Thảm kịch lặn biển xảy ra tại hệ thống hang động ngầm ở đảo san hô Vaavu, Maldives hôm 14/5, khiến 5 khách Italy và một thợ lặn thuộc lực lượng hải quân thiệt mạng. Nhóm khách là các nhà khoa học và sinh viên của Đại học Genoa (Italy). Nhóm do Giáo sư Monica Montefalcone, 51 tuổi, dẫn đầu, tiến hành lặn để nghiên cứu về một loài san hô chưa được công bố. Trong nhóm tử nạn có Giorgia Sommacal, 22 tuổi, con gái bà Montefalcone.
Theo đội cứu hộ, nguyên nhân có thể dẫn đến thảm kịch là một “bức tường cát” nằm sâu trong hang thứ hai, làm mất hoàn toàn tầm nhìn và chặn lối ra duy nhất.
Jonathan Volanthen – thợ lặn hang động người Anh từng tham gia giải cứu đội bóng nhí tại hang Tham Luang (Thái Lan) năm 2018 – cho biết lặn hang động tiềm ẩn rủi ro khác hoàn toàn so với lặn biển ở vùng nước mở.
Theo Volanthen, thợ lặn hang động không thể trồi lên trực tiếp trong trường hợp khẩn cấp do chướng ngại vật địa chất trên đầu. Trong không gian hẹp, thợ lặn dễ khuấy động lớp bùn mịn hoặc cát đáy, khiến tầm nhìn về 0 trong vài giây.
Không thể trồi lên mặt nước cộng với tầm nhìn lối ra bị che khuất khiến thợ lặn khó thoát ra ngoài. Khi ở càng sâu, áp suất lớn khiến lượng không khí tiêu thụ càng nhiều.
“Độ sâu tỷ lệ thuận với việc gia tăng nguy hiểm”, Volanthen nói và nhấn mạnh thợ lặn phải kiểm soát chặt nguồn cấp khí để đảm bảo quá trình trồi lên diễn ra chậm, giảm nguy cơ mắc bệnh giảm áp.
Edd Sorenson, chuyên gia lặn hang động người Mỹ, giải thích một quan niệm sai lầm phổ biến là mắt người có thể điều tiết trong bóng tối.
Khác với bóng tối ban đêm ở nhà – nơi mắt người vẫn có thể điều tiết để nhìn lờ mờ, môi trường hang sâu hoàn toàn triệt tiêu ánh sáng.
Hoàn toàn không có các tia phản chiếu nên khi đèn lặn tắt hoặc bị che khuất, mắt người hoàn toàn bất lực dưới hang sâu. Trạng thái này khiến thợ lặn mất nhận thức về không gian và phương hướng trong tích tắc.
Để sinh tồn, nguyên tắc bắt buộc là luôn giữ một sợi dây dẫn đường kết nối liên tục từ vị trí lặn lên đến mặt nước. Chuyên gia này nhấn mạnh triết lý “sự dự phòng độc lập” cho tất cả hệ thống quan trọng. Khi lặn hang, thợ lặn phải chuẩn bị tối thiểu hai bình khí cho hai van điều áp, ba chiếc đèn và hai máy tính lặn để theo dõi độ sâu, tốc độ trồi lên.
Với hàng thập kỷ kinh nghiệm, các chuyên gia tin rằng việc đào tạo bài bản và hiểu rõ giới hạn cá nhân là yếu tố sống còn. Tuy nhiên, ông Sorenson cảnh báo kinh nghiệm cũng có thể tạo ra sự tự tin thái quá ở các huấn luyện viên.
Nếu thực hiện hành vi vượt quá giới hạn an toàn khi lặn hang, du khách đang đối mặt với rủi ro đánh cược mạng sống.
Cristina Zenato, huấn luyện viên lặn hang động sống tại Bahamas, có hơn 4.500 chuyến lặn hang động và đã giăng hơn 80 km dây hướng dẫn qua các hệ thống hang động khác, nhận định môi trường dưới nước đòi hỏi sự tôn trọng tuyệt đối của con người. Bên cạnh kỹ thuật, trạng thái tâm lý ổn định là thành phần cốt lõi để đưa ra quyết định chính xác.
“Bạn có thể được đào tạo ở mức siêu tốt, nhưng tôi từng ngồi ở mép nước và tự nhủ ‘không phải hôm nay'”. Khi tự đặt câu hỏi cho chính mình, bạn hiểu mình đã có câu trả lời đúng”, cô nói.
Theo HelloSafe (trang về bảo hiểm du lịch), chỉ số này mới của bảng xếp hạng này là sự kết hợp GDP (tổng sản phẩm quốc nội toàn cầu) và GNI (tổng thu nhập quốc dân) với các yếu tố chất lượng cuộc sống như bất bình đẳng thu nhập, tỷ lệ nghèo đói và Chỉ số Phát triển Con người (HDI), một thước đo tính đến tuổi thọ, giáo dục và GNI bình quân đầu người, mang đến một cái nhìn toàn diện hơn về ý nghĩa thực sự của sự giàu có vào năm 2026.
Nói tóm lại, các quốc gia đứng đầu danh sách không chỉ giàu có trên giấy tờ, đây là những nơi mà sự thịnh vượng thực sự được người dân cảm nhận, và một quốc gia mà toàn bộ dân số đều khá giả sẽ xếp hạng cao hơn một quốc gia mà của cải tập trung trong tay một số ít người.
Vậy, quốc gia nào đang dẫn đầu? Lần đầu tiên chiếm vị trí đầu bảng là Na Uy, đạt số điểm ấn tượng 77,65 trên 100. Quốc gia Bắc Âu này kết hợp mức thu nhập cao với bất bình đẳng thấp và hệ thống xã hội vững mạnh, khiến nó trở thành nền kinh tế "cân bằng" nhất trong bảng xếp hạng. Ireland đứng ngay sau ở vị trí thứ hai. Mặc dù HelloSafe cho rằng GDP bình quân đầu người 150.865 đô la Mỹ chủ yếu là nhờ các công ty như Apple, Google và Pfizer, chứ không phải do chính người dân Ireland đóng góp, nhưng tổng thu nhập quốc dân của nước này vẫn đứng thứ 7 trên thế giới.
Luxembourg xếp thứ ba, lần đầu tiên trong lịch sử bảng xếp hạng đẩy quốc gia nhỏ bé này khỏi vị trí dẫn đầu. Thụy Sĩ và Iceland lần lượt xếp thứ tư và thứ năm, tạo thành bộ ba các quốc gia châu Âu nhỏ, có thu nhập cao, luôn đạt thứ hạng cao về cả thu nhập và mức sống. Quốc gia duy nhất không thuộc châu Âu trong top 10 là Singapore, quốc gia có điểm số cao về thu nhập nhưng bị đánh giá thấp hơn do mức độ bất bình đẳng cao hơn.
Dưới đây là danh sách 20 quốc gia giàu nhất thế giới, theo Chỉ số Thịnh vượng HelloSafe 2026:
1. Na Uy; 2. Ireland; 3. Luxembourg; 4. Thụy Sĩ; 5. Iceland; 6. Singapore; 7. Đan Mạch; 8. Hà Lan; 9. Bỉ; 10. Thụy Điển; 11. Qatar; 12. Đức; 13. Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất; 14. Phần Lan; 15. Úc; 16. Áo; 17. Hoa Kỳ; 18. Canada; 19. Cộng hòa Séc; 20. Pháp.
Ngày 19-5, UBND tỉnh Khánh Hòa cho biết đã ban hành quyết định phê duyệt đề án phát triển sản phẩm OCOP trở thành "đại sứ du lịch" giai đoạn 2026-2030.
Theo đó, tỉnh Khánh Hòa đặt mục tiêu có ít nhất 10% sản phẩm OCOP gắn với du lịch, lựa chọn các sản phẩm đặc trưng, độc đáo để trở thành sản phẩm "đại sứ du lịch".
Trong đó, ưu tiên các sản phẩm đạt từ 4 sao trở lên và những đặc sản mang đậm dấu ấn địa phương như yến sào, rong nho, trầm hương, nho, táo, xoài, bưởi, sầu riêng, măng tây, tỏi, rong sụn, thịt dê, thịt cừu...
Theo kế hoạch, tỉnh sẽ hình thành ít nhất 30 điểm giới thiệu, trải nghiệm OCOP - du lịch tại các khu vực có lợi thế giao thông và khả năng kết nối tuyến điểm du lịch, đồng thời lựa chọn một điểm để xây dựng mô hình trưng bày OCOP cấp tỉnh.
Đáng chú ý, Khánh Hòa cũng đẩy mạnh chuyển đổi số trong quảng bá và tiêu thụ sản phẩm. Mục tiêu đến năm 2030, 100% điểm giới thiệu OCOP có mã QR để khách tra cứu thông tin, câu chuyện văn hóa sản phẩm, 100% sản phẩm OCOP gắn du lịch xuất hiện trên sàn thương mại điện tử, ứng dụng du lịch thông minh và website du lịch tỉnh.
Theo các doanh nghiệp và đơn vị làm du lịch tại Khánh Hòa, việc đưa OCOP vào chuỗi du lịch là hướng đi phù hợp trong bối cảnh du khách ngày càng quan tâm trải nghiệm văn hóa bản địa thay vì chỉ tham quan, nghỉ dưỡng.
Anh Đặng Thế Truyền - Tổng giám đốc Công ty cổ phần Camlam Online (đơn vị chuyên sản xuất các sản phẩm từ xoài, tour du lịch vườn xoài) - cho biết sản phẩm địa phương có chất lượng tốt nhưng hình thức chưa đủ hấp dẫn để trở thành quà tặng du lịch cao cấp, trong khi khách quốc tế hiện rất quan tâm yếu tố xanh, bản địa và trải nghiệm thực tế.
"Nếu được hỗ trợ kết nối với hệ thống khách sạn, resort, sân bay và doanh nghiệp lữ hành, sản phẩm OCOP sẽ có thêm cơ hội tiếp cận du khách thay vì phụ thuộc vào các cửa hàng như hiện nay" - anh Truyền chia sẻ.
Một số doanh nghiệp OCOP tại địa phương cũng nhìn nhận điểm yếu hiện nay là mẫu mã, bao bì và khả năng kể câu chuyện thương hiệu còn hạn chế. Để trở thành sản phẩm du lịch thực sự, cần đầu tư thêm vào trải nghiệm tham quan vùng nuôi, quy trình sản xuất và không gian check-in cho du khách.
Ông Nguyễn Quang Thắng - Phó chủ tịch thường trực Hiệp hội Du lịch Khánh Hòa - cho rằng điều quan trọng không phải chỉ bán sản phẩm, mà phải tạo được trải nghiệm gắn với câu chuyện địa phương, làng nghề và đời sống người dân.
"Du khách hiện không chỉ muốn mua đặc sản mà còn muốn biết sản phẩm được làm ra như thế nào, gắn với văn hóa gì. Nếu xây dựng được các tour trải nghiệm tại làng nghề, vùng nguyên liệu hay cơ sở sản xuất thì giá trị mang lại sẽ cao hơn nhiều so với bán hàng đơn thuần" - ông Thắng nói.
Đó là nội dung công văn UBND tỉnh Khánh Hòa ký gửi Bộ Xây dựng ngày 29-5 về việc rà soát, điều chỉnh hướng tuyến dự án đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc - Nam, đoạn qua khu vực di tích quốc gia đặc biệt tháp Hòa Lai.
Theo UBND tỉnh Khánh Hòa, di tích kiến trúc nghệ thuật và khảo cổ tháp Hòa Lai (xã Thuận Bắc, tỉnh Khánh Hòa) được Thủ tướng Chính phủ xếp hạng Di tích quốc gia đặc biệt vào năm 2016. Đây là một trong những quần thể kiến trúc Chăm cổ tiêu biểu còn bảo tồn tương đối nguyên vẹn tại khu vực Nam Trung Bộ. Di tích có giá trị đặc biệt nổi bật về lịch sử, văn hóa, kiến trúc nghệ thuật, kỹ thuật xây dựng truyền thống và khảo cổ học.
Hiện nay, UBND tỉnh Khánh Hòa đang tổ chức lập quy hoạch bảo quản, tu bổ và phục hồi Di tích quốc gia đặc biệt tháp Hòa Lai, tổng diện tích khoanh vùng bảo vệ di tích khoảng 4,93ha, gồm: khu vực bảo vệ I khoảng 1,49ha, khu vực bảo vệ II khoảng 3,44ha.
Trong quá trình triển khai lập quy hoạch, UBND tỉnh Khánh Hòa đã rà soát hồ sơ báo cáo nghiên cứu tiền khả thi dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam.
Qua đó nhận thấy đoạn tuyến đường sắt tốc độ cao từ khoảng km1.246 - km1.247 qua địa bàn tỉnh Khánh Hòa dự kiến áp dụng giải pháp cầu cạn đi qua khu vực phụ cận, ảnh hưởng trực tiếp đến khu vực bảo vệ II của tháp Hòa Lai theo hồ sơ khoanh vùng bảo vệ di tích đang được tổ chức lập.
Tuy nhiên UBND tỉnh Khánh Hòa nhận định việc bố trí công trình hạ tầng giao thông quy mô lớn trong khu vực phụ cận di tích có nguy cơ tác động đến không gian cảnh quan văn hóa lịch sử, trục nhìn kiến trúc, tính toàn vẹn tổng thể của di tích. Đồng thời tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng đến môi trường khảo cổ học, địa tầng khảo cổ chưa được phát lộ và các yếu tố gốc cấu thành di tích trong quá trình thi công, xử lý nền móng, khoan cọc và vận hành công trình.
Bên cạnh đó, với đặc thù tải trọng động lớn, tần suất khai thác cao và vận tốc vận hành lớn của tuyến đường sắt tốc độ cao, quá trình thi công và khai thác công trình có thể phát sinh rung chấn, tiếng ồn và các tác động kỹ thuật kéo dài, ảnh hưởng đến độ ổn định kết cấu, độ bền vật liệu và môi trường bảo tồn của công trình kiến trúc cổ có niên đại lâu đời như tháp Hòa Lai.
UBND tỉnh Khánh Hòa dẫn Luật Di sản văn hóa, cho thấy di tích được xếp hạng phải được khoanh vùng 2 khu vực bảo vệ. Trong đó: khu vực bảo vệ I là vùng có chứa đựng yếu tố gốc cấu thành di tích, phải được bảo vệ nguyên trạng về mặt bằng và không gian; khu vực bảo vệ II là khu vực bao quanh hoặc tiếp giáp khu vực bảo vệ I nhằm bảo vệ cảnh quan văn hóa của di tích; ngăn chặn, phòng ngừa và hạn chế các tác động tiêu cực có nguy cơ ảnh hưởng đến di tích, công trình, địa hình, cảnh quan văn hóa và hệ sinh thái tự nhiên của di tích.
Luật này cũng quy định việc xây dựng công trình trong khu vực bảo vệ II phải bảo đảm không tác động tiêu cực đến cảnh quan văn hóa của di tích; không che khuất tầm nhìn và mối liên hệ không gian của di tích…
