3h30 sáng, đó là giờ báo thức của chồng tôi trong nhiều ngày làm việc suốt hơn mười năm qua. 4h sáng, anh rời nhà.
4h15 sáng, anh có mặt tại xí nghiệp để nhận xe, kiểm tra phương tiện và chuẩn bị cho ca làm việc. Sau đó, anh điều khiển xe từ xí nghiệp ra đầu bến mất khoảng 60 phút. Đến 5h30 sáng, chuyến xe đầu tiên mới chính thức xuất bến đón khách.
Nhiều người nhìn vào giờ xuất bến và cho rằng tài xế bắt đầu làm việc từ 5h30. Nhưng thực tế công việc của họ đã bắt đầu từ hơn một tiếng trước đó. Và đó mới chỉ là khởi đầu.
Suốt cả ngày, anh liên tục thực hiện các chuyến xe theo lịch trình. Khoảng nghỉ giữa hai chuyến tối đa là 30-45 phút, có những khoảng nghỉ chỉ vỏn vẹn 10 phút. Những ngày kẹt xe hoặc xe gặp sự cố, khoảng thời gian ít ỏi đó còn bị rút ngắn hơn nữa.
Khoảng nghỉ ấy thực chất không phải để nghỉ ngơi đúng nghĩa. Họ phải tranh thủ ăn uống, vệ sinh cá nhân, chuẩn bị cho chuyến tiếp theo và luôn trong trạng thái sẵn sàng quay lại công việc.
Tuyến xe mà chồng tôi đang làm có chuyến cuối xuất bến vào 18h30. Nhưng đó cũng chỉ là giờ kết thúc hành trình đối với hành khách. Sau chuyến cuối, anh tiếp tục phải đưa xe về xí nghiệp, bàn giao phương tiện, đổ dầu hoặc bơm ga, hoàn tất các công việc cuối ngày rồi mới được ra về. Nhiều hôm gần 22h anh mới về tới nhà.
Nhưng 22h về đến nhà không có nghĩa là được nghỉ ngơi. Anh còn phải ăn uống, tắm giặt, chuẩn bị quần áo và các vật dụng cần thiết cho ngày làm việc tiếp theo. Nhiều hôm gần nửa đêm mới có thể nằm xuống ngủ. Và chỉ vài tiếng sau, chuông báo thức lại vang lên. Một vòng lặp như vậy kéo dài ngày này qua ngày khác, năm này qua năm khác.
Điều khiến tôi trăn trở là xã hội luôn yêu cầu tài xế xe buýt phải tuyệt đối tỉnh táo, tuyệt đối an toàn và tuyệt đối chuyên nghiệp. Nhưng liệu chúng ta có đang tạo điều kiện để họ có đủ sức khỏe thực hiện được điều đó hay không?
Luật lao động quy định thời gian làm việc bình thường không quá 8 giờ một ngày và 48 giờ một tuần, số giờ tăng ca không quá 300 giờ một năm. Tuy nhiên, thực tế công việc của nhiều tài xế xe buýt cho thấy thời gian họ phải dành cho công việc và các hoạt động liên quan đến công việc kéo dài hơn rất nhiều.
Trong trường hợp của chồng tôi, từ thời điểm rời nhà lúc 4h sáng để kịp nhận xe, đến khi trở về nhà khoảng 22h đêm, quỹ thời gian mà người lao động phải dành cho công việc và các hoạt động liên quan đến công việc kéo dài gần 18 tiếng mỗi ngày.
Trong hệ thống xe buýt thành phố hiện nay vẫn còn nhiều tuyến có chuyến đầu từ khoảng 4h30 sáng và chuyến cuối kết thúc vào 21 hoặc 22h đêm. Nếu cộng thêm thời gian nhận xe, bàn giao xe, di chuyển từ xí nghiệp đến đầu tuyến và ngược lại, thời gian người lao động phải dành cho công việc kéo dài hơn rất nhiều so với những gì hành khách nhìn thấy.
Ngay cả những ngày nghỉ cũng không hẳn là ngày nghỉ. Nhiều tài xế vẫn phải lên xí nghiệp để sửa chữa, bảo dưỡng hoặc xử lý các công việc liên quan đến phương tiện. Những ngày lẽ ra dành cho gia đình và việc phục hồi sức khỏe lại tiếp tục gắn với chiếc xe buýt.
Sau nhiều năm như vậy, những căn bệnh về dạ dày, huyết áp, cột sống, xương khớp và rối loạn giấc ngủ dần xuất hiện.
Một người làm việc văn phòng mệt mỏi có thể làm giảm năng suất công việc. Nhưng một tài xế xe buýt mệt mỏi có thể ảnh hưởng trực tiếp đến tính mạng của hàng chục hành khách trên xe và hàng trăm người tham gia giao thông khác.
Điều khiến tôi băn khoăn hơn nữa là hiện nay đã có những đơn vị vận tải mới tham gia khai thác xe buýt với cách tổ chức lao động khác hẳn. Tài xế và tiếp viên được chia ca hợp lý hơn, thời gian làm việc khoảng 8 tiếng mỗi ngày, có thêm thời gian nghỉ ngơi và chăm sóc gia đình nhưng hoạt động vận tải vẫn được duy trì bình thường.
Tôi mong trong khi thành phố đang đầu tư rất nhiều nguồn lực để phát triển giao thông công cộng, đổi mới phương tiện và nâng cao chất lượng dịch vụ thì sức khỏe của những người trực tiếp cầm vô lăng lại chưa nhận được sự quan tâm tương xứng?
Không một chiếc máy nào có thể vận hành liên tục mà không cần bảo dưỡng. Không một con người nào có thể làm việc từ trước bình minh đến tận khuya trong suốt nhiều năm mà không bị bào mòn sức khỏe.
Chi phí khám chữa bệnh, những tổn thương về sức khỏe và những năm tháng sức lao động bị ảnh hưởng, ai sẽ bù đắp? Và bù đắp bằng cách nào khi sức khỏe ấy là của chính người lao động?
Tôi viết những dòng này vì tin rằng đằng sau mỗi chuyến xe buýt an toàn là sự tỉnh táo của người cầm lái. Và sự tỉnh táo ấy không thể tồn tại mãi nếu người lao động không có đủ thời gian để nghỉ ngơi, phục hồi sức khỏe và sống như một con người bình thường.
Muốn có một hệ thống xe buýt văn minh, hiện đại và an toàn, trước hết cần bảo đảm rằng những người đang vận hành nó được làm việc trong điều kiện đúng pháp luật, có thời gian nghỉ ngơi đúng nghĩa và được đối xử xứng đáng với trách nhiệm mà họ đang gánh vác.
Bởi bảo vệ sức khỏe của tài xế xe buýt không chỉ là bảo vệ người lao động. Mà đó còn là bảo vệ sự an toàn của tất cả chúng ta.
Cuối tuần qua, ở phường Dĩ An, TP HCM xảy ra tình huống như sau: Thợ sửa khóa đến giúp mở cửa theo yêu cầu của người vợ, nhưng lại rơi vào cảnh bị người chồng đe dọa.
Nguyên căn của vụ việc là người chồng đi nhậu về nhà ngủ, người vợ không gọi được nên kêu thợ tới phá khóa cửa phòng.
Tôi thấy trong câu chuyện này đặt ra một thế khó ít ai để ý: Thợ sửa khóa thực chất đang làm việc dựa trên niềm tin. Nhưng nếu niềm tin đó đặt sai chỗ thì sao?
Ví dụ, một người dắt xe máy đến yêu cầu phá ổ khóa. Liệu đó là chủ xe thật hay là kẻ trộm? Nếu thợ từ chối, họ mất khách. Nếu nhận làm, họ có thể vô tình tiếp tay cho hành vi phạm pháp.
Hay như trường hợp mở cửa nhà: Người gọi thợ tới phá khóa có thực sự là người có quyền với căn nhà đó? Và nếu bên trong xảy ra tình huống nguy hiểm, ai sẽ bảo vệ người thợ?
Vậy thợ sửa khóa nên làm gì để vừa kiếm sống, vừa tự bảo vệ mình trước những rủi ro pháp lý và an toàn? Chẳng lẽ thợ phá khóa đòi xem giấy tờ xe, giấy tờ nhà trước khi thực hiện công việc?
Tôi năm nay 45 tuổi. Trước đây, chuyện nhậu với tôi gần như là một phần cuộc sống. Từ tiệc cơ quan, tiếp khách, đến bạn bè lâu ngày gặp lại, hầu như lần nào cũng có rượu. "Không say không về, không vui không nghỉ" là những câu nói quá quen thuộc với tôi mỗi buổi nhậu như vậy.
Nhưng mọi thứ bắt đầu thay đổi khi cơ thể tôi "lên tiếng". Tôi hay bị đau bụng râm ran, lúc đầu nghĩ đơn giản là đau dạ dày do ăn uống thất thường. Nhưng rồi thêm triệu chứng lạ: mỗi lần ngồi xuống rồi đứng lên là chóng mặt, có lúc tối sầm mặt mày, phải vịn vào bàn ghế mới đứng vững. Lúc đó tôi mới bắt đầu lo.
Đi khám, bác sĩ kết luận tôi bị nhiễm HP dạ dày và rối loạn tiền đình. Nghe xong, tôi giật mình vì trước giờ bản thân vẫn luôn tự tin vào sức khỏe thuộc hàng đầu. Bác sĩ cảnh báo: "Nếu còn tiếp tục nhậu nhẹt như vậy thì khó mà khỏi, thậm chí còn nặng hơn". Không tin vào tai mình, tôi quyết định lên Sài Gòn khám lại cho chắc. Kết quả vẫn vậy, và lần này, tôi chọn cách thay đổi.
Tôi bỏ nhậu. Không phải giảm, mà là bỏ hẳn. Hơn nửa năm trời, tôi từ chối tất cả các lời mời nhậu. Ngay cả tiệc cơ quan tôi cũng xin phép về sớm. Bạn bè rủ rê tôi cũng tìm cách né. Những cuộc vui mà trước đây bản thân luôn là người "cầm trịch", giờ tôi đứng ngoài.
>> Tôi gục tại chỗ sau 10 chén rượu khai xuân một ngày về quê chúc Tết
Thời gian đầu quả thật rất khó. Không phải vì tôi thèm bia rượu, mà vì khó xử mỗi khi phải từ chối ai đó. Nhiều người không hiểu, nghĩ tôi làm màu, làm cao, hoặc gắn cho cái mác "sợ vợ". Có người còn nói thẳng: "Đàn ông mà vậy coi sao được?". Nhưng tôi vẫn kiên trì, bỏ ngoài tai tất cả. Vì tôi biết rõ cảm giác chóng mặt, đau bụng, mệt mỏi nó đáng sợ thế nào? Và tôi không muốn đánh đổi sức khỏe của mình lấy chút sĩ diện.
Dần dần, sức khỏe của tôi cải thiện. Tôi hết đau bụng, đầu óc nhẹ nhàng hơn, không còn cảm giác choáng váng mỗi khi đứng lên. Lần đầu tiên sau nhiều năm, tôi thấy cơ thể mình "dễ chịu" đúng nghĩa.
Những tưởng mọi chuyện sẽ nhẹ nhàng hơn, nhưng không. Khi tôi quay lại với các mối quan hệ cũ, vẫn có những ánh nhìn khác về mình. Tôi viện cớ "còn bệnh, bác sĩ cấm uống" để từ chối dần các cuộc vui. Nhưng bạn bè thì cười chê, nói ra nói vào: "Bệnh gì mà dai vậy?", "không uống nổi thì nói thẳng, bày đặt lý do", "uống vài ly có sao đâu"...
Có lúc tôi chạnh lòng, tự hỏi: "Mình làm vậy là đúng hay sai? Giữ sức khỏe cho bản thân mà cũng bị cười chê như vậy sao?". Nhưng rồi tôi nghĩ lại, không ai sống thay mình, không ai chịu đau thay mình, và cũng không ai chịu hậu quả sức khỏe thay mình được. Thế nên, tôi chọn sức khỏe, chọn sống tỉnh táo, chọn gia đình, dù đôi khi phải đánh đổi bằng việc bị hiểu lầm, chê trách.
Giờ đây, tôi không còn cố giải thích nhiều nữa. Ai hiểu thì hiểu, không hiểu cũng không sao. Tôi chỉ biết, mỗi sáng thức dậy không chóng mặt, không đau bụng, đó đã là điều đáng giá. Nếu là bạn, bạn có dám bỏ nhậu như tôi không?
Và khi bị bạn bè cười chê như vậy, bạn sẽ làm gì?
Nghị định 90/2026 về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế vừa được Chính phủ ban hành, quy định: hành vi lôi kéo, ép buộc người khác uống rượu bia hoặc sử dụng thức uống này ngay trước, trong giờ làm việc, học tập sẽ khiến người vi phạm nộp 1- 3 triệu đồng.
Diep LuanChồng tự tin 'lon bia cho có không khí chẳng ảnh hưởng đến việc lái xe'
Một tháng chìm trong bia rượu vì 'chạy sô' tất niên từ Tết dương đến Tết âm
Trả giá vì tự tin lái xe về nhà sau khi 'uống vài chén cho vui'
Tuổi 30 bụng phệ, gan nhiễm mỡ độ 2 vì ngày nào cũng nhậu
'Tài xế say xỉn gây tai nạn chết người, bạn nhậu không vô can'
'Nhiều người nốc rượu, bia chứ không biết thưởng thức'
Sáng nay (12/6), hơn một triệu thí sinh bước vào ngày thi thứ hai của kỳ thi tốt nghiệp THPT 2026 với các môn tự chọn. Điều gây chú ý là trong nhóm các môn khoa học xã hội, Lịch sử trở thành môn có số lượng đăng ký cao nhất với hơn 570.800 thí sinh, tăng hơn 71.000 thí sinh so với năm trước.
Con số này khiến nhiều người bất ngờ. Bởi không lâu trước đây, Lịch sử từng được xem là môn học "kém hấp dẫn" trong nhà trường. Nhiều năm liền, dư luận liên tục bàn về tình trạng học sinh ngại học Sử, điểm thi thấp, thậm chí có những kỳ thi ghi nhận hàng nghìn bài thi dưới trung bình. Thậm chí, không ít người lo ngại giới trẻ ngày càng thờ ơ với lịch sử dân tộc.
>> 5 lý do khiến học sinh không thích môn lịch sử
Vậy điều gì đã thay đổi? Phải chăng những cải cách trong chương trình giáo dục mới đã giúp môn Lịch sử trở nên gần gũi và dễ tiếp cận hơn? Hay đơn giản đây là lựa chọn mang tính chiến lược của thí sinh khi đánh giá môn học này có lợi thế hơn trong việc giành điểm xét tốt nghiệp và tuyển sinh? Hay do xu hướng lựa chọn ngành nghề đang thay đổi, khiến các tổ hợp liên quan đến khoa học xã hội thu hút nhiều học sinh hơn trước? Nếu vậy, liệu sự gia tăng này có thực sự cho thấy vị thế của môn Lịch sử đang được cải thiện?
