“Thể chế cơ bản đã hoàn thiện, nguồn lực dồi dào, vấn đề còn lại là triển khai như thế nào”, Phó thủ tướng Hồ Quốc Dũng phát biểu tại hội nghị Thể chế khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số – Tháo gỡ điểm nghẽn và kiến tạo phát triển, chiều 15/7 ở Hà Nội.
Hội nghị được Bộ Khoa học và Công nghệ tổ chức sau hơn 1,5 năm Nghị quyết 57 ra đời, đồng thời Việt Nam xác định khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực chính cho tăng trưởng hai con số. Theo Bộ, đây là dịp để phổ biến chính sách mới, tìm hiểu điểm nghẽn còn tồn tại, với mục tiêu đưa các luật, nghị định, thông tư vào thực thi trong cuộc sống.
Thể chế cơ bản đã hoàn thiện
Dẫn thống kê trong 18 tháng qua, Phó thủ tướng cho biết có khoảng 400 văn bản quy phạm pháp luật đã được ban hành, trong đó có gần 30 luật liên quan trực tiếp đến Nghị quyết 57. Riêng Bộ Khoa học và Công nghệ đã tham mưu xây dựng 10 luật. Việc này tạo hành lang pháp lý tương đối đầy đủ cho các lĩnh vực từ nghiên cứu khoa học, công nghệ chiến lược, đổi mới sáng tạo đến chuyển đổi số.
Theo Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân, đây là khối lượng xây dựng pháp luật lớn nhất từ trước đến nay, đồng thời có nhiều đột phá trong cách tiếp cận vấn đề và xây dựng chính sách. Ông lấy ví dụ, Quỹ Phát triển khoa học và công nghệ quốc gia được thiết kế lại theo hướng linh hoạt hơn, hỗ trợ xuyên suốt từ nghiên cứu đến phát triển sản phẩm, thay vì chỉ cấp phát kinh phí theo cơ chế dự toán truyền thống.
Từ các kết quả đạt được, Bộ trưởng đánh giá thể chế về khoa học công nghệ “về cơ bản đã hoàn thiện”, thời gian tới nếu có sửa đổi cũng chỉ là những điều chỉnh nhỏ để phù hợp hơn với thực tiễn.
“Vấn đề giờ đây nằm ở khâu tổ chức thực hiện và ở con người”, Bộ trưởng nói.
Tại hội nghị, các đơn vị chuyên môn của Bộ cũng trình bày những điểm mới trong chính sách, trong đó đã tháo gỡ những nút thắt lớn về phát triển công nghệ chiến lược, đầu tư và mua sắm phục vụ chuyển đổi số, cũng như cơ chế tài chính cho nghiên cứu khoa học. Điểm chung của các chính sách mới là tăng quyền tự chủ, giảm thủ tục và chấp nhận rủi ro trong nghiên cứu, thay cho cách quản lý nặng về đầu vào trước đây.
Không khí thảo luận tại hội nghị cũng phản ánh những vấn đề đặt ra khi đưa chính sách vào thực tế. Tại sự kiện, đại diện Đại học Quốc gia Hà Nội nhận định nguồn nhân lực cho khoa học công nghệ đang có tín hiệu tích cực khi hơn phần lớn thí sinh năm nay đăng ký vào các ngành STEM, đồng thời kiến nghị Nhà nước đầu tư các trung tâm R&D để hỗ trợ doanh nghiệp công nghệ.
Các doanh nghiệp như Viettel, VNPT Technology và FPT cũng cho biết đã sẵn sàng tham gia phát triển công nghệ chiến lược, nhưng mong muốn tiếp tục tháo gỡ vướng mắc về cơ chế hỗ trợ nghiên cứu dài hạn, mua sắm công nghệ và triển khai các dự án chuyển đổi số.
Trong khi đó, đại diện thành phố Hà Nội, Bộ Y tế và một số bộ, ngành đánh giá thách thức hiện nằm ở khâu thực thi khi nhiều quy định mới chưa được triển khai thống nhất ở cơ sở, đồng thời kiến nghị sớm ban hành các hướng dẫn để đưa chính sách mới vào thực tiễn.
Thực thi quyết liệt để tạo ra sản phẩm
Sau khi lắng nghe chia sẻ từ các cơ quan trong Bộ Khoa học và Công nghệ và đại diện các viện, trường, doanh nghiệp, Phó thủ tướng Hồ Quốc Dũng đánh giá hành lang pháp lý đã cơ bản hoàn thiện, trọng tâm của giai đoạn tiếp theo là tổ chức thực hiện, trong đó mỗi chủ thể trong hệ sinh thái khoa học công nghệ đều phải xác định rõ trách nhiệm của mình.
Theo ông, điểm nghẽn không còn nằm ở cơ chế mà nằm ở khâu tổ chức thực hiện cũng như tâm lý e ngại trách nhiệm của đội ngũ thực thi. Ông cho biết Chính phủ sẽ trình Quốc hội cơ chế miễn trừ trách nhiệm đối với những trường hợp nghiên cứu khoa học trung thực, không vụ lợi nhưng không đạt kết quả như kỳ vọng, nhằm tạo môi trường để người làm khoa học yên tâm đổi mới sáng tạo.
Đối với các bộ, ngành và địa phương, ông yêu cầu tiếp tục đổi mới tư duy quản lý theo hướng kiến tạo phát triển, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ, tổ chức thực hiện nghiêm túc các quy định pháp luật mới ban hành, đồng thời đẩy mạnh phân cấp, phân quyền đi đôi với phân bổ nguồn lực và tăng cường kiểm tra, giám sát. Chính phủ đã phê duyệt danh mục công nghệ chiến lược, sản phẩm chiến lược và giao 20 bài toán lớn cho 10 bộ, ngành, yêu cầu các đơn vị khẩn trương triển khai để sớm tạo ra các sản phẩm cụ thể. Kết quả giải ngân và tiến độ thực hiện sẽ trở thành thước đo trách nhiệm của người đứng đầu.
Đối với đội ngũ nhà khoa học, Phó thủ tướng đề nghị tiếp tục phát huy tinh thần sáng tạo, dám dấn thân vào lĩnh vực mới và khó. Hoạt động nghiên cứu cần xuất phát từ yêu cầu phát triển của đất nước và nhu cầu của doanh nghiệp, lấy hiệu quả ứng dụng, khả năng thương mại hóa và tác động kinh tế – xã hội làm tiêu chí đánh giá thay vì chỉ dừng ở kết quả nghiên cứu.
Các viện nghiên cứu và trường đại học được yêu cầu đổi mới mô hình hoạt động theo hướng gắn với thực tiễn, đẩy mạnh chuyển giao công nghệ và thương mại hóa tài sản trí tuệ, đồng thời phát triển hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo và tăng cường liên kết với doanh nghiệp để đưa kết quả nghiên cứu vào sản xuất.
Đối với cộng đồng doanh nghiệp, Phó thủ tướng nhấn mạnh doanh nghiệp không chỉ là đối tượng thụ hưởng chính sách mà phải trở thành trung tâm của hệ sinh thái đổi mới sáng tạo. Ông đề nghị doanh nghiệp tăng đầu tư cho R&D, chủ động đặt hàng viện, trường để hình thành mối liên kết thực chất giữa doanh nghiệp với giới nghiên cứu, qua đó tạo ra các sản phẩm công nghệ có khả năng cạnh tranh trên thị trường quốc tế.
Cụ thể hóa các chỉ đạo của Chính phủ, Bộ trưởng Vũ Hải Quân cho biết Bộ Khoa học và Công nghệ sẽ tập trung triển khai bốn nhiệm vụ trọng tâm trong thời gian tới. Trước mắt là phân bổ hiệu quả nguồn lực và đẩy nhanh giải ngân toàn bộ ngân sách khoa học công nghệ năm 2026, đồng thời xây dựng phương án phân bổ dự toán năm 2027 để bảo đảm dòng vốn được đưa vào sử dụng đúng thời điểm.
Song song, Bộ sẽ triển khai Chương trình công nghệ chiến lược quốc gia, rà soát các nhiệm vụ khoa học công nghệ tại địa phương và chuyển từ cách làm xét duyệt nhiều đề tài nhỏ sang đặt hàng các bài toán lớn gắn với nhu cầu phát triển kinh tế – xã hội.
Theo Bộ trưởng, mỗi địa phương cần tập trung triển khai ít nhất từ một đến hai nhiệm vụ trọng điểm, có sự tham gia của doanh nghiệp, viện nghiên cứu và trường đại học, đồng thời kết hợp nguồn vốn từ địa phương, Trung ương và doanh nghiệp để nâng cao hiệu quả đầu tư.
Bộ cũng sẽ thực hiện chương trình hỗ trợ doanh nghiệp ứng dụng công nghệ số và trí tuệ nhân tạo, hỗ trợ doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo trong giai đoạn nghiên cứu công nghệ, đồng thời phát triển các trung tâm nghiên cứu, thử nghiệm dùng chung. Cùng với đó, nền tảng số quản lý khoa học, công nghệ quốc gia dự kiến đưa vào vận hành thử nghiệm trong tháng 9 nhằm kết nối dữ liệu, chia sẻ nguồn lực và nâng cao hiệu quả quản lý trên phạm vi toàn quốc.
“Tinh thần chung là hành động. Thể chế cơ bản hoàn thành và chúng ta chuyển ra hành động”, Bộ trưởng nhấn mạnh.
Tuy nhiên, điều thú vị là đèn này vẫn sáng ngay cả khi Smart TV không hoạt động khiến nhiều người thắc mắc về trạng thái thực sự của thiết bị. Mặc dù vậy, người dùng không nên quá lo lắng về điều đó.
Các chuyên gia từ Sony cho biết, khi bạn tắt Smart TV, thực chất thiết bị không hoàn toàn tắt mà chuyển sang "chế độ chờ". Trong chế độ này, đèn nguồn vẫn sáng để TV duy trì một số chức năng như cài đặt ứng dụng, cập nhật phần mềm và nhận diện giọng nói, giúp người dùng dễ dàng bật lại TV để tiếp tục xem. Cách hoạt động này tương tự như việc để máy chơi game ở chế độ ngủ.
Để tắt hoàn toàn Smart TV, thao tác có thể phức tạp hơn. Nhiều nhà sản xuất giấu tùy chọn tắt nguồn thực sự trong các menu cài đặt phức tạp. Một số thiết bị như Amazon Fire TV thậm chí không cung cấp tùy chọn tắt, chỉ cho phép người dùng chuyển đổi giữa "bật" và "chế độ chờ". Nếu không tìm thấy tùy chọn tắt, người dùng có thể rút phích cắm hoặc sử dụng ổ cắm thông minh để ngắt nguồn điện.
Theo nghiên cứu, chế độ chờ của Smart TV tiêu thụ ít điện hơn so với việc bật hoàn toàn, với chi phí duy trì rất thấp. Một nghiên cứu từ ZDNet cho thấy, chi phí vận hành hằng năm của một chiếc Smart TV chỉ khoảng 39,82 USD cho LG G5 OLED và 37,50 USD cho Toshiba C350, trong đó chế độ chờ chỉ làm tăng thêm 0,11 USD.
Nếu muốn tiết kiệm điện, người dùng có nhiều lựa chọn khác ngoài việc lo lắng về chế độ chờ. Nhiều mẫu Smart TV hiện nay có chế độ tiết kiệm năng lượng với mục đích giảm mức tiêu thụ điện, nhưng điều đó có thể làm giảm hiệu suất hình ảnh. Nếu không ngại giảm độ sáng màn hình, người dùng có thể kích hoạt chế độ này để tiết kiệm nhiều hơn so với việc chỉ lo lắng về chế độ chờ.
Theo NBC, iPhone 5c đang thu hút sự chú ý trên mạng xã hội, chủ yếu nhờ thiết kế đầy màu sắc, chất lượng camera "hoài cổ" và vẻ đẹp cổ điển của nó. Sự phổ biến đột ngột này không chỉ dựa vào tính năng mà còn liên quan đến cảm xúc mà sản phẩm mang lại. Sau sự thành công của iPod, iPhone 5c có thể là sản phẩm tiếp theo được yêu thích trở lại.
Sức hấp dẫn của iPhone 5c nằm ở sự khác biệt so với các smartphone hiện đại. Trong khi hầu hết điện thoại ngày nay có thiết kế kim loại và kính bóng bẩy, iPhone 5c lại nổi bật với màu sắc tươi sáng và chất liệu nhựa, mang đến một vẻ ngoài vui tươi, tạo nên nét duyên dáng thay vì cảm giác rẻ tiền.
NBC cũng chỉ ra những bức ảnh hơi nhiễu hạt được chụp bởi camera trên iPhone 5c đang trở thành xu hướng được yêu thích trong cộng đồng mạng, nơi tính thẩm mỹ kỹ thuật số không hoàn hảo đang lên ngôi.
Nỗi nhớ cũng đóng một vai trò quan trọng trong sự trở lại này. Khi ra mắt vào năm 2013, iPhone 5c không đạt được kỳ vọng doanh số do giá cả cao và thiếu tính năng Touch ID. Chất liệu nhựa của nó từng bị coi là "rẻ tiền". Tuy nhiên, theo nhà tâm lý học hiện sinh người Mỹ Clay Routledge, sự hấp dẫn của công nghệ hoài cổ không chỉ đơn thuần là về một mẫu iPhone cũ. Nó phản ánh xu hướng của người dùng trẻ tuổi, những người đang tìm kiếm những thiết bị ít được tối ưu hóa, đơn giản hơn và không bị gò bó trong nền văn hóa kỹ thuật số hiện đại.
Sự trở lại của iPhone 5c không chỉ là một hiện tượng nhất thời mà còn là một dấu hiệu cho thấy sự thay đổi trong sở thích và giá trị của thế hệ trẻ ngày nay.
Các nền tảng mạng xã hội như Telegram hay Facebook đang dần trở thành “vỏ bọc” để nhiều dịch vụ game lậu, phim lậu tiếp tục hoạt động.
Chiêu trò “bình mới rượu cũ”
Sau khi Công điện số 38 được ban hành, nhiều website phim lậu lớn đã chủ động đóng tên miền hoặc hiển thị thông báo dừng hoạt động theo quy định của Nhà nước.
Tuy nhiên, vấn đề này vẫn diễn biến hết sức phức tạp, đặc biệt trên các hội nhóm mạng xã hội.
Ghi nhận của phóng viên Dân trí cho thấy, hệ sinh thái phim lậu từng gắn với thương hiệu “Phimmoi” vẫn tồn tại dưới nhiều hình thức. Truy cập vào các địa chỉ như Phimmoi.**** hay Aphim2.****, người dùng vẫn có thể dễ dàng xem hàng nghìn bộ phim, từ bom tấn chiếu rạp đến các series vừa phát sóng trên nền tảng trả phí.
Việc thay đổi đuôi tên miền (từ .net, .com sang .cab, .z, .tv...) là thủ đoạn không mới nhưng vẫn rất hiệu quả của các đối tượng vận hành website lậu. Khi một tên miền bị nhà mạng chặn truy cập tại Việt Nam, hàng loạt tên miền dự phòng khác lập tức được kích hoạt, đồng bộ dữ liệu chỉ trong vài phút.
Điều này khiến việc ngăn chặn theo hình thức thủ công kiểu “chặn đuôi” trở nên khó khăn và tốn kém nguồn lực.
Ma trận game lậu, phim lậu trên mạng xã hội
Đáng báo động hơn là xu hướng dịch chuyển mạnh từ website truyền thống sang các hội nhóm kín trên mạng xã hội. Nếu trước đây người dùng phải tìm kiếm trên Google để truy cập web lậu, thì nay, các nền tảng như Facebook và đặc biệt là Telegram đang trở thành “thiên đường” mới cho game lậu, phim lậu.
Trên Facebook, chỉ cần gõ từ khóa “game lậu”, hàng loạt fanpage và hội nhóm với quy mô lên tới hàng chục nghìn thành viên sẽ xuất hiện.
Tại đây, nhiều trò chơi di động nổi tiếng thường xuyên bị “mod” (chỉnh sửa) để cung cấp miễn phí lượng lớn tiền ảo, vật phẩm VIP mà người chơi thông thường phải bỏ ra số tiền lớn mới có được.
Đáng chú ý, quản trị các hội nhóm thường sử dụng những lời quảng cáo hấp dẫn, đánh trúng tâm lý ham rẻ và mong muốn sở hữu sức mạnh ảo của game thủ.
Hình thức tương tác cũng được tự động hóa. Người dùng chỉ cần bình luận dưới bài viết, hệ thống chatbot sẽ tự động gửi tin nhắn chứa đường link tải file cài đặt (thường là file .apk cho Android hoặc các cấu hình không xác định trên iOS). Đây cũng chính là một trong những kẽ hở lớn để phát tán mã độc.
Trong khi đó, trên Telegram, tình hình còn phức tạp hơn do nền tảng này có tính bảo mật cao và khó kiểm soát hơn đối với cơ quan quản lý. Các kênh cung cấp phim lậu, game lậu thu hút hàng chục nghìn thành viên tham gia.
Tại đây, phim lậu không chỉ được xem trực tuyến mà còn được chia sẻ dưới dạng file tải trực tiếp. Nhiều bộ phim có nội dung nhạy cảm, chưa qua kiểm duyệt hoặc vẫn đang chiếu rạp được cập nhật liên tục.
“Cánh tay nối dài” của tội phạm lừa đảo
Sự tồn tại của web lậu, game lậu không đơn thuần là câu chuyện vi phạm bản quyền sở hữu trí tuệ. Theo các chuyên gia an ninh mạng, đây còn là “cánh tay nối dài” của các đường dây lừa đảo trực tuyến và tội phạm công nghệ cao.
Chuyên gia an ninh mạng Trương Đức Lượng cho biết: “Các đối tác quảng cáo thường xuyên lợi dụng kẽ hở để đăng tải nội dung giả mạo, đính kèm mã độc nhằm khai thác lỗ hổng trên thiết bị của người truy cập. Rủi ro lớn nhất mà người dùng phải đối mặt là việc bị lây nhiễm mã độc hoặc bị dẫn dụ tới các website giả mạo ngân hàng sau khi "click" vào các quảng cáo hấp dẫn.
Kịch bản phổ biến hiện nay là các đối tượng treo banner quảng cáo gây tò mò, dẫn dụ người dùng chuyển hướng sang một website khác. Tại đây, nạn nhân có thể bị lừa cài đặt các phần mềm không mong muốn (Unwanted Application)”.
Nguy hiểm hơn, việc người dùng cài đặt các ứng dụng game lậu từ các nguồn không xác định trên Facebook/Telegram chính là hành động tự mở cửa cho mã độc xâm nhập vào thiết bị cá nhân. Các loại mã độc này có khả năng thu thập dữ liệu cá nhân, tạo điều kiện cho tội phạm mạng thực hiện hành vi lừa đảo.
Có thể thấy, tình trạng vi phạm bản quyền trên không gian mạng tại Việt Nam vẫn diễn ra nhức nhối và chưa được xử lý triệt để.
Tuy nhiên, chỉ đạo mới nhất từ người đứng đầu Chính phủ không chỉ dừng lại ở việc chặn truy cập kỹ thuật, chiến dịch lần này nhắm thẳng vào các tổ chức điều hành website vi phạm bản quyền trực tuyến có lượng truy cập lớn, nhất là các website lưu trữ, cung cấp phim, âm nhạc, trò chơi điện tử di động, chương trình truyền hình lậu có dùng tiếng Việt và tiếng nước ngoài.
Sau Công điện từ Thủ tướng, Cục Bản quyền tác giả cũng đã ban hành văn bản đề nghị các đơn vị, doanh nghiệp và cá nhân không sử dụng các chương trình máy tính không có bản quyền, không được khai thác, sử dụng trái phép quyền tác giả và quyền liên quan đối với các loại hình tác phẩm, cuộc biểu diễn, bản ghi âm, ghi hình và chương trình phát sóng.
