Mẹo xóa ứng dụng rác giúp điện thoại Galaxy chạy mượt mà

Đầu tháng 5, Meta loại bỏ mã hóa đầu cuối (E2EE) cho tin nhắn riêng tư trên ứng dụng Instagram, với lý do "tỷ lệ người kích hoạt quá thấp". Mã hóa đầu cuối được Instagram bắt đầu áp dụng năm 2021 dưới dạng tùy chọn và người dùng phải vào sâu trong mục cài đặt mới có thể bật. Trước đó vào tháng 3, theo BBC, người phát ngôn của TikTok tại Mỹ xác nhận không có kế hoạch áp dụng E2EE cho công cụ nhắn tin trực tiếp.

Trong khi đó, một nền tảng khác của Meta là WhatsApp cũng vướng kiện tụng liên quan đến bảo mật riêng tư tại Mỹ từ nhóm nguyên đơn từ nhiều nơi như Australia, Brazil, Ấn Độ. Theo RT, công ty bị cáo buộc cho phép nhân viên và bên thứ ba truy cập nội dung tin nhắn riêng tư của người dùng, trái với cam kết bảo mật ban đầu.

Trước lùm xùm của WhatsApp, ông chủ mạng xã hội X Elon Musk và nhà sáng lập Telegram Pavel Durov đều cho rằng cam kết bảo mật của WhatsApp là "lời nói dối thế kỷ". "Chỉ người mất não mới tin WhatsApp vẫn an toàn vào năm 2026. Khi phân tích cách WhatsApp triển khai mã hóa, chúng tôi phát hiện nhiều lỗ hổng có thể bị tấn công", Pavel Durov viết trên X đầu năm nay.

Mã hóa đầu cuối tin nhắn là gì?

Mã hóa đầu cuối (E2EE) được coi là lớp giáp bảo mật cao nhất với các ứng dụng nhắn tin vì dữ liệu được khóa tại thiết bị gửi và chỉ mở trên thiết bị nhận. Nếu hacker xâm nhập được vào hệ thống máy chủ của các ứng dụng nhắn tin có hỗ trợ E2EE, thứ chúng thu được là các ký tự vô nghĩa vì khóa giải mã chỉ được lưu tại thiết bị cuối của người dùng. Ngay cả nhà phát triển cũng không thể xem được nội dung tin nhắn của người dùng.

Khi loại bỏ E2EE, các ứng dụng như Instagram sẽ quay lại dùng mã hóa đường truyền tiêu chuẩn (Transport Encryption, giống TLS/HTTPS). Có nghĩa, tin nhắn đi qua máy chủ của Meta sẽ tồn tại ở dạng "văn bản rõ" (plaintext) mà hệ thống của họ có thể đọc được.

Nếu xem tin nhắn là một bức thư, việc không có E2EE đồng nghĩa người dùng gửi thư mà không được cất trong phong bì có dán kín. Nhân viên bưu điện (hệ thống máy chủ nhắn tin) hay bất kỳ người nào cũng có thể đọc được nội dung trên thư. Điều nguy hiểm hơn là những người chuyển thư (công ty cung cấp dịch vụ nhắn tin) có thể ghi chép lại mọi sở thích, thói quen, mối quan tâm của người dùng, từ đó bán cho các công ty quảng cáo hoặc dùng để huấn luyện cho AI.

Cú "quay xe" của các công ty lớn

Tại hội nghị nhà phát triển F8 thường niên của Facebook ở Mỹ tháng 4/2019, CEO Mark Zuckerberg tuyên bố: "Tương lai nằm ở sự riêng tư". Theo Guardian, khi đó ông cam kết tái cấu trúc toàn bộ hạ tầng cơ sở, hợp nhất hệ thống tin nhắn của WhatsApp, Messenger và Instagram thành một nền tảng tập trung vào quyền riêng tư, trong đó mã hóa đầu cuối là cốt lõi.

Tuy nhiên, việc Instagram âm thầm khai tử E2EE sau 7 năm cho thấy Meta đã thay đổi quan điểm. Công ty sẵn sàng hy sinh quyền riêng tư của người dùng khi nó có thể xung đột với các quy định, lợi ích khác.

Tương tự Meta, Tiktok cũng khẳng định không áp dụng mã hóa đầu cuối tin nhắn để "cân bằng giữa quyền riêng tư của người dùng với khả năng phản ứng trước các hành vi lừa đảo, quấy rối và các mối lo ngại về an toàn khác".

Các chuyên gia nhận định, có hai lý do khiến một số dịch vụ tin nhắn phổ biến loại bỏ E2EE. Đầu tiên, dữ liệu của người dùng có thể được sử dụng để đào tạo các mô hình AI hoặc tối ưu thuật toán hiển thị quảng cáo nhắm mục tiêu. Lợi ích này càng lớn và là vấn đề sống còn với nhiều công ty khi việc phát triển AI đang trong giai đoạn cạnh tranh gắt gao cũng như nhu cầu tăng doanh thu quảng cáo.

Theo Forbes, năm 2024, Meta cập nhật chính sách bảo mật tại châu Âu, cho phép họ dùng bài viết, hình ảnh và cả các tương tác, tin nhắn không mã hóa đầu cuối để huấn luyện mô hình Llama AI. Công ty được cho là đã sử dụng thuật ngữ mập mờ trong điều khoản để tự cấp quyền thu thập dữ liệu mà không cần sự đồng ý của người dùng. Sự việc vấp phải phản ứng dữ dội của tổ chức bảo vệ quyền riêng tư NOYB ở châu Âu.

Lý do thứ hai có thể là mạng xã hội chịu sự quản lý ngày càng gắt gao từ các đạo luật. Tại Mỹ, đạo luật Take It Down Act yêu cầu các nền tảng loại bỏ nội dung độc hại trong vòng 48 tiếng, khiến các công ty có lý do để không áp dụng E2EE nhằm quét nội dung xấu từ tin nhắn của người dùng dễ hơn. Tuyên bố không mã hóa đầu cuối của TikTok cũng nhận được sự ủng hộ của Tổ chức giám sát và loại bỏ tài liệu lạm dụng tình dục trẻ em trên Internet (IWF) dù giới chuyên gia lo ngại hơn một tỷ người dùng dễ bị tổn hại dữ liệu cá nhân khi không có biện pháp bảo vệ.

Người dùng học cách tự bảo vệ dữ liệu cá nhân

Giải thích với The Verge, đại diện Meta cho rằng mô hình tương tác trên Instagram khác với WhatsApp. Trong khi 90% hội thoại trên WhatsApp là giữa những người quen biết nhau, đa số trên Instagram phát sinh từ việc phản hồi story của người lạ, nhắn tin hỏi mua hàng từ các shop hoặc người hâm mộ nhắn tin cho người nổi tiếng.

Việc loại bỏ E2EE trên những nền tảng mở như Instagram được Meta lý giải sẽ làm giảm sự bất tiện cho người dùng khi hai bên phải xác thực mã bảo mật, đồng nghĩa công ty cho rằng bảo vệ quyền riêng tư không còn là mục tiêu quan trọng nhất. Theo Wired, điều này có thể tạo hiệu ứng domino khi các mạng xã hội khác lấy lý do tương tự Instagram để bỏ "giáp bảo vệ" cho dịch vụ nhắn tin.

Theo chuyên gia bảo mật Ngô Minh Hiếu (Hiếu PC), việc ứng dụng nổi tiếng như Instagram không còn E2EE là tín hiệu đáng lo, nhưng người dùng cần đón nhận một cách bình tĩnh. "Chúng ta nên mặc định những dịch vụ như Instagram, Tiktok không còn phù hợp để trao đổi mật khẩu, mã OTP, thông tin tài chính, giấy tờ cá nhân hay nội dung nhạy cảm", ông nói.

Với những trao đổi quan trọng, ông cho rằng người dùng nên ưu tiên ứng dụng có E2EE mặc định, minh bạch kỹ thuật và được kiểm toán độc lập, đồng thời đừng coi mọi ứng dụng chat từ các công ty nổi tiếng là an toàn tuyệt đối.

Theo ông, người dùng cần nâng cao ý thức bảo vệ dữ liệu cá nhân bởi E2EE cũng không phải lớp bảo vệ tuyệt đối. Thực tế, ngoài nội dung tin nhắn, các ứng dụng vẫn có thể thu thập metadata như ai nhắn với ai, thời gian, thiết bị, IP, danh bạ, hành vi sử dụng, chưa kể những rủi ro từ sao lưu đám mây, thiết bị chiếm quyền, tính năng AI, hoặc yêu cầu pháp lý từ cơ quan chức năng.

Tin Gốc: Vnexpress

Theo đơn kiện do 26 nhân viên Meta nộp lên tòa án liên bang Oakland, bang California, đầu tuần này, công ty dựa vào những tiêu chí như năng suất và mức sử dụng token (đơn vị dữ liệu đầu vào cơ bản của AI) để sa thải hàng nghìn nhân viên hồi đầu năm. Cách đánh giá này khiến người khuyết tật, người từng nghỉ phép vì vấn đề sức khỏe hoặc để chăm sóc người thân rơi vào thế bất lợi.

"Những nhân viên nghỉ phép đúng quy định lại bị chọn sa thải với tỷ lệ cao hơn", đơn kiện dài 71 trang nêu rõ.

Đơn cáo buộc Meta không lập danh sách sa thải dựa trên đánh giá thấu đáo từ các quản lý am hiểu công việc. Thay vào đó, họ dùng một số hệ thống AI nội bộ "để chấm điểm, xếp hạng và lựa chọn", bao gồm trợ lý mô hình ngôn ngữ lớn Metamate và "bộ não thứ hai" - công cụ theo dõi các cuộc trao đổi cũng như tài liệu của nhân viên. Ngoài ra, Meta chấm điểm năng suất bằng cách quét thao tác bàn phím, nội dung trên màn hình, email, lịch sử duyệt web.

Theo Guardian, nhóm nguyên đơn kỳ vọng tòa án ra phán quyết sơ bộ nhằm ngăn Meta hoàn tất đợt sa thải trong lúc vụ kiện được xem xét. Ngoài ra, họ cũng đề xuất biện pháp khắc phục như khôi phục chức vụ, trả tiền lương, cổ phần, các quyền lợi và khoản bồi thường thiệt hại khác.

Trước đó, hồi tháng 5, 26 nguyên đơn được thông báo phải kết thúc công việc từ ngày 22/7. Trong số này có nhà khoa học mang thai đang nghỉ theo quy định, nhưng nhận thông báo sa thải chỉ hai ngày trước khi sinh. Các nguyên đơn khác bao gồm một kỹ sư cho rằng mình bị hạ xếp hạng vì thời gian nghỉ điều trị chấn thương và một quản lý đang nghỉ phép chữa bệnh.

Phát ngôn viên của Meta ngày 14/7 nói cáo buộc trên không có cơ sở, khẳng định "việc quản lý nhân sự và các quyết định về tổ chức đã và đang được thực hiện bởi con người, không phải AI".

Theo Reuters, đây có thể là vụ kiện đầu tiên nhằm vào một công ty lớn của Mỹ với cáo buộc dùng AI để sa thải nhân viên.

Tháng 5, Meta cắt giảm 10% lực lượng lao động toàn cầu, tương đương 8.000 người. CEO Mark Zuckerberg sau đó cho biết sẽ không có thêm bất kỳ đợt điều chỉnh nhân sự ở quy mô toàn công ty nào trong năm nay. Những thay đổi này là một phần của cuộc cải tổ sâu rộng khi công ty tăng cường đầu tư cho AI và tập trung vào tác nhân, cả trong sản phẩm lẫn quy trình làm việc nội bộ.

Tin Gốc: Vnexpress

Ngày nay hầu như mọi ngôi nhà đều sở hữu một chiếc router Wi-Fi, nhưng lại vô tình bỏ mặc nó như một món đồ 'vô tri', bằng việc vứt vào xó tủ, hay những khe tường chật hẹp, sau đó che đậy kỹ càng và chỉ nhớ đến khi mạng lag. Tuy nhiên, các chuyên gia phần cứng vừa đưa ra một cảnh báo đắt giá: Nhiệt độ không chỉ làm mạng chậm đi mà còn đang trực tiếp bào mòn sự sống của thiết bị từng ngày.

Nếu bạn đang thắc mắc tại sao cục Wi-Fi giá triệu đồng của mình bỗng dưng hoạt động chập chờn, câu trả lời có lẽ nằm ở sức nóng tỏa ra từ bên trong.

Ít ai biết rằng nhiệt độ tỷ lệ nghịch với chất lượng sóng. Khi router quá nóng, các linh kiện bên trong tạo ra nhiều 'tín hiệu nhiễu điện tử' hơn. Trong kỹ thuật, điều này làm giảm Tỷ số tín hiệu trên nhiễu (Signal-to-Noise Ratio - SNR), khiến smartphone hay laptop phải rất chật vật để 'nghe' được tín hiệu giữa một rừng tạp âm điện từ. Kết quả là tốc độ tải video 4K tụt dốc, chơi game thì ping cao ngất ngưởng.

Nhiệt độ quá cao với thiết bị Wi-Fi không hề đơn giản. Bên trong router, các tụ điện hóa học - vốn chứa dung dịch dẫn điện - có thể bị khô cạn khi tiếp xúc với nhiệt độ cao liên tục. Điều này dẫn đến sụt nguồn hoặc hỏng hoàn toàn bo mạch. Thậm chí, chip nhớ NAND Flash trên các dòng router hiện đại có thể bị rò rỉ điện tích dưới áp lực nhiệt, gây ra tình trạng lỗi dữ liệu hệ thống (bit rot) khiến thiết bị không thể khởi động.

Đặc biệt, với các router di động 4G/5G, nhiệt độ 40 độ C có thể làm pin chai tới 35% chỉ trong vòng một năm - một con số đủ để khiến bạn phải chi tiền thay mới sớm hơn dự kiến.

Để bảo vệ tài sản và trải nghiệm internet của mình, hãy thực hiện ngay 3 quy tắc 'vàng' sau đây:

Chỉ tốn 5 - 10 phút để sắp xếp lại vị trí, bạn đã có thể tiết kiệm được cả triệu đồng tiền thay mới và tận hưởng tốc độ mạng mượt mà hơn.

Tin Gốc: Thanh Niên