“SpaceX đã dẫn đầu cuộc cách mạng thiết kế tàu vũ trụ có thể tái sử dụng với tên lửa Falcon 9. Họ cũng tiên phong về tần suất phóng tên lửa, nhưng việc tạo một ‘chòm sao’ vệ tinh trung tâm dữ liệu trên quỹ đạo là điều viễn tưởng”, TS Robert Zubrin, người thiết kế nguyên mẫu ban đầu của tên lửa đẩy siêu trọng Space Launch System (SLS) dùng trong sứ mệnh Artemis của NASA, nói với Forbes.
Đầu năm nay, SpaceX công bố kế hoạch táo bạo khi xin phép phóng một triệu vệ tinh nhằm triển khai trung tâm dữ liệu AI trên quỹ đạo Trái Đất. Theo hồ sơ nộp lên Ủy ban Truyền thông Liên bang Mỹ (FCC), các vệ tinh sẽ khai thác năng lượng Mặt Trời để vận hành và xử lý dữ liệu cho AI, qua đó “hỗ trợ ứng dụng trí tuệ nhân tạo cho hàng tỷ người và đảm bảo tương lai đa hành tinh của nhân loại”.
Tham vọng dài hạn của Elon Musk là đưa tần suất phóng siêu tàu vũ trụ Starship đạt mức một chuyến mỗi tiếng. Công ty đang dẫn đầu toàn cầu về tổng số lượng phóng tên lửa với trung bình ba vụ mỗi tuần vào năm 2025, nhiều hơn NASA hay bất kỳ cơ quan vũ trụ chính phủ nào khác, nhưng vẫn ở rất xa tính toán của Musk.
Zubrin quen biết Musk hơn 20 năm và được xem là cố vấn về vũ trụ không chính thức cho tỷ phú Mỹ. Ông cho rằng SpaceX đang lãng phí tiền bạc, khi các cụm trung tâm dữ liệu khổng lồ trong không gian không thể cạnh tranh về mặt kinh tế với hệ thống trên mặt đất.
“Musk tiến từng bước theo cách vững chắc, như tạo PayPal để có vốn cho SpaceX, hay tạo tên lửa Falcon 9 thành cỗ máy in tiền làm bệ phóng cho Starlink. Starlink giúp ông ấy giàu có và quyền lực hơn bất cứ doanh nhân nào trên Trái Đất”, Zubrin nhận định. “Nhưng kế hoạch xây dựng các dải vệ tinh trung tâm dữ liệu AI khổng lồ và tốn kém đến mức khó tin có thể dẫn đến SpaceX sụp đổ tài chính”.
Vấn đề pin mặt trời được tính đến đầu tiên. Musk đề xuất cung cấp năng lượng cho các hệ thống dữ liệu vệ tinh bằng loại pin này, nhưng Zubrin cho rằng “năng lượng mặt trời trong không gian đắt hơn rất nhiều so với trên Trái Đất. Theo tính toán của chuyên gia này, tấm pin mặt trời trên mỗi vệ tinh Starlink tạo ra 20 kilowatt điện năng. Với giá 2 triệu USD cho mỗi tàu vũ trụ, nghĩa là một kilowatt điện năng có giá 100.000 USD. Trong khi đó, pin mặt trời mái nhà hiện có giá 3.000 USD mỗi kilowatt, còn nhiệt điện là 1.000 USD mỗi kilowatt.
“Nghĩa là đặt trung tâm dữ liệu trên mặt đất vẫn rẻ hơn rất nhiều so với trên các hệ thống vệ tinh về lâu dài”, Zubrin nói.
Hồi tháng 2, CEO OpenAI Sam Altman cũng cho rằng ý định xây trung tâm dữ liệu ngoài không gian là “điều nực cười” ở hiện tại, do công nghệ chưa hoàn thiện. Ông chủ ChatGPT khi đó khẳng định trung tâm dữ liệu trên quỹ đạo có thể trở thành hiện thực trong tương lai, nhưng nhấn mạnh vẫn sẽ có hàng loạt rào cản khó vượt qua như chi phí phóng vệ tinh và khó khăn trong sửa chữa thiết bị ngoài không gian.
Brian Hurley, nhà sáng lập tổ chức tư vấn kỹ thuật số New Space Economy, cũng đánh giá tiềm năng đưa trung tâm dữ liệu lên quỹ đạo “không khả thi về mặt kinh tế” cho đến giữa những năm 2030, khi các công nghệ tiến bộ hơn. “Chi phí phóng sẽ cản trở nỗ lực khai thác năng lượng mặt trời trên quy mô lớn trong không gian”, Hurley nhận định.
Nghiên cứu “thiết kế hệ thống cơ sở hạ tầng AI tương lai, có khả năng mở rộng đặt trong không gian vũ trụ” do 9 chuyên gia Google công bố cuối năm ngoái cũng chỉ ra điều này. Nhóm cho rằng để giảm rào cản, SpaceX phải thành công trong chế tạo Starship có thể tái sử dụng hoàn toàn, với chi phí phóng trung bình lên Quỹ đạo tầm thấp phải giảm còn 200 USD/kg mới có thể đạt hiệu suất tương đương một trung tâm dữ liệu trên mặt đất. Với lộ trình phát triển hiện tại, nhóm dự đoán đến khoảng năm 2035, SpaceX mới đạt mục tiêu.
Theo Hurley, kết quả của Google chỉ tính toán dựa trên lý thuyết. Trong khi đó, chi phí xây dựng hạ tầng trung tâm dữ liệu trên quỹ đạo không chỉ nằm ở điện năng hay thiết bị phóng. “Cần tính đầy đủ chi phí phát sinh của quá trình tính toán, gồm đầu tư ban đầu, vận hành, chu kỳ nâng cấp, độ tin cậy, tài chính, bảo hiểm, vận chuyển dữ liệu, bảo trì, thu hút khách hàng và rủi ro”, ông Hurley nói. “Những thay đổi này có thể cần ít nhất một thập kỷ để diễn ra trọn vẹn”.
WSJ đánh giá, vấn đề còn liên quan đến quá trình phóng vệ tinh. Hôm 29/5, tên lửa New Glenn của Blue Origin – đối thủ cạnh tranh trực tiếp của SpaceX – phát nổ trong thử nghiệm tại Florida khiến bầu trời đêm biến thành màu cam sáng, còn các ngôi nhà gần đó cũng rung lắc.
“Thật không may. Tên lửa rất khó chế tạo”, Musk bình luận trên X ngày 29/5 sau sự cố.
Tuy nhiên, sức hấp dẫn về AI với những khoản lợi nhuận khổng lồ và thu hút nguồn vốn đầu tư dồi dào vẫn thúc đẩy xu hướng xây dựng trung tâm dữ liệu, gồm các hệ thống ngoài không gian. “Vẫn có vàng trong các ngọn đồi đó”, Zubrin nhận xét, nhắc đến một số công ty như Yahoo hay Google thành công trong thời kỳ đầu Internet bùng nổ. “Vấn đề là ai đang nhận được chúng”.
Ẩn sau thanh tìm kiếm và các menu bên cạnh Google Maps là những tính năng nâng tầm ứng dụng này từ một công cụ hướng dẫn giao thông đơn giản thành một trợ lý cá nhân thực thụ, hỗ trợ tăng năng suất và đảm bảo an toàn.
Nếu muốn sử dụng Google Maps thành thạo như một chuyên gia, dưới đây là các chức năng "ẩn" hứa hẹn mang lại cho người dùng một trải nghiệm thú vị hơn.
Để biết khoảng cách chính xác giữa hai tòa nhà hoặc chiều dài của một mảnh đất mà không tính đường sá, Google Maps có thước đo tích hợp sẵn.
Việc quên mất mình đã đỗ xe ở đâu trong bãi đỗ xe khổng lồ là một điều gây khó chịu thường gặp. Ứng dụng Google Maps giải quyết vấn đề này chỉ trong hai giây.
Đi bộ quanh những thành phố xa lạ có thể gây bối rối, đặc biệt là khi ra khỏi tàu điện ngầm. Tính năng Live View sử dụng camera điện thoại để chiếu những mũi tên khổng lồ lên thế giới thực.
Khi về nhà một mình hay muốn gia đình/bạn bè biết bản thân đi đến đâu, người dùng có thể chia sẻ vị trí theo thời gian thực.
Nếu đi du lịch nước ngoài hoặc đến khu vực có vùng phủ sóng mạng không ổn định, đừng chỉ dựa vào mạng 4G hoặc 5G.
Đã bao giờ người dùng thử nhớ lại tên của nhà hàng tuyệt vời mà mình đã đến cách đây 3 tháng chưa? Tính năng "Dòng thời gian của bạn" sẽ ghi nhớ điều đó.
Người dùng hoàn toàn có thể xem con phố mình đang sống trông như thế nào cách đây 10 hoặc 15 năm, tùy thuộc dữ liệu mà Google đã cập nhật.
Google Maps đã phát triển từ một công cụ dẫn đường thành một nền tảng giúp dễ dàng truy cập và thuận tiện hơn. Trải nghiệm những tính năng này không chỉ đơn giản hóa công việc hằng ngày của người dùng mà còn biến smartphone thành một thiết bị thông minh và mạnh mẽ hơn nhiều.
Phương án tổ chức đấu giá quyền sử dụng băng tần 900-915 MHz và 945-960 MHz được Bộ Khoa học và Công nghệ công bố hôm 19/7. Đây là nhóm băng tần thấp được đánh giá có lợi thế về vùng phủ, có thể được sử dụng để mở rộng vùng phủ sóng và nâng cao chất lượng dịch vụ cho hệ thống thông tin di động mặt đất.
Theo phương án, băng tần được chia thành ba cặp khối gồm C3-C3', C4-C4' và C5-C5', mỗi khối có độ rộng 2x5 MHz. Cụ thể, ba khối tương ứng với các dải tần 900-905/945-950 MHz, 905-910/950-955 MHz và 910-915/955-960 MHz.
Đơn vị tham gia có thể bỏ phiếu trực tiếp tại phiên đấu giá, áp dụng phương thức trả giá lên. Mỗi doanh nghiệp được đăng ký mua tối đa hai cặp khối băng tần. Giá khởi điểm của mỗi cặp khối băng tần là 1.056.943.950.000 đồng cho thời hạn 15 năm sử dụng. Bước giá được quy định là 10 tỷ đồng. Doanh nghiệp đăng ký đấu giá một khối băng tần phải đặt trước 55 tỷ đồng.
Hồi tháng 5 năm ngoái, Bộ Khoa học và Công nghệ từng đấu giá thành công băng tần 700 MHz. Khi đó, Viettel và VNPT đấu giá thành công các khối với giá gần 2.000 tỷ đồng. Năm 2024, Viettel cũng là nhà mạng đầu tiên trúng đấu giá quyền sử dụng khối băng tần đầu tiên cho 5G là 2.500-2.600 MHz, với giá hơn 7,5 nghìn tỷ đồng.
Tương tự 700 MHz, 900 MHz là băng tần thấp, có khả năng truyền sóng xa, vùng phủ rộng và xuyên vật cản tốt hơn các băng tần trung, cao. Điều này giúp nhà mạng giảm số lượng trạm phát sóng cần triển khai để phủ cùng một khu vực, đồng thời cải thiện chất lượng tín hiệu trong nhà, tại vùng nông thôn, miền núi, hải đảo và trên các tuyến giao thông. Băng tần này hiện được nhiều quốc gia sử dụng để triển khai 4G và 5G diện rộng, đồng thời đóng vai trò quan trọng trong việc bảo đảm vùng phủ liên tục bên cạnh các băng tần trung như 2.600 MHz hay 3.500 MHz vốn có ưu thế về dung lượng nhưng phạm vi phủ sóng hẹp hơn.
Theo quy hoạch, băng tần này được sử dụng để triển khai các hệ thống thông tin di động theo các chuẩn IMT-2000, IMT-Advanced, IMT-2020 (5G) và các phiên bản tiếp theo. Trong đó, công nghệ IMT-2000 (3G) được phép khai thác đến hết ngày 14/9/2028 trước khi chuyển hoàn toàn sang các công nghệ mới hơn.
Bộ Khoa học và Công nghệ cũng đưa ra các yêu cầu triển khai mạng đối với doanh nghiệp trúng đấu giá. Với doanh nghiệp mới tham gia thị trường di động, trong vòng hai năm phải triển khai tối thiểu 5.500 trạm phát sóng, phủ sóng 60% số đơn vị hành chính cấp xã; sau ba năm đạt 85% và phủ sóng toàn bộ các xã trên cả nước sau bốn năm. Doanh nghiệp đồng thời phải chính thức cung cấp dịch vụ trong vòng 12 tháng kể từ khi được cấp phép.
Đối với các doanh nghiệp đã có giấy phép viễn thông di động, Bộ cũng yêu cầu tập trung vào việc duy trì hoạt động tối thiểu 2.000 trạm sử dụng băng tần 900 MHz và, tùy từng trường hợp, triển khai thêm hạ tầng phục vụ phủ sóng biển, hải đảo. Các doanh nghiệp cũng phải đáp ứng các quy chuẩn về chất lượng dịch vụ thoại, nhắn tin, Internet di động và 5G, đồng thời bảo đảm khả năng chuyển vùng trong các tình huống khẩn cấp theo yêu cầu của cơ quan quản lý.
Theo phương án, trong vòng 30 ngày kể từ 19/7, các tổ chức có nhu cầu phải nộp hồ sơ đề nghị xác nhận đủ điều kiện tham gia đấu giá. Doanh nghiệp trúng đấu giá sẽ được cấp giấy phép sử dụng băng tần sau khi hoàn thành các nghĩa vụ tài chính theo quy định.
Nếu đang sở hữu một chiếc điện thoại Samsung Galaxy, đặc biệt là các dòng máy tầm trung, nhiều người dùng chắc hẳn từng phải khó chịu khi thấy khay ứng dụng bỗng dưng xuất hiện các trò chơi hoặc ứng dụng mua sắm lạ.
Thủ phạm đứng sau không ai khác chính là tính năng tự động cài đặt được bật mặc định của Galaxy Store. Kết hợp với hàng chục dịch vụ chạy ngầm của Bixby, Samsung Free hay AR Zone, chiếc điện thoại của bạn đang phải 'gồng gánh' một lượng tác vụ khổng lồ ngay cả khi đang trong túi quần.
Để giải quyết triệt để tình trạng này, một thử nghiệm mới đây bởi trang công nghệ Android Police đã chỉ ra cách xóa tận gốc các ứng dụng hệ thống này thông qua công cụ ADB (Android SDK Platform Tools) trên máy tính - một giải pháp can thiệp sâu, an toàn và không cần root máy.
Những ứng dụng vốn được coi là 'bất khả xâm phạm' như trợ lý ảo Bixby, chợ ứng dụng Galaxy Store, các dịch vụ chèn thêm của nhà mạng và thậm chí là bộ phần mềm cài sẵn của Microsoft (Outlook, LinkedIn) đều bị xóa sạch một cách dễ dàng. Người dùng chỉ nên giữ lại các công cụ thực sự tối ưu riêng cho phần cứng như hệ thống bảo mật Knox Security, Samsung Notes và bàn phím mặc định của One UI.
Chỉ với 30 phút thực hiện và một sợi cáp USB, chiếc điện thoại đã có sự lột xác hoàn toàn về hiệu năng:
Phương pháp này chứng minh rằng phần cứng của các dòng Galaxy tầm trung hiện nay không hề yếu, chúng chỉ đang bị 'bóp nghẹt' bởi các phần mềm cài đặt sẵn từ nhà sản xuất. Trong khi chờ đợi một tùy chọn cho phép từ chối ứng dụng rác khi thiết lập máy từ Samsung, công cụ ADB vẫn là giải pháp hàng đầu để người dùng tự cứu lấy chiếc điện thoại của mình.
