Chiều 15/5, tọa đàm “Trường Sơn: Ký ức lịch sử và sự tiếp nối” diễn ra trong khuôn khổ lễ phát động cuộc thi toàn quốc về marketing xã hội dành cho học sinh, sinh viên mang tên Social Pioneers 2026, do Đại học Kinh tế Quốc dân phối hợp tổ chức.
Tham gia tọa đàm là nhà sử học Dương Trung Quốc cùng hai nhân chứng lịch sử của tuyến đường Trường Sơn: Thiếu tướng Hồ Sỹ Hậu và nhà văn Hồ Bá Thược.
Ký ức Trường Sơn – mà một phần huyền thoại của nó là tuyến đường ống xăng dầu xuyên Trường Sơn – cũng là hợp phần đầu tiên được số hóa bằng công nghệ blockchain trên nền tảng lưu giữ lịch sử, ký ức và di sản Heritex.
Thiếu tướng Hồ Sỹ Hậu, 80 tuổi, nguyên Cục trưởng Cục Kinh tế Bộ Quốc phòng, là một trong những kỹ sư trực tiếp tham gia thiết kế, thi công tuyến đường ống xăng dầu xuyên Trường Sơn năm xưa. Thế hệ những người lính Trường Sơn như ông đều đã bước qua tuổi 70, 80. Nhà sử học Dương Trung Quốc gọi họ là những “thư viện sống” của lịch sử, mà nếu không được lưu giữ kịp thời, ký ức họ mang theo có thể sẽ không còn cơ hội được kể lại lần thứ hai.
Song truyền thông về những ký ức ấy như thế nào đến người trẻ để vừa hấp dẫn mà vừa không làm sai lệch lịch sử? Đó là nỗi băn khoăn của nhiều sinh viên tham gia toạ đàm.
Nguyễn Tùng Dương, sinh viên năm nhất Đại học Kinh tế Quốc dân, cho biết gần đây xuất hiện nhiều kênh nội dung lịch sử trên mạng xã hội thu hút giới trẻ rất tốt. Tuy nhiên, theo nam sinh, bên cạnh những kênh thông tin hữu ích giúp lan tỏa tình yêu lịch sử cho người trẻ, vẫn tồn tại không ít nội dung bị cộng đồng chỉ trích vì sai lệch hoặc đơn giản hóa lịch sử để “bắt trend”.
“Ranh giới giữa việc làm lịch sử hấp dẫn cho người trẻ với xuyên tạc lịch sử nằm ở đâu?”, nam sinh đặt câu hỏi với nhà sử học Dương Trung Quốc.
Trả lời sinh viên, ông Dương Trung Quốc nhận định băn khoăn của sinh viên là một vấn đề có thật. Không chỉ người trẻ mà toàn xã hội đều phải đối diện với vấn đề này trong bối cảnh lượng thông tin trên mạng ngày càng lớn, trong khi khả năng kiểm chứng của người dùng lại có giới hạn.
Tuy nhiên, nhà sử học nhìn nhận mạng xã hội và công nghệ là “những công cụ rất lớn” mà người trẻ không nên quay lưng. Thay vào đó, ông khuyên họ nên dũng cảm bước vào, đóng góp thêm những nguồn thông tin chuẩn xác, tích cực hơn và chuyên nghiệp để đẩy lùi thông tin sai lệch.
Ông cũng khuyến cáo, việc tham gia vào không gian mạng đòi hỏi tinh thần trách nhiệm, bởi đây đang là một “chiến trường thông tin”, nơi các nội dung sai lệch, cắt xén hoặc giật gân có thể lan truyền rất nhanh.
Bên cạnh đó, nhà sử học bày tỏ sự nuối tiếc khi nhiều câu chuyện lịch sử quý giá vẫn chưa được khai thác hiệu quả bằng các công cụ truyền thông hiện đại. Trong khi đó, những nhân chứng lịch sử đang dần già đi và ký ức của họ có nguy cơ mất đi theo thời gian.
“Lịch sử sẽ sống mãi, nhưng nó chỉ sống được trên mảnh đất của rất nhiều người”, ông Dương Trung Quốc chia sẻ.
Một sinh viên khác đặt câu hỏi với nhà văn Hồ Bá Thược về việc người trẻ cần bám vào những nguyên tắc nào khi sử dụng chất liệu lịch sử để xây dựng các sản phẩm truyền thông vừa hấp dẫn vừa tôn trọng sự thật.
Nhà văn Hồ Bá Thược cho rằng điều cốt lõi đầu tiên là trách nhiệm với lịch sử.
Theo ông, sáng tạo nghệ thuật là cần thiết để lịch sử trở nên gần gũi hơn với công chúng trẻ, nhưng sự thật lịch sử phải luôn được đặt lên hàng đầu.
“Tôi nghĩ có thể 80% là sự thật, còn 20% là không gian cho sáng tạo nghệ thuật để câu chuyện hấp dẫn hơn”, nhà văn chia sẻ, đồng thời nhấn mạnh người làm nội dung lịch sử cần có trải nghiệm thực tế, tìm hiểu kỹ bối cảnh và con người phía sau sự kiện thay vì chỉ khai thác lịch sử như một chất liệu gây chú ý trên mạng xã hội.
Trong khuôn khổ chương trình, cuộc thi toàn quốc về marketing xã hội Social Pioneers 2026 chính thức được phát động với chủ đề “Phục dựng cội nguồn, khởi tạo kỷ nguyên”.
Cuộc thi dành cho thí sinh từ 16 đến 24 tuổi, chia thành hai bảng học sinh THPT và sinh viên. Các đội thi sẽ trải qua bốn vòng, từ thi kiến thức marketing, xây dựng ý tưởng dự án đến thực hiện sản phẩm truyền thông và tranh biện ở vòng chung kết.
Đề bài chính được đưa ra thử thách sinh viên chính là dự án lưu giữ ký ức lịch sử và di sản Heritex với hợp phần đầu tiên là ký ức về tuyến đường ống xăng dầu Trường Sơn – công trình hậu cần dài khoảng 5.000km từng đóng vai trò đặc biệt quan trọng trong kháng chiến chống Mỹ. Các thí sinh sẽ phải giải bài toán kết nối lịch sử, giới trẻ và công nghệ dưới góc nhìn marketing xã hội.
PGS.TS Nguyễn Đình Toàn – Phó trưởng khoa Marketing, Đại học Kinh tế Quốc dân – bày tỏ: “Chúng tôi tin rằng lịch sử thực sự sống khi được thế hệ trẻ tiếp nhận, đối thoại và tiếp nối”.
Năm ngoái, cuộc thi này thu hút khoảng 2.100 thí sinh đến từ hơn 150 trường THPT, cao đẳng và đại học tại 23 tỉnh, thành trên cả nước.
Trong kỳ tuyển sinh đại học Mỹ năm 2025-2026, Nguyễn Linh Chi - lớp 12 Trường Marie Curie (Hà Nội) - đã nhận thư trúng tuyển vào các đại học tại Mỹ, trong đó có Đại học New York và UC-Berkeley.
"New York University là trường em mong đợi nhất, cũng là trường đầu tiên em nhận kết quả. Khoảnh khắc nhận thư trúng tuyển em đã vỡ òa hạnh phúc và thở phào nhẹ nhõm. Sau đó vội vàng khoe bố mẹ", Chi nói tháng 8 tới đây sẽ sang Mỹ học ngành quản trị du lịch và khách sạn tại Đại học New York.
Chia sẻ về hành trình chinh phục các đại học hàng đầu của Mỹ, Chi cho biết trước những vòng xét tuyển gắt gao, nữ sinh đã có sự chuẩn bị từ sớm cho hồ sơ ứng tuyển.
Với bài luận, Chi đã mất khoảng bốn tháng để hoàn thành, số lần chỉnh sửa không nhớ hết. Chi từng nghĩ đến nhiều chủ đề cho bài luận như: viết về người mình ngưỡng mộ, chuyến đi diễn đáng nhớ, vai diễn đáng nhớ...
Nhưng sau cùng nữ sinh cảm nhận chỉ có câu chuyện về 10 năm chinh phục niềm đam mê trượt băng mới có thể cho hội đồng tuyển sinh tại Mỹ thấy được hình ảnh, con người chân thực nhất của mình.
Chi kể từ nhỏ đã đam mê múa đương đại và hiện đại. Năm 8 tuổi, trong một dịp đi trung tâm thương mại cùng bố mẹ, cả Chi và anh trai đã bị hấp dẫn bởi bộ môn trượt băng nghệ thuật và thuyết phục bố mẹ cho theo đuổi từ ngày ấy đến nay.
Thời điểm đó, bộ môn trượt băng nghệ thuật còn khá mới ở Việt Nam và điều kiện sân băng không đạt chuẩn quốc tế, không có huấn luyện viên trong nước khiến việc tập luyện của nữ sinh rất khó khăn. Thời gian đầu nữ sinh thường xuyên phải đi tập huấn ở các nước Nhật, Thái Lan, Úc, đồng thời tập luyện online với huấn luyện viên nước ngoài.
Có những thời điểm căng thẳng, ngoài giờ học trên lớp mỗi ngày nữ sinh đều tranh thủ tập trên sân băng từ 4-6 tiếng. Có những thời điểm đi tập huấn, thi đấu, nữ sinh phải tranh thủ tự học trên máy bay. Trên lớp, Chi luôn duy trì kết quả học tập trung bình trên 9 phẩy, sở hữu IELTS 7.5.
Mười năm khổ luyện, Chi sở hữu bộ sưu tập tám huy chương vàng và một huy chương bạc tại các giải trượt băng nghệ thuật quốc gia, hàng chục giải thưởng liên quan đến múa đương đại, ballet, nhiều bằng khen của Tổng cục Thể dục thể thao, Ủy ban Olympic Việt Nam...
Từ những trải nghiệm của bản thân, Chi đã đưa vào bài luận những niềm vui của bản thân trên hành trình theo đuổi trượt băng nghệ thuật, được biên đạo một số tiết mục và dạy trượt băng, hội họa cho các bạn nhỏ khiếm khuyết...
"Trượt băng nghệ thuật dạy mình cách cảm nhận và truyền tải cảm xúc. Đây cũng là kỹ năng quan trọng để tạo ra trải nghiệm tuyệt vời cho khách hàng. Những năm tháng thi đấu đã giúp mình rèn luyện sự linh hoạt, khả năng kết nối; tăng kỹ năng làm việc nhóm và sự thích nghi với mọi môi trường", Chi nói về việc dùng đam mê nghệ thuật để thuyết phục hội đồng tuyển sinh ngành quản trị du lịch và khách sạn Đại học New York.
Bên cạnh các hoạt động nghệ thuật, để hồ sơ ứng tuyển thu hút hơn, năm lớp 12 Chi chủ động đăng ký phỏng vấn thực tập tại khách sạn Sheraton và trúng tuyển. Trong một tháng này, bạn vừa đi học từ sáng đến trưa, buổi chiều tham gia thực tập tại khách sạn.
"Ý nghĩa nhất là em đã được trải nghiệm trong môi trường công việc thật, được giao tiếp, kết nối với con người để củng cố niềm tin mình có phù hợp ngành này không. Đặc biệt em đã biên đạo một tiết mục nhảy flashmood cho nhân viên trong công ty, hoàn thành dự án được giao khi thực tập", Chi kể.
Về nghiên cứu khoa học, tại trường Chi tham gia phòng tham vấn tâm lý cùng các thầy cô thực hiện dự án hỗ trợ học sinh nâng cao sức khỏe tâm lý. Công việc này cũng giúp Chi có thêm nhiều kinh nghiệm thực tế để theo đuổi ngành quản trị du lịch và khách sạn.
Trên nền tảng Xiaohongshu, từ khóa "TOPIK" cho ra hơn 87,5 triệu kết quả, chủ yếu là các dịch vụ "đảm bảo điểm số", "bao đỗ", cùng nhiều bài viết về gian lận trong kỳ thi.
Đây là kỳ thi đánh giá năng lực tiếng Hàn, được dùng trong tuyển sinh đại học, xét tốt nghiệp, tuyển dụng và cấp thị thực ở Hàn Quốc. Bài thi gồm ba phần: nghe, đọc, viết với 6 cấp độ.
Phóng viên tờ The Korea Herald trong vai người mua đã tiếp cận một "cò mồi" và nhận được bảng giá gây sốc: Dịch vụ tai nghe siêu nhỏ (khoảng 1mm) để hỗ trợ 1 kèm 1 trong phòng thi giá 20.000 nhân dân tệ (77 triệu đồng); đề thi 25.000-35.000 nhân dân tệ, tùy thời điểm. Đáp án có thể được cung cấp trước 6, 8, 12 giờ. Người môi giới khẳng định nguồn đề từ "nhân viên tại điểm thi ở Hàn Quốc.
Nghi vấn càng gia tăng khi một thí sinh dự kỳ thi TOPIK vào tháng trước cho biết một số đáp án lan truyền trên Xiaohongshu trùng đề thi thật.
Cùng thời điểm, tại một điểm thi ở Hàn Quốc, Viện Giáo dục quốc tế Hàn Quốc (NIIED) xác nhận một thí sinh đã có đáp án từ trước, bị hủy tư cách dự thi và chuyển cho cảnh sát.
NIIED thừa nhận một "kẽ hở" dẫn đến tình trạng này, là thứ tự tổ chức thi giữa các châu lục.
Kỳ thi diễn ra tại Mỹ, châu Âu, châu Phi vào thứ bảy, sau đó tới châu Á vào chủ nhật. Vì thế, các thí sinh thi sớm có thể ghi nhớ và truyền lại nội dung cho người thi sau. Dù đề thi không giống 100%, nhưng vẫn có sự tương đồng về câu hỏi.
"Chúng tôi nhận thức được những gì đang diễn ra trên mạng xã hội", một quan chức thuộc Trung tâm TOPIK của NIIED, nói. "Số thí sinh tăng lên và nhiều nơi chấp nhận chứng chỉ này hơn dẫn đến các hành vi gian lận gia tăng".
Theo nghị sĩ Kim Dae-sik, số vụ gian lận đang tăng, lên tới hơn 1.600 trong giai đoạn 2020-2024. Trong đó, nhóm sử dụng thiết bị liên lạc trái phép nhiều nhất (488 vụ), tiếp theo là thi hộ và các hình thức liên quan.
Bộ Giáo dục Hàn Quốc cho biết sẽ phối hợp với cơ quan điều tra để xử lý các thí sinh vi phạm. Đồng thời, cơ quan này dự kiến giảm mức độ tương đồng giữa đề thi ở các châu lục, nhằm hạn chế rò rỉ do chênh lệch múi giờ, kể từ tháng 7.
Hàn Quốc là điểm đến du học hấp dẫn tại châu Á, đạt kỷ lục hơn 300.000 sinh viên quốc tế vào năm ngoái.
Trao đổi với Thanh Niên tại Trường ĐH Nha Trang, nơi có 4 điểm thi V-ACT cùng tổng số thí sinh hơn 3.300 bạn, nhiều thí sinh đều nhận định gặp khó với phần thi tiếng Việt và một số nội dung về toán phổ thông. Câu khó nhất, theo nhiều bạn, hỏi về đặc điểm thi luật trong bài thơ Thuật hứng 1 của Nguyễn Trãi, cụ thể là quy tắc niêm (chữ thứ nhì trong cả hai câu cùng theo một luật - PV) trong đoạn thơ Đường luật thất ngôn tứ tuyệt này.
"Đề hỏi câu nào niêm câu nào. Em chịu", Trần Minh Khang, học sinh lớp 12 Trường THPT chuyên Lê Quý Đôn (Khánh Hòa), cho hay. Một câu tiếng Việt khác khiến nam sinh rối bời là tìm từ đúng chính tả giữa các từ nghĩ quẫn, túng quẫn, quẫn trí... Còn ở môn toán, Khang nói gặp khó ở những hỏi câu liên quan đến logarit và tham số m.
Tương tự, Thái Hoàng Anh Tuấn, học sinh lớp 12 Trường THPT Lý Tự Trọng (Khánh Hòa), cũng gặp nhiều khó khăn ở nội dung liên quan đến tiếng Việt và toán. Tuấn kể em đã "đánh lụi" câu về quy tắc niêm và một câu hỏi khác về lỗi chính tả. Trong khi đó ở phần toán, các câu liên quan tới tư duy logic khiến Tuấn thấy đau đầu, "bởi những môn khác ôn luyện lâu dài sẽ làm được, riêng phần này thì không vì liên quan tới khả năng tư duy".
"Còn ở phần tư duy khoa học, vì tổ hợp em học không có môn hóa nên em cũng chịu thua", nam sinh nói thêm.
Nguyễn Khánh Kỳ, học cùng trường, cũng thấy phần tiếng Việt khó nhất, "trong khi những phần khác tương đối dễ" cho dù nam sinh chọn thi khối C. Cảm giác khó nhằn bắt đầu ngay từ câu đầu tiên khi đề hỏi thể loại văn bản là sử thi hay thần thoại hay những lựa chọn khác. "Mới vô em đã thấy bối rối. Còn với những câu chính tả, em thường dùng mấy từ sai chính tả nên cảm giác từ nào cũng đúng, thành thử em đánh lụi luôn", Kỳ kể.
Khác với Tuấn, Kỳ không gặp nhiều thử thách ở phần tư duy khoa học. "Dù không học hóa và sinh nhưng khi đọc đề em vẫn có thể làm bài được", nam sinh nói, dự đoán bản thân sẽ đạt trên 700 điểm trong đợt 1 này.
Đi tàu tới Nha Trang để dự thi V-ACT vào sáng nay 5.4, Vũ Trần Bảo Thy, học sinh lớp 12 Trường THPT Nguyễn Huệ (Phú Yên cũ), đặc biệt thấy mệt mỏi ở những câu toán về tham số. Còn ở phần tư duy khoa học, dù không học các môn sinh, địa và giáo dục kinh tế và pháp luật, Thy vẫn có thể làm được bài dựa trên dữ kiện đề cho. Với phần tiếng Việt, nữ sinh thấy "bối rối" vì các câu trả lời "chung chung". "Em áng chừng mình sẽ được khoảng 800 điểm", Thy nói.
Thực tế trao đổi với học sinh, thạc sĩ Bùi Văn Công, chuyên gia luyện thi V-ACT trực tuyến tại TP.HCM, cũng nhận định nội dung thi tiếng Việt trong phần sử dụng ngôn ngữ "hơi lạ", ngoài nội dung trước giờ hay ra đề. Câu hỏi về niêm luật là minh chứng rõ nét, "đến cả tôi cũng chưa nghe tới khái niệm này bao giờ". Các câu hỏi về chính tả cũng đặc biệt làm khó nhiều học trò của thầy.
"Tôi cho rằng phần tiếng Việt năm nay thiên về suy luận, không còn quá chú trọng tới cảm nhận văn chương hay đọc hiểu văn bản đơn thuần như trước. Điều này cho thấy đề thi đang ngày càng đi theo hướng ngôn ngữ hơn là ngữ văn, đúng theo tinh thần mà phần thi đề ra", thạc sĩ Công nhận định. Còn ở môn toán, nam giáo viên cũng đồng tình rằng có một số câu hỏi "lắt léo" về logarit và tham số m, dễ khiến thí sinh mắc sai lầm.
Một thí sinh khác tại Khánh Hòa cho biết em gặp khó với câu sử trong phần tư duy khoa học, hỏi về việc vua Lê Thánh Tông thuộc triều đại nào, ban hành bộ luật nào và bộ luật này đã cải tổ điều gì đáng chú ý. Câu trả lời là vị vua này thuộc vương triều Lê sơ, ban hành Quốc triều hình luật hay còn gọi là bộ luật Hồng Đức.
Theo kế hoạch, ĐH Quốc gia TP.HCM sẽ bắt đầu tổ chức chấm thi V-ACT đợt 1 từ 6.4 sau đó công bố kết quả vào 17.4. Năm nay ĐH này sẽ không gửi giấy báo điểm qua đường bưu điện, thí sinh có thể tra cứu kết quả thông qua tài khoản cá nhân khi đăng ký dự thi. Kế tiếp thí sinh có thể đăng ký thi đợt 2 nếu muốn trong thời gian từ 18-25.4. Điểm V-ACT dự kiến được hơn 100 trường ĐH-CĐ trên toàn quốc sử dụng trong công tác tuyển sinh.
