Bún riêu gánh chợ Bến Thành, bún tôm càng Bà Tám, bún thịt nướng “mắc nhất TP.HCM” Nguyễn Trung Trực, Phở 2000 từng được tổng thống Mỹ ghé ăn… đều là những quán ăn lừng danh khu chợ Bến Thành mà du khách đến TP.HCM khó có thể bỏ qua.
Sạp bún của bà Nguyễn Thị Hà (60 tuổi) nằm ở sạp 1028 trong chợ Bến Thành có thâm niên hơn nửa thế kỷ nổi tiếng với thực khách gần xa. Quầy bún của bà chủ bắt mắt với đủ các nguyên liệu được sắp xếp ngay ngắn, nhiều màu hấp dẫn khiến nhiều người dân và du khách không kiềm lòng được mà phải ghé lại.
Thực đơn ở đây đa dạng món, từ bún thịt nướng, bún tôm càng nướng, gỏi cuốn, bún chạo tôm, bánh tầm bì, bún bò xào, bì cuốn đến bánh hỏi thịt nướng, chả giò, nem nướng, bánh mì thịt nướng… Được biết một trong những món nổi tiếng ở đây, cũng là món có giá “chát” nhất chính là bún tôm càng nướng. Nhiều thực khách sẵn sàng bỏ ra hơn 100.000 đồng để ăn món này.
Nhiều khách sẽ không khỏi bất ngờ khi biết được rằng bà chủ hiện tại của quán ngày xưa từng là phụ việc suốt 40 năm cho chủ cũ, cụ Nguyễn Thị Viên (còn gọi là bà Tám). Đó là lý do mà quán ăn này có tên thân thương là quán “Bà Tám”.
Theo lời kể của bà Hà, quán bún này có thâm niên 50 năm, từ thời “bà ngoại”, tức mẹ của cụ Viên. Thời đó, cụ bà bán dạo ở trung tâm Sài Gòn. Sau này, mới chuyển vào chợ Bến Thành để bán. Bà Hà đã kế thừa quán được 9 năm nay.
Quán bún riêu gánh của bà Mai Thị Liên ngày xưa ở số 4 Phan Bội Châu (phường Bến Thành) nhiều năm trước dời qua địa chỉ mới ở số 163 Lê Thánh Tôn, cách địa chỉ cũ không xa, cũng nằm sát chợ Bến Thành. Suốt hơn nửa thế kỷ qua, quán nổi tiếng với thực khách trong và ngoài nước.
Nhớ lại hơn 45 năm trước, từ gánh bún dạo được bà gánh chạy lòng vòng khắp cửa Đông chợ Bến Thành, rồi đến quán ăn nhỏ nằm trên đường Phan Bội Châu, và nay là mặt bằng khang trang nằm trên đường Lê Thánh Tôn, bà chủ xúc động. Bà chủ từng chia sẻ với Báo Thanh Niên:
“8 tuổi, còn nhỏ xíu thôi tôi đã ra phụ bán gánh với mẹ, đó cũng là lý do vì sao quán có tên là “bún riêu gánh”. Nay tôi đã lớn, đầu cũng 2 thứ tóc rồi. Từ đó tới giờ lúc nào tôi cũng muốn đem tới không gian tốt nhất cho khách ủng hộ quán của mình. Hồi đó dùng bếp than, qua địa chỉ kia thì dùng bếp gas, giờ qua địa chỉ này thì dùng bếp điện… tôi cũng luôn cố gắng thay đổi mọi thứ theo cách tốt nhất, phù hợp với thời đại”, bà nói.
Không phải ai cũng biết, nhà bà Liên có 6 chị em, bà là chị lớn. Sau những ngày thơ ấu đi phụ mẹ bán, đôi mươi, bà cùng tất cả các anh chị em cùng nhau đùm bọc, cùng nhau gắn bó duy trì và phát triển quán ăn này. Quán ăn không chỉ được người dân TP.HCM mà còn cả Việt kiều, khách nước ngoài “mê đắm”.
Quán ăn bình dân được mệnh danh là bún thịt nướng vỉa hè “mắc nhất TP.HCM” nằm trên đường Nguyễn Trung Trực do vợ chồng bà Võ Thị Thu Vân (54 tuổi) mở bán gần 30 năm nay.
Vốn nổi tiếng, quán bún của gia đình bà Vân không chỉ được người địa phương ghé ăn mà còn thu hút đông đảo khách du lịch và Việt kiều. Bà Thu Vân tâm sự quán bún này được mở 25 năm trước, khi bà cùng chồng “chân ướt chân ráo” từ quê Bến Tre lên TP.HCM lập nghiệp.
Khi đó, bà bán bún, ông Quốc Anh, chồng bà làm đủ thứ nghề như thợ kim hoàn, chạy xe ôm… để có đồng ra đồng vào trang trải cuộc sống và nuôi con. Thuở mới mở quán, vắng khách nên vợ chồng bà khá chật vật.
Dần dà, với hương vị bún thịt nướng đặc biệt cùng bí quyết có một không hai, tiếng lành đồn xa, quán ăn càng được nhiều khách ủng hộ và tạo nên được danh tiếng như hôm nay. Hiện tại, mỗi tô bún đầy đủ ở quán có giá 70.000 đồng, có phần nhỉnh hơn so với mặt bằng chung các quán bình dân.
Món bún thịt nướng ở đây là có thêm phần củ kiệu. Thành phần đặc biệt này được phối hợp với nước chấm chua ngọt do được làm theo công thức riêng của bà Vân. Rưới nước chấm, củ kiệu vào tô bún đã đầy ắp thịt nướng, chả giò, ăn kèm với rau giá sống, đồ chua, đậu phộng, mỡ hành… là một sự kết hợp “hết sẩy” theo đánh giá của nhiều thực khách.
Trên tường của quán Phở 2000 nằm trên đường Lê Thánh Tôn luôn treo hình những khách VIP đã đến ăn như cựu Tổng thống Mỹ Bill Clinton, cựu Thủ tướng Nhật Bản Murayama Tomiichi…
Đó là quán ăn danh tiếng của gia đình ông Alain Tấn (Huỳnh Trung Tấn). Theo đó, tháng 11.2000, quán phở khi đó nằm tại số 1 – 3 Phan Chu Trinh bất ngờ được Tổng thống Mỹ Bill Clinton ghé thưởng thức và hết lời khen ngợi.
“Từ ngày Phở 2000 mở ở gần cửa Bắc chợ Bến Thành, một người bạn Mỹ làm ở lãnh sự hầu như tuần nào cũng ghé đây ăn. Một ngày, người bạn này đòi gặp tôi. Khi tôi hỏi lý do thì anh bạn này mới nói: “Tôi thích quán phở của anh, cũng ăn ở đây nhiều lần, nhân viên của tôi cũng tới ăn hoài. Có mấy người bạn của tôi người Mỹ, họ kỹ lắm, nhất là về vệ sinh an toàn thực phẩm và tôi muốn dẫn họ tới đây ăn.
Nếu anh cho phép, trước khi tôi dẫn họ tới, tôi nhờ người tới quán lấy mẫu kiểm tra. Có được không?”. Nghe anh bạn này nói vậy, tôi thấy thoải mái, bình thường, nói anh muốn kiểm thì cứ kiểm”, ông Alain Tấn nhớ lại cơ duyên đặc biệt để từ đây, Tổng thống Mỹ ghé ăn.
Sau đó, vì tất bật với công việc khai trương một nhà hàng tại Mỹ, cũng như con trai ông cũng sắp bước vào đại học ở đó, nên vợ chồng ông Alain Tấn trở lại xứ sở cờ hoa một thời gian. Thời điểm này, cũng là lúc Tổng thống Mỹ Bill Clinton bất ngờ ghé Phở 2000, khi quán chỉ có mẹ vợ ông và nhân viên. May mắn là mọi thứ diễn ra suôn sẻ bởi quán đã được ông bà chủ tổ chức chu đáo, vận hành tốt ngay cả khi không có họ tại quán.
Sau lần thăm đó, quán Phở 2000 vốn đã nổi tiếng ở TP.HCM nay lại càng nổi tiếng hơn. Dù được mở năm 1999, nhưng quán đặt tên là Phở 2000 là vì ông chủ muốn quán ăn của mình có một dấu ấn đặc biệt khi nhân loại sắp bước sang một thế kỷ mới.
Ở khu chợ Bến Thành trung tâm TP.HCM, bạn còn những hàng quán quen nào? Hãy chia sẻ với chúng tôi trong phần bình luận bên dưới.
Theo nguồn tin từ Trung tâm Bảo tồn thiên nhiên Việt (VietNature), 20 cá thể gà lôi lam mào trắng được tuyển chọn từ các vườn thú châu Âu thông qua Vườn thú Berlin (Đức) đã chính thức hồi hương Việt Nam.
Hiện tại 20 cá thể (10 cặp) gà lôi lam mào trắng đã được đưa về chăm sóc ở Vinpearl Safari Phú Quốc, để làm quen với khí hậu Việt Nam trước khi được đưa về miền Trung để chăm nuôi, nhân đàn, thích nghi để tái thả về thiên nhiên ở Quảng Trị và Huế.
Sau nhiều thủ tục pháp lý, 20 cá thể gà lôi lam mào trắng đã được vận chuyển về Việt Nam bằng đường hàng không, theo chương trình hợp tác quốc tế trong bảo tồn thiên nhiên được Trung tâm Bảo tồn thiên nhiên Việt cùng nhiều đối tác quốc tế hỗ trợ nhằm bảo tồn một trong những loài động vật quý hiếm của Việt Nam.
Sau khi trở về, 20 gà lôi lam mào trắng sẽ trải qua các thủ tục pháp lý như cấp phép CITES về nhập khẩu động vật hoang dã, kiểm dịch động vật trước khi được đưa tới các cơ sở đủ điều kiện nuôi bảo tồn. Hiện tại chương trình tập trung giúp đàn gà thích nghi với điều kiện khí hậu nhiệt đới tại Vinpearl Safari Phú Quốc, sau nhiều thế hệ sống trong môi trường nuôi nhốt tại châu Âu.
Tại đây, các cá thể gà lôi lam mào trắng sẽ được các chuyên gia trong và ngoài nước theo dõi sức khỏe, khả năng thích nghi của từng cá thể sau đó được đưa về Trung tâm Nhân nuôi các loài chim trĩ của VietNature (tại xã Kim Ngân, tỉnh Quảng Trị) để tiếp tục chăm nuôi, chuẩn bị cho giai đoạn nhân giống.
Theo kế hoạch, thế hệ sinh ra tại Việt Nam sẽ tiếp tục được huấn luyện trong môi trường bán hoang dã nhằm phục hồi các tập tính tự nhiên, như: tự kiếm ăn, nhận biết thiên địch và tránh kẻ săn mồi... trước khi tái thả về thiên nhiên, dự kiến là Khu dự trữ thiên nhiên Phong Điền (thành phố Huế) và Khu dự trữ thiên nhiên Động Châu - Khe Nước Trong (Quảng Trị).
Lộ trình cuối cùng của dự án là đưa gà lôi lam mào trắng trở lại tự nhiên và gắn chip theo dõi để giám sát sự phát triển của quần thể. Quá trình này dự kiến được triển khai trong khoảng 2 - 3 năm tới.
Đây là hành trình hồi hương đầy thú vị, được giới khoa học bảo tồn đánh giá cao, mang ý nghĩa đặc biệt đối với công tác bảo tồn đa dạng sinh học.
Gà lôi lam mào trắng (Lophura edwardsi) là loài đặc hữu trong giống Lophura của Việt Nam. Đây là loài trĩ có kích thước trung bình nhỏ, chịu rét và thích mưa, thường sống ở vùng địa hình thấp (dưới 300 - 400 m). Gà có màu lông xanh tím, có ánh thép; mào lông trắng ở con trống và mào màu nâu gụ ở con mái. Chân đỏ tía, da mặt đỏ thắm và mỏ đen sừng.
Theo Trung tâm Bảo tồn thiên nhiên Việt (VietNature), đây không đơn thuần là hoạt động chuyển giao chim đặc hữu, động vật hoang dã. Đây là nỗ lực của các tổ chức quốc tế nhằm đưa loài chim quý hiếm này trở lại môi trường tự nhiên ở miền Trung Việt Nam - nơi từng được xem là "quê hương cuối cùng" của chúng.
Theo các tài liệu khoa học đã được công bố, gà lôi lam mào trắng được nhà động vật học người Pháp Qustalet mô tả lần đầu vào năm 1896. Đến năm 1923, những mẫu gà sống đầu tiên được Pierre Jabouille nuôi nhốt.
Từ số gà bắt ở rừng Quảng Trị, tiến sĩ tự nhiên học người Pháp Jean Delacour đã chuyển chúng về Vườn thú Cleres (Pháp) vào tháng 5.1924. Một năm sau, ngày 23.3.1925, những quả trứng đầu tiên xuất hiện và sau 21 ngày ấp, gà con ra đời. Từ đó, gà lôi lam mào trắng có mặt trong môi trường nuôi nhốt ở trời Âu và gần như biến mất khỏi tự nhiên.
Theo một công bố của Ủy ban Bảo vệ loài gà lôi lam mào trắng ở châu Âu, trong cuộc họp ngày 2.7.1995 tại Vườn thú Poznan (Ba Lan), cho biết Jean Delacour và Jabouille đã nhập ít nhất khoảng 28 con gà từ Việt Nam vào châu Âu làm 6 đợt, từ năm 1924 - 1930.
Năm 1936, Goodfellow, một nhà chuyên sưu tầm chim người Anh cũng nhập một số vào nước Anh. Từ Vườn thú Cleres, sau 80 năm sống và phát triển, loài gà này đã có mặt tại 35 vườn thú và 9 tư gia thuộc 14 nước trên toàn thế giới. Tuy nhiên, con số thống kê này vẫn còn rất thấp so với thực tế vì nhiều nhà nhân giống trên thế giới, nhất là ở Đức, Hà Lan và Mỹ không muốn công bố thành quả này.
Năm 1994, gà lôi lam mào trắng lần đầu đã chính thức được hồi hương về Việt Nam khi Hội Trĩ thế giới (W.P.A) tặng Vườn thú Hà Nội 8 cá thể (4 đôi). Kể từ đây, từ khách tham quan lẫn các nhà chuyên môn Việt Nam mới biết đến mẫu sống của loài này.
Trong khi giới khoa học cho rằng, gà lôi lam mào trắng đã tuyệt chủng ngoài thiên nhiên thì năm 1996, ông Văn Công Vĩnh (ở Phong Điền, thành phố Huế) đã bắt được 2 cá thể (1 trống, 1 mái) tại khu vực Khe Lấu, huyện Phong Điền (cũ).
Rất tiếc, sau đó, mặc dù đã nỗ lực chăm sóc nhưng 2 cá thể gà này đã chết. Sự kiện phát hiện loài gà lôi đặc hữu này khẳng định chúng vẫn tồn tại trong các cánh rừng thuộc dãy Trường Sơn, gây tiếng vang lớn trong giới bảo tồn quốc tế.
Từ sự kiện này, vào năm 2003, UBND tỉnh Thừa Thiên - Huế (nay là thành phố Huế) đã có quyết định thành lập Khu bảo tồn thiên nhiên Phong Điền (nay là Khu dự trữ thiên nhiên Phong Điền) nhằm bảo tồn đa dạng sinh học cũng như tạo môi trường, vùng sinh sống an toàn của loài gà lôi đặc hữu này .
Tuy nhiên, tiếp sau đó đều không ghi nhận sự tồn tại của loài gà này tại các khu vực, như: Khu dự trữ thiên nhiên Phong Điền, Vườn quốc gia Bạch Mã hay Khu bảo tồn thiên nhiên Đakrông (Quảng Trị).
Đến năm 2009, lực lượng kiểm lâm thành phố Huế phát hiện một cá thể bị săn bắt tại khu vực đèo Hải Vân. Dù đã được cứu hộ và chăm sóc, cá thể này không qua khỏi do bị thương quá nặng.
Một cuộc tìm kiếm ráo riết được tiến hành tại các vùng phân bố đã biết tại Việt Nam. Nhưng rốt cuộc, chỉ có sự phát triển của gà tại vườn thú là tăng nhanh theo thời gian, được sự chú ý của Ủy ban bảo vệ loài này ở châu Âu (EEP) và W.P.A. Trong khi đó, nỗ lực của các tổ chức bảo vệ thiên nhiên quốc tế phối hợp với các nhà khoa học Việt Nam, mới nhất là vào tháng 6 và 7.1995 của Jonathan C.Eames và Nguyễn Cử tại những khu rừng miền Trung đều không mang lại kết quả.
Ghi nhận cuối cùng về loài trong tự nhiên được xác nhận vào năm 2000 tại Quảng Trị. Từ đó đến nay, dù nhiều đợt khảo sát được triển khai tại các khu rừng miền Trung nhưng chưa có thêm bằng chứng chắc chắn cho thấy loài vẫn còn tồn tại ngoài tự nhiên.
Hiện quần thể nuôi nhốt trên thế giới còn hơn 1.000 cá thể tại các cơ sở bảo tồn ở châu Âu, Nhật Bản và Mỹ. Hành trình hồi hương của 20 cá thể gà lôi lam mào trắng lần này được xem là sự kiện lý thú của khoa học và bảo tồn khi loài gà đặc hữu đã được di cư sang trời Âu hơn 100 năm (từ năm 1923 - 2026), nay "hậu duệ" của chúng mới được chính thức trở về nguồn cội tại miền Trung - Việt Nam.
Báo Thanh Niên cập nhật nhanh nhất kết quả xổ số miền Nam ngày 29 tháng 4; xổ số miền Bắc (XSMB), kết quả xổ số miền Trung (XSMT), số điện toán trực tiếp nhanh nhất hôm nay thứ tư ngày 29.4.2026.
Xổ số Đồng Nai, Cần Thơ, Sóc Trăng, Đà Nẵng, Khánh Hòa...
Mời bạn đọc xem kết quả xổ số (KQXS) miền Bắc (XSMB), kết quả xổ số miền Nam (XSMN), kết quả xổ số miền Trung (XSMT) được cập nhật trên Báo Thanh Niên mỗi ngày.
