Có một thực tế đáng suy nghĩ, theo nhiều thống kê và quan sát xã hội, rất ít học sinh THPT tham gia việc nhà thường xuyên.
Chúng tôi thử khảo sát sơ bộ trong gần 150 học sinh THPT (3 lớp học), thì thấy tỷ lệ học sinh không bao giờ biết tự ủi đồ đi học là rất lớn, khoảng từ 30 – 40%. Tỷ lệ tương tự với các việc như gặt đồ, quét nhà, rửa chén bát… Điều đó đặt ra một câu hỏi gia đình đang ở đâu trong việc giáo dục kỹ năng sống ở nhà cho con em?
Không ít phụ huynh quan niệm rằng nhiệm vụ chính của con là học, còn mọi việc khác đã có cha mẹ lo. Từ việc nhỏ như dọn dẹp phòng, rửa chén, đến những việc cần kỹ năng hơn như nấu ăn, quản lý chi tiêu… tất cả đều được người lớn “bao trọn”. Sự hy sinh ấy xuất phát từ tình thương, nhưng lại tiềm ẩn một hệ quả lâu dài là con trẻ mất đi cơ hội học cách tự lập.
Trong khi đó theo các chuyên gia tâm lý giáo dục, lứa tuổi THPT là giai đoạn chuyển tiếp quan trọng trước khi bước vào đời. Việc thiếu kỹ năng sống không chỉ khiến các em gặp khó khăn trong sinh hoạt cá nhân, mà còn ảnh hưởng đến khả năng thích nghi khi học xa nhà, đi làm hoặc xây dựng cuộc sống riêng sau này. Đáng nói hơn, nhiều em hình thành tâm lý ỷ lại, thụ động. Khi mọi thứ đã có người khác làm thay, các em không còn nhu cầu học hỏi hay chịu trách nhiệm cho chính cuộc sống của mình.
Nhiều phụ huynh nghĩ rằng làm việc nhà sẽ ảnh hưởng đến việc học. Tuy nhiên, theo quan điểm người viết bài thì ngược lại. Học sinh biết chia sẻ việc nhà thường có ý thức trách nhiệm cao hơn, kỹ năng quản lý thời gian tốt hơn và tinh thần tự lập rõ rệt hơn.
Giúp việc nhà, nếu được phân bổ hợp lý, không hề lấy đi thời gian học tập mà còn giúp học sinh hiểu giá trị của lao động, rèn luyện tính kỷ luật và kiên trì, hình thành kỹ năng giải quyết vấn đề trong đời sống thực tế. Một học sinh biết tự nấu ăn, tự giặt giũ, tự sắp xếp không gian sống… cũng chính là một người đang học cách làm chủ bản thân. Đó là những bài học không có trong sách giáo khoa, nhưng lại theo các em suốt đời.
Nhà trường dạy kiến thức, xã hội có thể tạo môi trường, nhưng chính gia đình mới là nơi đặt nền móng cho thói quen và kỹ năng sống. Trẻ em không tự nhiên biết làm việc nhà, mà các em học bằng cách quan sát và được hướng dẫn. Nếu cha mẹ luôn làm thay, hoặc không giao việc cụ thể, trẻ sẽ không hình thành được ý thức trách nhiệm. Ngược lại, những gia đình biết cách giáo dục con thông qua việc nhà sẽ giao việc phù hợp với độ tuổi (rửa chén, quét nhà, nấu ăn đơn giản…); không làm thay khi con có thể tự làm; kiên nhẫn hướng dẫn thay vì trách mắng khi con làm chưa tốt; xem việc nhà là trách nhiệm chung, không phải “giúp đỡ” cha mẹ. Và chính trong không gian gia đình, những kỹ năng tưởng chừng nhỏ bé ấy dần tích lũy thành năng lực sống bền vững.
Đừng đợi đến khi con rời nhà mới dạy con tự lập. Nếu gia đình không chuẩn bị từ sớm, con trẻ sẽ phải học những bài học cơ bản nhất trong hoàn cảnh bị động và áp lực hơn rất nhiều. Ngược lại, nếu ngay từ khi còn ở nhà, các em đã được rèn luyện từng chút một, thì khi bước ra đời, các em sẽ tự tin, chủ động và thích nghi nhanh hơn.
Thực ra không thiếu những bài học từ sách vở, nhà trường (cả sách chương trình cũ và mới) đã dạy học sinh những kỹ năng sống. Từ thời nhỏ các em đã biết đến các bài thơ giản dị như về việc đánh răng; việc “Quạt cho bà ngủ” (tên bài thơ của Thạch Quý) là hành động nhỏ nhưng đầy tình cảm, dạy trẻ biết chăm sóc người thân, biết quan tâm.
Sách giáo khoa cũng dạy bé biết phụ giúp việc nhỏ trong nhà trong bài Tí Xíu (Ngô Văn Phú); giúp trẻ quan sát lao động để hiểu giá trị lao động chân chính trong bài tập đọc Bố làm thợ mộc (Ngô Quân Miện); hoặc văn bản tập đọc Đẹp mà không đẹp dạy trẻ biết giữ gìn không gian công cộng sạch đẹp…
Những bài học nói trên không chỉ dạy chữ mà còn dạy cách sống bằng những hình ảnh giản dị, gần gũi.
Chỉ tiếc rằng giữa sách vở, lý thuyết nhà trường và ứng dụng thực tế còn khoảng cách khá xa. Để lấp đầy khoảng cách này cần sự sẵn sàng hợp sức của cha mẹ học sinh.
Sau khi thi ba môn chung Văn, Toán, Tiếng Anh vào ngày 23/5, sáng nay, hơn 1.000 thí sinh đăng ký lớp chuyên Toán và chuyên Tin trường THPT chuyên Khoa học tự nhiên đã hoàn thành bài thi môn Toán chuyên (Toán vòng 2).
Dưới đây là phần lời giải chi tiết của thầy Võ Quốc Bá Cẩn, Nguyễn Lê Phước, Nguyễn Tiến Dũng (giáo viên trường Archimedes Academy, Hà Nội), thầy Trần Đức Hiếu (THPT chuyên Hà Nội - Amsterdam), thầy Phan Quang Linh (THCS Giảng Võ) thầy Vũ Minh Đức, Nguyễn Văn Quý, Đào Phúc Long (câu lạc bộ CMATH), thầy Trần Quang Độ (Viện Toán học).
Bài 1:
Bài 2:
Bài 5:
* Tiếp tục cập nhật
Năm nay, trường THPT chuyên Khoa học Tự nhiên (thuộc trường Đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia Hà Nội) nhận gần 4.000 hồ sơ đăng ký thi lớp 10, tăng gần 1.000 so với năm ngoái.
Thí sinh đăng phải thi bốn môn, gồm Toán (vòng 1), Văn, Tiếng Anh và môn chuyên, trong đó Tiếng Anh là môn mới. Điều kiện để học sinh được xét tuyển là đạt 4/10 điểm trở lên ở mỗi môn. Điểm xét tuyển là tổng điểm môn Toán (vòng 1) và môn chuyên nhân hệ số hai. Kết quả được công bố trước ngày 16/6.
Năm ngoái, với cách tính tương tự, điểm chuẩn lớp Toán và Tin cao nhất, cùng 19,5, còn lại ba lớp chuyên Lý, Hóa, Sinh cùng lấy 17.
Trời chưa sáng hẳn, chúng tôi có mặt tại khu vực sông Xà Lò, đoạn qua xóm Bà Rà (thôn Làng Trăng, xã Sơn Thủy, Quảng Ngãi). Đúng 6 giờ, từng tốp phụ huynh lặng lẽ xuất hiện bên bờ sông, bắt đầu hành trình quen thuộc: cõng học sinh lội nước đến trường.
Tháng 4, dòng sông hiền hơn mùa mưa, mặt nước rộng chừng 50 m, có đoạn chỉ ngang lưng người lớn. Nhưng dưới là lớp đá cuội phủ rong rêu trơn trượt, tiềm ẩn nhiều "bẫy ngầm". Chỉ một bước trượt chân, cả người lớn lẫn trẻ nhỏ có thể ngã, đối mặt nguy cơ bị nước cuốn.
Một người mẹ vội cởi dép, xắn quần, đặt con lên vai rồi dò dẫm bước xuống làn nước lạnh. Đứa trẻ ôm chặt cổ mẹ, ánh mắt còn ngái ngủ. Mỗi bước đi là một lần thăm dò, giữ thăng bằng giữa dòng nước lững lờ.
Chị Đinh Thị Cam (30 tuổi, thôn Làng Trăng) cẩn thận gùi cặp, đặt con lên lưng rồi dặn: "Con bám chặt mẹ nghe chưa". Chị cho biết, mỗi ngày phải dậy từ 4 giờ sáng chuẩn bị cho hai con, một cháu học mầm non, một cháu học lớp 3. "Phải đi sớm, chứ gặp lúc thủy điện xả nước là rất nguy hiểm", chị nói.
Cách đó không xa, ông Đinh Văn Sanh (51 tuổi) đang cõng cháu băng qua dòng nước. "Đi đường vòng hơn 1 giờ, nên phải lội sông cho nhanh. Sợ cháu bị cuốn nên tôi cõng", ông chia sẻ. Vào mùa mưa, nước dâng cao, người dân phải đi ghe nhưng không phải lúc nào cũng có. Nhiều gia đình đành cho con nghỉ học.
Theo thống kê, xóm Bà Rà có 59 hộ với 218 nhân khẩu; xóm Giá Gối có 48 hộ với 190 nhân khẩu. Đây là những khu vực thường xuyên phải lội sông để đi lại, trong đó học sinh chiếm số lượng lớn.
Chính quyền địa phương cho biết, dù đã nhiều lần tuyên truyền, cảnh báo người dân không lội sông nhưng thực tế khó kiểm soát. Từ tháng 7.2025 đến tháng 4.2026, trên địa bàn đã xảy ra 3 vụ đuối nước thương tâm do cố vượt sông.
Ông Lê Quốc Vũ, Chủ tịch UBND xã Sơn Thủy, cho biết hiện có hơn 200 học sinh từ mầm non đến THCS phải vượt sông Xà Lò để đến trường. "Chúng tôi vận động phụ huynh phải trực tiếp đưa đón, không để các em tự đi nhằm hạn chế rủi ro", ông nói.
Về lâu dài, địa phương đã đề xuất xây dựng 2 cây cầu bắc qua sông Xà Lò. Một cầu dự kiến nối khu vực Sơn Trung cũ sang Sơn Hải cũ, cách điểm người dân thường lội sông khoảng 2 km. Nếu được đầu tư, quãng đường đi lại sẽ rút ngắn còn 3 - 4 km, thay vì 25 - 27 km như hiện nay, phục vụ hơn 9.500 người dân.
Tuy nhiên, do nguồn lực còn hạn chế, các dự án vẫn chưa được bố trí vốn. Trong khi đó, mỗi ngày trôi qua, hành trình cõng con vượt sông vẫn tiếp diễn, với những nguy hiểm luôn rình rập.
Một số hình ảnh PV Thanh Niên ghi nhận tại sông Xà Lò vào một buổi sáng trong tháng 4.2026:
Bắt đầu từ hôm nay (15.7), thí sinh thực hiện nộp lệ phí xét tuyển bằng hình thức thanh toán trực tuyến theo quy định của Bộ GD-ĐT.
Cùng với việc quy định thời gian và lịch nộp lệ phí đăng ký xét tuyển theo từng khu vực, Bộ GD-ĐT cũng có khuyến nghị với thí sinh khi thực hiện thao tác nộp lệ phí theo hình thức trực tuyến.
Theo đó, hệ thống đăng ký xét tuyển ĐH-CĐ năm 2026 cho phép thí sinh thanh toán qua mã QR để thực hiện đóng lệ phí xét tuyển. Thí sinh phải thực hiện nghĩa vụ nộp lệ phí theo số lượng nguyện vọng đã đăng ký.
Thí sinh có thể tự thanh toán bằng tài khoản ngân hàng/tài khoản ví điện tử của bản thân (nếu có) hoặc nhờ người thân, thầy/cô giáo thanh toán hộ trên giao diện thanh toán của thí sinh.
Trong trường hợp thí sinh không nhìn thấy nút "Thanh toán" tại giao diện đăng ký nguyện vọng xét tuyển, có nghĩa là thời điểm đó không thuộc khoảng thời gian nộp lệ phí thanh toán hoặc đang được tạm ẩn đi nhằm chống nghẽn hệ thống thanh toán.
Quá trình thanh toán trực tuyến phụ thuộc việc kết nối nhiều hệ thống khác nhau, vì vậy thí sinh có thể gặp tình huống tắc nghẽn hệ thống. Trong trường hợp đó, thí sinh không nên cố gắng truy cập lại ngay, chờ khoảng 30 phút sau thực hiện lại.
Bộ GD-ĐT khuyến nghị, thí sinh truy cập bằng máy tính cá nhân hoặc máy tính bảng hoặc điện thoại thông minh để thực hiện thao tác thanh toán. Nên sử dụng thiết bị có màn hình đủ lớn (độ phân giải full HD 1920x1080) để việc thao tác thuận tiện. Nên sử dụng trình duyệt Google Chrome hoặc FireFox phiên bản mới nhất để việc thao tác được thuận lợi nhất. Tại một thời điểm thí sinh chỉ đăng nhập hệ thống xét tuyển trên một thiết bị, không sử dụng tài khoản để đồng thời đăng nhập trên nhiều thiết bị khác nhau.
Đáng chú ý, văn bản của Bộ GD-ĐT cũng lưu ý thí sinh cần bình tĩnh thực hiện giao dịch nộp lệ phí đăng ký xét tuyển. 7 tình huống phát sinh trong lúc thanh toán có thể xảy ra và giải pháp cụ thể như sau:
Ngoài ra, Bộ cũng lưu ý thí sinh/phụ huynh thực hiện các bước tương ứng kênh thanh toán đã lựa chọn, không đóng trình duyệt cho đến khi nhận được thông báo cuối cùng. Trường hợp gặp khó khăn khi thực hiện giao dịch, thí sinh/phụ huynh liên hệ số hotline có hiển thị trên trang thanh toán để được hướng dẫn hoặc chuyển sang lựa chọn kênh thanh toán khác trong danh sách hiển thị.
Trong trường hợp thí sinh/phụ huynh đã nhận được thông báo trừ tiền (trong tài khoản ngân hàng/ví điện tử đang sử dụng) mà không nhận được thông báo thành công trên hệ thống xét tuyển (sau tối đa từ 1 đến 2 phút), thí sinh liên hệ số hotline tổng đài hỗ trợ Cổng Dịch vụ công quốc gia hoặc tổng đài hệ thống xét tuyển để phản ánh và nhận hỗ trợ kiểm tra. Trường hợp giao dịch đã trừ tiền nhưng không có thông báo thành công thì mặc định sẽ được hoàn tiền trong các ngày làm việc tiếp theo của ngân hàng/ví điện tử.
Sau khi thanh toán thành công, thí sinh được xác nhận hoàn thành nghĩa vụ nộp lệ phí. Biên lai thu lệ phí thí sinh có thể xem trên hệ thống xét tuyển sau ngày 21.7.
Trường hợp nhận được thông báo giao dịch thất bại, thí sinh có thể thực hiện lại trên kênh thanh toán đó hoặc chuyển sang lựa chọn kênh thanh toán khác.
Khi gọi hotline hỗ trợ, nếu cần cung cấp thông tin của giao dịch thất bại cho hỗ trợ viên, thí sinh bấm nút Lịch sử giao dịch (trong hệ thống xét tuyển) để xem thông tin chi tiết của giao dịch: mã hồ sơ, mã tham chiếu, mã giao dịch, mã ngân hàng, thời gian giao dịch, số tiền, trạng thái.
Thí sinh xem chi tiết lịch nộp lệ phí xét tuyển đại học trực tuyến của 34 tỉnh, thành phố TẠI ĐÂY.
