Từ luận văn tốt nghiệp của sinh viên Trường ĐH Bách khoa (ĐH Quốc gia TP.HCM), một nghiên cứu về kỹ thuật mới giúp AI trả lời câu hỏi trắc nghiệm ổn định hơn được đăng trên tạp chí quốc tế Q1.
Khởi nguồn từ một luận văn tốt nghiệp đại học, công trình nghiên cứu của thầy trò khoa khoa học và kỹ thuật máy tính của trường này đã được công bố trên tạp chí quốc tế hàng đầu về trí tuệ nhân tạo (AI) trong giáo dục sau khi trải qua nhiều vòng phản biện.
Bài báo Enhancing Large Language Model Performance for Automatic Zero-Shot Multiple-Choice Question Answering via Single-Token Logit Prompting của nhóm tác giả từ Việt Nam đã được công bố trên tạp chí Computers and Education: Artificial Intelligence.
Đây là tạp chí mở thuộc Nhà xuất bản Elsevier, hiện xếp hạng Q1, đứng đầu lĩnh vực giáo dục (Education), hạng 4 trong lĩnh vực khoa học máy tính ứng dụng (Computer Science Applications) và hạng 5 lĩnh vực trí tuệ nhân tạo (AI- Artificial Intelligence), theo SCImago.
Nhóm tác giả gồm Đặng Phú Quốc – cựu sinh viên Trường ĐH Bách khoa (đồng tác giả chính), Trần Trương Tuấn Phát – giảng viên Trường ĐH Bách khoa (đồng tác giả chính), TS Vũ Đức Lý (giảng viên Trường ĐH Quốc tế Miền Đông), Nguyễn Song Thiên Long và Võ Thị Như Quỳnh cùng là sinh viên năm thứ ba Trường ĐH Bách khoa, được PGS.TS Quản Thành Thơ – Trưởng khoa khoa học và kỹ thuật máy tính Trường ĐH Bách khoa (ĐH Quốc gia TP.HCM) hướng dẫn.
Công trình tập trung vào đề xuất kỹ thuật viết lời nhắc (prompting) mới mang tên Single-Token Logit (STL) nhằm nâng cao độ chính xác và tính ổn định của các mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) khi tự động trả lời câu hỏi trắc nghiệm (MCQ). Tác giả Đặng Phú Quốc cho biết nghiên cứu xuất phát từ luận văn tốt nghiệp đại học của anh.
“Ban đầu mình chỉ đặt mục tiêu giải quyết tốt một bài toán chuyên môn về mô hình ngôn ngữ lớn, chứ không kỳ vọng sẽ được công bố trên tạp chí thứ hạng cao. Sau khoảng 28 tháng kể từ khi bắt tay nghiên cứu, đến tháng 3-2026 công trình đã được đăng trên tạp chí Computers and Education: Artificial Intelligence”, anh Quốc chia sẻ.
Thông tin thêm, anh Trần Trương Tuấn Phát cho hay nhóm đã trải qua nhiều vòng phản biện kín hai chiều. Mỗi vòng đều yêu cầu những cải tiến đáng kể như bổ sung thí nghiệm, làm rõ cách diễn giải, củng cố định hướng nghiên cứu và tái cấu trúc bản thảo.
Việc lựa chọn nơi nộp bài được nhóm thực hiện theo gợi ý của Nhà xuất bản Elsevier. Chỉ sau khi được chấp nhận, nhóm mới có thông tin đây là tạp chí đứng đầu thế giới trong lĩnh vực giáo dục (Education). “Đó là kết quả đặc biệt mà chính nhóm tác giả cũng không ngờ tới”, PGS.TS Quản Thành Thơ nói thêm.
Từ thực tế nghiên cứu, nhóm nhận thấy hiện tượng gọi là giới hạn Multiple-Choice Symbol Binding (MCSB) làm giảm đáng kể độ tin cậy của LLM, nhất là khi ứng dụng vào chấm bài hay xây dựng ngân hàng câu hỏi của lĩnh vực giáo dục. Vì thế, nhóm đề xuất kỹ thuật Single-Token Logit (STL).
Thay vì đưa toàn bộ đáp án và yêu cầu mô hình chọn A – B – C – D như thông thường, STL tách từng đáp án riêng biệt và yêu cầu mô hình đánh giá theo dạng đúng – sai cho từng lựa chọn.
Hệ thống lần lượt hỏi “Đáp án này có đúng không?” và sử dụng xác suất của token “yes” để đánh giá mức độ phù hợp. “Cơ chế này giúp mô hình xác minh từng lựa chọn một cách độc lập, không bị chi phối bởi vị trí hay nhãn đáp án, khắc phục trực tiếp hạn chế của giới hạn MCSB”, anh Phát nói về ưu điểm của nghiên cứu.
Nghiên cứu còn tích hợp kỹ thuật Retrieval-Augmented Generation (RAG) cho phép mô hình truy xuất kiến thức bên ngoài khi cần, giúp tăng độ chính xác theo ngữ cảnh cũng như kiểm tra độ ổn định của giải pháp trong các điều kiện khác nhau.
Khi thử nghiệm trên ba bộ dữ liệu khoa học chuẩn gồm ARC, OpenBookQA và SciQ, STL cho kết quả ngang bằng hoặc vượt trội so với nhiều phương pháp phổ biến với mức cải thiện lên tới 11 điểm phần trăm trong một số cấu hình, đồng thời giảm đáng kể chi phí tính toán.
Về tiềm năng ứng dụng, kỹ thuật STL có thể hỗ trợ giáo viên rà soát đề thi, tự động gợi ý đáp án cho câu hỏi chưa có lời giải, hỗ trợ chấm bài và phát triển các hệ thống học tập thông minh có khả năng giải thích kết quả đánh giá.
Theo PGS.TS Quản Thành Thơ, công bố không chỉ đóng góp xuất sắc về mặt giá trị học thuật đối với các nghiên cứu trong lĩnh vực LLM mà còn cho thấy việc nâng cao độ tin cậy của AI không nhất thiết phải đến từ mô hình lớn hơn hay kiến trúc phức tạp. “Đôi khi chỉ một thay đổi nhỏ trong cách thiết kế lời nhắc (prompt) cũng có thể tạo ra khác biệt lớn trong ứng dụng thực tế”, ông Thơ nhận định.
10 chuyên đề ôn tập môn giáo dục kinh tế và pháp luật thuộc chương trình Bí quyết ôn thi tốt nghiệp THPT đạt điểm cao năm 2026 do cô Võ Thị Hậu, giáo viên Trường THPT Marie Curie (P.Xuân Hòa), hướng dẫn được phát ở chuyên mục giáo dục trên các nền tảng: thanhnien.vn, fanpage Facebook và kênh YouTube của Báo Thanh Niên.
Trong chuyên đề 5: Trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp và quản lý thu chi trong gia đình, giáo viên hướng dẫn học sinh nêu được khái niệm trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp, liệt kê được các hình thức thực hiện trách nhiệm xã hội và trình bày ý nghĩa của việc trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp. Hiểu được quản lý thu, chi trong gia đình là gì và vì sao phải quản lý thu, chi trong gia đình; có thể đánh giá được thói quen chi tiêu và mục tiêu tài chính của gia đình, từ đó có thể tham gia lập kế hoạch và thực hiện kế hoạch thu, chi hợp lý trong gia đình.
Trước đó, vào ngày 2.5, Báo Thanh Niên đã phát sóng chuyên đề 4 – Lập kế hoạch kinh doanh, giáo viên hướng dẫn học sinh nêu được nội dung cơ bản của kế hoạch kinh doanh, có thể giải thích được sự cần thiết phải lập kế hoạch kinh doanh, đồng thời có thể diễn giải được các bước lập kế hoạch kinh doanh.
Từ 20.4 đến 23.5, vào các khung giờ cố định (16 giờ 30, 18 giờ 30 và 20 giờ 30) thứ hai đến thứ bảy hàng tuần, Báo Thanh Niên lần lượt phát sóng trực tiếp 88 chuyên đề Bí quyết ôn thi tốt nghiệp THPT đạt điểm cao tại các địa chỉ thanhnien.vn, Facebook.com/thanhnien và YouTube Báo Thanh Niên.
88 chuyên đề ôn tập kiến thức do các giáo viên giàu kinh nghiệm tại TP.HCM xây dựng, gồm: Trường THPT chuyên Lê Hồng Phong, chuyên Trần Đại Nghĩa, Bùi Thị Xuân, Lê Quý Đôn, Marie Curie, Nguyễn Hiền, quốc tế Á Châu… Qua mỗi chuyên đề ôn thi trực tuyến, giáo viên sẽ giúp học sinh tiết kiệm thời gian, tận dụng lợi thế của công nghệ để hứng thú với việc học, tích lũy kiến thức cho kỳ thi quan trọng sắp đến.
Sau các khung giờ nói trên, các chuyên đề vẫn xuất hiện trên các nền tảng thanhnien.vn, Facebook.com/thanhnien và YouTube Thanh Niên. Học sinh sử dụng bất kỳ thiết bị (điện thoại thông minh, máy tính cá nhân hay máy tính cố định) và chỉ cần kết nối internet đều có thể tiếp cận nội dung hệ thống kiến thức của 9 môn thi trong kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026.
Lịch phát sóng tuần từ 4 đến 9.5 các chuyên đề ôn thi tốt nghiệp năm 2026:
Kỳ thi vào lớp 10 ở Quảng Ninh diễn ra trong hai ngày 23-24/6 với hơn 17.000 thí sinh tham dự. Các em phải thi ba môn Toán, Văn, Tiếng Anh; những thí sinh thi trường chuyên sẽ làm thêm bài thi môn chuyên vào chiều 24 sáng 25/6. Quảng Ninh là một trong những tỉnh thi lớp 10 muộn nhất cả nước.
Sáng 22/6, Sở GD&ĐT TPHCM công bố số thí sinh đăng ký tham dự khảo sát vào lớp 6 năm học 2026-2027 tại 5 trường THCS tổ chức khảo sát trên địa bàn thành phố. Cụ thể:
Trường THCS Bình Thọ, phường Thủ Đức có 1.157 thí sinh đăng ký dự khảo sát. Chỉ tiêu lớp 6 của trường năm học tới là 315 học sinh. Như vậy tỷ lệ chọi là 1/3,67.
Trường THCS Hoa Lư, phường Tăng Nhơn Phú có 1.186 thí sinh đăng ký dự khảo sát. Với chỉ tiêu tuyển sinh là 420, tỷ lệ chọi của trường là 1/2,82.
Trường THCS Trần Quốc Toản, phường Bình Trưng có 918 thí sinh đăng ký dự khảo sát, với chỉ tiêu 350 học sinh, tỷ lệ 1 chọi 2,62.
Trường THCS Nguyễn An Ninh, phường Tam Thắng ghi nhận 812 thí sinh đăng ký dự khảo sát, với chỉ tiêu 280 học sinh, tỷ lệ 1 chọi 2,9.
Trường THCS và THPT Trần Đại Nghĩa, phường Sài Gòn có 4.225 thí sinh đăng ký dự khảo sát, với 350 chỉ tiêu, tỷ lệ chọi tương đương 1/12,07.
Như vậy có thể thấy, mức tỷ lệ chọi vào lớp 6 trong năm học tới tại 2 trường: THCS và THPT Trần Đại Nghĩa, THCS Trần Quốc Toản đều có mức giảm nhẹ so với năm học trước. Trong khi đó, các trường còn lại đều có mức tăng nhẹ.
Năm học 2026-2027 là năm đầu tiên TPHCM tổ chức mở rộng quy mô khảo sát vào lớp 6 sau sáp nhập, bao gồm cả khu vực Bà Rịa - Vũng Tàu đối với Trường THCS Nguyễn An Ninh. Hình thức khảo sát và thời gian khảo sát, nội dung khảo sát cũng có sự thay đổi nhằm đảm bảo quyền lợi cho học sinh, phù hợp với bối cảnh sau sáp nhập và hạn chế thấp nhất tỷ lệ thí sinh trúng tuyển ảo vào từng nhà trường.
Kỳ khảo sát vào lớp 6 tại 5 trường sẽ được tổ chức chung ngày 1/7. Thí sinh chỉ được đăng ký chọn 1 trong 5 trường tham gia khảo sát. Sở GD&ĐT TPHCM phụ trách ra 2 đề khảo sát, gồm: đề khảo sát vào lớp 6 Trường THCS và THPT Trần Đại Nghĩa và đề khảo sát vào lớp 6 tại 4 trường THCS còn lại.
Về công tác tổ chức: Sở GD&ĐT TPHCM phụ trách tổ chức khảo sát đối với Trường THCS và THPT Trần Đại Nghĩa; Các trường còn lại do UBND phường tổ chức.
