CLB Thiên văn Đà Nẵng thuộc Đại học Đà Nẵng (DAC) thông tin về những hiện tượng thiên văn kỳ thú xuất hiện trong tháng 5 này mà người Việt có thể chiêm ngưỡng, tiêu biểu là 2 trăng tròn xuất hiện trong một tháng.
Mặt trăng sẽ nằm ở vị trí xung đối. Lúc này bề mặt của mặt trăng sẽ phản xạ tối đa ánh sáng mặt trời về phía trái đất. Mặt trăng trong giai đoạn này mọc vào lúc hoàng hôn, đạt đỉnh cao nhất vào nửa đêm và lặn vào lúc bình minh.
Vì vậy, trăng tròn hiện diện trọn vẹn suốt cả đêm, từ khi trời vừa tối cho đến khi mặt trời mọc. Do được mặt trời chiếu sáng trực tiếp ở phía đối diện, trăng tròn rất sáng và dễ quan sát bằng mắt thường, kể cả trong điều kiện có một chút mây mù.
Tuy nhiên, cũng chính vì ánh sáng quá rực rỡ này, trăng tròn thường làm lu mờ các thiên thể mờ như tinh vân hay thiên hà, khiến thời điểm này không lý tưởng cho việc quan sát chúng. Lần trăng tròn này được các bộ lạc bản địa đầu tiên ở Mỹ gọi là trăng hoa, vì đây là thời điểm trong năm mà các loài hoa mùa xuân nở rộ.
Trận mưa sao băng Eta Aquarids có nguồn gốc từ sao chổi Halley, được phát hiện từ vào thời cổ đại. Sao chổi Halley (1P/Halley) là sao chổi nổi tiếng nhất và là sao chổi chu kỳ ngắn đầu tiên được xác nhận quay trở lại hệ mặt trời theo chu kỳ.
Sao chổi này được đặt theo tên của nhà thiên văn học người Anh là Edmond Halley. Năm 1705, Halley phát hiện ra rằng 3 sao chổi được báo cáo vào các năm 1531, 1607 và 1682 đều có quỹ đạo tương tự nhau.
Ông đề xuất rằng 3 sao chổi này thực ra là cùng một thiên thể. Cứ khoảng 74 – 76 năm thì sao chổi lại quay trở lại gần mặt trời và được nhìn thấy từ trái đất. Sau đó ông dự đoán rằng nó sẽ lại quay trở lại bầu trời vào năm 1758. Thật không may, Halley đã mất vào năm 1742, trước khi sao chổi này tái xuất hiện.
Trận mưa sao băng Eta Aquarids hoạt động từ khoảng 19.4 đến 28.5.2026 với cực điểm vào đêm 5.5, rạng sáng 6.5 với tần suất có thể lên đến 50 sao băng mỗi giờ trong điều kiện lý tưởng.
Vào thời điểm trăng non, mặt trăng nằm gần đường thẳng nối giữa trái đất và mặt trời. Trong pha này, phần được chiếu sáng của mặt trăng hướng hoàn toàn về phía mặt trời, trong khi phần tối lại quay về phía trái đất.
Mặt trăng trong giai đoạn này mọc cùng lúc với mặt trời vào buổi sáng và lặn vào lúc hoàng hôn, chỉ hiện diện trên bầu trời ban ngày. Tuy nhiên, việc quan sát mặt trăng vào ban ngày trong kỳ trăng non là cực kỳ khó khăn.
Do nằm rất gần mặt trời trên bầu trời, ánh sáng chói của mặt trời làm lu mờ hoàn toàn sự hiện diện của mặt trăng. Bên cạnh đó, phần mặt trăng quay về phía trái đất không được chiếu sáng, nên không phản xạ đủ ánh sáng để được nhìn thấy bằng mắt thường.
Người ta gọi lần trăng tròn này là trăng xanh. Đây là thuật ngữ dùng để chỉ trăng tròn lần thứ hai xuất hiện trong cùng một tháng dương lịch. Thông thường chỉ có 1 lần trăng tròn trong mỗi tháng dương lịch. Nhưng vì trăng tròn xảy ra sau mỗi 29,53 ngày nên đôi khi một tháng dương lịch sẽ có 2 lần trăng tròn. Dù được gọi là trăng xanh, mặt trăng không thực sự có màu xanh vào thời điểm này.
Sau khi dải phân cách dạng bồn cây xanh trên đường Cộng Hòa (TP.HCM) được tháo bỏ để chuẩn bị tổ chức giao thông đường 3 chiều, nhiều người cho rằng mặt đường đã "rộng hẳn ra", xe cộ di chuyển thông thoáng hơn.
Thế nhưng chỉ ít ngày sau, dải phân cách cứng lại xuất hiện trở lại giữa đường, khiến không ít người bất ngờ.
Khi bắt đầu thi công để chuẩn bị tổ chức giao thông đường 3 chiều lần đầu tiên áp dụng tại Việt Nam trên đường Cộng Hòa, một thay đổi mới tiếp tục xuất hiện: 2 cặp vạch kẻ đường màu trắng nét liền kéo dài trên tuyến. Bên cạnh đó, một số dải phân cách bằng sắt được lắp đặt trở lại ở giữa các vạch kẻ đường này.
Sự thay đổi này khiến không ít người băn khoăn: vì sao vừa tháo bỏ dải phân cách, tạo cảm giác đường thông thoáng, nay phải lắp lại?
Đại diện Trung tâm Quản lý hạ tầng giao thông đường bộ (Sở Xây dựng TP.HCM) cho biết cặp vạch kẻ đường màu trắng nét liền trên đường Cộng Hòa là giới hạn của dải phân cách. Hiện đơn vị thi công đang khẩn trương lắp đặt các dải phân cách này để đưa đường 3 chiều vào hoạt động ngày 15.5.
Việc lắp dải phân cách cứng nhằm hạn chế tình trạng người đi xe máy, ô tô chạy lấn làn, vượt ẩu vào giờ cao điểm.
Thực tế cho thấy, dù có camera phạt nguội và lực lượng CSGT xử lý, nhiều trường hợp vẫn cố tình vi phạm khi không thấy lực lượng làm nhiệm vụ. Đây là hành vi tiềm ẩn nguy cơ tai nạn rất cao.
Theo ghi nhận của PV Thanh Niên sáng 7.5, tại một số đoạn vừa lắp dải phân cách cứng, nhiều xe máy vẫn len vào phần đường dành cho ô tô để vượt lên phía trước. Khi thấy CSGT đứng điều tiết, một số người mới vội đánh lái trở lại phần đường dành cho xe máy.
Đội CSGT Tân Sơn Nhất, thuộc Phòng CSGT Công an TP.HCM - đơn vị quản lý địa bàn khi điều hòa giao thông vẫn tích cực nhắc nhở người dân lưu thông đúng phần đường, làn đường.
Thời gian đang thi công và ngay khi bắt đầu vận hành, CSGT sẽ tập trung tuyên truyền, hướng dẫn người dân lưu thông. Sau đó, nếu còn trường hợp vi phạm, lực lượng chức năng sẽ xử lý để bảo đảm trật tự, an toàn giao thông.
Trung tâm Quản lý hạ tầng giao thông đường bộ cho biết đường 3 chiều là cách tổ chức giao thông đảo chiều linh hoạt.
Theo đó, vào buổi sáng, khi lượng xe từ phía đường Trường Chinh đổ vào trung tâm tăng mạnh, một làn giữa sẽ được đổi chiều để ưu tiên hướng đi vào. Đến chiều, làn này sẽ đảo chiều ngược lại để phục vụ dòng xe ra ngoài.
Khi đi vào hoạt động đường 3 chiều, đường Cộng Hòa sẽ có 2 dải phân cách cứng
ẢNH: NHẬT THỊNH
Khi đi vào hoạt động, hệ thống biển báo điện tử sẽ hướng dẫn phương tiện lưu thông theo từng khung giờ. Theo đó, chỉ ô tô được đi vào làn đảo chiều, còn xe máy lưu thông ở 2 làn sát vỉa hè theo đúng chiều di chuyển.
Như vậy, khác với các tuyến đường thông thường, mô hình đảo chiều theo giờ đòi hỏi phương tiện phải đi đúng làn gần như tuyệt đối. Chỉ cần một xe lấn làn hoặc cắt ngang dòng xe, toàn bộ phương án điều tiết có thể bị phá vỡ, gây ùn ứ dây chuyền.
Do đó, ngoài camera phạt nguội và lực lượng CSGT, dải phân cách cứng được xem là giải pháp để ngăn vi phạm ngay từ đầu.
Bài toán lớn nhất của đường 3 chiều có lẽ không nằm ở chuyện đảo làn, mà là làm sao để dòng xe đi đúng phần đường giữa một tuyến luôn ken đặc phương tiện như đường Cộng Hòa.
Dương lịch hôm nay là thứ sáu, đánh dấu năm 2026 trải qua ngày thứ 148. Theo lịch âm hôm nay 29.5 là ngày 13 tháng 4, theo cách gọi can chi là ngày Quý Mão, tháng Quý Tỵ, năm Bính Ngọ.
Theo lịch vạn niên, hôm nay là ngày Đường Phong. Dân gian quan niệm đây là ngày đẹp, thích hợp để xuất hành, khởi sự việc lớn khi nhiều người cho rằng ngày này "rất tốt, xuất hành thuận lợi, cầu tài được như ý muốn, gặp quý nhân phù trợ".
Về góc độ tiết khí, hôm nay là ngày thứ 9 người Việt đón tiết Tiểu mãn. Tiết khí này bắt đầu vào ngày 21.5 và kết thúc vào ngày 5.6. Trong thời đoạn của tiết khí này thường xảy ra hiện tượng nước trên các sông, suối ở miền Bắc dâng cao nhưng quy mô nhỏ và vừa do các đợt mưa rào trong thời đoạn tiết Tiểu mãn.
Ở Việt Nam, ngày 29.5 hằng năm được xem là ngày truyền thống Kho bạc Nhà nước. Ngày 29.5.1946, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã ký Sắc lệnh số 75/SL trong đó thành lập Nha ngân khố trực thuộc Bộ Tài chính. Ðây là mốc lịch sử quan trọng đầu tiên về sự thành lập của Kho bạc Nhà nước Việt Nam.
Từ nền móng ban đầu ấy, sau 80 năm phát triển (29.5.1946 - 29.5.2026), hệ thống Kho bạc Nhà nước đã trở thành một trụ cột quan trọng của nền tài chính công, vận hành dòng chảy ngân sách hàng triệu tỉ đồng mỗi năm và từng bước chuyển mình sang mô hình kho bạc số hiện đại.
Ngày 29.5.2008, Bảo hiểm xã hội Bộ Quốc phòng được thành lập theo Quyết định số 79/2008/QĐ-BQP của Bộ trưởng Bộ Quốc phòng, đưa công tác quản lý, tổ chức thực hiện BHXH trong quân đội vận hành theo cơ chế mới.
Trên thế giới, 29.5 là ngày Quốc tế gìn giữ hòa bình của Liên Hiệp Quốc, theo Timeanddate.com. Ngày 29.5.1948, Hội đồng Bảo an Liên Hiệp Quốc thông qua quyết định thành lập tổ chức Giám sát đình chiến của Liên Hiệp Quốc (UNTSO), nhằm giám sát quá trình đình chiến tại Palestine, đánh dấu sự ra đời của các hoạt động gìn giữ hòa bình của Liên Hiệp Quốc.
Ngày 11.12.2002, Đại hội đồng Liên Hiệp Quốc thông qua nghị quyết lấy ngày 29.5 hằng năm là ngày Quốc tế gìn giữ hòa bình của Liên Hiệp Quốc. Đây là dịp để tôn vinh tính chuyên nghiệp, sự cống hiến và lòng dũng cảm của các nhân viên gìn giữ hòa bình, những người phục vụ trong các hoạt động gìn giữ hòa bình của các phái bộ gìn giữ hòa bình của Liên Hiệp Quốc.
Đây cũng là dịp để tưởng nhớ những nhân viên gìn giữ hòa bình đã hy sinh dưới ngọn cờ của Liên Hiệp Quốc từ năm 1948.
