôi mới có cơ hội quan sát một người anh đồng nghiệp lớn tuổi, làm lâu năm trong công ty và học hỏi được các phản ứng rất thông minh khi bị "sa thải thầm lặng". Lúc đó, tôi chỉ là nhân sự mới đến, còn anh đã là người duy nhất còn trụ lại team bán hàng sau nhiều đời thay đổi lãnh đạo.
Anh thuộc thế hệ cũ, cực kỳ chăm chỉ và siêng năng, mặc dù vẫn có những hạn chế như không có những thế mạnh như ngoại ngữ, tin học như lớp trẻ. Các sếp mới về đều muốn tìm cách "đuổi khéo" anh để thay thế đội ngũ nhân sự mới của mình. Vậy là anh bị giao cho những khách hàng không tiềm năng, phụ trách cả những khu vực xa, bị gửi thư cảnh báo "warning" nhiều lần vì không đạt doanh số...
Thế nhưng, thay vì ức chế nghỉ việc như tôi, thời gian cứ trôi, anh vẫn cứ cặm cụi làm việc, còn các sếp của team bán hàng lại lần lượt rời đi. Tôi gắn bó với công ty này được hơn ba năm thì cũng chuyển sang một lĩnh vực mới. Chỉ có anh vẫn kiên trì bám trụ tới cùng.
>> Tôi chờ thời cơ sau một năm bị sếp mới 'sa thải thầm lặng'
Sau này tôi mới biết, chính nhờ thái độ làm việc ấy mà anh được công ty ghi nhận những đóng góp và sự trung thành. Anh cũng được công ty trao quyền ưu tiên dù không cần giỏi ngoại ngữ - một trong những tiêu chuẩn bắt buộc khi tuyển dụng các lứa nhân sự mới sau này.
Đầu năm nay, anh mới tự xin nghỉ việc. Lý do không phải anh bị sếp mới chèn ép mà vì đã đóng đủ bảo hiểm xã hội suốt 25 năm, trong đó có 17 năm làm cho công ty này. Ngày làm việc cuối cùng của anh, công ty còn tổ chức tiệc chia tay, tri ân rất hoành tráng, mọi người đều vui vẻ chúc tụng.
Nhìn câu chuyện của anh, tôi rút ra một bài học: để đánh giá một nhân sự giỏi hay dở cần rất nhiều góc nhìn. Có thể với nhiều người như tôi, nhảy việc là cách nhanh nhất để có lương cao, môi trường phù hợp. Với tôi, cái gì cũng cần vừa phải, nếu cố sức quá thì mình không có thời gian tận hưởng những cái khác. Nhưng với công ty và khách hàng thì những người như anh mới là một nhân sự giỏi, liêm chính, và là một mắt xích quan trọng trong sự phát triển của doanh nghiệp gần hai thập kỷ.
Tôi rất đồng tình với ý kiến Đề xuất bỏ xác nhận độc thân khi đăng ký hộ tịch. Tôi đã trải nghiệm qua việc xin giấy chứng nhận độc thân và thực sự mệt mỏi.
Bản thân tôi quê ở Thái Bình, vào TP HCM từ năm 2009. Năm 2019 tôi chuyển hộ khẩu nhà chị gái tại một quận của thành phố. Do nhu cầu mua bán nhà cửa, tôi thường xuyên phải xin giấy, mỗi lần đi lại rất mất thời gian.
Đỉnh điểm là gần đây, tôi chuyển khẩu về một phường thuộc quận 2 (cũ), khi đi xin giấy tờ độc thân, họ yêu cầu tôi phải xin xác nhận từ Thái Bình và cả ở quận trước kia tôi chuyển khẩu vào.
Tôi thắc mắc tại sao phải xin ở tận Thái Bình, cả nhà tôi đã chuyển vào TP HCM từ năm 2009 (2019 thì chuyển hộ khẩu), và để xin được nhập khẩu và xin xác nhận độc thân, đã phải nộp xác nhận ở Thái Bình là chưa kết hôn rồi. Vậy mà họ vẫn không chịu, yêu cầu tôi làm giấy chứng nhận độc thân cả hai nơi.
Đến nay đã gần hai tuần trôi qua mà tôi vẫn chưa cấp giấy. Tôi muốn bán nhà mà không được vì thiếu giấy chứng nhận độc thân. Nộp giấy tờ để làm sổ đỏ cũng không được luôn. Tôi nghĩ nội dung này hoàn toàn có thể cập nhật trên VnEID, tại sao phải gây khó dễ như vậy?
Tôi năm nay 62 tuổi, vừa nghỉ hưu được hơn một năm. Vợ chồng tôi có hai con, một trai một gái, đều đã đi làm và lập gia đình riêng. Sau hơn 30 năm làm việc, tích cóp, chúng tôi hiện có một căn nhà 5 tầng ở Hà Nội và khoảng 10 tỷ đồng tiền tiết kiệm.
Nhiều người nhìn vào bảo rằng vợ chồng tôi "sướng", giờ chỉ việc an nhàn hưởng tuổi già. Nhưng cũng từ đó, tôi liên tục nghe những lời khuyên kiểu như: "Giữ nhiều tiền làm gì", "bán nhà to đi, mua căn chung cư vừa phải thôi", "chia cho các con ít vốn để chúng đỡ vất vả", "sau này chết rồi cũng để lại cho con chứ mang theo được đâu".
Nhưng tôi và vợ đều thống nhất một điều: chúng tôi sẽ không chia tài sản cho con lúc này. Căn nhà vẫn để chúng tôi ở, tiền tiết kiệm vẫn để dưỡng già, chữa bệnh và đi du lịch khi còn khỏe mạnh. Con cái nếu cần hỗ trợ lúc khó khăn thật sự, chúng tôi vẫn giúp trong khả năng. Nhưng cho hẳn vài tỷ để con "làm vốn" thì tôi không muốn.
Tôi sinh ra trong một gia đình nghèo. Từ năm 18 tuổi đã tự đi làm thêm để đóng học phí. Ngày lấy vợ, hai vợ chồng gần như trắng tay, ở trong căn phòng chưa đầy 20 m2. Có giai đoạn lương tháng chỉ đủ trả tiền thuê nhà và gửi con. Muốn mua cái quạt mới chúng tôi cũng phải đắn đo rất nhiều.
>> 15 năm nghỉ hưu giúp tôi nhận ra tuổi già đáng giá nhường nào
Căn nhà hiện tại không phải tự nhiên mà có. Nó được xây bằng hơn hàng chục năm dè sẻn, làm lụng và đánh đổi. Vợ tôi nhiều năm không dám mua bộ quần áo tử tế. Tôi từng chạy xe máy hàng chục cây số mỗi ngày chỉ để tiết kiệm tiền. Chúng tôi cũng không dám đi du lịch vì còn lo tiền học cho con.
Giờ vợ chồng tôi xem như đã hoàn thành trách nhiệm với con cái: nuôi nấng, cho ăn học đàng hoàng, cho tiền học đại học, hỗ trợ lúc lập gia đình. Đến đây, phần đời còn lại, tôi nghĩ mình có quyền sống cho bản thân một chút.
Tôi không đồng tình với suy nghĩ cha mẹ phải hy sinh đến tận cuối đời để tích tài sản cho con. Nhiều người già sống rất khổ. Có người bán nhà chia tiền cho con rồi về ở chung, vài năm sau cảm thấy lạc lõng ngay trong chính gia đình mình. Có người đưa hết tiền tiết kiệm cho con làm ăn, cuối cùng bệnh một trận lại phải ngửa tay xin ngược con cái.
Tôi không muốn sống như vậy. Tiền trong tay lúc tuổi già là sự chủ động, cảm giác an toàn và cả lòng tự trọng. Ở tuổi này, tôi sợ nhất cảnh muốn đi đâu cũng phải nhìn sắc mặt con cái, muốn mua thứ gì cũng phải cân nhắc xem có phiền ai không? Tôi muốn khi mình đau bệnh có tiền chữa trị tử tế, khi còn khỏe có thể cùng vợ đi đây đó, ăn những món mình thích, sống những ngày nhẹ nhõm sau cả đời làm việc.
Đúng là nếu còn dư tiền của, sau này con tôi vẫn hưởng. Nhưng đó là phần còn lại sau khi chúng tôi đã sống trọn vẹn tuổi già của mình, chứ không phải nhịn để dành hết cho con. Hai con tôi đều biết suy nghĩ của bố mẹ. May mắn là chúng không phản đối. Tôi luôn nói với các con rằng: "Bố mẹ không nợ các con một gia tài, cuộc đời sau này các con phải tự xây".
Tôi tin người trẻ cần tự lập. Có thể khởi đầu khó khăn hơn một chút, nhưng họ sẽ hiểu giá trị của đồng tiền và biết chịu trách nhiệm với cuộc sống của mình. Nếu cha mẹ cứ dọn sẵn mọi thứ, nhiều khi lại vô tình làm con mất động lực cố gắng. Người xưa có câu: "Đời cua cua máy, đời cáy cáy đào". Mỗi thế hệ có cuộc đời riêng, không ai sống thay ai được. Cha mẹ không thể đi theo con cả đời, và con cái cũng không có nghĩa vụ phải gánh tuổi già của cha mẹ nếu cha mẹ còn đủ khả năng tự lo.
Tôi nghĩ tuổi già tốt nhất là còn sức khỏe, còn tiền trong tài khoản và còn quyền quyết định cuộc sống của chính mình. Với tôi, đó mới là sự an tâm lớn nhất. Liệu tôi có sai?
