Chương trình do Cơ quan Giao thông Malta khởi xướng từ đầu năm 2026. Đây là chiến lược nhằm giảm áp lực phương tiện cá nhân tại đảo quốc có tỷ lệ sở hữu ôtô vào hàng cao nhất châu Âu.
Người tham gia sẽ nhận khoản trợ cấp 5.000 euro (khoảng 136 triệu đồng) mỗi năm, kéo dài trong 5 năm với tổng giá trị 25.000 euro. Đổi lại, họ phải nộp mọi hạng bằng lái và cam kết không điều khiển phương tiện cơ giới ở cả trong lẫn ngoài nước.
Bộ trưởng Giao thông Malta Chris Bonett cho biết chính sách này nhằm thay đổi tư duy, thúc đẩy văn hóa sử dụng phương tiện công cộng trong giới trẻ. “Chúng tôi đưa ra ưu đãi để người trẻ trở thành chất xúc tác cho sự thay đổi. Ôtô không còn là phương tiện duy nhất”, ông Bonett nói.
Để đủ điều kiện, ứng viên phải sống tại Malta ít nhất 7 năm, có bằng lái ôtô hạng B từ 12 tháng trở lên và không có hồ sơ vi phạm giao thông. Số tiền được thanh toán theo đợt hàng năm dựa trên mức độ tuân thủ. Nếu bị phát hiện lái xe, người tham gia sẽ chịu phạt hành chính và phải hoàn trả khoản tiền đã nhận. Sau 5 năm, để được lái xe trở lại, họ phải học thêm 15 giờ thực hành tại trung tâm đào tạo.
Chương trình giới hạn số lượng dựa trên ngân sách 5 triệu euro và ưu tiên người đăng ký trước. Đến cuối tháng 3, Transport Malta cho biết có khoảng 100 thanh niên đã nộp đơn.
Việc Malta triển khai chính sách “mua lại” bằng lái dựa trên nền tảng hệ thống giao thông công cộng đã được ưu tiên phát triển trước đó. Từ tháng 10/2022, đảo quốc áp dụng chính sách miễn phí xe buýt toàn dân. Đây được xem là điều kiện tiên quyết giúp người trẻ có phương tiện thay thế thuận tiện và miễn phí trước khi cam kết từ bỏ xe cá nhân.
Cơ quan Giao thông Malta cho biết, chương trình tặng tiền chỉ áp dụng cho nhóm sở hữu bằng lái ôtô dưới 9 chỗ. Các loại bằng lái xe máy, xe tải hoặc phương tiện vận tải thương mại không thuộc phạm vi điều chỉnh của chính sách này. Quy định nhằm tập trung giảm thiểu nhóm phương tiện chiếm số lượng lớn nhất và là tác nhân chính gây ùn tắc tại các đô thị nhỏ hẹp.
Tuy nhiên, nhiều chuyên gia giao thông hoài nghi hiệu quả của chương trình khi lượng xe đăng ký mới tại Malta chưa có dấu hiệu dừng lại. Một số ý kiến đề xuất chính phủ nên tập trung ngân sách cải thiện hạ tầng giao thông công cộng, đặc biệt là hệ thống xe buýt ở vùng ngoại ô.
Malta là đảo quốc có diện tích 316 km2 với dân số khoảng 574.000 người, nhưng đang phải gánh sức ép từ hơn 445.000 ôtô đăng ký lưu hành. Tình trạng này khiến đường phố luôn trong cảnh ùn tắc nghiêm trọng. Để khắc phục, ngoài việc thưởng tiền cho người bỏ lái xe, chính phủ nước này cũng đang cung cấp dịch vụ xe buýt miễn phí và mở rộng kết nối đường thủy nội địa.
Charlotte sống ở Thâm Quyến (tỉnh Quảng Đông), làm việc ở Hong Kong nên thường đi lại giữa hai nơi bằng xe buýt. Từ khi biết đến dịch vụ giao thông công cộng kiểu mới, cô thích trải nghiệm các tuyến xe chủ đề ẩm thực và âm nhạc. "Chúng nhắc tôi rằng đi xe buýt không phải lúc nào cũng là hành trình mệt mỏi, nó có thể mang lại cảm giác như một cuộc phiêu lưu nhỏ", cô nói.
He, 24 tuổi, nói đi xe buýt giải trí là cách khám phá thành phố thư giãn hơn việc chạy vội giữa các điểm check-in.
Những năm gần đây, mô hình "city bus" phát triển mạnh ở miền nam Trung Quốc. Xu hướng này làm mới phong trào "city walk" bằng cách biến xe buýt thành không gian di động để hát karaoke, xem phim và ăn uống. Tại Quảng Đông, nhiều người trẻ lựa chọn các tuyến xe buýt theo chủ đề để trải nghiệm.
Đa số thành phố ở Trung Quốc đại lục cấm ăn uống trên phương tiện công cộng. Tuy nhiên, hành khách trên tuyến xe buýt hai tầng "Yuetao Bus" tại Quảng Châu được thưởng thức dim sum. Chuyến đi kéo dài 90 phút, xuất phát từ Bảo tàng Nghệ thuật Quảng Đông và Tháp Quảng Châu. Giá vé từ 99 đến 128 tệ (khoảng 14-19 USD) mỗi người. Hành khách đặt vé qua ứng dụng trên mạng xã hội.
Dịch vụ này ra mắt năm 2022, do Tập đoàn Xe buýt Quảng Châu và một quán trà kiểu Hong Kong triển khai. Xe trang trí theo kiến trúc cổ Quảng Đông. Khách được phục vụ 8 món dim sum.
"Điều quan trọng không chỉ là đồ ăn mà còn là nhịp sống của thành phố. Chiếc xe buýt giúp tôi khám phá Quảng Châu", một du khách nói. Năm 2024, Thâm Quyến giới thiệu các tuyến xe buýt phục vụ bữa sáng. Hành khách đặt trước một ngày để nhận sữa đậu nành và món điểm tâm với giá 8 tệ (khoảng 1,15 USD).
Thành phố cũng triển khai xe buýt cho phép mang theo thú cưng vào cuối tuần. Giá vé là 20 tệ (khoảng 3 USD) cho mỗi hành khách hoặc mỗi thú cưng.
Tuyến "Dangdang bus" ở Quảng Châu cho phép hành khách xem phim, kịch Quảng Đông, ảo thuật hoặc hát karaoke. Chuyến đi kéo dài 75 phút với giá 40 tệ mỗi người.
Theo tờ Dongguan Daily, thành phố Đông Quan thậm chí còn triển khai xe buýt cắt tóc lưu động. Xe có ba ghế cắt tóc và bốn thợ. Dịch vụ này miễn phí cho người cao tuổi, trẻ em có hoàn cảnh khó khăn.
Xe buýt cũng được sử dụng làm xe cưới. Một người viết trên mạng xã hội khoe đã thuê tuyến xe buýt số 520 trong một ngày với giá 1.314 tệ để đón dâu. Trong tiếng Trung, số 520 phát âm gần giống câu "Anh yêu em" còn số 1.314 khi đọc lên nghe giống "một đời một kiếp".
Trên mạng xã hội Trung Quốc, các nội dung về xe buýt giải trí thu hút hàng triệu lượt xem. Thực tế này cho thấy sức hút từ mô hình đa năng, biến hành trình di chuyển thành trải nghiệm có giá trị.
Thực tế này phản ánh áp lực đối với dịch vụ xe buýt truyền thống. Một báo cáo giao thông đô thị cho biết dịch vụ cho thuê xe đạp (bike-sharing) và taxi công nghệ làm giảm nhu cầu đi xe buýt. Số hành khách đi xe buýt và xe điện giảm hơn 2 tỷ lượt mỗi năm.
"Giới trẻ không từ bỏ xe buýt. Họ chỉ từ bỏ quan niệm rằng đi xe buýt đơn thuần là di chuyển từ điểm A đến điểm B. Khi biến việc đi lại thành một trải nghiệm, nó trở nên hấp dẫn hơn nhiều", một người dùng bình luận trên Weibo.
Anh Xia ở thành phố Ôn Châu, tỉnh Chiết Giang nhặt được lợn rừng Aidi năm 2024. Trong một lần lên núi, anh phát hiện con lợn nhỏ rơi từ vách đá xuống bờ suối. Thấy con vật yếu ớt, anh đưa về nhà chăm sóc, chữa bệnh.
Sau khi hồi phục, Aidi quấn quýt người. Xia nhận định con lợn đã quen được cho ăn, nếu thả về tự nhiên sẽ khó sống sót nên Xia quyết định giữ lại nuôi như thú cưng.
Sau nửa năm sau, Aidi nặng hơn 15 kg. Trong lần đầu theo chủ nhân lên núi, con lợn thể hiện khả năng nhận biết mùi. Nó ngửi mặt đất và xác định chính xác vị trí măng mọc bên dưới. "Nó có thể đánh hơi được cây măng sâu dưới lòng đất 20 cm", anh Xia cho biết.
Phát hiện sở trường này, Xia bắt đầu huấn luyện Aidi. Mỗi khi con lợn tìm thấy măng, anh dùng đồ ăn làm phần thưởng để tạo thói quen. Giờ đây, khi phát hiện măng, Aidi sẽ phát ra tiếng kêu để ra hiệu cho chủ đến đào.
Tỉnh Chiết Giang có đặc sản măng mùa đông (đông duẩn), thường mọc hoàn toàn dưới lòng đất, chưa nhú ngọn. Vì nằm sâu 15-20 cm dưới lớp đất mùn, việc phát hiện bằng mắt thường khá khó khăn, đòi hỏi người đào phải có kinh nghiệm nhìn vết nứt bề mặt. Do khó khai thác nên loại măng này giá bán 20 - 30 tệ một kg (khoảng 70.000 - 105.000 VNĐ). Một người đào măng thông thường thu hoạch 10-20 kg mỗi ngày.
Mùa măng đông kéo dài từ tháng 10 đến tháng 1 năm sau. Nhờ Aidi đi cùng mỗi ngày, lượng măng Xia thu hoạch tăng lên đạt hơn 50 kg một ngày. Với sản lượng này, thu nhập một tháng của anh Xia đạt 30.000 tệ (4.200 USD). Tổng doanh thu trong suốt một mùa măng lên tới khoảng 120.000 tệ (17.000 USD).
Khả năng của Aidi được người dân trong vùng gọi là "radar tìm măng di động". Câu chuyện được chia sẻ trên mạng xã hội khiến nhiều người tìm đến liên hệ đặt mua măng. Một số du khách cũng đặt lịch trước để trải nghiệm hoạt động lên núi đào măng cùng con lợn rừng này.
Clip càng gây phẫn nộ khi cô cắn miếng bánh mì rồi nhả vì "không thích giòn" càng khiến cộng đồng mạng dậy sóng. Dù đã gỡ clip và xin lỗi, thừa nhận cách nói "quá vô duyên và kém tinh tế" song dân mạng vẫn muốn tẩy chay.
Nhưng đó không chỉ là chuyện cá nhân, câu chuyện phản ánh một thực tế đáng lo ngại của nhiều người trẻ khi càng có nhiều người theo dõi có vẻ càng dễ buông lỏng lời nói.
Trong thế giới số, một clip chỉ vài chục giây đã có thể lan truyền hàng triệu lượt xem chỉ trong vài giờ. Lời nói không còn là thoáng qua mà trở thành dấu vết khắc sâu, có thể làm tổn thương văn hóa, xúc phạm cộng đồng và phá hủy hình ảnh cá nhân chỉ trong chớp mắt.
Bánh mì không đơn thuần là món ăn đường phố mà như một biểu tượng văn hóa của Việt Nam, là niềm tự hào được Taste Atlas vinh danh vào top những món sandwich ngon nhất thế giới. Bánh mì là nỗi nhớ da diết của không biết bao nhiêu du học sinh, còn với người lao động là bữa ăn bình dị nhưng đầy đủ, với du khách là hương vị đặc trưng của đất nước...
Khi một bạn trẻ tạm gọi có chút ảnh hưởng công khai xem bánh mì gắn với hình ảnh khổ cực, kém sang đã vô tình xúc phạm chính những giá trị gần gũi, thiêng liêng của biết bao người. Người trẻ hôm nay sống trong môi trường số, nơi mà có khi chỉ cần một câu nói thiếu tinh tế đã có thể tự hủy tất cả hình ảnh gầy dựng trước đó.
Cẩn ngôn không phải là sợ hãi hay im lặng mà phải biết suy nghĩ trước khi nói. Hãy nên tự hỏi nói điều này có đúng không, cần thiết không, có làm tổn thương ai không? Người có ảnh hưởng càng phải ý thức rõ rằng mỗi phát ngôn đều mang sức nặng của hàng triệu con mắt đang dõi theo. Phát ngôn về bánh mì không phải lần đầu liên quan đến người có lượng theo dõi lớn trên mạng xã hội gây bức xúc, tạo tranh cãi.
Vụ việc này thêm một lần nữa nhắc nhở người trẻ chuyện cẩn ngôn trong môi trường số. Người trẻ hay người có ảnh hưởng với công chúng càng cần rèn luyện thói quen dừng lại một giây trước khi đăng, chia sẻ bất cứ điều gì trên mạng.
Người trẻ thông minh không phải là người nói nhiều mà là người biết nói đúng, nói hay và nói có trách nhiệm. Chỉ khi cẩn ngôn, chúng ta mới thực sự trưởng thành trên không gian mạng rộng lớn và đầy thử thách này.
