Ở một số tỉnh phía Bắc, Tết Hàn thực mùng 3 tháng 3 âm lịch gần như là một nếp sinh hoạt quen thuộc. Cứ đến ngày này, nhiều gia đình lại tất bật nặn bánh trôi bánh chay, thắp hương gia tiên, như một nghi thức không thể thiếu.
Chính vì vậy, dân gian vẫn hay nói với nhau câu “tháng ba bánh trôi bánh chay”, như một cách gọi tên thời điểm mà ai cũng có thể nhận ra.
Nhưng khi vào miền Nam, Tết Hàn thực lại mang một dáng vẻ khác. Không còn không khí rộn ràng hay tính cộng đồng rõ rệt, ngày mùng 3 tháng 3 trôi qua nhẹ hơn, đôi khi chỉ còn lại trong ký ức của một số gia đình.
Có lẽ vì khí hậu và nhịp sống khác biệt, miền Nam không có sự chuyển mùa rõ ràng như miền Bắc, nên cảm nhận về tiết Thanh minh hay “mốc chuyển” của thời gian cũng nhạt hơn. Những ý niệm về “ăn lạnh để giảm nóng”, hay điều hòa âm dương, vì thế cũng không còn hiện diện rõ trong đời sống thường ngày.
Từ những thói quen tưởng như rất đời thường ấy, câu hỏi về nguồn gốc Tết Hàn thực mùng 3 tháng 3 âm lịch bắt đầu được đặt ra. Với nhiều người, đây đơn giản là ngày làm bánh trôi, bánh chay dâng lên bàn thờ tổ tiên.
Theo ông Hoàng Triệu Hải, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu địa lý kiến trúc Phương Đông, đằng sau những viên bánh nhỏ ấy là cả một lớp nghĩa sâu của văn hóa Việt.
“Tết Hàn thực không phải là ngày lễ vay mượn, mà được hình thành từ cách người Việt quan sát tự nhiên và tổ chức đời sống theo âm lịch, âm dương ngũ hành”, ông Hải nói.
Thời điểm Tết Hàn thực mùng 3 tháng 3 cũng là lúc tiết Thanh minh đã bắt đầu, trời chuyển nhẹ từ xuân sang hạ, không khí ấm dần lên, cây cối thay lá. Người Việt thường đi tảo mộ, dọn dẹp phần mộ tổ tiên, cắt tỉa cỏ cây, như một cách vừa chăm sóc ký ức gia đình, vừa “sửa soạn” lại không gian trước mùa mới.
Những việc tưởng như rất giản dị như phát quang một ngôi mộ, đặt lại nén nhang, lau sạch bia đá, lại mang trong mình một ý nghĩa sâu xa hơn. Đó không chỉ là sự tưởng nhớ, mà còn là cách con người điều chỉnh mối quan hệ với tự nhiên trong thời điểm chuyển mùa.
Khi mùa xuân dần khép lại, nhường chỗ cho cái nắng đầu hạ, Tết Hàn thực mùng 3 tháng 3 âm lịch xuất hiện như một “nhịp chuyển” nhẹ. Và trong nhịp chuyển đó, những viên bánh trôi bánh chay, nén nhang trên bàn thờ trở thành cách để người Việt giữ mình gắn với cội nguồn, dù cuộc sống đã đổi thay rất nhiều.
Hiện nay, một số quan niệm cho rằng Tết Hàn thực của người Việt gắn liền với tích Giới Tử Thôi của Trung Quốc. Tuy nhiên, ông Hoàng Triệu Hải cho rằng cách lý giải này không thực sự trùng với ngày mùng 3 tháng 3 âm lịch, mà chỉ là một lớp nghĩa được gán thêm về sau.
“Ngày 3 tháng 3 âm lịch không liên quan trực tiếp đến điển tích đó, nên nếu chỉ hiểu Tết Hàn thực theo câu chuyện này thì chưa đủ”, ông nói.
Điều quan trọng hơn nằm ở chính cái tên “Hàn thực” – thức ăn lạnh. Nhưng “lạnh” ở đây không đơn thuần là nhiệt độ của món ăn, mà là một cách biểu đạt mong muốn cân bằng với thời tiết khi mùa hè đang đến gần.
“Ăn đồ lạnh vào dịp này là cách người xưa gửi gắm mong muốn mùa hạ bớt nóng, thời tiết hài hòa hơn”, ông Hải phân tích.
Trong cách nhìn đó, bánh trôi bánh chay không chỉ là món ăn quen thuộc của Tết Hàn thực mùng 3 tháng 3 âm lịch, mà còn là một dạng “biểu tượng” được người Việt tạo ra từ rất lâu. Hình tròn của bánh, màu trắng của bột, phần nhân bên trong… tất cả đều mang ý nghĩa riêng.
Theo ông Hải, bánh trôi tròn, nhân vuông được hiểu là dương sinh âm; bánh chay với nhân đậu vàng và vỏ trắng thể hiện sự giao hòa âm dương.
“Khi đặt những viên bánh lên bàn thờ trong ngày Tết Hàn thực, người Việt không chỉ dâng một món ăn, mà còn gửi vào đó những ước vọng rất đời thường: một mùa hè dịu hơn, một năm thuận lợi hơn, và một sự cân bằng trong cuộc sống”, ông Hải nói.
Theo chuyên gia, có thể ai cũng từng ăn bánh trôi bánh chay dịp Tết Hàn thực, nhưng không phải ai cũng biết mình đang giữ một phong tục đã tồn tại qua nhiều thế hệ.
Tối 15.5, Đội CSGT Rạch Chiếc (thuộc Phòng CSGT Công an TP.HCM) cho biết đơn vị đang tăng cường tổng kiểm tra, xử lý vi phạm nhằm lập lại trật tự an toàn giao thông, kéo giảm tai nạn trên tuyến phụ trách.
Chiều cùng ngày, lúc 14 giờ, tổ công tác phối hợp với Công an phường Linh Xuân lập chốt kiểm soát trên đường Đỗ Mười, đoạn trước Khu chế xuất Linh Trung, đồng thời tổ chức tuần tra lưu động để ghi nhận, xử lý vi phạm.
Chỉ trong khoảng 1 tiếng đồng hồ, hàng loạt xe khách của các nhà xe... bị lực lượng chức năng dừng kiểm tra vì nhiều lỗi vi phạm khác nhau. Phổ biến nhất là hành vi dừng, đỗ và đón trả khách không đúng nơi quy định.
Đáng chú ý, một số xe khách lợi dụng phù hiệu tuyến cố định để đón trả khách tại các điểm xe buýt dọc tuyến cũng bị tổ công tác phát hiện, xử lý. Ngoài ra, nhiều tài xế còn bị lập biên bản với lỗi không đóng cửa xe khi phương tiện đang di chuyển - hành vi tiềm ẩn nguy cơ tai nạn giao thông nhưng trước đây ít bị xử lý quyết liệt.
Điển hình, khoảng 15 giờ, một xe khách mang phù hiệu tuyến cố định lưu thông trên đường Đỗ Mười. Khi xe chưa dừng hẳn, cửa phương tiện đã bật mở, phụ xe liên tục hối thúc, gọi khách lên xe. Toàn bộ diễn biến được tổ công tác mật phục ghi hình, khiến tài xế không thể chối cãi khi làm việc với lực lượng chức năng.
Theo ghi nhận, khu vực đường Đỗ Mười, đặc biệt đoạn qua Khu chế xuất Linh Trung thường xuyên xuất hiện tình trạng xe khách dừng đỗ, chèo kéo khách gây mất trật tự giao thông. Nhiều tài xế lợi dụng lưu lượng phương tiện đông, lực lượng chức năng mỏng để tranh thủ đón khách dọc đường.
Đến tối cùng ngày, hàng chục trường hợp xe khách vi phạm lưu thông qua tuyến Đỗ Mười đã bị tổ công tác lập biên bản xử lý. Đại diện Đội CSGT Rạch Chiếc cho biết thời gian tới đơn vị sẽ tiếp tục tăng cường tuần tra, kết hợp ghi hình xử phạt nhằm chấn chỉnh tình trạng xe khách hoạt động lộn xộn, góp phần bảo đảm an toàn giao thông trên tuyến cửa ngõ phía đông TP.HCM.
Đêm trao giải của chương trình khuyến mại "Bật lon Coolpack - Săn Tiger vàng" vừa diễn ra trong không khí vô cùng sôi động và cuồng nhiệt. Sự kiện đã trao tận tay 2 giải Nhất (lên đến 50 triệu đồng/giải), cùng 40 giải Nhì (trị giá 5 triệu đồng/giải) cho các khách hàng may mắn.
Đáng chú ý nhất tại đêm tiệc là câu chuyện trúng giải "độc nhất vô nhị" của nhóm bạn tổ chức sinh nhật anh Hiếu (ngụ tại phường Phước Thắng, TP.HCM). Thử vận may với chương trình của Tiger Crystal Coolpack 250ml, ai dè vừa khui ngay lon đầu tiên đã trúng 5 triệu đồng. Nhưng niềm vui bất ngờ chưa dừng lại ở đó, đến lon cuối cùng trên bàn, cả nhóm lại trúng thêm 5 triệu đồng nữa, chưa kể vô số giải 20 ngàn đồng đã bật trước đó trong suốt buổi tiệc.
"Quá là tuyệt vời! Chúng tôi không chần chừ, mở tiệc tưng bừng cho anh em ngay hôm đó. Nhóm tôi trước giờ vẫn dùng Tiger thôi, rất ngon và sảng khoái vô cùng", anh Hiếu hào hứng. Đặc biệt, anh Hiếu xem đây như món quà sinh nhật ý nghĩa nhất mà Tiger Beer đã bất ngờ mang đến đúng vào ngày đặc biệt của mình.
Một trong những câu chuyện khiến không khí tại sự kiện thêm rộn ràng hơn đến từ chị Lê Thị Mỹ Dung (ngụ phường Phước Thắng, TP.HCM) - một trong những chủ nhân của giải thưởng "lon vàng Tiger" trị giá 50 triệu đồng. Kể lại khoảnh khắc may mắn chưa từng có, chị Dung bồi hồi chia sẻ: "Hôm đó, tôi và bạn bè tổ chức tiệc ở quán. Bật nắp đến khoảng lon thứ 20 thì tôi thấy có dòng chữ dài trên nắp tưởng thông tin sản phẩm, ai ngờ nhìn kỹ lại thấy trúng giải 50 triệu. Bất ngờ quá nên tôi phải hỏi những người bạn đến mấy lần mới tin mình trúng thật!".
"Lúc đó bạn bè ai cũng hào hứng chúc mừng đến nỗi mọi người xung quanh phải chạy đến xem vì tưởng có chuyện gì cơ!", chị Dung bật cười nhớ lại. Chia sẻ về lý do yêu thích Tiger Crystal Coolpack, chị cho biết bia mang lại cảm giác sảng khoái, đặc biệt phù hợp trong những ngày nắng nóng như hiện nay.
Không cần những buổi tiệc tùng hoành tráng, lộc vàng của Tiger Crystal Coolpack vẫn gõ cửa trong những khoảnh khắc giản dị nhất. Chị Hoàng Thị Dung (phường Phước Thắng, TP.HCM) chỉ mua đúng 3 lon về nhà nhâm nhi cho mát nhưng "trúng mánh" ngay 5 triệu đồng. "Tôi không nghĩ mình may mắn như vậy, lại còn trúng thêm mấy giải 20 ngàn. Đúng là uống vui mà trúng thật! Tôi dự tính mua thêm vài thùng nữa đến khi hết chương trình để thử vận may xem sao", chị vui vẻ nói.
Trong khi đó, không khí tại nhà chị Trần Thị Nhiên (phường Vũng Tàu, TP.HCM) cũng sôi động không kém. "Nhà chị có tiệc gia đình, uống được mấy thùng. Chị khui được 1 nắp 5 triệu, người nhà chị khui tiếp thùng khác lại trúng thêm 5 triệu nữa. Mỗi lần bật nắp là mỗi lần hồi hộp không biết có trúng không nhưng mà vui lắm, cảm giác rất khó diễn tả", chị Nhiên chia sẻ.
Cuộc đua "Bật lon Coolpack - Săn Tiger vàng" đang bước vào giai đoạn nước rút đầy kịch tính. Đến nay, chương trình ghi nhận 80 giải nhất Tiger vàng 50 triệu đồng, 1.222 giải nhì 5 triệu đồng cùng hàng triệu giải 20 ngàn đồng. Hãy nhanh tay bật nắp Tiger Crystal Coolpack ngay hôm nay, vì biết đâu, bạn sẽ là những người cuối cùng may mắn sở hữu những giải thưởng giá trị từ Tiger Crystal Coolpack 250ml.
Báo Thanh Niên cập nhật nhanh nhất kết quả xổ số miền Nam ngày 12 tháng 5. Kết quả xổ số miền Bắc (XSMB), kết quả xổ số miền Trung (XSMT), kết quả xổ số điện toán trực tiếp nhanh nhất hôm nay thứ ba ngày 12.5.2026.
Mời bạn đọc xem kết quả xổ số (KQXS) miền Bắc (XSMB), kết quả xổ số miền Nam (XSMN), kết quả xổ số miền Trung (XSMT) được cập nhật trên Báo Thanh Niên mỗi ngày.
