Hãng tin Axios của Mỹ ngày 20/6 đưa tin, Đặc phái viên Mỹ Steve Witkoff và Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi đều đang trên đường đến Thụy Sĩ để đàm phán.
Động thái này diễn ra trong bối cảnh lệnh ngừng bắn tại Li Băng dường như đã khôi phục các nỗ lực nhằm biến thỏa thuận tạm thời về cuộc chiến Iran thành một thỏa thuận khu vực lâu dài.
Israel và Hezbollah, lực lượng do Iran hậu thuẫn tại Li Băng, đã đồng ý ngừng bắn vào ngày 20/6, sau khi giao tranh leo thang làm dấy lên nghi ngờ về các cuộc đàm phán Mỹ – Iran. Các cuộc đàm phán được xem là yếu tố then chốt để mở lại eo biển Hormuz và ổn định nguồn cung dầu mỏ.
Diễn biến này xảy ra sau khi Mỹ và Iran ký kết trực tuyến một bản ghi nhớ gồm 14 điểm trong tuần này nhằm chấm dứt giao tranh và mở ra khoảng thời gian 60 ngày để giải quyết các bất đồng liên quan đến chương trình hạt nhân của Iran, cũng như nhiều vấn đề gai góc khác cần được tháo gỡ để đạt được một thỏa thuận bền vững hơn.
Sau khi bản ghi nhớ (MOU) được ký kết ngày 17/6, công tác chuẩn bị cho các cuộc đàm phán kỹ thuật tại khu nghỉ dưỡng Buergenstock của Thụy Sĩ đã được xúc tiến nhanh chóng. Tuy nhiên, Nhà Trắng ngày 18/6 thông báo Phó Tổng thống Mỹ JD Vance sẽ không tham dự.
Bộ Ngoại giao Thụy Sĩ cho biết các cuộc đàm phán đã bị hoãn lại, nhưng nước này vẫn sẵn sàng đóng vai trò trung gian và công tác chuẩn bị vẫn tiếp tục.
Quyết định của Phó Tổng thống Vance về việc hủy kế hoạch tới Thụy Sĩ vào ngày 18/6 để tham gia các cuộc đàm phán với Iran được đưa ra trong bối cảnh căng thẳng gia tăng giữa Israel và Hezbollah.
Sau khi lệnh ngừng bắn được thiết lập, Đặc phái viên Mỹ Witkoff đã tới Thụy Sĩ để tham gia phái đoàn cùng ông Jared Kushner, con rể của Tổng thống Mỹ Donald Trump, người đã có mặt tại đây. Trong khi đó, Ngoại trưởng Iran Araghchi cũng dự kiến đến Thụy Sĩ trong ngày 20/6.
Sự có mặt của các quan chức cấp cao trong phái đoàn Mỹ và Iran tại Thụy Sĩ làm dấy lên hy vọng rằng hai bên có thể nối lại kế hoạch đàm phán bị tạm hoãn và ký thỏa thuận hòa bình trực tiếp.
Diễn biến mới cho thấy cả hai bên đều có ý định khởi động các cuộc đàm phán kỹ thuật nhằm hướng tới một thỏa thuận ngừng bắn lâu dài.
Thỏa thuận tạm thời yêu cầu Mỹ, Iran và các đồng minh của họ tuyên bố chấm dứt ngay lập tức và vĩnh viễn các hoạt động quân sự trên mọi mặt trận, bao gồm cả Li Băng.
Israel, nước không tham gia các cuộc đàm phán, khẳng định nước này không phải là một bên của thỏa thuận.
Trong cuộc điện đàm với người đồng cấp Pakistan ngày 19/6, Ngoại trưởng Araghchi cho rằng Mỹ sẽ phải chịu trách nhiệm nếu có bất kỳ vi phạm nào đối với các cam kết trong thỏa thuận, bao gồm cả việc chấm dứt giao tranh tại Li Băng.
Bản ghi nhớ cũng đề cập đến việc nới lỏng các lệnh trừng phạt kinh tế đối với Iran, giải phóng các tài sản bị đóng băng trị giá hàng chục tỷ USD và cho phép miễn trừ ngay lập tức đối với hoạt động xuất khẩu dầu của nước này. Thỏa thuận còn bao gồm một quỹ tái thiết trị giá 300 tỷ USD dành cho Iran cùng nhiều ưu đãi tài chính khác.
Ngoại trưởng Tây Ban Nha José Manuel Albares cho rằng EU có thể sẽ không còn có thể trông cậy vào liên minh quân sự do Mỹ dẫn đầu để đảm bảo an ninh. Nhà ngoại giao này kêu gọi châu lục tạo ra quân đội riêng, nhằm phụ thuộc vào sự đảm bảo an ninh của NATO.
Phát biểu này được đưa ra trong bối cảnh căng thẳng giữa Tây Ban Nha và Mỹ chưa hạ nhiệt. Tổng thống Mỹ Donald Trump đã cảnh báo áp thêm thuế thương mại đối với Tây Ban Nha vì nước này từ chối tăng chi tiêu quốc phòng lên mức 5% GDP.
Ông Trump cũng gợi ý rằng ông có thể rút quân Mỹ khỏi các căn cứ tại Tây Ban Nha hoặc đình chỉ nước này khỏi NATO do Thủ tướng Pedro Sanchez không ủng hộ Mỹ trong xung đột với Iran.
Ông Albares cho rằng người dân châu Âu xứng đáng nhận được điều tốt hơn liên quan tới an ninh.
“Đây là thời điểm của chủ quyền và sự độc lập của châu Âu", ông nói, cho rằng các động thái của Mỹ đang thúc đẩy châu lục này theo hướng đó.
Brussels đang diễn ra nhiều cuộc thảo luận về tương lai của NATO. Phần lớn các cuộc thảo luận tập trung vào việc EU có thể làm gì nhiều hơn cho an ninh của chính mình, bởi 24 quốc gia thành viên EU cũng đồng thời là thành viên của liên minh quân sự này.
Ông Albares cho rằng EU nên có phiên bản riêng của Điều 5 NATO, điều khoản phòng thủ tập thể quy định rằng một cuộc tấn công vào một đồng minh được xem là tấn công vào tất cả các đồng minh.
“Điều kỳ diệu của NATO là bạn ở trong NATO và chẳng có chuyện gì xảy ra vì không ai dám thử xem Điều 5 có thực sự hiệu quả hay không”, ông nói.
“Đó là điều chúng ta cần tái tạo, khả năng răn đe. Nghĩa là nếu ai muốn đối đầu với tôi thì hãy tìm nơi khác. Vì chúng ta sẽ đứng cùng nhau”, ông nhấn mạnh.
EU hiện cũng có điều khoản phòng thủ tập thể riêng, Điều 42.7, quy định rằng nếu một quốc gia thành viên bị tấn công vũ trang, các nước còn lại có nghĩa vụ hỗ trợ.
Tuy nhiên, phần lớn giới quan sát hiểu rằng Brussels hiện chưa có đủ năng lực quân sự để điều khoản này thực sự trở thành một công cụ răn đe hiệu quả đối với các đối thủ tiềm tàng.
Đa số các nhà lãnh đạo châu Âu tin rằng tốt hơn nên tăng cường sức mạnh quân sự trong khuôn khổ hiện tại của NATO thay vì xây dựng một con đường riêng thông qua EU.
Vì mục tiêu đó, họ đã đồng ý tăng chi tiêu quốc phòng và đầu tư vào các hệ thống then chốt như phòng không, tên lửa tầm xa và tình báo vệ tinh để trở nên độc lập hơn với Mỹ.
Các ngoại trưởng và bộ trưởng quốc phòng EU dự kiến sẽ thảo luận về vấn đề độc lập quân sự tại các cuộc họp riêng ở Brussels trong tuần này.
Trước cuộc họp đầu tiên, nhà ngoại giao hàng đầu của EU, Kaja Kallas, đã bác bỏ đề xuất của Tổng thống Nga Vladimir Putin về việc để cựu Thủ tướng Đức Gerhard Schröder đại diện cho EU trong các cuộc đàm phán trực tiếp với Moscow.
Theo Hãng tin AFP, Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 18-6 đã công kích những người chỉ trích thỏa thuận hòa bình với Iran, gọi họ là "những kẻ ngu ngốc" vì cho rằng ông đã nhượng bộ quá nhiều để chấm dứt chiến tranh.
Trên mạng xã hội, ông Trump khẳng định những người cho rằng ông chưa đủ cứng rắn với Iran "hoặc là ghen tị, hoặc là người xấu, hoặc là ngu xuẩn", đồng thời nhấn mạnh thị trường chứng khoán Mỹ vừa lập đỉnh mới còn giá dầu đang lao dốc.
Phát biểu trên được đưa ra chỉ vài giờ sau khi ông Trump ký thỏa thuận với Iran trong bữa tối trước đó tại cung điện Versailles gần Paris (Pháp).
Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baqaei cũng xác nhận Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian đã ký văn kiện.
Thỏa thuận này sẽ có hiệu lực ngay lập tức và Iran sẽ mở lại eo biển Hormuz. Tiếp đến, hai bên sẽ bước vào giai đoạn đàm phán kéo dài 60 ngày nhằm hướng tới một thỏa thuận toàn diện, bao gồm chương trình hạt nhân Iran.
Theo nội dung thỏa thuận, Mỹ sẽ dỡ bỏ ngay các lệnh trừng phạt dầu mỏ đang gây sức ép lên nền kinh tế Iran. Sau khi đạt được thỏa thuận cuối cùng về hạt nhân, Washington sẽ hỗ trợ giải ngân quỹ tái thiết trị giá 300 tỉ USD do các nước trong khu vực hậu thuẫn.
Tổng giám đốc Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế (IAEA) Rafael Grossi cho biết cơ quan này sẵn sàng xác định các bước đi cụ thể để triển khai thỏa thuận. Các quan chức Mỹ cũng nói Iran sẽ pha loãng lượng uranium đã làm giàu dưới sự giám sát của IAEA.
Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Mỹ (CDC) thông báo tình trạng norovirus bùng phát trên du thuyền Caribbean Princess được báo cáo hôm 7.5 trong chuyến hành trình của con tàu qua vùng biển Caribbean từ ngày 28.4 đến ngày 11.5. Tính đến chiều 9.5 (giờ địa phương), con tàu đang ở phía bắc Cộng hòa Dominica trên đường đến Nassau ở Bahamas, theo chuyên trang CruiseMapper.
Nôn mửa và tiêu chảy là những triệu chứng chính của những người bị nhiễm norovirus trên du thuyền Caribbean Princess và cũng là những triệu chứng phổ biến nhất của virus này.
Hãng du thuyền Princess Cruises (có trụ sở tại Mỹ) cho hay "một số ít người báo cáo bị bệnh đường tiêu hóa nhẹ" và họ đã "nhanh chóng vệ sinh toàn bộ tàu và tăng cường các biện pháp khử khuẩn trong suốt hành trình".
Princess Cruises tuyên bố đã thực hiện các quy trình vệ sinh tăng cường, trong khi CDC cho hay hành khách và thành viên thủy thủ đoàn bị bệnh đã được cách ly và lấy mẫu phân để xét nghiệm.
Vào tháng 3, hơn 150 hành khách trên một tàu du lịch khác của Princess Cruises là Star Princess đã nhiễm norovirus, theo Đài Sky News.
Norovirus là nguyên nhân hàng đầu gây nôn mửa và tiêu chảy và có thể ảnh hưởng đến mọi lứa tuổi, theo CDC.
Norovirus chủ yếu lây lan qua tiếp xúc trực tiếp, nên các chuyến du lịch trên du thuyền, nơi có nhiều người ở gần nhau, dễ xảy ra dịch bệnh, theo hệ thống y tế công cộng NHS của Anh.
Rửa tay đúng cách và các bước đơn giản khác có thể giúp ngăn ngừa nhiễm và lây lan norovirus. Hầu hết người bệnh sẽ khỏi trong vòng 1-3 ngày, nhưng họ vẫn có thể lây lan virus trong vài ngày sau đó, theo CDC.
