Tôm mũ ni là loài giáp xác có 10 chân, sinh sống ở các vùng biển ấm. Chúng sống ở độ sâu hàng chục mét, nơi có rạn san hô và đá ngầm.
Trong đó, Mũi Né, Côn Đảo hay Phú Quốc được đánh giá là những khu vực có điều kiện tự nhiên lý tưởng để tôm mũ ni sinh trưởng, cho chất lượng thơm ngon hàng đầu.
Anh Thành Nam, một ngư dân tại phường Mũi Né, cho biết sở dĩ loài này có tên gọi “tôm mũ ni” là vì phần đầu to, bè rộng, trông giống chiếc mũ ni – loại mũ thường dùng để che kín tai và phần sau gáy.
Tại một số địa phương, chúng còn được gọi là “tôm vỗ” do đặc tính khá thú vị: khi bị bắt lên, phần đuôi tôm xòe ra, thân co lại rồi bất ngờ đập mạnh vào phần bụng phía trước, tạo âm thanh nghe như tiếng vỗ tay.
Theo anh Nam, tôm mũ ni hoàn toàn được khai thác từ tự nhiên, vào mùa cao điểm từ tháng 4 đến tháng 7 hằng năm. Ở Việt Nam hiện có ba loại chính là tôm mũ ni đỏ, đen và trắng. Trong đó, tôm mũ ni trắng phổ biến nhất trên thị trường; tôm mũ ni đen có sản lượng ít hơn, còn quý hiếm và đắt giá nhất là tôm mũ ni đỏ.
Theo ngư dân này, để đánh bắt tôm mũ ni, người ta thường dựa vào đặc tính của chúng. Ban ngày, tôm thường vùi mình vào cát hoặc treo mình trên các vách đá, ẩn náu trong các hang hốc.
Nhưng đêm xuống, chúng rời hang đi tìm thức ăn. Đây cũng là thời điểm lý tưởng để ngư dân ra khơi đánh bắt tôm.
“Tùy kích cỡ và thời điểm, tôm mũ ni trắng và đen được bán với giá dao động từ 750.000 – 950.000 đồng/kg (size 5-6 con). Còn tôm mũ ni đỏ đắt hơn, giá khoảng 1,2 – 1,5 triệu đồng/kg”, anh nói thêm.
Chị Bùi Hiền (Hà Nội) từng thưởng thức tôm mũ ni nhiều lần, nhận xét loại tôm này có phần thịt dai, chắc, ăn không bị bở hay tanh.
“Tôm mũ ni có thịt chắc, vị ngọt tự nhiên, khá giống tôm hùm nhưng mềm hơn. Khi ăn chậm và nhai kỹ, tôi còn cảm nhận rõ vị ngọt cùng hương thơm dịu đặc trưng. Theo khẩu vị cá nhân, tôi thích tôm mũ ni hơn”, chị Hiền chia sẻ.
Từ kinh nghiệm nấu nướng, chị cho biết, tôm mũ ni có thể chế biến thành nhiều món giống tôm hùm như nấu cháo, nấu lẩu hay hấp, xào cháy tỏi, sốt phô mai… đều hấp dẫn.
Trong đó, chị thích nhất tôm mũ ni hấp, vừa dễ làm lại giữ trọn được hương vị nguyên bản của món ăn.
“Tuy thịt tôm mũ ni chỉ chiếm khoảng 1/3 – 1/2 trọng lượng cơ thể nhưng rất ngon, đáng để thưởng thức”, chị nêu cảm nhận.
Tôm mũ ni được xem như sản vật “trời ban” vì ăn ngon, mang lại giá trị kinh tế.
Tôm mũ ni chế biến được nhiều món ngon, điển hình như nướng bơ chanh là món ngon lôi cuốn thực khách. Nguyên liệu cho món ăn gồm có tôm nũ ni, bơ tan chảy, tỏi băm, chanh, ớt. Sau khi rửa sạch, dùng kéo cắt đôi tôm mũ ni. Thoa đều hỗn hợp gồm bơ, nước cốt chanh, tỏi, hạt tiêu, ớt lên mặt tôm.
Kế đến cho tôm vào lò nướng. Khi phần thịt chuyển sang màu trắng, vỏ tôm đổi màu cam là tôm chín. Nếu không có lò nướng thì có thể chuyển qua món tôm mũ ni chiên bơ tỏi. Tôm mua về rửa sạch, chẻ đôi lưng, chiên thật vàng.
Đặt chảo lên bếp, đổ bơ vào, làm bơ tan chảy rồi phi tỏi băm cho vàng. Sau đó cho nước cốt chanh vào khuấy đều. Nêm muối, tiêu cho vừa nước sốt.
Cho tôm đã chiên vàng vào hỗn hợp nước sốt, rưới đều lên mặt để tôm thấm gia vị. Món tôm ngon nhất khi thưởng thức cùng nước chấm tiêu chanh.
Tôm mũ ni hấp mộc nhĩ trắng có màu hồng tươi, thơm phức, dai, mềm và ngọt lịm. Cách làm khá đơn giản. Tôm ướp gia vị, đưa lên hấp tới khi gần chín thì cho mộc nhĩ trắng vào. Đun thêm khoảng 3 phút là được. Và đơn giản nhất là món tôm mũ ni hấp sả ngọt đậm có hương vị tự nhiên thơm ngon nhất.
Tôm mũ ni có lớp vỏ cứng nên khi chế biến với các món cần nêm gia vị, người ta thường cắt tôm làm đôi để phần thịt bên trong dễ thấm vị, ăn đậm đà hơn
Không chỉ được tiêu thụ tại địa phương, tôm mũ ni hiện còn được vận chuyển đến nhiều tỉnh, thành, trở thành đặc sản lạ miệng thu hút thực khách sành ăn trên cả nước.
Nhiều người cho biết, nhờ hệ thống vận chuyển hiện đại cùng quy trình bảo quản nghiêm ngặt, tôm mũ ni dù đưa tới các thành phố lớn như Hà Nội, Tp.HCM… vẫn giữ được độ tươi ngon như khi vừa đánh bắt.
Con đường ấy cũng đang mở ra những ước mơ lớn hơn, dần hiện thực hóa lộ trình cho các bạn trên chặng đường phía trước.
Nguyễn Huỳnh Minh Anh (Trường trung cấp Việt Giao) từng băn khoăn liệu chọn ngành học có phù hợp. Qua quá trình học và thực hành tại trường cùng khách sạn 4-5 sao, bạn càng thấy yêu sự chỉn chu, tinh tế của nghề phục vụ phòng. Minh Anh nói qua cuộc thi đã luyện tập trong môi trường áp lực cao, có khi muốn bỏ cuộc nhưng đó là đam mê nên sao có thể bỏ cuộc dễ dàng được.
Kết quả giải nhất nghề phục vụ phòng giúp Minh Anh thêm tự tin. Trước mắt là hoàn thành tốt chương trình học, tích cực thực tập tại các khách sạn, resort chuyên nghiệp. Còn trong 3-5 năm tới, Minh Anh dự tính làm việc tại khách sạn 4-5 sao, bắt đầu từ vị trí nhân viên buồng phòng để tích lũy kinh nghiệm, phấn đấu lên vị trí giám sát và cả kế hoạch liên thông lên đại học để nâng cao chuyên môn.
"Khi tạm đủ kinh nghiệm và nền tảng, tôi muốn phát triển lên vị trí quản lý bộ phận hoặc tham gia đào tạo lại cho các bạn trẻ như cách thầy cô đã truyền cảm hứng. Nếu may mắn hơn tôi muốn khởi nghiệp khi đủ vững chãi", Minh Anh nói.
Còn bạn Đàm Duy Mạnh (Trường cao đẳng công nghệ cao Đồng An), giành giải nhất nghề thiết kế kỹ thuật cơ khí, nói con đường vừa qua có không ít khó khăn mới có thể làm chủ máy CNC. Có lúc bạn đã phải lặp lại một chi tiết nhiều lần để đạt độ chính xác theo yêu cầu. Nhờ vậy giúp Mạnh hiểu rằng không chỉ kỹ năng mà còn đòi hỏi sự kiên trì và khả năng học hỏi liên tục.
Mạnh nói kết quả lần này là động lực lớn để bạn theo đuổi nghề nghiêm túc và lâu dài. "Nếu đầu tư đúng hướng và không ngừng rèn luyện, mình hoàn toàn có thể phát triển xa hơn trong nghề nghiệp về cả tay nghề, tư duy công nghệ và sáng tạo trong sản xuất", Mạnh nói.
Bạn nói sẽ trau dồi nâng cao tay nghề, đặc biệt là kỹ năng thiết kế cơ khí, sử dụng các phần mềm Inventor hay SolidWorks cũng như cải thiện khả năng đọc và tối ưu bản vẽ kỹ thuật cùng các chuyên đề trước khi tốt nghiệp. "Trong 3-5 năm tới tôi muốn trở thành kỹ thuật viên thiết kế cơ khí có tay nghề cao, đảm nhận các công việc phức tạp, gia công chi tiết chính xác, tối ưu quy trình sản xuất", Mạnh nói.
Bạn Nguyễn Cao Kỳ Duyên (Trường trung cấp du lịch và khách sạn Saigontourist) từng tự ti về khả năng của bản thân và luôn muốn vượt qua chính mình. Giải nhất nghề phục vụ nhà hàng giúp bạn tin hơn vào chính mình. "Giải thưởng giúp tôi không ngừng hoàn thiện bản thân và muốn tiến xa hơn. Tôi tin đủ kiên trì, nghiêm túc thì luôn có cơ hội phát triển xa hơn trong nghề", Duyên nói.
Cô bạn vạch lộ trình phát triển cho mình với vai trò tổ trưởng, quản lý ca và xa hơn là quản lý nhà hàng, học nâng cao về quản trị và dịch vụ. Khi có đủ kiến thức, kinh nghiệm và sự tự tin sẽ xây dựng mô hình kinh doanh ẩm thực riêng.
Tương tự, bạn Nguyễn Thị Tú Trinh (Trường cao đẳng Kinh tế đối ngoại TP.HCM) kể cũng từng hoài nghi năng lực của mình. Chính quá trình ôn luyện với yêu cầu cao và áp lực, Trinh buộc phải bước ra khỏi vùng an toàn, rèn kỹ năng nghiêm túc mà kết quả giải nhất lần này xứng đáng với công sức bỏ ra.
Nền tảng kiến thức cùng sự hướng dẫn tận tâm của thầy cô, góp ý của ban giám khảo giúp bạn nhìn nhận nghề sâu sắc và có nhiều động lực hơn. Từ thuyết minh, xây dựng nội dung đến xử lý tình huống và giao tiếp với khách, bạn thấy mình tiến bộ từng ngày và hành trình trở thành hướng dẫn viên du lịch mỗi lúc càng rõ ràng hơn.
Tú Trinh cho biết sẽ rèn kỹ năng thuyết minh theo hướng truyền tải sinh động, phù hợp từng nhóm khách. Đồng thời sẽ hệ thống hóa kiến thức lịch sử, văn hóa và điểm đến theo mức hiểu sâu đồng thời chủ động tìm cơ hội thực tập, cộng tác tại các công ty du lịch. Song song đó phải là nâng cao trình độ ngoại ngữ để có thể dẫn tour quốc tế, học thêm các chứng chỉ nghề nghiệp liên quan để nâng cao tính chuyên môn.
"Tôi muốn tham gia vào lĩnh vực đào tạo hoặc phát triển nội dung du lịch nhằm lan tỏa giá trị văn hóa và hình ảnh điểm đến một cách bài bản và có chiều sâu. Hội thi này không chỉ như trải nghiệm mà còn là bước khởi đầu giúp tôi xác lập mục tiêu rõ ràng và xây dựng lộ trình phát triển nghề nghiệp cụ thể cho bản thân", Trinh nói.
Đêm cuối tháng 1, một quán bánh mì nướng kiểu Pháp gần ga tàu ở thị trấn Memuro, Hokkaido, vẫn sáng đèn dù qua 21h. Bên trong, một người mẹ cùng con nhỏ mặc đồ ngủ đang nghỉ ngơi.
Cơ sở này mở cửa miễn phí từ 21h Chủ nhật đến 6h sáng thứ 2. Mô hình hoạt động từ tháng 10/2025, hướng đến những phụ nữ có con nhỏ khóc đêm.
Chủ quán Madoka Nozawa, 28 tuổi, gọi không gian này là Oyako no Koya (Ngôi nhà của bố mẹ và con). Dự án có sự tham gia của các nữ tình nguyện viên, hỗ trợ trông trẻ và trò chuyện cùng các bà mẹ. Quán bố trí thảm trải sàn, khu vực riêng để cho con bú và thay tã.
Ý tưởng xuất phát từ trải nghiệm cá nhân của Nozawa khi cô phải thức trắng nhiều đêm chăm con một mình. Chồng đi làm vào sáng hôm sau nên không thể hỗ trợ. "Tôi muốn nơi đây trở thành không gian an toàn, giúp các bà mẹ biết họ không đơn độc trên hành trình nuôi con", Nozawa nói.
Mô hình này lấy cảm hứng từ bộ truyện tranh mạng phát hành năm 2017 của một nữ họa sĩ. Năm 2023, tác phẩm phát triển thành loạt truyện Yonakigoya (Ngôi nhà khóc đêm), mô tả không gian lưu trú cho các bà mẹ.
Tại tỉnh Tokushima và Niigata, một nhóm hỗ trợ cũng vận hành hai quán cà phê định kỳ mỗi tháng với nhân viên chuyên trách trông trẻ. Tuy nhiên, các không gian này gặp khó khăn do chi phí vận hành ban đêm cao, phụ thuộc vào tài trợ và tình nguyện viên.
Giáo sư Kaori Ichikawa tại Đại học Khoa học Thông tin Tokyo nhận định các sáng kiến này cần thêm nguồn lực để duy trì lâu dài. Bà cho biết hệ thống an sinh hiện không bao phủ khung giờ đêm, cuối tuần và ngày lễ, đòi hỏi sự phối hợp công - tư để nhân rộng mô hình.
Theo Trung tâm Quốc gia về Sức khỏe và Phát triển Trẻ em Nhật Bản, tỷ lệ phụ nữ mắc trầm cảm sau sinh đang ở mức cao, dao động 7-10%, có thời điểm lên đến 16,8%. Nhật Bản có thuật ngữ One-Ope Ikuji, chỉ tình trạng người mẹ phải tự gánh toàn bộ việc chăm con.
Dữ liệu của Văn phòng Nội các Nhật Bản cho thấy nam giới nước này thuộc nhóm ít chia sẻ việc nhà và chăm con nhất trong khối OECD. Việc thiếu hụt nguồn lực hỗ trợ khiến các mô hình xã hội tự nguyện trở thành chỗ dựa cho người dân.
"Tôi không nghĩ nước lại lên nhanh như thế. Chỉ hơn 1 phút thôi là lũ ập đến, giật tung cửa rồi cuốn luôn chiếc xe máy đi mất", anh Hùng (xã Mường Than, tỉnh Lai Châu) chưa hết bàng hoàng khi kể lại sự việc.
Theo anh Hùng, lúc 8h07 sáng nay, khi thấy nước tràn vào nền nhà, người thân của anh Hùng đã kéo cửa cuốn, tắt điện dự định di chuyển vào vị trí an toàn. Tuy nhiên, dòng nước mạnh đã tạo sức ép lớn làm bật tung cửa cuốn, ào vào nhà.
Vì lũ ập đến quá bất ngờ, gia đình không kịp đưa tài sản đến nơi an toàn. Chiếc xe máy của anh Hùng mua năm 2025 có giá gần 120 triệu đồng và chiếc két sắt cất giấy tờ bị lũ cuốn phăng. Đây là tài sản lớn của gia đình, cũng là phương tiện được anh Hùng sử dụng để phục vụ việc đi lại và làm ăn. Hiện chiếc xe vẫn chưa được tìm thấy.
Theo người đàn ông, căn nhà bị nước lũ cuốn tung cửa là quán của gia đình, nơi ở chính nằm ở khu vực trung tâm nên bảo đảm an toàn hơn.
“Lần đầu khu tôi ở xảy ra lũ lớn như vậy. Nhìn lại hình ảnh qua camera, tôi thấy lũ về rất nhanh. Chỉ trong tích tắc, tình hình đã trở nên nguy hiểm”, anh nói.
Không chỉ gia đình anh Hùng, nhiều hộ dân tại khu vực bản Chít cũng chịu ảnh hưởng bởi trận lũ. Nước lũ kèm theo đất đá, cây cối tràn về. Nhiều tuyến đường trong khu vực bị ảnh hưởng, giao thông bị gián đoạn.
Theo báo cáo nhanh của Công an xã Mường Than (Lai Châu), từ sáng 16 đến ngày 17/7, trên địa bàn xã xảy ra mưa lớn liên tục, gây lũ ống, lũ quét tại các bản Chít, Che Bó, Nậm Sáng, Sắp Ngua và Ngà Phát.
Thiên tai đã ảnh hưởng đến tài sản của người dân, cây trồng và hệ thống giao thông nông thôn trên địa bàn.
Đến 12h30 cùng ngày, địa phương ghi nhận 4 người mất tích, gồm: anh Lò Văn Chương (SN 1995, trú ở bản Chít); chị Phạm Thị Liên (SN 1994, trú ở xã Than Uyên); cháu Phạm Bảo Châm (SN 2015) và cháu Phạm Xuân Trường (SN 2018).
Lực lượng công an, quân sự cùng người dân địa phương đang khẩn trương tổ chức tìm kiếm những người mất tích. Mưa lũ cũng khiến giao thông trên quốc lộ 32, đoạn qua bản Chít, bị ách tắc. Nước lũ dâng cao, đất đá tràn xuống mặt đường khiến các phương tiện tạm thời không thể qua lại.
Trong chiều cùng ngày, UBND tỉnh Lai Châu đã công bố tình huống khẩn cấp về thiên tai tại xã Mường Than sau khi mưa lớn gây lũ quét, sạt lở đất, ảnh hưởng nghiêm trọng đến đời sống người dân và hệ thống hạ tầng tại địa phương.
Theo đó, UBND tỉnh Lai Châu yêu cầu huy động lực lượng quân đội, công an, dân quân tự vệ, đoàn viên thanh niên và các đội xung kích khẩn trương sơ tán người dân khỏi khu vực nguy hiểm; tìm kiếm người mất tích, giải cứu người mắc kẹt và đưa người bị thương đến cơ sở y tế.
