Tai nạn khiến 2 mẹ con tử vong trên đoạn đường phơi lúa: Bi kịch từ thói quen nguy hiểm

Sinh ra trong một gia đình nhiều đời gắn bó với nghề mây tre đan tại làng Phú Vinh (xã Phú Nghĩa, Hà Nội), Nghệ nhân Ưu tú Hoàng Văn Hạnh (sinh năm 1967) đã lớn lên cùng tiếng chẻ tre, vót mây và những câu chuyện về một làng nghề có lịch sử hơn 400 năm. Với ông, cơ duyên đến với nghề không phải là sự lựa chọn mà là tình yêu được vun đắp từ thuở nhỏ, khi mới học lớp 1, lớp 2 đã được ông bà, cha mẹ hướng dẫn đan những chiếc giỏ, chiếc đĩa phục vụ xuất khẩu.

Theo lời kể của ông, từ xa xưa, người dân Phú Vinh sống trên vùng đồng chiêm trũng, sử dụng tre, mây để làm dụng cụ đánh bắt cá và các vật dụng nông nghiệp. Chính sự khéo léo của người dân đã khiến một thương gia người Hoa đặt tên vùng đất này là Phú Hoa Trang – miền quê trù phú với những đôi bàn tay tài hoa. Trải qua thời gian, cái tên ấy được đổi thành Phú Vinh và trở thành một trong những làng nghề mây tre đan nổi tiếng của cả nước.

Trong giai đoạn những năm 1960-1980, sản phẩm mây tre đan Phú Vinh từng được xuất khẩu với số lượng lớn sang Đông Âu, đặc biệt là Liên Xô cũ, phục vụ như những loại bao bì thân thiện với môi trường thay thế túi nilon. Qua quá trình lao động và sáng tạo, người dân làng nghề không ngừng phát triển thêm các sản phẩm ứng dụng như bàn ghế song mây, giường tủ, đèn trang trí, đồ decor cho nhà hàng, khách sạn… đáp ứng nhu cầu ngày càng đa dạng của thị trường.

Tuy nhiên, hành trình giữ nghề không phải lúc nào cũng bằng phẳng. Nghệ nhân Hoàng Văn Hạnh cho biết, những cuộc khủng hoảng kinh tế toàn cầu từng khiến ngành thủ công mỹ nghệ lao đao. Khi người tiêu dùng ưu tiên các mặt hàng thiết yếu, những sản phẩm thủ công trở nên kém sức hút, khiến nhiều cơ sở sản xuất phải thu hẹp quy mô.

"Có những lúc tôi rất nản lòng", ông chia sẻ. Nguyên liệu tự nhiên ngày càng khan hiếm do khai thác quá mức, trong khi lực lượng lao động trẻ lại bị thu hút bởi các khu công nghiệp và những ngành nghề khác. Hiện nay, phần lớn những người còn gắn bó với nghề đều đã ở độ tuổi trung niên, khiến bài toán nhân lực kế cận trở thành nỗi trăn trở lớn của nhiều cơ sở sản xuất.

Để khắc phục tình trạng thiếu lao động, ông cùng các cộng sự đã tìm đến nhiều địa phương vùng sâu, vùng xa ở Hòa Bình cũ, Sơn La, Mộc Châu, Tuyên Quang để truyền nghề cho bà con. Việc làm này không chỉ giúp cơ sở có thêm nhân công khi có đơn hàng mà còn tạo sinh kế, góp phần đảm bảo an sinh xã hội cho nhiều gia đình khó khăn.

Trong hàng chục năm gắn bó với nghề, điều khiến ông nhớ nhất không phải một tác phẩm nổi tiếng mà là chuyến đi dạy nghề tại Kim Bôi (Hòa Bình cũ). Khi ấy, ông gặp một người đàn ông dân tộc Mường ngoài 40 tuổi bị liệt hai chân do tai nạn khi đi khai thác cây rừng. Cuộc sống khó khăn khiến người đàn ông ấy luôn mặc cảm, cho rằng mình trở thành gánh nặng của gia đình.

Khi được hướng dẫn làm nghề mây tre đan ngay tại nhà và có thêm thu nhập, người đàn ông ấy đã bật khóc. Anh tâm sự rằng lần đầu tiên sau nhiều năm, anh cảm thấy mình vẫn có ích, vẫn có giá trị trong chính gia đình và xã hội.

"Khoảnh khắc ấy khiến tôi hạnh phúc vô cùng. Tôi nhận ra rằng giữ nghề không chỉ là tạo ra những sản phẩm đẹp, mà còn là mang đến sinh kế, niềm tin và hy vọng cho nhiều người", nghệ nhân xúc động chia sẻ.

Nguồn cảm hứng sáng tạo của nghệ nhân Hoàng Văn Hạnh đến từ chính cuộc sống thường ngày và xu hướng phát triển bền vững trên thế giới. Ông mong muốn đưa tre, mây trở thành vật liệu xanh trong kiến trúc, du lịch và nghệ thuật. Những công trình, tác phẩm bằng tre không chỉ thân thiện với môi trường mà còn mang vẻ đẹp riêng của văn hóa Việt Nam.

Các sản phẩm tiêu dùng của cơ sở ông hiện đã có mặt tại nhiều thị trường khó tính như Anh, Pháp, Đức, Nhật Bản. Đặc biệt, ông từng thực hiện một quả cầu bằng mây theo thiết kế của một kỹ sư tại Mỹ. Sản phẩm được chia thành 15 phần nhỏ để thuận tiện vận chuyển và sau đó được lắp ráp hoàn chỉnh tại Mỹ, phục vụ công tác giảng dạy tại một trường đại học.

"Đó là niềm tự hào rất lớn khi sản phẩm thủ công của người Việt được bạn bè quốc tế ghi nhận", ông xúc động nói.

Để đáp ứng những tiêu chuẩn khắt khe của thị trường quốc tế, nghệ nhân Hoàng Văn Hạnh luôn đặt ra yêu cầu nghiêm ngặt ngay từ khâu lựa chọn nguyên liệu. Theo ông, tre và mây phải được khai thác đúng tuổi, xử lý cẩn thận trước khi đưa vào sản xuất, bởi một sản phẩm dù tinh xảo đến đâu cũng không thể đạt chất lượng hoàn hảo nếu nguyên liệu không bảo đảm.

Ông cho rằng, để nâng tầm thủ công mỹ nghệ Việt Nam trên thị trường thế giới, người thợ không chỉ cần tay nghề cao mà còn phải không ngừng học hỏi, cập nhật xu hướng mới, chú trọng thiết kế, tính an toàn và yếu tố thân thiện với môi trường.

Không chỉ miệt mài sáng tạo những sản phẩm mây tre đan mang đậm dấu ấn truyền thống, nghệ nhân Hoàng Văn Hạnh còn mở cửa xưởng sản xuất để đón du khách trong và ngoài nước đến tham quan, trải nghiệm. Với ông, đây không đơn thuần là một hoạt động du lịch mà là cách để đưa những giá trị của làng nghề truyền thống đến gần hơn với cộng đồng.

Chia sẻ về ý tưởng kết hợp sản xuất với du lịch trải nghiệm, nghệ nhân cho biết mong muốn lớn nhất của ông là tạo nên một không gian mang đậm bản sắc của làng nghề. Chính vì vậy, trong khuôn viên cơ sở, ông dành nhiều diện tích để trồng tre, mây và các loại cây nguyên liệu gắn với nghề, giúp du khách có thể hình dung rõ hơn về hành trình tạo nên một sản phẩm thủ công.

"Tôi muốn khách đến đây không chỉ nhìn thấy những món đồ hoàn thiện mà còn hiểu được nguyên liệu, quy trình làm nghề và tình yêu mà người thợ gửi gắm trong từng sản phẩm", ông chia sẻ.

Bên cạnh việc trưng bày hàng trăm sản phẩm mây tre đan, cơ sở của ông còn thường xuyên tổ chức các hoạt động trải nghiệm, workshop dành cho học sinh, sinh viên và khách quốc tế. Theo ông, đây là cách hiệu quả để khơi dậy tình yêu với nghề truyền thống, đồng thời góp phần đưa sản phẩm Việt đến gần hơn với người tiêu dùng.

Lượng khách đến tham quan khá đa dạng. Vào mùa làm đồ án, nhiều sinh viên các trường đại học tìm đến để nghiên cứu, hiện thực hóa các bản thiết kế dưới sự hỗ trợ của nghệ nhân và những người thợ lành nghề. Những ngày cuối tuần, cơ sở lại đón các đoàn khách quốc tế hoặc khách đi theo tour của các công ty lữ hành. Không ít du khách tự tìm đến làng nghề sau khi biết đến qua mạng xã hội hoặc qua lời giới thiệu của bạn bè.

Dù hoạt động du lịch ngày càng phát triển, nghệ nhân khẳng định mục tiêu ban đầu của ông không phải là kinh doanh du lịch đơn thuần.

"Mong muốn lớn nhất của tôi là lan tỏa sản phẩm và tình yêu với làng nghề đến nhiều người hơn. Khi hiểu được giá trị của nghề truyền thống, mọi người sẽ tin dùng và trân trọng những sản phẩm của Việt Nam", ông nói.

Chia sẻ về thực trạng của làng nghề hiện nay, Nghệ nhân Nhân dân Nguyễn Văn Tĩnh, Chủ tịch Hội Mây tre đan xã Phú Nghĩa cho biết, nhu cầu tiêu thụ sản phẩm trong và ngoài nước đang có nhiều tín hiệu tích cực. Tuy nhiên, thách thức lớn nhất lại nằm ở nguồn nhân lực kế cận.

Theo ông, lớp trẻ sinh từ những năm 2000 trở lại đây hầu như không còn mặn mà với nghề truyền thống, khiến nguy cơ đứt gãy thế hệ trở thành nỗi lo thường trực.

"Đây là điều rất đáng tiếc đối với một làng nghề có lịch sử hàng trăm năm. Nếu không có lớp trẻ kế cận thì việc duy trì và phát triển nghề sẽ gặp rất nhiều khó khăn", ông bày tỏ.

Hiện nay, một số hộ dân ở Phú Vinh đã kết hợp sản xuất với du lịch trải nghiệm. Nhờ sự phát triển của công nghệ thông tin và mạng xã hội, hình ảnh làng nghề ngày càng được nhiều người biết đến hơn. Lượng du khách tăng dần qua từng năm mang lại những tín hiệu lạc quan cho tương lai của làng nghề.

Ông Nguyễn Văn Tĩnh cũng nhấn mạnh vai trò quan trọng của các nghệ nhân trong làng, trong đó có Nghệ nhân Ưu tú Hoàng Văn Hạnh và nhiều nghệ nhân khác. Họ không chỉ là những người trực tiếp làm ra sản phẩm mà còn là những người miệt mài nghiên cứu, sáng tạo và lưu giữ những kỹ thuật truyền thống đã được hun đúc qua nhiều thế hệ. Tuy nhiên, nỗ lực của riêng các nghệ nhân là chưa đủ.

"Chúng tôi sẽ cố gắng nhiều hơn nữa, nhưng để làng nghề phát triển bền vững thì cần sự chung tay của chính quyền, các nhà nghiên cứu, chuyên gia kinh tế và những người hoạch định chính sách để tìm ra hướng đi phù hợp, vừa bảo tồn được giá trị truyền thống, vừa thích ứng với xu thế hiện đại", ông nói.

Tin Gốc: Người Đưa Tin

Tối 24/4, tại Di tích Tháp Đôi (phường Quy Nhơn, tỉnh Gia Lai) đã diễn ra đêm khai mạc chương trình nghệ thuật thực cảnh "Đêm Tháp Đôi – Sắc màu huyền thoại". Hoạt động nhằm hưởng ứng Năm du lịch Quốc gia - Gia Lai năm 2026 với chủ đề "Đại ngàn chạm biển xanh".

Đêm khai mạc mang đến cho khán giả các tiết mục nghệ thuật được dàn dựng công phu: múa Chăm cung đình, múa Chăn dân gian, biểu diễn võ cổ truyền Bình Định, trích đoạn ca kịch bài chòi "Lễ tấn phong Hoàng hậu", trích đoạn tuồng hát bội "Quang Trung lên ngôi" cùng các tiết mục dân vũ và hòa tấu nhạc cụ dân tộc.

Ông Huỳnh Văn Lợi, Phó giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Gia Lai cho hay, Tháp Đôi là công trình kiến trúc Champa tiêu biểu, không chỉ là di tích lịch sử quý giá mà còn là biểu tượng văn hóa đặc sắc của vùng đất và con người Gia Lai.

Theo ông Lợi, việc tổ chức chương trình nghệ thuật trong không gian di sản là hướng đi đúng đắn, góp phần kết nối quá khứ với hiện tại, để di sản không chỉ được gìn giữ mà còn "sống", "chạm" đến công chúng bằng những trải nghiệm mới mẻ, hấp dẫn.

Chương trình cũng hướng tới xây dựng sản phẩm văn hóa - du lịch đặc sắc mang dấu ấn riêng của Gia Lai; lan tỏa giá trị di sản đến đông đảo người dân, du khách trong và ngoài tỉnh; đồng thời nâng cao nhận thức cộng đồng trong công tác bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa.

"Đây được xem là bước đi cụ thể trong định hướng phát triển các sản phẩm du lịch đêm, du lịch trải nghiệm gắn với di sản, góp phần đa dạng hóa sản phẩm, kéo dài thời gian lưu trú của du khách, gia tăng sức hút điểm đến và thúc đẩy kinh tế địa phương", ông Lợi cho hay.

Theo Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Gia Lai, không dừng lại ở đêm khai mạc, chương trình nghệ thuật - thực cảnh "Đêm Tháp Đôi – Sắc màu huyền thoại" được định hướng là sản phẩm du lịch đêm thường xuyên.

Dự kiến chương trình sẽ diễn ra định kỳ từ 19-21 mỗi tối thứ 6 hàng tuần, từ ngày 1/5 đến ngày 25/9, với giá vé 150.000 đồng/người, bao gồm vé xem biểu diễn và quà tặng kèm theo, miễn phí cho trẻ em dưới 6 tuổi.

Đây là một trong những tín hiệu cho thấy ngành du lịch tỉnh Gia Lai bắt đầu có những thay đổi trong khai thác di sản phục vụ du lịch. Nếu trước đây, du khách chỉ được thăm quan Tháp Đôi vào ban ngày theo cách thông thường thì việc xây dựng mô hình "di sản sống" đưa đến những trải nghiệm mới mẻ cho du khách về đêm.

Nói về điều này, ông Nguyễn Phạm Kiên Trung, Phó Chủ tịch Thường trực Hiệp hội du lịch tỉnh Gia Lai, cho hay, Tháp Đôi từ lâu là điểm đến mang giá trị lịch sử, văn hóa đặc sắc. Từ nay, nơi đây không chỉ được tham quan vào ban ngày mà còn "sống dậy" về đêm bằng ánh sáng, âm thanh và những trải nghiệm giàu cảm xúc. Sản phẩm mới này mở ra cơ hội để ngành du lịch xây dựng tour tuyến mới, kéo dài thời gian lưu trú, gia tăng chi tiêu của du khách và nâng cao sức hấp dẫn của điểm đến.

Tin Gốc: Người Đưa Tin

Còn nhớ những ngày trung tuần tháng 2 vừa qua, con tàu biển Le Jacques-Cartier đưa khách quốc tế cập cảng Quy Nhơn trở thành chuyến tàu du lịch đầu tiên khởi động Năm Du lịch Quốc gia 2026. Ông Ted Osius, nguyên đại sứ Hoa Kỳ tại Việt Nam (nhiệm kỳ 2014-2017) là một trong số du khách tham gia hành trình tới thăm làng nghề làm nón ngựa Phú Gia truyền thống 400 năm tuổi, nơi làm ra những chiếc nón được nạm bạc dành cho hoàng đế (làng nón ngựa Phú Gia), thăm Tiểu chủng viện làng sông.

Vừa được người dân bản địa mời ăn bánh chưng truyền thống dịp Tết Nguyên đán, ông Ted Osius bất ngờ khi có dịp được tìm hiểu quy trình, cách thức các hộ dân làm ra bánh, ý nghĩa loại bánh chưng độc đáo này. "Đó là một trải nghiệm thú vị ở Quy Nhơn, nó thể hiện sự hào phóng và hiếu khách của người Việt Nam", ông Ted Osius chia sẻ sau chuyến đi của mình.

Không riêng vị khách đặc biệt này, theo đánh giá của các chuyên gia du lịch, du lịch hiện đại đang bỏ dần xu hướng đến để check-in mà họ tới với một vùng để nghe, để rung cảm, để ở lại. Du khách đến với một nơi ban đầu vì nó đẹp, nhưng yếu tố khiến họ chọn quay trở lại chính là nơi có câu chuyện văn hóa đủ sức lay động lòng người.

Gia Lai đang đứng trước một cơ hội lớn tương tự, với kho tài nguyên văn hóa sống còn nguyên vẹn và đa dạng, đủ sức để xây dựng những câu chuyện lay động, đó là: không gian văn hóa cồng chiêng, Di sản nghệ thuật bài chòi, võ cổ truyền Bình Định…

Theo Phó Chủ tịch UBND tỉnh Gia Lai Nguyễn Thị Thanh Lịch, định hướng của Gia Lai là phát triển các loại hình du lịch gắn liền với trải nghiệm văn hóa, dựa trên những tài nguyên văn hóa của vùng đất này.

Hiếm có vùng đất nào như Gia Lai – một địa phương sở hữu tới 2 Di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại. Đó là không gian cồng chiêng Tây Nguyên (được công nhận Di sản văn hóa phi vật thể nhân loại năm 2005) và năm 2013, nghệ thuật Bài chòi miền Trung Việt Nam đã được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại. Hai Di sản văn hóa phi vật thể nhân loại cùng hội tụ ở một mảnh đất, điều đặc biệt là cả hai đều là "di sản sống" đang được thực hành hằng ngày trong đời sống của người dân.

Ông Nguyễn Quốc Kỳ, Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Viettravel, đánh giá, Gia Lai có đủ chiều sâu để xây dựng bản sắc riêng với sự kết hợp giữa tinh thần sử thi Tây Nguyên và khí chất võ học Bình Định. Đây không chỉ là yếu tố biểu tượng mà còn là chất liệu quan trọng để phát triển các sản phẩm du lịch mang tính câu chuyện, giàu cảm xúc và có khả năng nhận diện cao trên thị trường. Du lịch địa phương cần được phát triển trên 3 trụ cột: điều kiện tự nhiên, bản sắc văn hóa bản địa và yếu tố con người. Trong đó, văn hóa đóng vai trò trung tâm, quyết định khả năng định vị điểm đến.

Tương tự, TS. Trần Du Lịch nhìn nhận, Gia Lai sở hữu tiềm năng lớn về tài nguyên thiên nhiên, kết hợp với kho tàng di sản văn hóa phong phú. Nổi bật là không gian văn hóa cồng chiêng, nghệ thuật bài chòi, vùng đất võ – trời văn cùng hào khí Quang Trung, Tây Sơn Thượng đạo, Tây Sơn Hạ đạo… Khi các giá trị này được hội tụ và phát huy hiệu quả sẽ trở thành động lực để du lịch Gia Lai bứt phá.

Ngay sau tuần lễ khai mạc Tuần lễ Năm Du lịch Quốc gia 2026, tỉnh Gia Lai tổ chức chương trình "Cồng chiêng cuối tuần – Thưởng thức và trải nghiệm" tại Quảng trường Đại Đoàn Kết (phường Pleiku) phục vụ du khách dịp cuối tuần. Đây là một trong những cách Gia Lai đang từng bước khai thác thế mạnh văn hóa của mình.

Theo lãnh đạo phường Pleiku, chương trình "Cồng chiêng cuối tuần" là cách địa phương từng bước đưa di sản văn hóa đến gần hơn với du khách. Khách đến Pleiku sẽ được trải nghiệm các tour khám phá thiên nhiên hùng vĩ, rồi sau đó hòa mình vào tiếng cồng, tiếng chiêng ngân – sống như một người dân bản địa.

Trong khi đó, tại di tích đặc biệt Tháp Đôi, phường Quy Nhơn, bắt đầu từ tháng 4, sẽ có những đêm biểu diễn nghệ thuật tại tháp cổ vào cuối tuần để phục vụ du khách. "Đêm Tháp Đôi – Sắc màu huyền thoại" trở thành câu chuyện sống động về một nền văn minh Champa rực rỡ một thời trên vùng đất này được tái hiện, để du khách đến Quy Nhơn có lý do lưu lại lâu hơn.

Chị Phạm Thị Minh Trân (phường Quy Nhơn Nam) chia sẻ: "Đây là lần đầu tiên tôi được xem biểu diễn nghệ thuật ở Tháp Đôi vào ban đêm. Tại đay, tôi không chỉ được chiêm ngưỡng vẻ đẹp của tháp ban đêm mà còn được biết thêm về trầm tích văn hóa của vùng đất này. Tôi hy vọng sản phẩm du lịch đêm này giúp nhiều du khách biết tới, lưu lại và trải nghiệm".

Theo Phó Chủ tịch Thường trực Hiệp hội Du lịch tỉnh Gia Lai Nguyễn Phạm Kiên Trung, sản phẩm mới du lịch Tháp đôi mở ra cơ hội để ngành du lịch xây dựng tour tuyến mới, kéo dài thời gian lưu trú, gia tăng chi tiêu của du khách và nâng cao sức hấp dẫn của điểm đến.

Ông Trung đánh giá, du khách không mua vé để chỉ đến xem một vùng đất, cái họ cần là một câu chuyện gắn liền với vùng đất đó. Những năm qua, Hiệp hội cùng với ngành Du lịch tỉnh đã khảo sát, xây dựng nhiều tour du lịch trải nghiệm văn hóa ở các di tích lịch sử, các làng nghề trong tỉnh như: làng nón ngựa Phú Gia, làng rượu Bàu Đá ở khu vực phía Đông tỉnh. Sắp tới đây, chúng tôi sẽ khảo sát các tour tuyến mới ở khu vực phía Tây, trong đó các tour trải nghiệm về cà phê, cồng chiêng… hứa hẹn sẽ tạo ra được sản phẩm đặc sắc cho du khách.

Mời độc giả đón đọc kỳ cuối: Hướng tới du lịch xanh, bền vững vào lúc 7h30 ngày 13/05/2026.

Tin Gốc: Người Đưa Tin