Tối 18/5, tại Quảng trường Long Hưng (phường Long Hưng, thành phố Đồng Nai), Thành ủy, HĐND, UBND, Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố Đồng Nai long trọng tổ chức Lễ công bố Nghị quyết của Quốc hội về việc thành lập thành phố Đồng Nai trực thuộc Trung ương và đón nhận Huân chương lao động Hạng nhất.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đến dự và phát biểu chỉ đạo tại buổi lễ. Sự kiện còn có sự tham dự của các vị lãnh đạo, nguyên lãnh đạo Đảng, Nhà nước, các Bộ ngành Trung ương và thành phố Đồng Nai qua các thời kỳ; Mẹ Việt Nam Anh Hùng và cùng hơn 2.000 đại biểu và người dân.
Mở ra không gian phát triển mới cho Đồng Nai
Phát biểu tại buổi lễ, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cho rằng, lễ công bố Nghị quyết thành lập thành phố Đồng Nai trực thuộc Trung ương và đón nhận Huân chương Lao động hạng Nhất là sự kiện có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, đánh dấu bước ngoặt lớn trong hành trình phát triển của Đồng Nai, mở ra một không gian phát triển mới, vươn lên cùng đất nước.
Đồng Nai ngày nay hội tụ nhiều lợi thế chiến lược hiếm có như quy mô kinh tế, dân số, cơ sở hạ tầng và tài nguyên thiên nhiên, lịch sử, văn hóa, đặc sắc. Những lợi thế ấy đã làm thành phố có vai trò thành trung tâm tăng trưởng đa chức năng, một đô thị động lực, một trung tâm công nghiệp, hàng không và đổi mới sáng tạo của quốc gia.
Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, Đồng Nai là vùng đất có chiều sâu lịch sử, văn hóa và cách mạng rất đặc biệt. Nhiều thời kỳ phát triển đã phản ánh tinh thần chinh phục thiên nhiên, chiến đấu, chiến thắng, lao động, sáng tạo và phát triển của con người miền Đông Nam Bộ. Trong kháng chiến, vùng đất này là biểu tượng của ý chí kiên cường, lòng trung thành với Đảng, với Tổ quốc và nhân dân.
Trong hòa bình, xây dựng và đổi mới, Đồng Nai tiếp tục là vùng đất tiên phong, nơi ý chí vượt khó, tinh thần sáng tạo, dám nghĩ, dám làm và khát vọng vươn lên được thu hút thành sức mạnh phát triển. Từ một địa bàn giàu truyền thống cách mạng, Đồng Nai đã từng bước trở thành một trong những trung tâm công nghiệp của cả nước. Đời sống của người dân không ngừng được cải thiện.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh, Huân chương Lao động hạng Nhất được trao tặng là phần thưởng cao quý, ghi nhận xứng đáng những nỗ lực, thành tích và đóng góp to lớn của Đảng bộ, Chính quyền, lực lượng vũ trang, cộng đồng doanh nghiệp và nhân dân Đồng Nai qua nhiều thế hệ.
Xây dựng đô thị động lực
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cho rằng, việc thành lập thành phố Đồng Nai là dấu mốc lớn mở ra chặng đường mới, vị thế mới đòi hỏi một tầm nhìn phát triển mới, một không gian lớn hơn đòi hỏi năng lực quản trị cao hơn. Từ niềm tự hào lớn phải được chuyển hóa thành trách nhiệm lớn hơn trước nhân dân và đất nước.
Thành phố Đồng Nai phải tự đặt mình vào những chuẩn mực phát triển cao hơn, vươn lên thành đô thị động lực có năng lực cạnh tranh cao, có sức lan tỏa lớn đối với khu vực miền Đông Nam Bộ và cả nước. Ngoài ra, Đồng Nai cần tận dụng những lợi thế đang có thành giá trị phát triển mới.
Đồng Nai cần xây dựng một thành phố vì con người. Mọi người dân đều được hưởng thành quả phát triển. Một thành phố phát triển không phải chỉ có quy mô kinh tế lớn, thu nhập cao, nhiều nhà cao tầng hay các công trình hiện đại mà trước hết là chất lượng cuộc sống của người dân phải cao. Do đó, Đồng Nai cần lo tốt hơn việc làm, nhà ở, trường học, bệnh viện, thiết chế văn hóa, không gian công cộng, môi trường sống, nhất là đối với công nhân, người lao động, đồng bào vùng sâu, vùng khó khăn, vùng biên giới và các nhóm yếu thế.
“Thành phố Đồng Nai cần giữ vững ổn định kỷ cương, đoàn kết để phát triển bền vững. Đồng Nai là thành phố có vị trí chiến lược trên đường biên giới quốc gia, có hạ tầng trọng điểm, có không gian công nghiệp và đô thị lớn. Vì vậy, phát triển phải luôn gắn với quốc phòng, an ninh, trật tự, an toàn xã hội đối ngoại và xây dựng thế trận đoàn kết, vững chắc, đoàn kết trong đảng bộ, đồng thuận trong nhân dân, kỷ cương trong quản trị, niềm tin trong xã hội sẽ là nền tảng giúp Đồng Nai đi nhanh hơn, đúng hơn và xa hơn trong chặng đường mới”, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh.
Tiếp thu ý kiến chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, ông Vũ Hồng Văn, Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Thành ủy, Trưởng đoàn Đại biểu Quốc hội thành phố, cho biết Đảng bộ thành phố Đồng Nai sẽ thực hiện và thực hiện cho bằng được lời dặn dò của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm: “Đoàn kết là chân lý của mọi thời đại”.
Với phương châm “Trên dưới đồng lòng, dọc ngang thông suốt”, quyết tâm cao hơn, nỗ lực lớn hơn và hành động quyết liệt hơn để xây dựng thành phố Đồng Nai trở thành hình mẫu phát triển năng động, hiện đại, văn minh, hạnh phúc; trở thành cực tăng trưởng quan trọng, thi đua cùng cả nước thực hiện thắng lợi mục tiêu đến năm 2030, đất nước Việt Nam trở thành nước phát triển có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao; đến năm 2045 trở thành nước phát triển, thu nhập cao; cùng đất nước vững bước tiến vào kỷ nguyên mới – kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.
Trước đó, tại Kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI đã thông qua Nghị quyết thành lập thành phố Đồng Nai trực thuộc Trung ương với tỉ lệ đại biểu Quốc hội tán thành rất cao. Theo Nghị quyết, từ ngày 30/4, cùng với Hà Nội, TPHCM, Hải Phòng, Đà Nẵng và Cần Thơ, Huế, Đồng Nai trở thành thành phố trực thuộc Trung ương thứ 7 của Việt Nam.
Thành phố Đồng Nai được thành lập trên cơ sở toàn bộ diện tích tự nhiên và quy mô dân số của tỉnh Đồng Nai. Thành phố Đồng Nai giáp TPHCM, tỉnh Lâm Đồng, tỉnh Tây Ninh và Vương quốc Campuchia. Thành phố Đồng Nai có diện tích tự nhiên hơn 12,7 ngàn km2, quy mô dân số gần 5 triệu người, có 95 đơn vị hành chính cấp xã gồm 33 phường và 62 xã. Thành phố Đồng Nai hiện giữ vai trò là đầu mối liên kết trực tiếp các hành lang phát triển và trung tâm kinh tế lớn nhất cả nước là TPHCM với khu vực Tây Nguyên, Duyên hải Nam Trung Bộ, Đồng bằng sông Cửu Long.
Khoảng 14h, lửa bùng lên tại khu sản xuất thành phẩm của Công ty TNHH Sam Well Furniture (KCN Tân Bình, phường Vĩnh Tân). Do bên trong chứa nhiều vật liệu dễ cháy như gỗ, bao bì, hóa chất, đám cháy lan nhanh, kèm nhiều tiếng nổ.
Công nhân và bảo vệ dùng hệ thống chữa cháy tại chỗ (bình chữa cháy, sprinkler, họng vách tường) nhưng không khống chế được. Khói đen bốc cao, nhiều người phải chạy ra ngoài.
Cảnh sát PCCC TP HCM điều 7 xe cùng 41 cán bộ, phối hợp 8 công an phường đến dập lửa. au hơn một giờ, đám cháy cơ bản được khống chế.
Không có thiệt hại về người, nhưng toàn bộ tài sản và nhà xưởng rộng 4.000 m2 bị thiêu rụi. Nguyên nhân, thiệt hại đang được làm rõ. Công ty thuê lại nhà xưởng để sản xuất và làm kho chứa.
Sáng 30.6, thành phố Đồng Nai đồng loạt khởi công 3 dự án hạ tầng kết nối sân bay Long Thành, tổng mức đầu tư gần 43,5 tỉ đồng.
Dự án thứ nhất là 13 km đường trên cao xuyên Khu bảo tồn thiên nhiên văn hóa Đồng Nai (từ cầu Mã Đà đến ngã ba Bà Hào). Chủ đầu tư là Công ty cổ phần Đầu tư địa ốc Đại Quang Minh. Tuyến đường này thuộc dự án đường kết nối từ cầu Mã Đà đến đường Vành đai 4 TP.HCM với tổng chiều dài khoảng 44,5 km (nối Bình Phước cũ với Đồng Nai).
Do tuyến đường đi qua khu vực rừng đặc dụng - nơi có nhiều động vật rừng sinh sống, nên ngoài việc làm đường trên cao để không chia cắt sinh cảnh sống, toàn bộ tuyến đường còn được lắp một bức tường chống ồn kèm chắn ánh sáng cao 4 m.
Dự án thứ hai là bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và xây dựng đường gom, đường bên của dự án đường Vành đai 4 TP.HCM. Chủ đầu tư là Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng thành phố Đồng Nai.
Đường Vành đai 4 TP.HCM đi qua 5 tỉnh thành, gồm: TP.HCM, Bình Dương, Đồng Nai, Bà Rịa - Vũng Tàu và Long An cũ (sau sáp nhập, hiện còn 3 địa phương là TP.HCM, Đồng Nai và Tây Ninh). Trong đó, đoạn qua Đồng Nai dài 46 km, đi qua 9 xã, tổng mức đầu tư khoảng 26.200 tỉ đồng. Tổng diện tích đất cần thu hồi là hơn 443 ha, tổng số hộ dự kiến tái định cư khoảng 1.119 hộ.
Dự án thứ ba là giai đoạn 2 đại lộ Nguyễn Hữu Cảnh, đoạn từ cầu Vàm Cái Sứt đến cao tốc TP.HCM - Long Thành - Dầu Giây dài khoảng 5,7 km. Khi hoàn thành tuyến đường này kết nối trực tiếp quốc lộ 51 đến cao tốc TP.HCM - Long Thành - Dầu Giây, đi qua đại đô thị Aqua City (quy mô 1.000 ha của Novaland), tạo nên mạng lưới giao thông đa hướng tiếp cận sân bay Long Thành.
Phát biểu tại lễ khởi công, ông Hồ Văn Hà, Phó chủ tịch UBND thành phố Đồng Nai, nhấn mạnh mỗi công trình khởi công hôm nay là hiện thực hóa khát vọng phát triển của Đồng Nai, là minh chứng sống động cho tinh thần quyết tâm, sự đồng lòng của Đảng bộ, chính quyền và nhân dân thành phố Đồng Nai.
Điểm chung của 2 địa phương không nằm ở số lượng trụ sở được xử lý mà ở tư duy coi tài sản công là nguồn lực phát triển chứ không phải gánh nặng sau sáp nhập.
Tại Quảng Ninh, sau khi sắp xếp 54 xã, phường và đặc khu, toàn tỉnh rà soát 1.732 trụ sở, cơ sở hoạt động sự nghiệp. Trong đó, 1.412 cơ sở tiếp tục sử dụng, còn 320 cơ sở được xác định là tài sản công dôi dư và xây dựng phương án xử lý.
Điều đáng chú ý là địa phương không lựa chọn cách xử lý đơn thuần bằng thanh lý hoặc bỏ trống. Thay vào đó, từng cơ sở được rà soát để tìm phương án khai thác phù hợp nhất. Có trụ sở được điều chuyển cho các cơ quan Trung ương đóng trên địa bàn; có nơi trở thành nhà văn hóa, thiết chế văn hóa, khu sinh hoạt cộng đồng hoặc quỹ đất tái định cư. Một số cơ sở được giao cho đơn vị có chức năng quản lý, khai thác nhằm tiếp tục phát huy giá trị tài sản.
Theo bà Phạm Thị Thùy Hương, Phó giám đốc Sở Nội vụ Quảng Ninh, trong tổng số 376 trụ sở cấp huyện và cấp xã hiện có, 228 trụ sở tiếp tục sử dụng, 148 trụ sở dôi dư được nghiên cứu phương án xử lý phù hợp. Quan điểm xuyên suốt của tỉnh là ưu tiên chuyển đổi công năng phục vụ giáo dục, y tế và các mục tiêu công cộng trước khi tính tới các phương án khai thác khác.
Việc sắp xếp không chỉ diễn ra với nhà, đất mà còn được mở rộng sang phương tiện công. Toàn bộ 108 ô tô từng thuộc cấp huyện được điều chuyển về 54 đơn vị hành chính cấp xã mới theo đúng định mức, không phát sinh xe dôi dư.
Trong khi đó, Hải Phòng cũng đối mặt với khối lượng tài sản công dôi dư rất lớn sau khi hợp nhất đơn vị hành chính. Sau quá trình rà soát và tiếp nhận thêm cơ sở từ địa phương, cơ quan Trung ương, tổng số nhà, đất dôi dư của thành phố tăng lên 757 cơ sở.
Điểm nổi bật là Hải Phòng hoàn thành bố trí trụ sở làm việc cho toàn bộ 114 xã, phường, đặc khu ngay sau khi vận hành bộ máy mới. Trong đó, 27 đơn vị hoạt động tập trung tại một địa điểm, 87 đơn vị bố trí từ 2 địa điểm trở lên để bảo đảm điều kiện làm việc của Đảng ủy, HĐND, UBND, trung tâm phục vụ hành chính công và các tổ chức chính trị - xã hội.
Đối với quỹ tài sản công dôi dư, thành phố phân loại thành 5 nhóm để xử lý. Có 209 cơ sở tiếp tục sử dụng; 163 cơ sở điều chuyển hoặc chuyển đổi công năng; 290 cơ sở giao Trung tâm Phát triển quỹ đất quản lý, khai thác; 85 cơ sở điều chuyển cho các cơ quan Trung ương và 10 cơ sở thuộc các dự án quy hoạch.
Đến nay, Hải Phòng đã xử lý 681 trong tổng số 757 cơ sở theo thẩm quyền, đạt gần 90%. Đây là một trong những địa phương có tiến độ xử lý tài sản sau sáp nhập nhanh nhất cả nước.
Điểm khác biệt trong cách làm của Quảng Ninh là cùng với sắp xếp, địa phương chủ động thiết lập cơ chế kiểm soát ngay từ đầu.
Ngày 14.5, Thanh tra tỉnh Quảng Ninh công bố quyết định thanh tra diện rộng việc quản lý, sử dụng, sắp xếp và xử lý tài sản công dôi dư sau sáp nhập đơn vị hành chính; triển khai tại các xã, phường, đặc khu, sở, ngành, doanh nghiệp nhà nước và các đơn vị liên quan. Mục tiêu không chỉ là phát hiện sai phạm mà còn đánh giá toàn diện việc thực hiện quy định pháp luật, kịp thời kiến nghị sửa đổi những bất cập trong cơ chế quản lý tài sản công.
Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ninh Bùi Văn Khắng yêu cầu quá trình quản lý phải công khai, minh bạch, gắn trách nhiệm người đứng đầu. Mỗi trụ sở, mỗi khu đất đều phải được tính toán kỹ để phục vụ phát triển kinh tế xã hội và lợi ích của người dân.
Đối với Hải Phòng, cùng với việc xử lý dứt điểm tài sản công dôi dư, thành phố còn hướng tới khai thác hiệu quả nguồn lực này. Theo định hướng của UBND thành phố, nguồn thu từ đấu giá hoặc cho thuê các cơ sở dôi dư sẽ ưu tiên đầu tư trở lại trường học, trạm y tế, trung tâm văn hóa, hạ tầng kinh tế và các công trình an sinh tại chính những địa phương vừa thực hiện sáp nhập.
Lãnh đạo thành phố cũng yêu cầu hoàn thành xử lý toàn bộ số cơ sở còn lại theo đúng tiến độ, bảo đảm không để xảy ra thất thoát, lãng phí tài sản công. Nhìn rộng hơn, câu chuyện tài sản công dôi dư không còn đơn thuần là xử lý vài trăm trụ sở hay vài nghìn mét vuông đất công. Đây là thước đo năng lực quản trị sau cải cách hành chính.
Sáp nhập đơn vị hành chính giúp tinh gọn đầu mối, nhưng nếu các trụ sở cũ bị bỏ hoang, tài sản công xuống cấp hoặc sử dụng không đúng mục đích thì hiệu quả cải cách sẽ chưa trọn vẹn. Ngược lại, khi mỗi trụ sở được khai thác đúng công năng, mỗi khu đất được chuyển đổi hợp lý và mỗi đồng vốn từ tài sản công được tái đầu tư cho hạ tầng, giáo dục, y tế hay thiết chế văn hóa, giá trị của cuộc cải cách sẽ được nhân lên nhiều lần.
Từ thực tiễn của Quảng Ninh và Hải Phòng, có thể thấy xử lý tài sản công dôi dư không chỉ là yêu cầu kỹ thuật của quản lý tài sản mà đã trở thành một phần trong chiến lược phát triển địa phương. Đó cũng là thông điệp quan trọng của quá trình sắp xếp đơn vị hành chính hiện nay: tinh gọn bộ máy phải đi liền với sử dụng hiệu quả tài sản công, biến nguồn lực sẵn có thành động lực mới cho phát triển bền vững.
