Theo luật Cư trú năm 2020, việc đăng ký và quản lý cư trú nhằm bảo đảm quyền tự do cư trú của công dân, đồng thời giúp Nhà nước cập nhật chính xác thông tin vào cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư.
Thông tin cư trú chính xác là điều kiện tiên quyết để thực hiện các thủ tục hành chính, hưởng thụ các chính sách bảo hiểm y tế theo hộ gia đình và các quyền lợi hợp pháp khác. Tuy nhiên, người dân thường “quên” xóa đăng ký thường trú khi không còn đủ điều kiện.
Đại diện Công an phường Dĩ An, TP.HCM, cho biết qua công tác quản lý dân cư, đơn vị đã phát hiện hơn 1.000 nhân khẩu thuộc diện thông báo, xác minh xóa đăng ký thường trú, được quy định tại khoản 1 Điều 24 luật Cư trú 2020.
Những nhân khẩu trên đa số thuộc diện vắng mặt liên tục tại nơi thường trú từ 12 tháng trở lên mà không đăng ký cư trú tại chỗ ở khác hay bán nhà mà không được chủ sở hữu mới đồng ý cho giữ đăng ký thường trú tại chỗ ở đó.
Một trường hợp khác cũng chiếm số lượng lớn là nhân khẩu (đa số người trẻ) đăng ký thường trú tại nơi thuê, mượn, ở nhờ. Nhưng khi họ chấm dứt việc thuê, mượn, ở nhờ thì không được chủ nhà đồng ý cho giữ đăng ký thường trú tại chỗ ở đó.
Như trường hợp căn nhà có địa chỉ trên đường Nguyễn Đức Thiệu (khu phố Thống Nhất 2) đã bán nhiều lần nhưng hai chủ nhà trước với tổng cộng 9 nhân khẩu vẫn chưa xóa đăng ký thường trú tại số nhà này theo quy định.
Tương tự, bà Trần Thị Bích Liên hiện là chủ nhà có địa chỉ ở khu phố Bình Minh 1, P.Dĩ An cũng không biết nơi ở hợp pháp của mình có đến 3 nhân khẩu (chủ nhà cũ) còn giữ đăng ký thường trú tại đây.
Cũng theo Công an phường Dĩ An, nguyên nhân dẫn đến tình trạng trên là do một bộ phận người dân vẫn muốn duy trì nơi thường trú tại “chôn nhau cắt rốn” để sau này có thể quay về hoặc sợ chế độ chính sách bị gián đoạn. Thậm chí, một số người còn “quên” xóa đăng ký thường trú, dù đủ điều kiện đăng ký cư trú tại nơi ở mới.
Sau gần một tuần Công an phường Dĩ An phát thông báo danh sách đủ điều kiện xóa đăng ký thường trú thì đã có nhiều người thực hiện thủ tục xóa đăng ký thường trú theo quy định.
Không riêng ở khu vực đô thị, tình trạng bán nhà chuyển đi nơi khác mà vẫn giữ đăng ký thường trú cũng xảy ra ở địa bàn nông thôn. Như trường hợp T.H.T (29 tuổi, địa chỉ thường trú ở tổ 3, ấp 1B, xã Phước Hòa, TP.HCM), đã bán nhà vào khoảng tháng 7.2023 và chuyển đi nơi khác. Từ đó đến nay, T. không làm thủ tục đăng ký cư trú tại nơi ở mới và cũng không rõ T. đang ở đâu, làm gì.
Hay hộ T.N.Th (thường trú ấp Vĩnh An, xã Phước Hòa, TP.HCM) có 5 nhân khẩu đã bán nhà, chuyển đi nơi khác. Sau đó, ngôi nhà này tiếp tục chuyển nhượng qua nhiều chủ, đến hiện tại thuộc sở hữu của N.T.H.A (39 tuổi) nhưng không rõ hộ ông Th. đang ở đâu, làm gì. Công an xã Phước Hòa đã xác minh, lập hồ sơ đề nghị xóa đăng ký thường trú theo quy định tại Điều 24 luật Cư trú 2020.
Nói về tình trạng trên, thượng tá Nguyễn Thái Sơn, Trưởng Công an xã Phước Hòa, TP.HCM, cho biết qua thực tế kiểm tra, đơn vị nhận thấy vẫn còn tình trạng người dân chưa thực hiện thủ tục xóa đăng ký thường trú như các trường hợp đủ điều kiện như trên. Điều này dẫn đến tình trạng “cư trú ảo”, khiến dữ liệu dân cư chưa sát thực tế, gây khó khăn cho công tác quản lý nhà nước về an ninh trật tự và việc tham mưu triển khai các chính sách an sinh xã hội ở địa phương.
Theo thượng tá Nguyễn Thái Sơn, thực hiện chỉ đạo của Công an thành phố, địa phương đã tập trung lực lượng rà soát, lập danh sách các trường hợp hộ, nhân khẩu thuộc diện xóa đăng ký cư trú theo quy định.
Cũng theo đại diện Công an xã Phước Hòa, với phương châm “rà soát phát hiện đến đâu, xóa đến đó”, Công an xã tiếp tục kiểm tra, lập danh sách tất cả các trường hợp thuộc diện xóa đăng ký thường trú nhằm tuyệt đối không để phát sinh thêm các trường hợp đủ điều kiện xóa nhưng chưa thực hiện. Sau đó khi có kết quả rà soát, Công an xã tiến hành thông báo, vận động người dân tự giác thực hiện thủ tục đăng ký cư trú theo quy định. Nếu sau 7 ngày kể từ khi thông báo mà người dân không thực hiện, Công an cấp xã sẽ lập biên bản ghi nhận và tiến hành xóa đăng ký thường trú theo quy định.
Tương tự, đại diện Công an phường Dĩ An cũng cho biết việc chấp hành quy định về đăng ký cư trú không chỉ là tuân thủ pháp luật, mà còn là hành động thiết thực của mỗi công dân nhằm bảo vệ quyền lợi cá nhân và góp phần xây dựng một xã hội quản lý thông minh, minh bạch. Do đó khi không đủ điều kiện duy trì đăng ký thường trú tại nơi ở cũ, người dân cần thực hiện xóa đăng ký thường trú ngay và tiến hành đăng ký cư trú tại nơi ở mới. Người dân có thể thực hiện đăng ký cư trú trên cổng dịch vụ công hoặc ra trụ sở Công an cấp xã để được hướng dẫn. Đối với trường hợp gặp vướng mắc pháp lý về nhà ở, không thể tiến đăng ký cư trú thì có thể liên hệ cảnh sát khu vực ở địa phương thực hiện khai báo nơi ở.
Riêng những căn nhà đã bán nhiều lần, chủ mới nên liên hệ với cảnh sát khu vực hoặc công an cấp xã để kiểm tra nhân khẩu đăng ký cư trú ở căn nhà này nhằm tránh những vụ việc không mong muốn. Khi phát hiện người khác đăng ký cư trú tại địa chỉ nhà mình, chủ sở hữu có thể liên hệ với công an ở địa phương thực hiện thủ tục xác minh, xóa đăng ký cư trú đối với họ.
Tại chương trình đã diễn ra phần tọa đàm, hỏi đáp trực tiếp giữa chuyên gia và đoàn viên, thanh niên. PGS-TS Phùng Hòa Bình, nguyên Trưởng bộ môn dược học cổ truyền, Trường ĐH Dược Hà Nội, đã chỉ ra một thực tế: không chỉ các yếu tố như ô nhiễm không khí hay khói bụi, mà chính lối sống thiếu khoa học của người trẻ hiện nay cũng là nguyên nhân khiến hệ hô hấp suy giảm.
Theo phân tích của chuyên gia này, các yếu tố như: ngồi điều hòa cả ngày, uống ít nước, thường xuyên thức khuya đều có thể ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe hô hấp. Đáng lưu ý, đây đều là những thói quen rất phổ biến trong giới trẻ, đặc biệt ở môi trường đô thị và văn phòng. Tuy nhiên, phần lớn người trẻ chưa nhận thức đầy đủ mức độ tác động của chúng.
PGS-TS Phùng Hòa Bình cho biết ngồi điều hòa lâu khiến không khí khô và lạnh làm niêm mạc hô hấp bị khô, suy giảm lớp bảo vệ tự nhiên của phổi. Khi đó, cơ chế "tự làm sạch" hoạt động kém hiệu quả, tạo điều kiện cho bụi, vi khuẩn xâm nhập; đồng thời chênh lệch nhiệt độ giữa trong và ngoài phòng khiến đường thở nhạy cảm hơn, dễ gây ho, khô họng. Nếu kéo dài, thói quen này có thể làm hệ hô hấp suy yếu, tăng nguy cơ mắc các bệnh về phổi.
Cùng với đó, việc uống không đủ nước cũng ảnh hưởng trực tiếp đến hệ hô hấp. Nước có vai trò duy trì độ ẩm cho niêm mạc đường thở, hỗ trợ quá trình làm sạch tự nhiên của phổi. Khi cơ thể thiếu nước, niêm mạc dễ bị khô, cũng làm giảm hiệu quả "tự làm sạch" của hệ hô hấp, từ đó tăng nguy cơ viêm nhiễm.
Một thói quen khác được nhắc đến là thức khuya - vấn đề phổ biến ở người trẻ hiện nay. Theo chuyên gia, việc thiếu ngủ không chỉ ảnh hưởng thể trạng chung mà còn làm suy giảm sức đề kháng, khiến cơ thể dễ bị tác động bởi các yếu tố môi trường như thay đổi thời tiết, bụi mịn hay vi khuẩn, vi rút. "Người trẻ lại là nhóm tiếp xúc nhiều với ô nhiễm, khói bụi, điều hòa, đồng thời có thói quen sinh hoạt chưa khoa học như thức khuya, ít vận động… Những yếu tố này đều tác động trực tiếp đến hệ hô hấp", PGS-TS Bình phân tích.
Trả lời các câu hỏi về những biểu hiện sớm của tình trạng suy giảm chức năng phổi, PGS-TS Phùng Hòa Bình cho biết các dấu hiệu như ho kéo dài, dễ hụt hơi khi vận động nhẹ, hay khàn giọng, ngứa họng, cảm giác nặng ngực… đều có thể là tín hiệu cho thấy hệ hô hấp đang gặp vấn đề. Đáng chú ý, một số biểu hiện không điển hình như da xỉn màu, thiếu sức sống, dễ bị cảm lạnh cũng là những dấu hiệu liên quan chức năng phổi.
Các bạn sinh viên đặt nhiều câu hỏi xoay quanh triệu chứng ho, như vì sao thường xuyên bị ho khi thời tiết trở lạnh, ngồi điều hòa lâu hoặc khi bị cảm cúm. Theo PGS-TS Bình, ho thực chất là phản xạ bảo vệ tự nhiên của cơ thể nhằm làm sạch đường thở; tuy nhiên nếu tình trạng ho tái diễn nhiều lần hoặc kéo dài, đây có thể là dấu hiệu cho thấy hệ hô hấp đang suy yếu. Đáng lưu ý, nhiều người có xu hướng chỉ tìm cách cắt cơn ho nhanh mà bỏ qua nguyên nhân gốc rễ. Theo chuyên gia, cách tiếp cận này có thể khiến tình trạng ho dễ tái phát, thậm chí chuyển thành mạn tính nếu không cải thiện chức năng hô hấp.
Từ thực tế trên, PGS-TS Bình khuyến nghị người trẻ cần thay đổi nhận thức và chủ động chăm sóc sức khỏe phổi từ sớm. Việc bảo vệ hệ hô hấp không đòi hỏi những biện pháp phức tạp, mà có thể bắt đầu từ những thói quen đơn giản như đeo khẩu trang khi ra ngoài, hạn chế tiếp xúc với môi trường ô nhiễm, duy trì vận động, uống đủ nước và ngủ đủ giấc. Bên cạnh đó, việc chú ý xử lý sớm các triệu chứng như ho nhẹ, khô họng, ngứa họng cũng được nhấn mạnh, nhằm tránh để tình trạng kéo dài hoặc tái phát nhiều lần.
Một yếu tố mà người trẻ chưa quan tâm là hít thở đúng. Theo PGS-TS Bình, nhiều người hiện nay có xu hướng thở nông, chủ yếu bằng phần ngực trên. Trong khi đó, thở sâu với nguyên tắc "sâu, chậm, đều, êm" sẽ giúp tối ưu hóa chức năng hô hấp và cải thiện sức khỏe tổng thể. Chuyên gia này khuyến nghị mỗi người có thể dành 5 - 10 phút mỗi ngày để tập thở sâu bằng mũi, kết hợp giữ hơi và thở ra chậm rãi, qua đó giúp cơ thể hấp thụ ô xy tốt hơn và tăng hiệu quả hoạt động của phổi.
Tham gia chương trình, nhiều bạn trẻ cho biết thông qua buổi giao lưu đã giúp thanh niên tiếp cận kiến thức y khoa một cách sinh động, từ đó nâng cao ý thức chủ động chăm sóc sức khỏe và tuyên truyền cho những người xung quanh.
Phát biểu tại chương trình, anh Hoàng Tuấn Việt, Ủy viên Đoàn Chủ tịch Ủy ban T.Ư Hội Liên hiệp Thanh niên VN, Trưởng ban biên tập Cổng tri thức Thánh Gióng, kêu gọi thanh niên không chỉ quan tâm sức khỏe bản thân mà còn trở thành lực lượng nòng cốt trong tuyên truyền, lan tỏa kiến thức chăm sóc sức khỏe tới cộng đồng. Việc tận dụng lợi thế về công nghệ, mạng xã hội và sự năng động sẽ giúp thanh niên trở thành cầu nối hiệu quả trong nâng cao nhận thức xã hội.
Anh Việt cũng nhấn mạnh mỗi bạn trẻ cần bắt đầu từ những hành động cụ thể như rèn luyện thể chất, bảo vệ môi trường sống, nâng cao sức đề kháng và chủ động phòng bệnh. "Đầu tư cho sức khỏe chính là đầu tư cho tương lai", anh Việt nói, đồng thời bày tỏ kỳ vọng chương trình sẽ góp phần hình thành thói quen sống khỏe, sống chủ động trong giới trẻ hiện nay.
Mới đây, tại xã vùng cao A Vương (TP.Đà Nẵng), lễ ký kết chương trình kết nghĩa giữa Đoàn thanh niên xã Thượng Đức và Đoàn thanh niên xã A Vương đã diễn ra với chủ đề "Thắt chặt tình đoàn kết - Vững bước tương lai". Sự kiện không chỉ mang ý nghĩa về mặt tổ chức mà còn thể hiện tinh thần gắn kết, sẻ chia và đồng hành giữa tuổi trẻ 2 địa phương trên hành trình xây dựng quê hương.
Trong không gian nhà gươl truyền thống, đoàn viên thanh niên 2 xã đã có dịp gặp gỡ, giao lưu và cùng nhau mở ra một chặng đường hợp tác mới. Những cái bắt tay thân tình và những cuộc trò chuyện cởi mở đã góp phần xóa nhòa khoảng cách địa lý, tạo nền tảng cho mối quan hệ đoàn kết lâu dài giữa thanh niên miền núi và miền xuôi.
Chị Lê Thị Long Viên, Bí thư Đoàn xã Thượng Đức, nhấn mạnh việc kết nghĩa là cam kết lâu dài trong việc đồng hành, hỗ trợ lẫn nhau giữa 2 đơn vị. Thượng Đức sẵn sàng chia sẻ kinh nghiệm trong tổ chức phong trào, khởi nghiệp thanh niên và công tác chuyển đổi số ở cơ sở để cùng A Vương phát triển.
Theo chị Viên, mỗi xã có một điều kiện khác nhau nhưng thanh niên thì luôn có chung một khát vọng: được cống hiến, được trưởng thành và góp phần xây dựng quê hương. "Tuổi trẻ hôm nay cần nhiều hơn những cơ hội để kết nối và học hỏi lẫn nhau. Tôi tin rằng, khi thanh niên miền xuôi và miền núi cùng đồng hành, cùng chia sẻ kinh nghiệm và khát vọng phát triển, sẽ tạo nên nguồn năng lượng rất lớn cho cộng đồng", chị Viên nói.
Anh Bling Vơn, Bí thư Đoàn xã A Vương, cho hay A Vương là xã vùng cao, điều kiện còn nhiều khó khăn nhưng luôn mang trong mình tinh thần vượt khó, vươn lên. Việc kết nghĩa với Đoàn xã Thượng Đức là cơ hội quý báu để thanh niên địa phương học hỏi thêm nhiều mô hình mới, đặc biệt là trong phát triển kinh tế hộ gia đình, du lịch cộng đồng và kỹ năng số.
Bí thư Đoàn xã A Vương cũng kỳ vọng từ chương trình kết nghĩa sẽ xuất hiện thêm nhiều mô hình thanh niên làm kinh tế hiệu quả, góp phần giữ chân người trẻ gắn bó với quê hương vùng cao. "Điều quý giá nhất mà chương trình mang lại chính là sự gần gũi và niềm tin giữa những người trẻ. Thanh niên A Vương còn nhiều khó khăn, điều kiện tiếp cận công nghệ và thông tin chưa đồng đều, vì vậy sự đồng hành từ các đơn vị bạn sẽ là động lực quan trọng giúp đoàn viên địa phương tự tin phát triển", anh Bling Vơn bày tỏ.
Tham dự lễ ký kết, ông A Rất Hoàng, Phó chủ tịch UBND xã A Vương, đánh giá cao ý nghĩa thiết thực của mô hình kết nghĩa giữa 2 Đoàn xã. Trong bối cảnh các địa phương miền núi còn nhiều khó khăn, việc tăng cường kết nối, chia sẻ nguồn lực, tri thức và kinh nghiệm là rất cần thiết.
"Lễ kết nghĩa không đơn thuần là một sự kiện phong trào, nó là một nhịp cầu nối, nơi những người trẻ gặp nhau, cùng nhìn về một hướng để phát triển, sẻ chia và trưởng thành", ông Hoàng nói.
Ông A Rất Hoàng cũng cho hay, các bạn trẻ được kết nối, được chia sẻ kinh nghiệm từ các đơn vị bạn sẽ tạo ra sự chuyển biến rõ rệt trong phát triển kinh tế - xã hội của địa phương. "Đây không chỉ là văn bản ký kết, mà là sự mở lòng giữa con người với con người, giữa miền xuôi và miền ngược, giữa những điều kiện sống khác nhau nhưng chung một lý tưởng cống hiến", ông Hoàng nhấn mạnh.
Anh Lê Kim Thường, Phó bí thư Thành đoàn, Chủ tịch Hội đồng Đội TP.Đà Nẵng, đánh giá cao tinh thần chủ động của 2 đơn vị. Anh khẳng định kết nghĩa không phải là sự hỗ trợ một chiều mà là sự trao đổi hai chiều để cùng phát triển. "Tôi cũng kỳ vọng từ những mô hình nhỏ như thế này sẽ hình thành nên mạng lưới liên kết thanh niên rộng hơn, góp phần thu hẹp khoảng cách giữa các vùng miền", anh Thường nói.
Anh Thường cho rằng, phương châm "Thắt chặt tình đoàn kết - Vững bước tương lai" không chỉ là khẩu hiệu khô khan trên tấm băng rôn, mà đã trở thành một niềm tin vững chắc được gieo xuống từ vùng cao, hứa hẹn sẽ nảy mầm và đơm hoa kết trái trong những hành trình sắp tới của tuổi trẻ hai địa phương.
Một vài năm trước, trang cá nhân của Nguyễn Hoàng Ngọc Hà (28 tuổi, ngụ xã Trà Ôn, tỉnh Vĩnh Long) thường xuyên đăng hình ảnh, trạng thái và những bài viết chia sẻ cuộc sống thường ngày. Nhưng giờ đây cô đã chủ động dần rút lui khỏi mạng xã hội (MXH).
"Mục tiêu của mình là bỏ bớt tài khoản MXH, chỉ dùng email để kiểm tra công việc và liên lạc qua điện thoại khi cần", Hà tâm sự. Vì làm việc tự do chủ yếu qua hình thức trực tuyến, cô vẫn cần dùng MXH để duy trì kết nối công việc, nhưng ngoài khung giờ làm, Hà hạn chế tối đa.
Theo Ngọc Hà, có nhiều lý do để đưa đến quyết định này, đầu tiên là vì sức khỏe thể chất và cả tinh thần: "Từng có giai đoạn công việc phụ thuộc nhiều vào mạng xã hội, mình hay đau đầu, hoa mắt và trở nên căng thẳng". Hà cũng cho biết thay vì để MXH dọn mâm sẵn, cô muốn tự chọn món để não bộ và tâm trí dung nạp hằng ngày; những nội dung bản thân chủ động chọn thường nhẹ nhàng và dễ chịu hơn.
Trần Thành Đạt (30 tuổi, ngụ P.Xóm Chiếu, TP.HCM) cho rằng việc chủ động giảm tải MXH là để bảo toàn năng lượng. Đạt kể: "Công việc của tôi đòi hỏi tiếp xúc với nhiều người, vì vậy sau thời gian đó tôi chỉ muốn có không gian riêng, không còn nhu cầu lên mạng tương tác nhiều". Trước đây, anh cũng liên tục cập nhật cuộc sống lên mạng, nhưng dần thấy mệt vì "lúc nào cũng có cảm giác phải hiện diện, phải trả lời, phải theo kịp mọi thứ". Đạt cho biết: "Bây giờ tôi dùng MXH chủ yếu để nhắn tin với gia đình, bạn bè thân, thấy đầu óc nhẹ đi rõ".
Ngọc Hà và Thành Đạt không phải trường hợp cá biệt. Một số bạn trẻ chia sẻ họ đang theo đuổi lối sống "giảm online", "detox MXH" hay "sống chậm lại" để giảm áp lực từ thế giới mạng, tập trung hơn vào bản thân.
Từ góc độ tâm lý học, tiến sĩ tâm lý Nguyễn Hoàng Khắc Hiếu phân tích cơ chế đằng sau hiện tượng này. "MXH được thiết kế để kích thích dopamine (chất dẫn truyền thần kinh và được biết tới là "hormone hạnh phúc" - PV) liên tục thông qua lượt thích, bình luận và những nội dung giải trí bất tận. Song khi dopamine tiết ra liên tục và quá mức, nó dẫn đến trạng thái bão hòa, sự chú ý liên tục sẽ gây kiệt sức tâm lý", tiến sĩ Hiếu lý giải.
Cùng chia sẻ góc nhìn, tiến sĩ tâm lý Nguyễn Tuấn Anh (Học viện Thanh thiếu niên VN) cho rằng lựa chọn này không phải là sự thờ ơ: "Đó là phản ứng tự nhiên trước tình trạng quá tải thông tin và áp lực phải luôn hiện diện trong không gian số. Khi việc lên mạng trở thành một dạng trình diễn bản thân, một số bạn trẻ bắt đầu cảm thấy mệt mỏi nên họ chọn cách lấy lại quyền kiểm soát đối với đời sống tinh thần".
Việc tắt thông báo, giảm tương tác công khai, theo tiến sĩ Nguyễn Hoàng Khắc Hiếu, trong tâm lý học được gọi là thiết lập "ranh giới số". "Mỗi tiếng "ting" thông báo là một lần sự tập trung bị gián đoạn, tạo ra những micro-stress (áp lực siêu nhỏ - PV) tích tụ thành lo âu mỗi ngày", tiến sĩ Hiếu nói thêm.
Cả hai chuyên gia đều nhấn mạnh phải phân biệt giữa ẩn mình tích cực và thu mình tiêu cực. "Ẩn mình tích cực là một sự lựa chọn chủ động, người trẻ lùi một bước trên không gian mạng để lấy đà tiến lên hai bước trong đời sống thực. Dù ít online, họ vẫn làm tốt công việc, vẫn hiện diện trọn vẹn bên người thân và vui vẻ với bạn bè", tiến sĩ Khắc Hiếu mô tả. Còn theo tiến sĩ Tuấn Anh, thu mình tiêu cực không chỉ là "detox MXH" mà thường đi kèm với sự né tránh kéo dài, dần cắt đứt các kết nối ngoài đời, mất hứng thú với những hoạt động từng yêu thích...
Nhìn rộng hơn, tiến sĩ Nguyễn Tuấn Anh cho rằng nếu trước đây, hiện diện thường được hiểu là phải đăng tải, chia sẻ và được nhìn thấy thường xuyên, thì hiện nay một số bạn trẻ đang định nghĩa lại điều đó. "Họ có thể chọn nhắn tin riêng thay vì bình luận công khai, gặp mặt trực tiếp thay vì đăng ảnh, giữ một số trải nghiệm cho riêng mình thay vì biến mọi khoảnh khắc thành nội dung", tiến sĩ Tuấn Anh cho hay.
