Trong vài năm gần đây, collagen, magie hay các sản phẩm hỗ trợ tiêu hóa trở thành xu hướng chăm sóc sức khỏe phổ biến. Tuy nhiên, chất xơ mới là thành phần âm thầm đảm nhiệm hàng loạt vai trò quan trọng đối với cơ thể như ổn định đường huyết, nuôi dưỡng hệ vi sinh đường ruột, hỗ trợ giảm cholesterol xấu và giúp hệ tiêu hóa hoạt động hiệu quả hơn.
Các chuyên gia dinh dưỡng cho biết những người duy trì chế độ ăn giàu chất xơ thường có sức khỏe chuyển hóa tốt hơn, kiểm soát cân nặng hiệu quả hơn và giảm nguy cơ mắc nhiều bệnh mạn tính.
Theo khuyến nghị dinh dưỡng, người trưởng thành nên tiêu thụ tối thiểu khoảng 25g chất xơ mỗi ngày (khoảng 600-800g rau quả tươi). Với những người cần kiểm soát đường huyết hoặc có nguy cơ tiểu đường, lượng chất xơ nên đạt khoảng 30 – 35g mỗi ngày.
Tuy nhiên trên thực tế phần lớn người trưởng thành chỉ tiêu thụ khoảng 10 – 15g chất xơ/ngày, tức thấp hơn nhiều so với mức cần thiết.
Chất xơ gồm hai nhóm chính và cơ thể cần cả hai loại này.
Chất xơ hòa tan có khả năng tan trong nước, tạo thành dạng gel trong ruột. Nhóm này giúp làm chậm hấp thu đường, ổn định đường huyết và hỗ trợ giảm cholesterol LDL. Các thực phẩm giàu chất xơ hòa tan gồm yến mạch, đậu, hạt chia, táo và bơ.
Trong khi đó, chất xơ không hòa tan không tan trong nước nhưng giúp tăng khối lượng phân, hỗ trợ nhu động ruột và cải thiện hoạt động tiêu hóa. Loại chất xơ này có nhiều trong ngũ cốc nguyên hạt, các loại hạt và phần lớn rau củ.
Các chuyên gia cho rằng điều quan trọng không nằm ở việc chỉ ăn một loại “siêu thực phẩm”, mà là đa dạng nguồn rau củ, đậu và ngũ cốc nguyên hạt trong bữa ăn hằng ngày.
Bữa sáng thường là thời điểm nhiều người mắc sai lầm lớn nhất về chất xơ. Một chiếc bánh mì trắng, ngũ cốc ăn liền hoặc chỉ uống cà phê có thể khiến đường huyết tăng nhanh rồi giảm mạnh, dẫn đến cảm giác đói và mệt mỏi chỉ sau vài giờ.
Các chuyên gia khuyến khích bắt đầu ngày mới bằng bữa sáng ít đường, giàu chất xơ và cân bằng dinh dưỡng.
Một bát yến mạch ngâm qua đêm kết hợp hạt chia, hạt lanh, quả mọng và sữa có thể cung cấp khoảng 12 – 14g chất xơ. Nếu thêm sữa chua hoặc bơ hạnh nhân, bữa ăn sẽ giúp no lâu hơn nhờ bổ sung thêm protein và chất béo lành mạnh.
Bánh mì nguyên cám ăn cùng bơ, cà chua, trứng và rau mầm cũng là lựa chọn phổ biến giúp tăng lượng chất xơ đầu ngày.
Với người thích đồ uống nhanh gọn, sinh tố từ rau bina, quả mọng đông lạnh, chuối, yến mạch và hạt lanh có thể giúp duy trì cảm giác no đến giữa trưa mà không làm tăng đường huyết đột ngột.
Các chuyên gia khuyên nên đặt mục tiêu tiêu thụ ít nhất 6 – 8g chất xơ ngay trong bữa sáng.
Những món ăn nhẹ giữa buổi không chỉ giúp giảm cơn đói mà còn là cơ hội để tăng lượng chất xơ trong ngày. Táo ăn cùng bơ hạnh nhân là lựa chọn đơn giản nhưng hiệu quả, vừa bổ sung chất xơ vừa giúp làm chậm hấp thu đường nhờ chất béo tốt. Ngoài ra, các loại hạt kết hợp quả sung khô hoặc đậu nành luộc đều là nguồn chất xơ đáng kể.
Bữa trưa giàu chất xơ không chỉ giúp no lâu mà còn hỗ trợ duy trì năng lượng ổn định suốt buổi chiều. Một tô ngũ cốc nguyên hạt kết hợp quinoa, gạo lứt hoặc farro cùng đậu lăng, đậu đen và rau củ có thể cung cấp hơn 15g chất xơ trong một bữa ăn.
Các chuyên gia cũng khuyến khích thay thế những món salad đơn điệu bằng phiên bản giàu dinh dưỡng hơn, gồm rau lá xanh đậm, đậu rang, hạt bí, quả óc chó và nước xốt từ mè hoặc miso.
Đậu và các loại cây họ đậu được xem là một trong những nguồn chất xơ tốt nhất nhưng vẫn chưa xuất hiện đủ trong chế độ ăn của nhiều người hiện nay. Chỉ nửa cốc đậu lăng đã có thể cung cấp khoảng 8g chất xơ.
Vào bữa tối, bạn không cần “kiêng tinh bột” quá mức. Theo các chuyên gia dinh dưỡng, sai lầm phổ biến trong bữa tối là quá ít rau và ưu tiên tinh bột tinh chế như cơm trắng hoặc mì trắng.
Một bữa tối cân bằng nên gồm khoảng một nửa là rau củ, một phần tư là protein và một phần tư là tinh bột giàu chất xơ như khoai lang, đậu lăng hoặc mì nguyên cám. Cá hồi nướng ăn cùng đậu trắng và bông cải xanh là ví dụ điển hình cho bữa tối giàu chất xơ nhưng vẫn dễ chế biến.
Ngoài ra, cà ri đậu lăng nấu cùng rau củ và gạo lứt cũng là món ăn giàu dinh dưỡng, hỗ trợ tốt cho hệ vi sinh đường ruột.
Các chuyên gia cũng cho rằng không nhất thiết phải thay mì ống bằng rau củ hoàn toàn. Mì nguyên cám vẫn là lựa chọn phù hợp vì chứa lượng chất xơ cao hơn đáng kể so với mì tinh chế.
Dù có nhiều lợi ích, việc tăng chất xơ quá nhanh có thể khiến cơ thể đầy hơi hoặc khó chịu tiêu hóa.
Các chuyên gia khuyến cáo nên tăng lượng chất xơ từ từ trong khoảng 2-3 tuần để hệ vi sinh đường ruột thích nghi dần.
Song song đó, cần uống đủ nước vì chất xơ chỉ phát huy hiệu quả tốt khi cơ thể được cung cấp đủ dịch. Trung bình mỗi người nên uống khoảng tám cốc nước mỗi ngày khi áp dụng chế độ ăn giàu chất xơ.
Ngoài ra, thực phẩm tự nhiên vẫn được ưu tiên hơn thực phẩm bổ sung. Rau xanh, trái cây, đậu và ngũ cốc nguyên hạt không chỉ cung cấp chất xơ mà còn chứa nhiều chất chống oxy hóa và hợp chất thực vật có lợi cho sức khỏe.
Theo các chuyên gia, chất xơ không phải xu hướng nhất thời mà là thành phần dinh dưỡng đã được khoa học chứng minh có lợi cho hệ tiêu hóa, kiểm soát đường huyết và sức khỏe lâu dài.
Thay vì tìm đến các chế độ “thanh lọc cơ thể” cực đoan, điều nhiều người cần làm đơn giản hơn rất nhiều: ăn thêm rau xanh, đậu và thực phẩm nguyên hạt trong bữa ăn hằng ngày.
Bác sĩ tim mạch Karishma Patwa, hiện công tác tại chuỗi phòng khám tim mạch chuyên sâu Manhattan Cardiology (Mỹ), cho biết lối sống ảnh hưởng đáng kể đến mức cholesterol trong cơ thể. Theo bà, việc điều chỉnh chế độ ăn uống, vận động và sinh hoạt lành mạnh có thể giúp cải thiện cholesterol ngay từ bây giờ, theo Men’s Health (Mỹ).
Theo bác sĩ Tariqshah Syed, đang làm việc tại Holy Name Medical Center (Mỹ), việc cải thiện mức cholesterol tự nhiên có thể mất vài tuần đến vài tháng, tùy vào việc bạn tập trung nhiều vào ăn uống hay vận động:
Nếu chỉ thay đổi chế độ ăn: Giảm chất béo bão hòa, tăng chất xơ và hạn chế thực phẩm siêu chế biến có thể giúp hạ cholesterol trong vòng 3 - 12 tuần.
Đặc biệt, cần chú ý đến chất xơ hòa tan có nhiều trong ngũ cốc nguyên hạt, các loại đậu và trái cây. Loại chất xơ này giúp hệ tiêu hóa hạn chế hấp thu cholesterol. Mục tiêu là bổ sung 10 - 25 g chất xơ hòa tan mỗi ngày.
Nếu chỉ tập luyện: Chỉ tập luyện cũng có thể giúp cải thiện cholesterol trong 3 - 12 tuần. Tập thể dục giúp tăng HDL - loại cholesterol “tốt” có nhiệm vụ “dọn dẹp” LDL - cholesterol “xấu” trước khi chúng kịp tạo mảng bám nguy hiểm trong mạch máu.
Tuy nhiên, nghiên cứu cho thấy tập luyện chỉ thực sự hiệu quả khi đạt cường độ vừa đến cao. Bạn cần đốt khoảng 1.000 - 1.200 calo qua vận động để tạo thay đổi rõ rệt về cholesterol.
Nếu duy trì đều đặn cả cardio và tập sức mạnh, chỉ số mỡ máu có thể cải thiện sớm hơn, trong khoảng 4 - 8 tuần.
Kết hợp ăn uống và tập luyện: 2 yếu tố này có tác dụng cộng hưởng.
Như vậy, để mang lại hiệu quả giảm cholesterol tốt nhất, mọi người nên duy trì lối sống lành mạnh lâu dài thông qua cả chế độ ăn uống và tập luyện.
Dưới đây là 2 lối dinh dưỡng được các bác sĩ khuyên nên tuân theo vì sức khỏe tim mạch:
Chế độ ăn Địa Trung Hải: Ưu tiên thực vật, chất béo tốt, thay thịt đỏ bằng cá. Một nghiên cứu 25 năm cho thấy người duy trì chế độ này có cholesterol thấp hơn và giảm 23% nguy cơ tử vong sớm.
Chế độ ăn DASH: Tập trung vào rau, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt, sữa ít béo; hạn chế chất béo bão hòa, chất béo chuyển hóa và nước ngọt có đường. Có nghiên cứu cho thấy sau 8 tuần, người theo DASH tăng HDL và giảm 8,8% nguy cơ tích tụ mảng xơ vữa so với người chỉ ăn rau và trái cây.
Cholesterol cao không phải là tình trạng “bất lực”. Chỉ cần thay đổi đúng cách trong ăn uống, vận động và lối sống, bạn hoàn toàn có thể thấy sự cải thiện rõ rệt chỉ sau vài tuần.
Ngày 2/6, Bảo hiểm xã hội TPHCM thông tin việc tham gia góp ý sửa đổi, bổ sung Luật Bảo hiểm xã hội (BHXH) số 41/2024/QH15 và một số quy định khác.
Theo đó, BHXH TPHCM đề xuất 6 nội dung cụ thể, xuất phát từ thực tiễn quản lý tại địa bàn có quy mô dân số, lao động, doanh nghiệp, hộ kinh doanh lớn, đồng thời là nơi phát triển nhanh các loại hình lao động mới, lao động linh hoạt, lao động trong nền kinh tế số.
Các nội dung góp ý đều hướng đến mục tiêu hoàn thiện chính sách theo hướng bao phủ rộng hơn, quản lý chặt chẽ hơn và bảo vệ tốt hơn quyền lợi của người dân, người lao động.
Thứ nhất, đề xuất bổ sung tài xế công nghệ, người bán hàng online vào diện tham gia BHXH bắt buộc.
Theo BHXH TPHCM, đây là những nhóm lao động có việc làm, có thu nhập ổn định, thường xuyên, phát triển nhanh trong nền kinh tế số nhưng hiện chưa được bao phủ đầy đủ bởi chính sách BHXH bắt buộc. Việc bổ sung nhóm đối tượng này nhằm bảo đảm tốt hơn quyền lợi an sinh cho người lao động trong các mô hình việc làm mới.
BHXH TPHCM đề xuất phương thức đóng bảo hiểm hàng tháng thông qua tổ chức kinh doanh bằng ứng dụng công nghệ, nhà quản lý sàn giao dịch thương mại điện tử, nhà quản lý nền tảng số có chức năng thanh toán và các tổ chức có hoạt động kinh tế số khác theo quy định.
Thứ hai, kiến nghị đưa người có hợp đồng lao động dưới 1 tháng vào diện tham gia BHXH bắt buộc. Thứ ba, siết trách nhiệm BHXH đối với doanh nghiệp sử dụng lao động tại công trình xây dựng, công ty may mặc, gia công, vận tải.
Thứ tư, bổ sung trách nhiệm cung cấp dữ liệu của người sử dụng lao động. Thứ năm, tổ chức thu BHXH bắt buộc đối với chủ hộ kinh doanh qua tổ chức dịch vụ thu (đơn vị được cơ quan BHXH ủy quyền).
Thứ sáu, BHXH TPHCM kiến nghị BHXH Việt Nam đề xuất sửa đổi, bổ sung Nghị quyết số 261/2025/QH15 và Luật Bảo hiểm y tế (BHYT) theo hướng người từ đủ 75 tuổi trở lên có thẻ BHYT được hưởng 100% chi phí khám bệnh, chữa bệnh trong phạm vi được hưởng.
Theo BHXH TPHCM, Nghị quyết số 261/2025/QH15 quy định người tham gia BHYT thuộc hộ gia đình cận nghèo, người cao tuổi từ đủ 75 tuổi trở lên đang hưởng trợ cấp hưu trí xã hội được áp dụng mức hưởng 100% chi phí khám bệnh, chữa bệnh trong phạm vi được hưởng.
Tuy nhiên, thực tế phát sinh trường hợp người từ đủ 75 tuổi trở lên đang hưởng lương hưu, có thẻ BHYT nhưng chưa được áp dụng mức hưởng 100%, dẫn đến nhiều phản ánh từ người dân.
"Việc bổ sung người từ đủ 75 tuổi trở lên có thẻ BHYT vào nhóm được hưởng 100% chi phí khám, chữa bệnh BHYT trong phạm vi được hưởng sẽ góp phần bảo đảm quyền lợi chăm sóc sức khỏe cho người cao tuổi, phù hợp với yêu cầu thích ứng với già hóa dân số và bảo đảm tính công bằng trong thụ hưởng chính sách", BHXH TPHCM nhận định.
Ngày 1-4, Bệnh viện Gia An 115 (TP.HCM) cho biết đã điều trị thành công cho một bệnh nhân bị đột quỵ ở giờ thứ 34. Đây là một trong những trường hợp hiếm gặp được cứu sống thành công.
Cụ thể, bệnh nhân là V.V.H. (50 tuổi, Vĩnh Long) có tiền sử tăng huyết áp, hút thuốc lá, uống rượu và từng xuất hiện các cơn tê tay, nói khó thoáng qua nhưng không đi khám.
Hơn một ngày trước khi nhập viện, bệnh nhân đột ngột đớ miệng, yếu nửa người phải, không nói được, gia đình nghĩ tình trạng sẽ tự cải thiện nên đưa đến bệnh viện muộn, khi đã sang ngày thứ hai.
Tại bệnh viện khám ghi nhận, người bệnh mất ngôn ngữ toàn bộ, liệt dây thần kinh VII trung ương bên phải, yếu nửa người bên phải 3/5. Kết quả MRI sọ não cho thấy bệnh nhân bị nhồi máu não bán cầu trái do tắc đoạn M1 của động mạch não giữa.
Thông thường, sau 24 giờ kể từ khi khởi phát đột quỵ, hầu hết mô não bị thiếu máu đã hoại tử hoàn toàn. Tuy nhiên để xác định chính xác thể tích vùng não bị tổn thương, bác sĩ đã chỉ định chụp CT trên hệ thống Somatom Force VB30.
Bác sĩ Phan Ngọc Thảo - khoa nội thần kinh - đột quỵ Bệnh viện Gia An 115 - cho hay sau khi chụp CT đánh giá đúng phần não bị tổn thương, bệnh nhân được can thiệp lấy huyết khối cơ học.
Dưới hệ thống DSA, các mảnh huyết khối được lấy ra, tái thông hoàn toàn mạch máu. Dòng máu lập tức được khôi phục, tái nuôi dưỡng mô não.
Sau thủ thuật, bệnh nhân tiếp tục được điều trị nội khoa và phục hồi chức năng; tình trạng yếu tay chân và rối loạn ngôn ngữ cải thiện dần, điểm NIHSS (thang điểm đánh giá mức độ đột quỵ) khi xuất viện chỉ còn 1-2 điểm (ngôn ngữ).
Theo bác sĩ Thảo, cấp cứu đột quỵ nhồi máu não đạt hiệu quả cao nhất trong "thời gian vàng" dưới 4,5 giờ kể từ khi khởi phát triệu chứng. Cửa sổ điều trị có thể mở rộng 6 - 24 giờ với can thiệp lấy huyết khối bằng dụng cụ cơ học.
Sau mốc này, đa số bệnh nhân đã mất hoàn toàn vùng não có khả năng phục hồi, điều trị thường chỉ còn phục hồi chức năng và phòng ngừa tái phát. Vì vậy việc tái thông mạch thành công ở giờ thứ 34 như trường hợp ông H. này là ít gặp.
Bác sĩ Thảo chia sẻ thêm "thời gian vàng" để điều trị nhồi máu não là trong vòng 4,5 giờ kể từ khi khởi phát triệu chứng. Trong thời gian này, thuốc tiêu sợi huyết có thể được sử dụng để làm tan cục máu đông, khôi phục lưu lượng máu đến vùng não bị ảnh hưởng. Hiệu quả điều trị cao nhất đạt được trong 1 giờ đầu tiên do khả năng cứu được nhiều tế bào thần kinh nhất.
Lấy huyết khối cơ học có thể mở rộng cửa sổ điều trị lên đến 6 - 24 giờ ở những bệnh nhân được chọn lọc, dựa vào hình ảnh học như CT hoặc MRI để đánh giá vùng tranh tối tranh sáng. Sau 24 giờ, chỉ định can thiệp cực kỳ hạn chế và đòi hỏi bằng chứng rõ ràng từ các phương tiện chẩn đoán hình ảnh tiên tiến.
Bác sĩ Thảo khuyến cáo, mỗi phút trôi qua, hàng triệu tế bào thần kinh mất đi vĩnh viễn. Do đó ngay khi người bệnh xuất hiện dấu hiệu nghi ngờ đột quỵ, cần đưa bệnh nhân cấp cứu ở bệnh viện có khả năng điều trị đột quỵ càng sớm càng tốt.
Đột quỵ có nhiều yếu tố nguy cơ như tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn lipid máu (mỡ máu cao), ngưng thở khi ngủ, hút thuốc lá, căng thẳng kéo dài, lạm dụng rượu bia, béo phì, lối sống ít vận động, bệnh tim mạch và tiền sử cơn thiếu máu não thoáng qua.
Việc chủ động tầm soát, kiểm soát các yếu tố nguy cơ và xử trí kịp thời khi có dấu hiệu nghi ngờ là chìa khóa để giảm thiểu thương tổn não và nâng cao khả năng hồi phục.
